Document 53K3406/005

8802 DOC 53 3406/005 DOC 53 3406/005 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTING S P E RIO DE 2013 2014 CHAMBRE DES REPRÉSENTANTS DE BELGIQUE BELGISCHE KAMER VAN VOLKSVERTEGENWOORDIGERS 31 maart 2014 31 mars 2014 NAMENS DE COMMISSIE VOOR DE FINANCIËN EN DE BEGROTING UITGEBRACHT DOOR MEVROUW Christiane VIENNE EN DE HEER Carl DEVLIES FAIT AU NOM DE LA COMMISSION DES FINANCES ET DU BUDGET PAR MME Christiane VIENNE ET M. Carl DEVLIES VERSLAG RAPPORT PROJET DE LOI WETSONTWERP op het statuut van en het toezicht op de kredietinstellingen relative au statut et au contrôle des établissements de crédit PROJET DE LOI WETSONTWERP houdende diverse bepalingen portant des dispositions diverses PROJET DE LOI WETSONTWERP tot invoering van de mechanismen voor een macroprudentieel beleid en tot vaststelling van de specifieke taken van de Nationale Bank van België in het kader van haar opdracht om bij te dragen tot de stabiliteit van het financiële stelsel établissant les mécanismes d’une politique macroprudentielle et précisant les missions spécifiques dévolues à la Banque nationale de Belgique dans le cadre de sa mission visant à contribuer à la stabilité du système financier 2 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTINGS P E RIO DE 2013 2014 Abréviations dans la numérotation des publications: DOC 53 0000/000: Document parlementaire de la 53e législature, suivi du n° de base et du n° consécutif QRVA: Questions et Réponses écrites CRIV: Version Provisoire du Compte Rendu intégral CRABV: Compte Rendu Analytique CRIV: Compte Rendu Intégral, avec, à gauche, le compte rendu intégral et, à droite, le compte rendu analy tique traduit des interventions (avec les an- nexes) PLEN: Séance plénière COM: Réunion de commission MOT: Motions déposées en conclusion d’interpellations (papier beige) Publications offi cielles éditées par la Chambre des représentants Commandes: Place de la Nation 2 1008 Bruxelles Tél. : 02/ 549 81 60 Fax : 02/549 82 74 www.lachambre.be courriel : publications@lachambre.be Les publications sont imprimées exclusivement sur du papier certifi é FSC Offi ciële publicaties, uitgegeven door de Kamer van volksvertegenwoordigers Bestellingen: Natieplein 2 1008 Brussel Tel. : 02/ 549 81 60 Fax : 02/549 82 74 www.dekamer.be e-mail : publicaties@dekamer.be De publicaties worden uitsluitend gedrukt op FSC gecertifi ceerd papier N-VA : Nieuw-Vlaamse Alliantie PS : Parti Socialiste MR : Mouvement Réformateur CD&V : Christen-Democratisch en Vlaams sp.a : socialistische partij anders Ecolo-Groen : Ecologistes Confédérés pour l’organisation de luttes originales – Groen Open Vld : Open Vlaamse liberalen en democraten VB : Vlaams Belang cdH : centre démocrate Humaniste FDF : Fédéralistes Démocrates Francophones LDD : Lijst Dedecker MLD : Mouvement pour la Liberté et la Démocratie INDEP-ONAFH : Indépendant-Onafhankelijk Afkortingen bij de nummering van de publicaties: DOC 53 0000/000: Parlementair document van de 53e zittingsperiode + basisnummer en volgnummer QRVA: Schriftelijke Vragen en Antwoorden CRIV: Voorlopige versie van het Integraal Verslag CRABV: Beknopt Verslag CRIV: Integraal Verslag, met links het defi nitieve integraal verslag en rechts het vertaald beknopt verslag van de toespraken (met de bijlagen) PLEN: Plenum COM: Commissievergadering MOT: Moties tot besluit van interpellaties (beigekleurig papier) Composition de la commission à la date de dépôt du rapport/ Samenstelling van de commissie op de datum van indiening van het verslag Président/Voorzitter: Georges Gilkinet A. — Titulaires / Vaste leden: B. — Suppléants / Plaatsvervangers: N-VA Peter Dedecker, Jan Jambon, Steven Vandeput, Veerle Wouters Karolien Grosemans, Peter Luykx, N, Karel Uyttersprot, Bert Wollants PS Olivier Henry, Christophe Lacroix, Alain Mathot, Christiane Vienne Laurent Devin, Isabelle Emmery, Yvan Mayeur, Franco Seminara, Eric Thiébaut CD&V Carl Devlies, Kristof Waterschoot Jenne De Potter, Raf Terwingen, Jef Van den Bergh MR Olivier Destrebecq, Damien Thiéry David Clarinval, Luc Gustin, Marie-Christine Marghem sp.a Karin Temmerman Dirk Van der Maelen, Peter Vanvelthoven Ecolo-Groen Georges Gilkinet Meyrem Almaci, Muriel Gerkens Open Vld Luk Van Biesen Patrick Dewael, Gwendolyn Rutten VB Hagen Goyvaerts Gerolf Annemans, Barbara Pas cdH Benoît Drèze Christian Brotcorne, Catherine Fonck C. — Membre sans voix délibérative / Niet-stemgerechtigd lid: LDD Jean Marie Dedecker 3 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTING S P E RIO DE 2013 2014 INHOUD I. Inleidende uiteenzetting door de heer Koen Geens, minister van Financiën, belast met Ambtenarenza- ken ......................................................................... II. Algemene bespreking ........................................... III. Artikelsgewijze bespreking van wetsontwerp nr.3406 en stemmingen ...................................................... IV. Artikelsgewijze bespreking van wetsontwerp nr.3413 en stemmingen ...................................................... V. Artikelsgewijze bespreking van wetsontwerp nr.3414 en stemmingen ...................................................... VI. Vergadering met toepassing van artikel 82.1 van het Reglement van de Kamer ...................................... VII. Stemmingen over het geheel ................................ SOMMAIRE I. Exposé introductif de M. Koen Geens, ministre des Finances, chargé de la Fonction publique ............ II. Discussion générale .............................................. III. Discussion des articles du projet de loi n° 3406 et votes ...................................................................... IV. Discussion des articles du projet de loi n° 3413 et votes ...................................................................... V. Discussion des articles du projet de loi n° 3414 et votes ...................................................................... VI. Réunion en applicaton de l’article 82.1 du Règle- ment ....................................................................... VII. Votes sur l’ensemble ............................................. 4 11 68 86 99 104 104 4 11 68 86 99 104 104 Blz. Pages Documents précédents: Doc 53 3406/ (2013/2014): 001: Projet de loi (Partie I). 002: Projet de loi (Partie II). 003 et 004: Amendements. Voir aussi: 006: Texte adopté par la commission. Doc 53 3413/ (2013/2014): 001: Projet de loi. 002 et 003: Amendements. Doc 53 3414/ (2013/2014): 001: Projet de loi. Voorgaande documenten: Doc 53 3406/ (2013/2014): 001: Wetsontwerp (Deel I). 002: Wetsontwerp (Deel II). 003 en 004: Amendementen. Zie ook: 006: Tekst aangenomen door de commissie Doc 53 3413/ (2013/2014): 001: Wetsontwerp. 002 en 003: Amendementen. Doc 53 3414/ (2013/2014): 001: Wetsontwerp. 4 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTINGS P E RIO DE 2013 2014 MESDAMES, MESSIEURS, Votre commission a examiné ces projets de loi au cours de ses réunions des 18, 21, 24 et 31 mars 2014. Sur la proposition du président, la commission a décidé de rédiger un rapport de la discussion des trois projets de loi. Les projets de loi n°s 3406, 3413 et 3414 règlent une matière visée à l’article 78 de la Constitution, à l’excep- tion de certains articles qui règlent une matière visée à l’article 77 de la Constitution. Pour les projets de loi n° 3413 et 3414 votre commis- sion a dès lors décidé, le 11 mars 2014, de faire appli- cation de l’article 72.2, alinéa 2, du Règlement de la Chambre des représentants. Pour le projet de loi n° 3406 la commission a décidé de ne pas appliquer cet article L’article 72.2, alinéa 2, du Règlement est libellée comme suit: “Au cas où, dans un projet ou une propo- sition de loi qui relève, en vertu de son article 1er, d’une des trois procédures législatives visées à l’article 74, à l’article 77 ou à l’article 78 de la Constitution, des dispositions sont proposées qui relèvent d’une autre de ces trois procédures, ces dispositions sont disjointes de ce projet ou de cette proposition de loi.”. Par conséquence votre commission a décidé de scinder les projet de loi n° 3413 et 3414 chaque fois en deux projets de loi distincts, le premier contenant uni- quement des dispositions réglant une matière visée à l’article 77 de la Constitution et le second, uniquement des dispositions réglant une matière visée à l’article 78 de la Constitution. Par contre le projet de loi n° 3406 n’est pas scindé. I.— EXPOSÉ INTRODUCTIF M. Koen Geens, ministre des Finances, chargé de la Fonction publique, rappelle que cela fait plus de cinq ans que le secteur bancaire belge a été frappé par la crise fi nancière. Au cours de ces cinq dernières années, de nom- breuses initiatives législatives ont été prises, en partie dans le sillage de l’Europe et par exemple: — la loi du 15 octobre 2008 qui a instauré une contri- bution à la stabilité fi nancière, à charge des établisse- ments de crédit, et qui a servi de base à l’arrêté royal DAMES EN HEREN, Uw commissie heeft deze wetsontwerpen besproken tijdens haar vergaderingen van 18, 21, 24 en 31 maart, De commissie heeft op voorstel van de voorzitter beslist een enkel verslag te maken van de bespreking van de drie wetsontwerpen. De wetsontwerpen nrs. 3406, 3413 en 3414 regelen een aangelegenheid als bedoeld in artikel 78 van de Grondwet, met uitzondering van een aantal artikelen, die een aangelegenheid regelen als bedoeld in artikel 77 van de Grondwet. Voor wat betreft de wetontwerpen nrs. 3413 en 3414 heeft de commissie tijdens haar vergadering van 11 maart 2014 bijgevolg beslist om toepassing te maken van artikel 72.2, tweede lid, van het Kamerreglement. Voor wat betreft het wetsontwerp nr. 3406 heeft de com- missie beslist om dat artikel niet toe te passen. Het artikel 72.2, tweede lid, van het Reglement regle- mentsbepaling luidt als volgt: “Ingeval een wetsontwerp of -voorstel, dat luidens zijn eerste artikel ressorteert on- der een van de drie wetgevende procedures als bedoeld in artikel 74, artikel 77 of artikel 78 van de Grondwet, bepalingen bevat die onder een andere van die drie procedures ressorteren, worden die bepalingen uit dat wetsontwerp of dat voorstel gelicht.”. Bijgevolg heeft Uw commissie besloten de wetsont- werpen nrs. 3413 en 3414 telkens op te splitsen in twee afzonderlijke wetsontwerpen: het eerste met alleen bepalingen tot regeling van een aangelegenheid als bedoeld in artikel 77 van de Grondwet en het tweede met alleen bepalingen tot regeling van een aangelegen- heid als bedoeld in artikel 78 van de Grondwet. Het wetsontwerp nr. 3406 wordt daarentegen niet gesplitst. I.— INLEIDENDE UITEENZETTING De heer Koen Geens, minister van Financiën, belast met Ambtenarenzaken, herinnert eraan dat het al meer dan vijf jaar geleden is dat de Belgische bankensector werd getroffen door de fi nanciële crisis. De jongste vijf jaar werden heel wat wetgevende initiatieven genomen, deels in navolging van Europa, bijvoorbeeld: — de wet van 15 oktober 2008, die ten laste van de kredietinstellingen een bijdrage heeft ingesteld om de fi nanciële stabiliteit te bevorderen; die wet ten grondslag 5 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTING S P E RIO DE 2013 2014 qui a fait passer la garantie pour les dépôts de 20 000 euros à 100 000 euros; — la loi du 2 juin 2010 visant à compléter les mesures de redressement applicables aux entreprises relevant du secteur bancaire et fi nancier, qui introduit un cadre pour le sauvetage des banques par l’autorité; — la loi du 2 juillet 2010 par laquelle l’architecture de contrôle du secteur fi nancier est révisée, la supervision micro-prudentielle et la supervision macro-prudentielle sont réunies au sein d’une même autorité, et le contrôle des règles de conduite est renforcé. — la loi du 30 juillet 2013, par laquelle les instruments de contrôle des règles de conduite sont étendus, le règlement européen concernant la vente à découvert et le règlement européen qui régit la surveillance des agences de notation de crédit sont intégrés et par laquelle la FSMA obtient la possibilité de proscrire des produits fi nanciers particulièrement complexes. Cette législation a mis en œuvre un certain nombre des recommandations formulées par la commission Dexia et des engagements pris dans l’accord de gouver- nement. Le statut des établissements de crédit mêmes est encore demeuré inchangé. Toutes les mesures né- cessaires doivent encore être prises: la mise en œuvre de Bâle III et CRD IV, la séparation entre les banques d’affaires et de dépôts et l’introduction de living wills, ou plans de rétablissement et de résolution pour les banques, in tempore non suspecto, la réglementation de la politique de rémunération au sein du secteur bancaire en général, et des banques ayant bénéfi cié d’une aide publique, en particulier. Au sein de l’Union européenne, le premier pilier de l’union bancaire a été fi nalisé en juin 2013. Ce premier pilier comprend la directive CDR IV (capital require- ments directive) et le règlement CCR (capital require- ment regulation). Ces textes comprennent essentielle- ment les règles en matière de fonds propres prévues par Bâle III, l’encadrement de la politique de rémuné- ration et le renforcement des structures de gestion des établissements de crédit. Les deux premiers piliers de l’union bancaire — surveillance unique et mécanisme de résolution unique — étaient encore en préparation. Le gouvernement a décidé de transposer la direc- tive CRD  IV — le délai de transposition expirait le 31 décembre 2013 — ainsi que d’instaurer des plans de redressement et de résolution (les living wills ou testaments bancaires) pour les établissements de crédit. L’instauration de ces plans était prévue dans l’accord de gouvernement. Le rapport défi nitif de la Banque aan het koninklijk besluit waarbij de depositogarantie werd opgetrokken van 20 000 euro naar 100 000 euro; — de wet van 2 juni 2010, tot uitbreiding van de her- stelmaatregelen voor de ondernemingen uit de bank- en fi nanciële sector, die een kader instelt voor de redding van de banken door de overheid; — de wet van 2 juli 2010, waarbij de toezichtsarchi- tectuur voor de fi nanciële sector wordt herzien, één autoriteit wordt belast met het microprudentieel en het macroprudentieel toezicht en waarbij het toezicht op de gedragsregels wordt aangescherpt; — de wet van 30 juli 2013, waarbij de instrumenten voor het toezicht op de gedragsregels worden uitge- breid, de Europese verordening inzake short selling en de Europese verordening tot regeling van het toezicht op de ratingagentschappen worden omgezet en waarbij de FSMA de mogelijkheid krijgt een verbod in te stel- len op de verkoop van bijzonder complexe fi nanciële producten. Met deze wetgeving werden een aantal van de aanbe- velingen van de Dexiacommissie en van engagementen uit het regeerakkoord ten uitvoer gelegd. Aan het statuut van de kredietinstellingen zelf werd nog niet geraakt. Alle noodzakelijke maatregelen moeten nog worden geno- men: de tenuitvoerlegging van Bazel III en CRD IV, de zogenaamde “splitsing van deposito- en zakenbanken” en de invoering van living wills, of afwikkelingsplannen voor banken, in tempore non suspecto, de regeling van het remuneratiebeleid binnen de banksector in het alge- meen en de banken die uitzonderlijke overheidssteun hebben genoten in het bijzonder. Binnen de Europese Unie werd de eerste pijler van de bankenunie afgerond in juni 2013. Deze eerste pijler omvat de CRD IV-richtlijn (capital requirements directive) en de CRR-verordening (capital requirements regulation). Deze teksten bevatten in essentie de Bazel- III eigen vermogensregels, de omkadering van het remu- neratiebeleid en de versterking van de beheerstructuren van kredietinstellingen. De twee eerste pijlers van de bankenunie — eengemaakt toezicht en een eengemaakt resolutiemechanisme stonden nog in de steigers. De regering heeft beslist om de CDR IV richtlijn om te zetten — de omzettingstermijn verstreek op 31 december 2013 — alsook herstel-, resolutie- of afwik- kelingsplannen (zogenaamde living wills of testaments bancaires) voor kredietinstellingen in te voeren. Het invoeren van deze plannen was immers voorzien in het regeerakkoord. Het defi nitief verslag van de Nationale 6 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTINGS P E RIO DE 2013 2014 nationale sur les réformes structurelles dans le secteur bancaire était également prêt. Ce rapport contient notamment des recommandations relatives à l’encadre- ment des activités de négociation des banques. Le gouvernement a donc élaboré un projet aussi complet que possible, qui apporte le plus grand nombre possible de solutions aux problèmes qui ont donné lieu à la crise. Cela signifi e, outre CRD IV et l’introduction de plans de redressement et de résolution, que tous les thèmes qui, si elles ont été à l’ordre du jour au niveau européen, recueillaient un consensus suffisant, ont été traitées (dont l’accord entre le Parlement européen et le Conseil sur la directive établissant un cadre pour le redressement et la résolution des défaillances des établissements de crédit (BRR) obtenu en décembre de l’année dernière et compte tenu du fait que dans le domaine des réformes structurelles se font attendre). Les recommandations de la BNB sur les réformes struc- turelles à mettre en œuvre ont été abordées. Le gouvernement a ainsi choisi d’introduire une loi bancaire intégrée avant la mise en place du méca- nisme de surveillance unifi é en novembre 2014. Faire le maximum pour restaurer la confi ance dans le secteur est nécessaire. Tous les éléments sous-jacents qui ont rendu possibles les difficultés que le secteur bancaire belge a connues, doivent être éliminés. La révision de la loi bancaire est composée de trois projets de loi différents. Le premier projet de loi  n° 3406 constitue une réé- criture complète de la loi du 22 mars 1993 sur le statut et la supervision des établissements de crédit. Le deuxième projet, le projet portant des dispositions diverses, n° 3413 traite de thèmes très divers. Il adapte avant tout toutes les références à la loi bancaire dans le reste de la législation fi nancière. Ensuite, il met les entreprises d’assurance sur un pied d’égalité avec les banques en matière de gouvernance. En outre, il transpose la directive “infrastructures critiques” pour le secteur fi nancier. Il contient également des disposi- tions qui révisent la structure de gestion de l’autorité de surveillance des règles de conduite, la FSMA. Enfi n, il contient des dispositions fi scales qui mettent en confor- mité le régime fi scal des revenus de dépôts d’épargne réglementés avec l’arrêt de la Cour européenne de justice du 6 juin 2013. Le troisième projet de loi n°  3414, a comme but de désigner la Banque Nationale de Belgique (BNB) Bank over structuurhervormingen in de Belgische banksector was ook klaar. Dit rapport bevat onder meer aanbevelingen met betrekking tot de omkadering van de handelsactiviteiten van banken. De regering heeft dus een zo volledig mogelijk wetsontwerp uitgewerkt, dat zoveel mogelijk oplossin- gen aanreikt voor de problemen die de crisis hebben veroorzaakt. Dat betekent dat niet alleen CRD IV werd uitgewerkt en dat herstel- en afwikkelingsplannen wer- den ingevoerd, maar ook dat alle thema’s die op de Europese agenda stonden en waarover een voldoende consensus werd bereikt, aan bod zijn gekomen (zoals de overeenkomst tussen het Europees Parlement en de Raad over de richtlijn betreffende de totstandbren- ging van een kader voor het herstel en de afwikkeling van kredietinstellingen (BBR) die in december vorig jaar werd gesloten en rekening houdend met het feit dat structurele hervormingen op dit vlak op zich laten wachten). Met de aanbevelingen van de NBB over de uit te voeren structurele hervormingen werd rekening gehouden. De regering heeft er zo voor geopteerd een geïnte- greerde bankenwet in te stellen voordat in november 2014 van start wordt gegaan met centraal toezichtsme- chanisme. Er moet alles aan worden gedaan om het vertrouwen in de sector te herstellen. Alle onderlig- gende elementen die de problemen in de Belgische bankensector hebben veroorzaakt, moeten worden weggewerkt. De herziening van de bankenwet is gespreid over drie verschillende wetsontwerpen. Het eerste wetsontwerp nr. 3406 is een volledige herzieningvan de wet van 22 maart 1993 op het statuut van en het toezicht op de kredietinstellingen. Het tweede wetsontwerp houdende diverse bepalin- gen nr. 3413 gaat in op zeer uiteenlopende onderwer- pen. Bovenal past dit wetsontwerp alle verwijzingen naar de bankenwet in de overige fi nanciële wetgeving aan. Voorts plaatst het de verzekeringsinstellingen en de banken op gelijke voet inzake het bestuur. Bovendien zorgt het voor de omzetting van de “kritieke infrastructuren”-richtlijn voor de fi nanciële sector. Tevens omvat het wetsontwerp bepalingen tot herziening van de beheerstructuur van de gedragstoezichthouder, de FSMA. Tot slot omvat het wetsontwerp fi scale bepa- lingen die het belastingstelsel van de inkomsten uit gereglementeerde spaarrekeningen afstemmen op het arrest van 6 juni 2013 van het Europees Hof van Justitie. Het derde wetsontwerp nr. 3414 beoogt de Nationale Bank van België (NBB) aan te wijzen tot de autoriteit 7 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTING S P E RIO DE 2013 2014 comme l’autorité chargée de détecter les risques pour la stabilité du système fi nancier belge, et d’éviter que ces risques ne se produisent réellement. Le but du premier projet de loi relatif au statut et au contrôle des établissements de crédit est de prévenir les défaillances bancaires et, au besoin, procéder à leur résolution ordonnée. A. Le projet veut prévenir les défaillances bancaires Prévenir, c’est gérer des risques de façon perma- nente. Le ministre estime que la loi bancaire de 1993 et l’autorité de contrôle disposaient de tous les instruments pour gérer les risques, mais que ceux-ci n’ont clairement pas été suffisants. Le projet de loi relatif au statut et au contrôle des établissements de crédit améliore donc la prévention sur quatre points: — le renforcement de la résilience des banques par la gestion prospective de la liquidité et la création de nouveaux coussins de fonds propres; — la responsabilisation de tous les niveaux de l’orga- nisation, la création d’une masse critique et l’introduc- tion de la contradiction; — l’introduction d’un encadrement spécifi que supplé- mentaire, notamment pour les activités de négociation et la politique de rémunération; — la responsabilisation de l’autorité de contrôle et la mise à sa disposition de davantage d’instruments efficaces. 1. En renforçant la résilience des banques Cette partie de la loi bancaire concerne les nouvelles exigences de liquidité et de fonds propres: — le conseil d’administration détermine la politique de gestion prospective des capitaux et de la liquidité, ainsi que le plan de redressement de la liquidité; — constitution, en plus du capital réglementaire, de “buffers” de haute qualité (CET1) pour faire face aux pertes d’origines diverses (buffers de conservation du capital, buffer SIFI, buffer contracyclique, buffer pour les risques systémiques et macroprudentiels); die is belast met het opsporen van de risico’s die de stabiliteit van het Belgische fi nanciële systeem kunnen ondergraven en die moet voorkomen dat die risico’s realiteit worden. Het hoofddoel van het wetsontwerp betreffende het statuut van en het toezicht op de kredietinstellingen is bankfalen te voorkomen en, indien nodig, banken geordend af te wikkelen. A. Het ontwerp wil bankfalen voorkomen Voorkomen betekent permanent risico’s beheren. De minister is van oordeel dat de bankwet van 1993 en de toezichthouder over alle instrumenten beschik- ten om risico’s te beheren maar dat klaarblijkelijk niet heeft volstaan. Het wetsontwerp betreffende het statuut van en het toezicht op de kredietinstellingen verbetert dus preventie op vier punten: — de weerbaarheid van banken vergroten door prospectief liquiditeitsbeheer en het creëren van nieuwe kapitaalbuffers; — responsabilisering inbouwen op alle niveaus van de organisatie, kritische massa creëren en contradic- tie inbouwen; — het invoeren van specifieke bijkomende om- kadering voor onder meer handelsactiviteiten en beloningsbeleid; — de toezichthouder responsabiliseren en hem meer doeltreffende instrumenten verschaffen. 1. Door de weerbaarheid van banken te verbeteren Dit deel van de bankenwet betreft de nieuwe vereisten op het stuk van liquiditeit en eigen vermogen: — de raad van bestuur bepaalt het prospectieve beheer van het kapitaal en de liquiditeit, alsook het liquiditeitsherstelplan; — bovenop het reglementaire kapitaal worden zoge- naamde “hogekwaliteitsbuffers” (CET1) aangelegd om het hoofd te bieden aan verliezen van diverse herkomst (buffers tot behoud van het kapitaal, SIFI-buffer, con- tracyclische buffer, buffer voor de systeemrelevante en macroprudentiële risico’s); 8 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTINGS P E RIO DE 2013 2014 — préservation des buffers par la limitation des dis- tributions (dividendes, rémunération variable). Dans ces domaines, le projet de loi suit stricte- ment la directive CRD IV. Toutefois, la loi introduit un cadre ad hoc en ce qui concerne la négociation pour compte propre. 2. En créant un cadre spécifi que supplémentaire en ce qui concerne la négociation pour compte propre Ceci est destiné à empêcher que les activités de négociation en instruments fi nanciers d’une banque génèrent des pertes qui mettent en péril l’activité de dépôt. La forme la plus radicale de la protection consiste en une séparation des banques d’investissement et banques de dépôt, ou encore en défi nissant les activités qu’une banque de dépôt peut, ou ne peut pas mener. Sur ce thème, l’Europe a d’abord connu le rapport Liikanen. La France, l’Allemagne et le Royaume Uni ont proposé leurs propres mesures (Trennbankengezetz, Vickers). Les États-Unis ont réussi à faire adopter la proposition Volcker. La proposition du commissaire Barnier, qui était annoncée pour l’automne 2013, a été publiée le 29 janvier 2014. Les lignes de force de l’encadrement de la négocia- tion pour compte propre dans le projet de loi sont les suivantes: • la champ d’application s’étend aux banques qui lèvent de l’épargne; • la négociation pour compte propre doit avoir lieu en dehors du périmètre de consolidation de la banque — les banques qui lèvent de l’épargne ne peuvent pas agir uniquement pour leur propre compte avec cette épargne, mais elles doivent l’utiliser pour des opérations nécessaires au soutien de l’activité bancaire, qui doit jouer son rôle dans l’économie réelle; • ces opérations doivent rester à l’intérieur des limites de risque imposées par la loi et la BNB; • si ce n’est pas le cas, le projet prévoit une marge de réserve, en vue d’offrir la fl exibilité nécessaire aux banques pour répondre aux besoins de leur clien- tèle ou pour s’impliquer totalement dans une reprise économique. La relation entre la nouvelle loi belge et la proposi- tion de règlement portant des réformes structurelles du commissaire Barnier est la suivante : — l’architecture des deux réglementations est simi- laire. Elles instaurent une interdiction de la négociation — de buffers worden gehandhaafd door de uitkerin- gen te beperken (dividenden, variabele bezoldiging). In die aangelegenheden volgt het wetsontwerp nauwgezet de CRD IV-richtlijn. Wel voorziet het wets- ontwerp in een ad hoc-raamwerk wat de handel voor eigen rekening betreft. 2. Door een bijkomende specifi eke omkadering van de handel voor eigen rekening te voorzien Dit raamwerk strekt ertoe te voorkomen dat de on- derhandelingsactiviteiten in verband met de fi nanciële instrumenten van een bank verliezen doen ontstaan die de depositoactiviteit in het gedrang brengen. De meest verregaande beschermingsvorm bestaat in een opdeling tussen investeringsbanken en depositobanken. Een andere mogelijkheid bestaat erin de activiteiten te bepalen die een depositobank al dan niet mag voeren. Over dit thema lag in Europa eerst het verslag Liikanen voor. Frankrijk, Duitsland en Verenigd Koninkrijk hebben eigen maatregelen voorgesteld (Trennbankengesetz, Vickers). De Verenigde Staten zijn erin geslaagd het Volcker voorstel door te voeren. Het voorstel van com- missaris Barnier, dat aangekondigd was voor het najaar van 2013, is op 29 januari 2014 gepubliceerd. De krachtlijnen van de omkadering voor de handel voor eigen rekening in het wetsontwerp zijn de volgende: • het toepassingsgebied zijn banken die spaargeld aantrekken; • de eigenlijke handel voor eigen rekening moet buiten de consolidatieperimeter van de bank gebeuren — ban- ken die spaargeld aantrekken mogen met dat spaargeld niet puur voor eigen rekening handelen, zij moeten het spaargeld gebruiken voor verrichtingen die nodig voor de ondersteuning van het bankbedrijf dat zijn rol moet spelen in de reële economie; • die verrichtingen moeten binnen de door de wet en de NBB opgelegde risicolimieten blijven; • doen ze dat niet, dan geldt in het ontwerp een reservemarge, om de nodige fl exibiliteit te bieden aan de banken om in te spelen op de behoeften van hun cliënteel of om volledig mee te gaan in een economische heropleving; De verhouding tussen de nieuwe Belgische wet en het voorstel van Verordening omtrent structurele her- vormingen van commissaris Barnier is de volgende: — de architectuur van beiden regelingen is gelijk- lopend. Er wordt een verbod op handel voor eigen 9 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTING S P E RIO DE 2013 2014 pour compte propre au sens strict, et autorisent cer- taines autres activités si elles restent à l’intérieur de limites de risque; — il y a des différences sur le plan du champ d’appli- cation, des défi nitions et des critères techniques de séparation; — le projet de loi bancaire habilite néanmoins le Roi à adapter la loi si nécessaire, à la future réglementation européenne. Dans l’intervalle, l’activité aura, grâce au projet, été cartographiée et sera sous contrôle. 3. En responsabilisant tous les niveaux de l’organisation, en créant une masse critique et en assurant la contradiction L’amélioration de la gestion des banques doit donner lieu à une meilleure gestion des risques. C’est pour- quoi la nouvelle loi bancaire reconnaît les fonctions de contrôle indépendantes et leur donne une place efficace. Le projet confi e des responsabilités claires et spécifi ques au conseil d’administration et le dote des organes d’avis nécessaires pour l’aider à assumer ces responsabilités. Par ailleurs, la loi bancaire fait grand cas du fi tness and propriety, et de la disponibilité des administrateurs, exécutifs ou non, en vue de l’exercice de leur tâche de contrôle. Pour ce qui est de ces thèmes, la loi bancaire met des accents spécifi ques en vue de créer suffisamment de masse critique et d’organiser une saine contradic- tion. Check and balances, avec un principe de propor- tionnalité intégré. L’autorité de contrôle peut en effet accorder des dérogations pour des établissements non signifi catifs. L’encadrement de la politique en matière de rémuné- ration fait partie du thème “maîtrise des risques grâce à une meilleure gouvernance”. Cet encadrement vise également la maîtrise des risques et a pour but d’évi- ter que des bonus n’aiguisent l’appétit des banquiers pour le risque, au mépris des objectifs à long terme de la banque. 4. En octroyant davantage d’instruments à l’autorité de contrôle La nouvelle loi bancaire offre à l’autorité de contrôle plus d’instruments pour intervenir en temps opportun dans la situation individuelle d’une institution. À cet égard, le ministre souligne que la loi pourrait être appli- quée même après le transfert des compétences de supervision à la Banque centrale européenne (BCE). La loi utilise le terme “superviseur”, qui sera complété à la lumière du Règlement européen qui régit le mécanisme rekening in de strikte betekenis ingevoerd daar waar andere activiteiten worden toegelaten voor zover ze binnen risicolimieten blijven; — er zijn verschillen in het toepassingsgebied, defi - nities en technische criteria voor afscheiding; — het ontwerp van bankwet machtigt de Koning echter om de wet indien nodig aan te passen aan de toekomstige Europese regelgeving. Intussen zal de activiteit dankzij het ontwerp in kaart gebracht en onder controle zijn. 3. Door alle niveaus van de organisatie te responsabiliseren, kritische massa te creëren en contradictie te waarborgen Een beter beheer van de banken moet leiden tot betere risicobeheersing. De nieuwe bankwet erkent daarom de onafhankelijke controlefuncties en geeft ze een doeltreffende plaats. Het ontwerp geeft duidelijke en specifi eke verantwoordelijkheden aan de raad van bestuur, voorziet de raad van bestuur van de nodige adviesorganen om hem bij te staan in het opnemen van deze verantwoordelijkheden. Daarnaast tilt de bankwet zwaar aan fi tness and propriety, en aan de beschik- baarheid van de bestuurders, uitvoerende en niet- uitvoerende, voor de uitoefening van hun toezichtstaak. De bankwet legt wat deze thema’s betreft specifi eke accenten die erop gericht zijn voldoende kritische massa te creëren en gezonde tegenspraak te organiseren. Check and balances, met een ingebouwd proportiona- liteitsbeginsel. De toezichthouder kan immers voor niet – signifi cante instellingen afwijkingen verlenen. De omkadering van het beloningsbeleid is een on- derdeel van het thema “risicobeheersing door betere governance”. Die omkadering beoogt ook risicobeheer- sing en is erop gericht te vermijden dat bonussen de risico-appetijt van de bankiers zouden aanwakkeren, los van de lange termijndoelstellingen van de bank. 4. Door meer instrumenten te geven aan toezichthouder De nieuwe bankenwet biedt de toezichthouder meer instrumenten om op het juiste ogenblik tussenbeide te komen in de specifi eke situatie van een instelling. In dat verband beklemtoont de minister dat de wet zelfs na de overdracht van de toezichtsbevoegdheden aan de Europese Centrale Bank (ECB) zou kunnen worden toegepast. De term “toezichthouder”, die zal worden aangevuld in het licht van de Europese 10 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTINGS P E RIO DE 2013 2014 de supervision unique et qui est donc la BNB ou la BCE, selon la compétence en question. Le ministre spécifi e que le troisième projet de loi n° 3414 concernant le mandat macro-prudentiel respon- sabilise le régulateur, en ce qui concerne la détection des risques pour la stabilité du système fi nancier. B. Le projet vise à assurer la résolution ordonnée des banques La projet de loi bancaire a comme deuxième objectif (en s’inspirant sur la directive BRR), d’introduire une résolution ordonnée des banques, qui protège à la fois l’épargnant et les fi nances publiques. Le projet prévoit la création d’une autorité de résolu- tion, chargée de la préparation des plans de résolution pour chaque banque belge, et qui est aussi responsable de l’organisation de la résolution proprement dite. Les plans de résolution doivent garantir la résol- vabilité d’une banque. Une institution est considérée comme étant résolvable si elle peut être liquidée ou si elle peut être résolue par l’utilisation d’un ou plusieurs instruments de résolution, sans que cela ait un effet défavorable important sur le système fi nancier belge ou pour les systèmes fi nanciers des autres pays. Lors de l’établissement d’un plan de résolution, on ne peut partir du principe que les autorités accorderont un soutien. La loi prévoit des objectifs clairs pour la résolution proprement dite, ainsi que des conditions et instruments clairs pour le lancement et l’exécution de la procédure de résolution. Enfi n, le projet protège l’épargnant lorsqu’une banque est malgré tout mise en liquidation. Elle octroie à l’épar- gnant un privilège général sur les biens mobiliers de la banque. Ce privilège n’a toutefois de sens que s’il y a assez d’actifs non grevés disponibles dans la banque en difficultés. C’est pourquoi le projet instaure un asset encumberance ratio, à savoir des seuils indiquant la proportion des actifs grevés de l’établissement de crédit “en vue d’assurer une assiette adéquate pour l’exercice du privilège et également de préserver l’accès de l’éta- blissement de crédit à ses sources de fi nancement”. Verordening met betrekking tot het Gemeenschappelijk Toezichtsmechanisme, in casu dus de NBB of de ECB, wordt in het wetsontwerp gebruikt naar gelang van de desbetreffende bevoegdheid. De minister licht toe dat het derde wetsontwerp nr. 3414 in verband met het macroprudentieel mandaat de regelgever responsabiliseert inzake de detectie van risico’s voor de stabiliteit van het fi nanciële systeem. B. Het ontwerp wil de geordende afwikkeling van banken bevorderen Het wetsontwerp betreffende de banken heeft (inge- geven door de BRR-richtlijn) tot tweede hoofddoel een ordelijke bankenafwikkeling in te stellen die tegelijkertijd de spaarders en de overheidsfi nanciën beschermt. Het wetsontwerp voorziet in de oprichting van een afwikkelingsautoriteit, die tot taak heeft afwikkelings- plannen voor elke Belgische bank uit te werken en die tevens verantwoordelijk is voor de organisatie van de eigenlijke afwikkeling. De afwikkelingsplannen moeten de afwikkelbaarheid van een bank waarborgen. Een instelling wordt als afwikkelbaar beschouwd indien zij kan worden veref- fend, dan wel indien zij kan worden afgewikkeld met gebruikmaking van een of meer afwikkelingsinstrumen- ten, zonder dat dit een zeer ongunstige weerslag heeft op het Belgische fi nanciële systeem of op de fi nanciële systemen van de andere landen. Bij de opmaak van een afwikkelingsplan mag niet van overheidssteun worden uitgegaan. Bij de eigen- lijke afwikkeling stelt de wet duidelijke doelstellingen voorop, duidelijke voorwaarden en instrumenten voor het initiëren en uitvoeren van de afwikkelingsprocedure. Tot slot beschermt het ontwerp de spaarder ingeval een bank ondanks alles vereffend moet worden. Het kent aan de spaarder een algemeen voorrecht op de roerende goederen van de bank toe. Dit voorrecht heeft echter enkel zin als er voldoende onbezwaarde activa binnen de bank in moeilijkheden beschikbaar zijn. Daarom voert het ontwerp een asset encumberance ratio in, dit is een drempelwaarde voor de proportie van bezwaarde activa van de kredietinstelling “teneinde te zorgen voor een toereikend voorwerp voor de uitoefe- ning van het voorrecht en tezelfdertijd de toegang van de kredietinstelling tot haar bronnen van fi nanciering te vrijwaren”. 11 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTING S P E RIO DE 2013 2014 Le ministre attire l’attention sur le fait que le gouver- nement a dû, pour ce projet, rechercher des équilibres entre les restrictions qui doivent être imposées aux banques en vue de maîtriser les risques, et la nécessité de pouvoir soutenir durablement l’économie réelle, et entre la protection de l’épargnant et la nécessité, pour les banques, de pouvoir se fi nancer facilement. Le gouvernement a dû veiller à ce que les nouvelles règles ne mettent pas en cause l’actuelle diversité du paysage bancaire. Il n’y a pas de raison à cela. La loi vise à éviter pour l’avenir que les erreurs du passé se reproduisent. L’orateur estime que le gouvernement a atteint ce but. II. — DISCUSSION GÉNÉRALE A. Questions des membres Mme Christiane Vienne (PS) rappelle que la réforme du système bancaire constituait une condition sine qua non pour que PS participe au gouvernement. Il fallait instaurer plus de contrôles et d’éthique dans ce secteur, eu égard aux trop nombreux abus constatés durant la crise de 2008. Ainsi, le modèle “Twinpeaks”avait déjà été mis en place et l’adaptation de la loi bancaire vise également à assainir le secteur. Le PS a toujours collaboré activement à la réforme du secteur et défend un certain nombre de thématiques prioritaires à cet égard. Ainsi, l’épargnant doit être mieux protégé, les banques d’affaires doivent être séparées des banques d’épargne, le contrôle prudentiel et interne exercé sur les banques doit être étendu, et une attention accrue doit être accordée à une politique éthique et à une bonne gouvernance de la part des banques et à une politique correcte en matière de rémunération. L’intervenante souhaite ensuite aborder une série d’éléments dans le projet de loi. Les banques ne pourront plus spéculer avec l’argent de l’épargnant à des fi ns personnelles. Par ailleurs, le trading pour les clients est bridé. Au-delà d’un certain montant, tout montant investi devra être immédiatement compensé dans le bilan. Les déposants seront mieux protégés dès lors qu’ils deviennent des créanciers privilégiés de la banque. Celle-ci devra détenir une quantité suffisante d’actifs. Cette mesure protège non seulement le client, mais évite aux autorités publiques de devoir payer la garantie jusqu’à 100 000 euros prévue pour les épargnants. Bien que cette réglementation aille au-delà de la réglementa- tion européenne qui ne prescrit pas la détention d’actifs De minister benadrukt dat de regering in dit ontwerp naar evenwichten heeft moeten zoeken tussen de be- perkingen die aan de banken moeten worden opgelegd om risico’s te beheersen, en de nood om de reële eco- nomie blijvend te kunnen ondersteunen en tussen de bescherming van de spaarder en de noodzaak voor de banken om zich vlot te kunnen fi nancieren. De regering moest erop toezien dat de nieuwe regels het bankenlandschap niet in het gedrang brengen. Daar bestaat geen reden toe. De wet beoogt voor de toekomst te vermijden dat risico’s uit het verleden zich herhalen. De spreker is van oordeel dat de regering dit doel heeft bereikt. II.— ALGEMENE BESPREKING A. Vragen van de leden Mevrouw Christiane Vienne (PS) herinnert eraan dat de hervorming van het bankensysteem een noodzakelij- ke voorwaarde was voor de PS om deel te nemen aan de regering. In de sector moesten meer controles en ethiek worden ingevoerd omdat er tijdens de crisis van 2008 teveel misbruiken werden vastgesteld. Zo werd reeds het “Twin peaks” model opgezet en de aanpassing van de bankenwet heeft ook als doel om de sector gezonder te maken. De PS heeft steeds actief meegewerkt aan de hervorming van de sector en verdedigt hierbij een aantal prioritaire thema’s. Zo moet de spaarder beter worden beschermd, de zaken — en spaarbanken moeten wor- den gescheiden, het prudentiëel en het interne toezicht op de banken moet worden uitgebreid, meer aandacht moet gaan naar ethisch en goed beleid van de banken en naar een correct beloningsbeleid. De spreekster wenst verder in te gaan op een aantal elementen in het wetsontwerp. De banken zullen niet meer met het geld van de spaarder voor eigenbelang kunnen speculeren. Bovendien wordt de trading voor cliënten aan banden gelegd. Boven een bepaald bedrag zal elk geïnves- teerd bedrag onmiddellijk in de balans moeten worden gecompenseerd. De depositohouders worden beter beschermd omdat ze bevoorrechte schuldeiser van de bank worden. De bank zal voldoende activa moeten aanhouden. Dit be- schermt niet enkel de cliënt maar behoedt ook de over- heid tegen het betalen van de garantie tot 100 000 euro voor de spaarders. Hoewel deze regeling verder gaat dan de EU regeling die het aanhouden van voldoende activa niet voorschrijft, blijft de PS de voorkeur geven 12 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTINGS P E RIO DE 2013 2014 suffisants, le PS continue de privilégier la garantie des dépôts (covereddeposit), à savoir que tout versement est également compensé par des actifs. Il est créé un système de testament bancaire. Les banques en difficulté sont soumises à des plans de redressement, de résolution et de règlement. L’autorité de contrôle, la BCE ou la BNB, décidera de la manière dont ces plans et recommandations doivent être appli- qués. Les possibilités de contrôle dont disposent les autorités de contrôle sont élargies. Le PS se réjouit que la politique instaurée par le projet de loi en matière de rémunération soit plus stricte que la politique proposée en la matière par l’Union européenne. La politique de rémunération a en effet été l’une des causes de la crise de 2008. La prise de risques à court terme générait un rendement considérable pour la banque. Les bonus des traders augmentaient à mesure qu’ils prenaient davantage de risques. La rentabilité à long terme ne faisait pas l’objet d’une attention suffisante, l’objectif étant de réaliser rapidement de gros bénéfi ces. Le projet de loi limite la rémunération variable, qui ne peut excéder 50  % de la rémunération fi xe. Dans la directive européenne, la rémunération variable ne peut excéder 100 à 200  % de la rémunération fi xe. Le projet de loi prévoit une clause de clawback pour toute personne ayant participé à ou étant à l’origine de pratiques qui ont occasionné de lourdes pertes pour la banque, pour ceux qui n’ont pas respecté les normes d’expertise et d’éthique professionnelle ou pour ceux qui ont participé à la mise sur pied de mécanismes permettant à un tiers de commettre une fraude fi scale. Les banques ayant bénéfi cié d’une aide publique ne peuvent octroyer de rémunération variable et l’indemnité de sortie est limitée à neuf mois de rémunération. Ces banques doivent publier leur politique salariale. L’intervenante estime qu’il était urgent d’adapter la politique de rémunération. Le PS a déjà déposé des propositions de loi, qui visent à encadrer la politique de rémunération dans différents secteurs. Cette politique a déjà été adaptée pour les entreprises publiques. En ce qui concerne les sociétés cotées en bourse, l’adaptation de cette politique pose problème. Le PS est satisfait que quelques progrès ont néanmoins été engrangés dans ce domaine. Le PS soutient pleinement cette modifi cation de la loi bancaire. aan een “covered deposit”, met name dat elke storting ook door activa wordt gecompenseerd. Er wordt een systeem van het bankentestament opgericht. De banken in moeilijkheden worden aan herstel, resolutie- en afwikkelingsplannen onderworpen. De controleoverheid, de BCE of de NBB, zal beslissen op welke wijze deze plannen en aanbevelingen moeten worden toegepast. De controlemogelijkheden van de toezichthouders worden uitgebreid. De PS is verheugd dat het wetsontwerp een strenger remuneratiebeleid dan het door de Europese Unie voor- gestelde beleid ter zake instelt. Het beloningsbeleid was immers een van de oorzaken van de crisis van 2008. Het nemen van risico’s op korte termijn bracht immers een groot rendement op voor de bank. De bonussen van de traders namen toe naargelang ze meer risico’s namen. Er werd onvoldoende aandacht geschonken aan de rentabiliteit op lange termijn. Het doel was snel een grote winst vergaren. Het wetsontwerp beperkt de variabele beloning die niet meer dan 50 % van het vaste loon mag bedragen. In de Europese richtlijn mag de variabele beloning niet meer dan 100 tot 200  % van het vaste loon bedragen. Het wetsontwerp voorziet in een clawback clausule voor ieder persoon die heeft deelgenomen of verant- woordelijk was voor praktijken die grote verliezen voor de bank hebben veroorzaakt, voor diegenen die de normen van deskundigheid of professionele ethiek niet hebben nageleefd of diegenen die hebben deelgeno- men aan het opzetten van mechanismen met het oog op of het realiseren van fi scale fraude door een derde. Banken die staatssteun hebben gekregen mogen geen variabele beloning toekennen en de uittredingsver- goeding is beperkt tot negen maanden loon. Die banken moet hun loonbeleid openbaar maken. De spreekster is van oordeel dat de aanpassing van de remuneratiebeleid dringend was. De PS heeft reeds in verschillende sectoren wetsvoorstellen ingediend om het beloningsbeleid te omkaderen. Dit beleid is reeds aangepast voor de openbare bedrijven. Met betrekking tot de beursgenoteerde bedrijven zijn er moeilijkheden om dit beleid aan te passen. De PS is tevreden dat er toch enige vooruitgang op dit domein werd bereikt. De PS steunt deze wijziging van de bankwet ten volle. 13 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTING S P E RIO DE 2013 2014 M. Carl Devlies (CD&V) fait observer qu’après la crise fi nancière, on n’a pas pu passer à l’ordre du jour. La crise a montré clairement qu’une dérégulation poussée, une autorégulation et un “droit mou” (soft law) n’étaient pas des options durables. Les autorités et les instances de contrôle concernées avaient une responsabilité dans le développement d’un système fi nancier plus durable, une responsabilité qu’elles ont également assumée. Le défi consistait à retrouver un équilibre entre les intérêts des épargnants, des consommateurs, des entre- preneurs, des actionnaires et des pouvoirs publics, et à restaurer ainsi pleinement la confi ance dans le secteur. C’est dans ce cadre que le CD&V avait déjà formulé en avril 2009, en réponse à la crise, trente recomman- dations concrètes relatives à la législation en matière de contrôle, à la protection des consommateurs et au droit des sociétés. Nombre de ces recommandations ont donné lieu à des initiatives gouvernementales et parlementaires. Le CD&V soutient l’approche adoptée par l’Europe dans le cadre de la réforme des établissements de crédit, car il est conscient des limites d’une régle- mentation cantonnée au niveau de la Belgique. Si on souhaite enregistrer des résultats, il faut un minimum d’harmonisation internationale. Il convient par ailleurs de veiller à ce que les réformes belges s’intègrent dans des initiatives européennes et internationales. Le projet de loi à l’examen respecte le principe de subsidiarité, car les mesures sont prises au niveau de pouvoir le plus adéquat. Il met également les directives européennes en œuvre, tout en prenant des mesures spécifi ques au contexte belge lorsque cela s’avère nécessaire. Le groupe CD&V souscrit aux effets concrets de la scission entre banques d’affaires et de dépôt. Le projet de loi ne prévoit pas de scission pure et simple, mais il instaure des garanties suffisantes afi n de limiter les prises de risques des banques et de protéger les épargnants. Les banques ne peuvent plus spéculer pour leur propre compte avec l’argent des épargnants. Un plafond inférieur à 2,5  % du capital bancaire est par ailleurs instauré pour les placements risqués effectués pour le compte de tiers. La Banque nationale doit fi xer ces pourcentages pour chaque banque, en se fondant sur le profi l de risque. Les banques doivent avoir suffisam- ment de fonds pour pouvoir indemniser l’épargnant en cas de faillite. Ce dernier se voit par ailleurs conférer De heer Carl Devlies (CD&V) merkt op dat men na de fi nanciële crisis niet tot de orde van de dag kon over- gaan. De crisis maakte duidelijk dat verregaande “dere- gulering”, “autoregulering” en “soft law” geen duurzame optie zijn. De betrokken overheden en toezichthouders hadden een verantwoordelijkheid om een meer duur- zaam fi nancieel stelsel uit te bouwen en hebben deze verantwoordelijkheid ook genomen. De uitdaging bestond erin om opnieuw een evenwicht te vinden tussen de belangen van spaarders, consu- menten, ondernemers, aandeelhouders en overheid en zo het vertrouwen in de sector volledig te herstellen. In dit kader formuleerde de CD&V reeds in april 2009 dertig concrete aanbevelingen in antwoord op de crisis op het vlak van de controlewetgeving, consumentenbe- scherming en het vennootschapsrecht. Vele van deze aanbevelingen hebben geleid tot wetgevend werk vanuit de regering en het parlement. De CD&V steunt de Europese aanpak inzake de hervorming van de kredietinstellingen omdat de partij zich bewust is van de beperkingen op het niveau van België. Om succesvol te zijn is een minimum aan inter- nationale harmonisering nodig en moeten Belgische hervormingen in Europese en internationale initiatieven worden ingepast. Het voorliggende wetsontwerp komt tegemoet aan het subsidiariteitsprincipe: de maatregelen worden ge- nomen op het bestuursniveau dat hiervoor het meest geschikt is. Er wordt uitvoering gegeven aan Europese richtlijnen maar daar waar nodig worden maatregelen genomen die specifi ek zijn voor de Belgische context. De CD&V fractie onderschrijft de concrete uitwerking van de scheiding tussen zakenbanken en deposito- banken. Het wetsontwerp voorziet niet in een zuivere splitsing van zakenbanken en depositobanken maar bouwt voldoende garanties in zodat het risicogedrag van banken wordt beperkt en spaarders worden beschermd. De banken mogen niet meer voor eigen rekening met geld van de spaarders speculeren. Ook als ze riskante beleggingen voor derden doen komt er een limiet die lager is dan 2,5 procent van het bankkapitaal. De Nationale Bank moet die percentages per bank op basis van het risicoprofi el vastleggen. De banken moe- ten voldoende middelen in kas hebben om de spaarder bij een faillissement te vergoeden. Daarnaast krijgt de spaarder een algemeen voorrecht op de activa van de 14 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTINGS P E RIO DE 2013 2014 un privilège général sur l’actif de la banque. Lorsqu’une banque est en difficulté, les épargnants sont indemnisés immédiatement après le personnel. L’intervenant répète que le projet de loi ne prévoit pas de séparation pure et simple entre banques d’affaires et de dépôt, mais met en place des mécanismes de protection intelligents. Cette approche est également soutenue par différents rapports internationaux tels que le rapport Liikanen de 2012. M. Devlies fait observer que l’une des causes de la crise bancaire a été la politique de rémunération, qui était axée sur des gains à court terme et des bonus plantureux. Le projet de loi à l’examen supprime les bonus pour les banques qui ont, d’une manière ou d’une autre, bénéfi cié d’aides publiques, tandis que pour les autres banques, le bonus est limité à 50 % de la rémunération fi xe. L’absence de bonus pour les banques ayant obtenu une aide des pouvoirs publics est une question de bon sens. L’intention des autorités ne saurait toutefois être de conserver pendant longtemps des participations structurelles dans le secteur fi nancier. Après la réforme du secteur bancaire, et une fois que les garanties suffi- santes d’un système fi nancier durable auront été mises en place, être propriétaire d’une banque ne fi gurera plus parmi les missions premières des autorités. Pour les banques qui n’ont pas obtenu d’aide de l’État, il est bon que les bonus n’aient pas été totale- ment supprimés, mais il est bon aussi qu’ils aient été substantiellement rabotés. Le projet de loi à l’examen représente la plus grande réforme du secteur bancaire depuis 20 ans. La Belgique souscrit le plus possible aux initiatives européennes, auxquelles elle confère ses propres accents. M. Peter Dedecker (N-VA) souligne que si l’on a effectivement besoin de d’une nouvelle réglementation relative au fonctionnement des banques, les modalités de cette nouvelle réglementation n’apparaissent pas encore très clairement. Compte tenu par ailleurs du fait que de nombreuses banques étrangères sont actives en Belgique, il faut voir si cette réglementation plus stricte doit être belge ou européenne. La N-VA est en faveur d’une réglementation européenne, d’autant plus que le secteur fi nancier en Belgique apporte une valeur ajoutée de 12,5 % à l’activité économique totale. Il importe de mettre en œuvre une plus grande harmo- nisation de la législation bancaire au niveau de l’UE afi n de ne pas affaiblir la compétitivité des banques belges par rapport à leurs concurrentes étrangères. La capacité bank. Wanneer een bank in moeilijkheden komt, worden de spaarders meteen na het personeel vergoed. De spreker herhaalt dat het wetsontwerp niet in een zuivere splitsing tussen zakenbanken en depositoban- ken voorziet maar voor intelligente beschermingsme- chanismen zorgt. Deze aanpak wordt tevens onder- steund door diverse internationale rapporten zoals o.a. het Liikanen rapport uit 2012. De heer Devlies merkt op dat één van de oorzaken van de bankencrisis het beloningsbeleid was dat op kortetermijnwinst en riante bonussen was gericht. Met het voorliggende wetsontwerp worden bonussen voor banken die op een of andere manier gebruik hebben gemaakt van staatssteun, volledig aan banden gelegd. Voor andere banken wordt de bonus beperkt tot 50 % van het vast salaris. Het is oordeelkundig dat banken die steun hebben verkregen van de overheid geen bonussen verkrijgen. Het mag echter niet de intentie van de overheid zijn om gedurende een lange periode structurele participaties in de fi nanciële sector aan te houden. Na de hervor- ming van de bankensector en wanneer er voldoende garanties voor een duurzaam fi nancieel systeem zijn uitgewerkt, is het niet langer de kerntaak van de over- heid om banken in haar bezit te hebben. Voor banken die geen steun van de overheid hebben verkregen is het goed dat de bonussen niet volledig zijn afgeschaft maar toch drastisch herleid zijn. Met het voorliggende wetsontwerp wordt de belang- rijkste hervorming van de banksector in 20 jaar gere- aliseerd. België onderschrijft maximaal de Europese initiatieven en legt haar eigen klemtonen. De heer Peter Dedecker (N-VA) merkt op dat er nood was aan een nieuwe regelgeving voor de werking van de banken maar dat de wijze waarop dit moet gebeuren nog niet heel duidelijk is. Ook rekening houdend met het feit dat vele buitenlandse banken in België werken is nodig na te gaan of deze strengere regelgeving Belgisch of Europees moet zijn. De N-VA is voorstander van een Europese regelgeving temeer daar de fi nanciële sector in België 12,5  % toegevoegde waarde levert aan de totale economische activiteit. Het is zaak om tot een grotere harmonisatie van de bankenwetgeving op EU vlak te komen om de concur- rentiepositie van de Belgische ten opzichte van de buitenlandse banken niet te verzwakken. De Belgische 15 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTING S P E RIO DE 2013 2014 d’épargne des Belges est très attirante pour les banques étrangères. Actuellement, l’argent de l’épargnant belge qui est aux mains de banques étrangères part souvent à l’étranger. Il est alors investi dans l’économie réelle de pays étrangers au lieu de soutenir l’économie belge. Que se passera-t-il en cas de problèmes fi nanciers et économiques? N’y a-t-il pas un risque que ces banques étrangères se replient plutôt sur leur propre marché national? Comment l’épargnant belge sera-t-il protégé? Quelles conséquences une législation belge plus stricte aura-t-elle au niveau de la politique du personnel des banques en Belgique? Les banques belges ne risquent- elles pas de devoir réduire encore leurs effectifs? Que se passera-t-il si la réglementation plus stricte se traduit par une diminution des crédits octroyés à l’économie belge? Le projet de loi accroît la responsabilité de l’autorité de contrôle. Les contraintes administratives et l’interac- tion avec l’autorité de contrôle augmentent. Dans l’état actuel de la législation, les autorités de contrôle dispo- saient déjà d’informations suffisantes. Le problème est qu’elles n’en faisaient rien. Il faut éviter de reproduire les erreurs du passé. La Banque nationale de Belgique (BNB), l’Autorité des services et marchés fi nanciers (FSMA) et les auto- rités de contrôle supplémentaires seront-elles capables d’assumer les nouvelles tâches que leur confi e le pro- jet de loi, notamment en matière d’information et de communication? La FSMA doit également exercer un contrôle à l’égard des planifi cateurs fi nanciers et des as- surances. Pourra-t-elle bénéfi cier, pour ce faire, de per- sonnel et de frais de fonctionnement supplémentaires? L’intervenant soutient l’objectif d’affinement de la poli- tique en matière de bonus. Il est inadmissible d’accorder des bonus aux banquiers qui spéculent avec l’épargne ou avec l’argent du contribuable. Il faut contrôler non seulement la hauteur du bonus, mais surtout pourquoi et à qui il a été accordé. En la matière, une réglemen- tation européenne serait également souhaitable pour éviter que des banques étrangères n’attirent les bons banquiers belges avec une politique plus favorable en matière de bonus. La réglementation relative aux bonus ne devrait-elle pas de préférence être réglée au niveau européen? Dans quelle mesure cette politique en matière de bonus risque-t-elle de constituer un précé- dent pour la politique salariale dans d’autres secteurs? La scission entre banques d’affaires et banques d’épargne requiérera-t-elle une plus grande détention d’actifs? En quoi consistent concrètement ces actifs? S’agit-il de biens immobiliers ou de droits perçus sur les mutations immobilières? Quelle serait, par exemple, la spaarcapaciteit is zeer aantrekkelijk voor buitenlandse banken. Momenteel wordt het geld van de Belgische spaarder in buitenlandse banken vaak naar het bui- tenland versluisd. Daar wordt het in de reële economie van dat land geïnvesteerd in plaats van de Belgische economie te steunen. Wat zal er gebeuren in geval van fi nanciële en economische problemen? Bestaat niet het gevaar dat deze buitenlandse banken zich eerder op hun thuismarkt zullen richten in geval van problemen? Hoe zal de Belgische spaarder worden beschermd? Welke gevolgen zullen een strengere Belgische wetgeving heb- ben voor het personeelsbeleid van de banken in België. Bestaat het risico dat Belgische banken nog meer in personeel moeten snoeien? Wat indien de strengere regeling voor gevolg zal hebben dat minder kredieten aan de Belgische economie worden toegekend? Het wetsontwerp geeft een grotere verantwoordelijk- heid aan de toezichthouder. De administratieve ver- plichtingen en interactie met de toezichthouder nemen toe. De toezichthouders beschikten in de huidige stand van de wetgeving reeds over voldoende informatie. Het probleem was dat ze er niets mee deden. Het maken van dezelfde fouten als in het verleden moet worden vermeden. Zullen de Nationale Bank van België (NBB), de Autoriteit voor Financiële Diensten en Markten (FSMA) en de bijkomende toezichthouders de bijkomende taken onder meer betreffende informatie en com- municatie, die ze bij het wetsontwerp toegewezen krijgen, aankunnen.?Het FSMA moet ook toezicht op de fi nanciële planners en de verzekeringen uitoefenen. Zal het FSMA daarvoor over bijkomend personeel en werkingskosten kunnen beschikken? De spreker is het ermee eens het bonusbeleid bij te schaven. Het is niet te verdedigen dat een bonus wordt toegekend aan bankiers die speculeren met spaargeld of belastingsgeld. Niet alleen de hoogte van de bonus moet worden nagegaan maar vooral waarvoor de bonus wordt toegekend en aan wie. Ook hier is een Europese regeling gewenst om te verhinderen dat buitenlandse banken de goede Belgische bankiers met een gunstiger bonusbeleid zouden aantrekken. Zou de regeling met betrekking tot het bonusbeleid niet beter op Europees niveau worden geregeld? In welke mate kan dit bonus- beleid een precedent vormen voor het loonbeleid in andere sectoren? Zal de splitsing tussen zaken – en spaarbanken een groter aanhouden van activa vereisen? Wat houden die activa concreet in? Gaat het om vastgoed of rechten op vastgoed? Wat is de waarde van dit vastgoed bijvoor- beeld in geval van oververhitting van de vastgoedmarkt 16 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTINGS P E RIO DE 2013 2014 valeur de ces biens immobiliers en cas de surchauffe du marché de l’immobilier en Belgique? L’intervenant fait référence à la crise immobilière qui a frappé les États- Unis, l’Irlande et l’Espagne. Que se passerait-il si cette garantie sous-jacente perdait sa valeur? Il convient de communiquer correctement à cet égard. Si les banques sont obligées d’investir dans l’immobilier, ne risquent- elles pas de provoquer elles-mêmes un emballement du marché immobilier? La priorité est, à juste titre, accordée à l’épargnant. En échange, celui-ci accepte des taux peu élevés. Le fait que des primes de risque seront exigées pour les dépôts non garantis ne risque-t-il pas de se traduire par une nouvelle baisse des revenus des livrets d’épargne? La nouvelle réglementation n’entraînera-t-elle pas de coûts supplémentaires pour le consommateur? Le particulier bénéfi cie d’une garantie maximale de 100 000 euros sur son épargne. Mais qu’en est-il de l’épargne des non-particuliers, comme par exemple les PME et les pouvoirs publics (notamment les CPAS)? Le fait que les économies de ces épargnants ne sont pas garanties jusqu’à 100 000 euros ne risque-t-il pas de générer une ruée bancaire? M. Christophe Lacroix (PS) note que depuis les années 2000, la spéculation sur l’évolution des prix des matières premières agricoles s’est intensifi ée, allant jusqu’à modifi er le paradigme économique selon lequel les prix sont déterminés par la loi de l’offre et de la demande. Cette problématique grave a été soulevée dès 2008 au sein du PS (proposition de loi visant à interdire en Belgique la spéculation fi nancière sur la hausse des prix des produits alimentaires, Doc 52 1196/001) Plusieurs facteurs expliquent cette fi nanciarisation des marchés agricoles. L’orateur reprend les propos de Monsieur Olivier De Schutter, rapporteur spécial des Nations unies sur le droit à l’alimentation. Tout d’abord, début des années 90, Goldman Sachs, suivie par ses concurrents, a créé les fonds indiciels sur les matières premières. Ces fonds mélangent un certains nombres de matières premières comme le pétrole, le blé ou encore le soja. Les cours sont fortement infl uencés par le cours du pétrole, dominant ces fonds indiciels, ce qui provoque un lien fort entre le prix des denrées alimentaires et celui de l’énergie. De plus, en 2004, des économistes de l’université de Yale ont voulu démontrer que l’évolution des cours des actions était inversement proportionnelle à l’évolution des marchés des produits agricoles. L’effet pervers de cette étude est que tout à coup, les investisseurs ont “diversifi é” leurs achats: d’une part des actions et d’autres part des investisse- ments dans les matières premières et ce, afi n d’atténuer des pertes éventuelles. Le troisième facteur montre in België ? De spreker verwijst naar de huizencrisis in de Verenigde Staten, Ierland en Spanje. Wat gebeurt er indien deze achterliggende waarborg geen waarde meer heeft? Hier moet op een correcte wijze over wor- den gecommuniceerd. Bestaat er geen risico dat indien banken worden verplicht in vastgoed te investeren ze zelf een oververhitting van de vastgoedmarkt zouden veroorzaken. Er wordt terecht voorrang gegeven aan de spaarder. De spaarder aanvaardt daarvoor een lage rente. Zal het feit dat er risicopremies voor de niet gegarandeerde deposito’s zullen worden gevraagd niet voor gevolg hebben dat de inkomsten op spaarboekjes nog zullen dalen? Zal de nieuwe regeling geen bijkomende kost voor de consument veroorzaken? De particulier krijgt een garantie tot 100 000 euro voor zijn spaargeld. Maar wat gebeurt er met de spaargelden van niet particulieren zoals bijvoorbeeld kmo’s, overheden (zoals bijvoorbeeld de OCMW’s)? Zal het feit dat de spaargelden van deze spaarders niet worden gegarandeerd tot 100 000 euro niet tot een run op de bank kunnen veroorzaken? De heer Christophe Lacroix (PS) geeft aan dat, sinds de jaren 2000, de speculatie op de prijsevolutie van de landbouwgrondstoffen dusdanig is toegenomen dat het economische paradigma dat de prijzen worden bepaald op grond van de wet van vraag en aanbod, niet langer opgaat. Dit ernstig vraagstuk werd binnen de PS al in 2008 ter sprake gebracht (wetsvoorstel om fi nanciële speculatie op de prijsstijging van voedingsproducten te verbieden, DOC 52 1196/001). Verschillende factoren liggen ten grondslag aan de “fi nancialisering” van de landbouw markten. De spreker verwijst naar wat de heer Olivier De Schutter, special rapporteur van de Verenigde Naties voor het recht op voedsel, in dat verband heeft gezegd. Allereerst werden in het begin van de jaren 90 van de vorige eeuw door de zakenbank Goldman Sachs, daarin gevolgd door zijn concurrenten, grondstoffenindexfondsen ontwikkeld. Die indexfondsen hebben betrekking op uiteenlopende grondstoffen, waaronder aardolie, tarwe en soja. De koersen van die fondsen hangen sterk af van de koers van de aardolie, die in de indexfondsen het zwaarst doorweegt; de prijzen van voedingsproducten en ener- gie zijn daardoor nauw met elkaar verweven. Voorts hebben in 2004 economen van Yale University willen aantonen dat de ontwikkeling van de aandelenkoersen omgekeerd evenredig was met de ontwikkeling van de markten voor de landbouwproducten. Dat onderzoek heeft het kwalijke effect gehad dat de investeerders hun aankopen plots zijn gaan “diversifi ëren”: zij zetten 17 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTING S P E RIO DE 2013 2014 l’impact du politique dans cette situation. En effet, début des années 2000, les dernières barrières, notamment envers les investisseurs et les banques de dépôts, ont été abolies provoquant une dérégulation de plus en plus importante. Il n’y a plus eu de limites imposées de position pour éviter les manipulations de cours. Enfi n, et cela a encore été amplifi é avec la crise fi nancière, les marchés d’actions ont commencé à être moins rémunérateurs pour les investisseurs. Par ce fait, les marchés agricoles sont devenus des “valeurs refuges” pour des investisseurs. A présent, l’ampleur de la spéculation est telle qu’elle a provoqué un renversement des rôles et que ce sont les marchés fi nanciers qui déterminent les prix des denrées alimentaires, déconnectant ces derniers de tout lien avec l’économie réelle. Cette spéculation, complètement déconnectée de l’économie réelle, a des conséquences pour la sécurité alimentaire et pour les producteurs des pays du Sud. La recherche d’un rendement exceptionnel, au moyen de la spéculation sur les produits alimentaires de base, n’est pas étrangère aux conditions qui ont mené à de graves crises alimentaires. Lutter contre la spéculation fi nancière sur les prix des denrées alimentaires, c’est lutter contre la faim dans le monde. Mais pas seulement. Egalement les producteurs belges dénoncent le caractère néfaste de cette spéculation. Au-delà du dérèglement ainsi provoqué, il faut aussi placer le débat sur le plan de l’éthique fi nancière. Il n’est pas acceptable que des institutions bancaires proposent des produits liés à la hausse des prix des produits alimentaires alors que l’on connaît les consé- quences dramatiques de cette forme de spéculation pour la population des pays du Sud. Certes, cette spéculation n’est pas la seule responsable des crises alimentaires mais il est trop facile de se cacher derrière la prétendue complexité des raisons qui ont mené aux crises, tant alimentaire qu’économique ou bancaire, pour prétendre qu’il serait vain de s’attaquer à de tels comportements et produits. L’orateur n’accepte pas qu’on spécule sur la faim. Dans ce cadre, la commission des Finances a orga- nisé des auditions, qui ont conduit à la déposition par le PS d’une proposition de résolution concernant la niet alleen in op aandelen, maar ook op beleggingen in grondstoffen om aldus eventueel verlies te compen- seren. De derde factor maakt duidelijk hoe de politiek daarop ingrijpt. In het begin van dit millennium werden immers de laatste hinderpalen, meer bepaald voor de investeerders en de depositobanken, uit de weg ge- ruimd, waardoor de deregulering almaar is toegenomen. Uiteindelijk werden aan het innemen van risicoposities geen beperkingen meer opgelegd om koersmanipulaties tegen te gaan. Tot slot kan men er niet omheen dat de aandelen- markten minder winstgevend begonnen te worden voor de investeerders, zeker sinds het uitbreken van de fi nanciële crisis. De landbouw markten zijn daardoor “toevluchtwaarden” geworden voor investeerders. De speculatie heeft intussen dermate grote proporties aangenomen dat de rollen omgekeerd zijn: vandaag zijn het de fi nanciële markten die de prijzen van de le- vensmiddelen bepalen, waardoor de band met de reële economie volledig doorgeknipt is. Die speculatie, die volledig losstaat van de reële economie, heeft gevolgen voor de voedsel zekerheid en voor de producenten uit de zuidelijke landen. Het streven naar uitzonderlijke winsten, via de speculatie op basisvoedselproducten, heeft een rol gespeeld in het ontstaan van ernstige voedselcrisissen. De fi nanciële speculatie op de prijzen van voedings- producten aanpakken betekent zoveel als de strijd aan- binden met de honger in de wereld. Maar er is meer. Ook de Belgische producenten laken de nefaste gevolgen van die speculatie. De daardoor veroorzaakte ontregeling sluit ook aan bij de discussie over de fi nanciële ethiek. Het is onaan- vaardbaar dat bankinstellingen producten aanbieden die gekoppeld zijn aan de stijging van de voedselprijzen, terwijl de funeste gevolgen van die vorm van speculatie voor de bevolking van de zuidelijke landen alom bekend zijn. Die speculatie is uiteraard niet de enige oorzaak van de voedselcrisissen, maar het is al te gemakkelijk te schermen met het feit dat een crisis, ongeacht of het nu een voedsel- dan wel een banken- of economische crisis is, altijd veroorzaakt wordt door een kluwen van factoren, om te concluderen dat het vergeefse moeite is dergelijke handelwijzen en producten te willen bestrij- den. De spreker aanvaardt niet dat honger het voorwerp wordt van speculatie. Tegen die achtergrond heeft de commissie voor de Financiën en de Begroting hoorzittingen georganiseerd, die ertoe hebben geleid dat de PS een voorstel van 18 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTINGS P E RIO DE 2013 2014 position de la Belgique par rapport à l’interdiction de commercialiser des produits fi nanciers qui spéculent sur les denrées alimentaires (Doc 53 2806). Un troisième texte de loi modifi ant la loi du 2 août 2002 relative à la surveillance du secteur fi nancier et aux services fi nan- ciers, visant à encadrer la spéculation sur les produits fi nanciers liés aux matières première agricoles (Doc 53 3078) a été déposé. Cette proposition qui confi ait à la FSMA le soin d’introduire des limites de positions qui permettraient d’instaurer une activité maximale sur les marchés de denrées alimentaires. Le PS est satisfait de voir que le gouvernement a travaillé sur cette matière dans le projet de loi à l’examen. M. Lacroix se réjouit de l’instauration de limites de positions qui rejoint exactement le texte de la proposi- tion n° 3078. La FSMA se voit attribuer une mission à savoir fi xer des limites aux positions par règlement pour les instruments fi nanciers dont la valeur sous-jacente consiste en denrées alimentaires. Le ministre pourrait-il répondre aux questions suivantes: — que se passe-t-il lorsqu’il y a plusieurs sous- jacents? Que se passe-t-il lorsqu’il y a un seul sous- jacent, minoritaire, qui dépend de denrées alimentaires? — qu’entend-on par dérogation pour des opérations réalisées à des fi ns de couverture? — la FSMA est chargée de déterminer les exceptions pour couverture de risques. Un contrôle de ces excep- tions sera-t-il possible? — que doit on comprendre par “tenir compte de l’état d’avancement au niveau européen” et de “la coopération avec les superviseurs étrangers”? — le texte prévoit que “Lors de l’élaboration de ce règlement, la FSMA prendra en compte l’évolution des négociations sur la directive MiFID II, en particulier en ce qui concerne la coopération nécessaire avec les superviseurs étrangers.” Cependant, sauf erreur de la part de l’orateur, un accord est intervenu au niveau européen mi-janvier sur ce sujet. La directive MIFID II contiendra une partie spéculation sur les denrées. Le ministre pourrait-il dès lors communiquer ce que contiendra cette directive à ce propos? resolutie heeft ingediend over het standpunt van België inzake het verbod op het verhandelen van fi nanciële producten om met voedingsproducten te speculeren (DOC 53 2806). Een derde wettekst die werd ingediend is het wetsvoorstel tot wijziging van de wet van 2 au- gustus 2002 betreffende het toezicht op de fi nanciële sector en de fi nanciële diensten, teneinde speculatie via aan landbouwgrondstoffen verbonden fi nanciële producten aan banden te leggen (DOC 53 3078). In dit wetsvoorstel wordt de FSMA ermee belast de inname van posities zodanig te beperken dat in verband met de activiteit op de voedselmarkten een bovengrens wordt ingesteld. De PS stelt tot zijn tevredenheid vast dat de regering daar in het voorliggend wetsontwerp werk van heeft gemaakt. De heer Lacroix is ingenomen met de instelling van beperkingen op risicoposities, wat volledig aansluit met de tekst van wetsvoorstel DOC 3078. De FSMA wordt met een opdracht belast, namelijk het vaststellen, via een reglement, van positielimieten voor de fi nanciële instrumenten waarvan de onderliggende waarde bestaat uit voedselgrondstoffen. Kan de minister de volgende vragen beantwoorden: — wat gebeurt er in geval van verscheidene on- derliggende waarden? Wat in geval van één onder- liggende minderheidswaarde die verbonden is met voedingsgrondstoffen? — wat wordt, met betrekking tot indekkingsverrich- tingen, bedoeld met “afwijking”? — de FSMA is ermee belast de uitzonderingen voor de risicodekking te bepalen. Zal op die uitzonderingen kunnen worden toegezien? — wat moet worden verstaan onder “rekening houden met de staat van de vooruitgang (...) in de Europese Unie” en onder “samenwerking met buitenlandse toezichthouders”? — de tekst bepaalt dat “(b)ij het uitwerken van dit reglement (...) de FSMA rekening [zal] houden met de ontwikkelingen van de onderhandelingen over MiFID II, inzonderheid met betrekking tot de vereiste samen- werking met buitenlandse toezichthouders”. Behoudens vergissing van de spreker is half januari daarover een akkoord bereikt op Europees niveau. De MiFID II-richtlijn zal een gedeelte bevatten over speculatie op voedsel- grondstoffen. Kan de minister derhalve aangeven wat die richtlijn in dat verband zal bepalen? 19 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTING S P E RIO DE 2013 2014 De heer Benoît Drèze (cdH) constate que l’union bancaire est le plus grand projet européen depuis le lancement de l’euro. Il marque un bond en avant dans l’intégration de l’Union européenne. Il est devenu indis- pensable depuis la profonde crise fi nancière de 2008 que le monde a connue. Cette crise a failli emporter le secteur bancaire européen. Le secteur bancaire belge a été particulièrement touché vu sa grande interconnexion avec les marchés fi nanciers internationaux. Depuis 2008 se sont succédées au parlement les commissions spéciales pour déterminer les causes de cette crise bancaire. La commission de suivi de la crise fi nancière est toujours active. Récemment, elle a entendu le président du comité de direction de Belfi us. Les conséquences de la crise sont encore bien pré- sentes dans les comptes et bilans fi nanciers mais aussi dans l’opinion publique. La confi ance dans les secteurs bancaires n’est pas encore pleinement rétablie. Les projets de loi à l’examen sont les premiers jalons de la construction de l’Union bancaire européenne. Une telle Union comporte trois piliers : la supervision, la résolution et la protection des dépôts. Le premier pilier, le mécanisme unique de supervision est le plus avancé. Les règlements et directives ont été votés par le Conseil et le Parlement européen et les pro- jets de loi contiennent la transposition de ces textes. Le mécanisme devrait être opérationnel à l’automne 2014. La Banque centrale européenne deviendra, de ce fait, le superviseur unique de tout le secteur bancaire des pays membre de la zone euro. En préparation de cette révolution copernicienne du dispositif de surveillance macroprudentiel, un examen de la qualité des actifs est en cours pour vérifi er les bilans des banques systémiques de la zone euro. Le deuxième pilier est le mécanisme unique de réso- lution qui doit encadrer les faillites bancaires. L’exposé des motifs du premier projet de loi rappelle qu’au moment de la rédaction de ce texte, les discussions étaient toujours en cours au niveau européen. Le troisième pilier consiste en un mécanisme unique de protection des dépôts. A ce jour, la Commission européenne n’a fait aucune proposition législative dans ce sens. Certains États-membres y sont défavorables. Pourtant, l’Union bancaire demeurerait inachevée sans un tel mécanisme. Au lendemain de la crise fi nancière, De heer Benoît Drèze (cdH) stelt vast dat de banken- unie het grootste Europese project sinds de invoering van de euro is. Er wordt een nieuwe stap voorwaarts gezet in de integratie van de Europese Unie. De ban- kenunie is onontbeerlijk geworden sinds de wereld in 2008 door een diepe fi nanciële crisis werd getroffen. Ei zo na heeft die crisis de hele Europese banksector onderuitgehaald. De Belgische banksector heeft zware klappen moeten incasseren door zijn sterke verweven- heid met de internationale kapitaalmarkten. Sinds 2008 werd in het Parlement de ene na de andere bijzondere commissie in het leven geroepen om de oorzaken van die bankencrisis tegen het licht te houden. De commissie belast met het onderzoek naar de fi nanciële crisis is nog altijd aan de slag. Onlangs heeft zij de voorzitter van het directiecomité van Belfi us gehoord. De gevolgen van de crisis zijn nog steeds goed merkbaar in de fi nanciële rekeningen en balansen, maar ook bij de publieke opinie. Het vertrouwen in de banksector is nog niet helemaal hersteld. De ter bespreking voorliggende wetsontwerpen zijn de eerste stenen van de totstandbrenging van de Europese bankenunie. Een dergelijke unie stoelt op drie pijlers: toezicht, afwikkeling en depositobescherming. De eerste pijler, namelijk een gemeenschappelijk toe- zichtsmechanisme, is het verst gevorderd. De vereiste verordeningen en richtlijnen zijn door de Raad en het Europees Parlement aangenomen; deze wetsontwerpen zetten die teksten nu om. Het toezichtsmechanisme zou vanaf het najaar 2014 in werking moeten treden. De Europese Centrale Bank wordt dan de enige toe- zichthouder voor de hele banksector over alle landen van de eurozone. Ter voorbereiding van die copernicaanse omwente- ling van het macroprudentieel toezichtsinstrumentarium worden de balansen van de systeemrelevante banken van de eurozone gecontroleerd en worden daartoe de activa op hun kwaliteit getoetst. De tweede pijler is het gemeenschappelijk afwikke- lingsmechanisme dat bankfalingen in goede banen moet leiden. In de memorie van toelichting van het eerste wetsontwerp wordt eraan herinnerd dat bij het opstellen van de tekst de besprekingen op Europees niveau nog aan de gang waren. De derde pijler bestaat in een gemeenschappelijk depositobeschermingsstelsel. Vooralsnog heeft de Europese Commissie terzake geen enkel wetgevings- voorstel gedaan. Niet alle lidstaten zijn vragende partij. Zonder een dergelijk mechanisme zou de bankenunie echter niet voltooid zijn. In de nasleep van de fi nanciële 20 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTINGS P E RIO DE 2013 2014 la garantie des dépôts a été harmonisée dans toute l’Union européenne et portée à 100 000 euros. En Belgique, la garantie est ainsi passée de 20 000 euros à 100 000 euros. M. Drèze remarque que pour le cdH, tous les épargnants de l’Union européenne doivent pouvoir bénéfi cier du même standard de qualité en matière de protection des dépôts indépendamment du pays dans lequel ils résident et de la nationalité de leur banque. Pour ce faire, la création d’un mécanisme européen de protection des dépôts est une étape incontournable. Une protection des dépôts accrue nécessite une séparation des métiers bancaires. En effet, il est ini- maginable que les banques puissent encore continuer à effectuer des opérations sans lien avec l’économie réelle avec l’argent des déposants garanti par l’État belge et donc, in fi ne, par les contribuables. Le cdH approuve la proposition de la séparation des activités bancaires présenté par la gouvernement. Vu la lenteur des discussions au niveau européen, la Belgique ne peut rester inactive. Cependant, il ne peut s’agir que d’une première étape. Depuis que ce projet de loi a été approuvé par le Conseil des ministres, la Commission européenne a présenté le 29 janvier dernier une propo- sition de règlement relatif à des mesures structurelles améliorant la résilience des établissements de crédit. L’orateur regrette que ce texte arrive trop tard. Il y a donc peu de chances qu’il soit adopté avant la fi n de la législature surtout que certains pays parmi lesquels l’Allemagne et la France ont déjà fait part de critiques envers le projet. Tout comme pour la protection des dépôts bancaires, le cdH soutient le fait qu’il faut un cadre unique euro- péen en matière de séparation des métiers bancaires. En aucune manière, la législation qui sera adoptée au niveau belge ne pourra être invoquée pour faire obstacle à une réglementation européenne en la matière. Le cdH soutient la proposition du Commissaire Barnier inspirée des recommandations du rapport Liikannen. Le ministre pourrait-il répondre aux questions suivantes: — le mécanisme de supervision unique sera-t-il opé- rationnel à l’automne 2014 comme prévu? — où en sont les discussions au niveau européen pour ce qui est du mécanisme européen de résolution bancaire? Quel est la position du gouvernement belge sur cette matière? crisis werd de depositogarantie in de hele Europese Unie geharmoniseerd en opgetrokken tot 100 000 euro. In België werd de waarborg aldus verhoogd van 20 000 tot 100 000 euro. De heer Drèze merkt op dat, voor de cdH, alle spaar- ders van de Europese Unie dezelfde kwaliteitsnorm inzake depositobescherming moeten kunnen genieten, ongeacht in welk land zij wonen of in welk land hun bank zijn hoofdkantoor heeft. In dat opzicht is de instelling van een Europees depositobeschermingsmechanisme een onvermijdelijke stap. Voor een sterkere depositobescherming moeten de bankberoepen van elkaar worden gescheiden. Het is immers ondenkbaar dat de banken nog verrichtingen zouden kunnen doen die geen verband houden met de reële economie, met geld van spaarders dat onder de waarborgregeling van de Belgische Staat valt en dus uiteindelijk door de belastingbetaler wordt gedekt. De cdH gaat akkoord met het voorstel van de re- gering om de bankactiviteiten te scheiden. Dat de besprekingen op Europees niveau aanslepen, betekent niet dat België moet toekijken. Niettemin zal nu slechts een eerste horde kunnen worden genomen. Sinds dit wetsontwerp door de Ministerraad werd goedgekeurd, heeft de Europese Commissie op 29 januari 2014 een voorstel voor een verordening betreffende structurele maatregelen ter verbetering van de weerbaarheid van EU-kredietinstellingen ingediend. De spreker betreurt dat deze tekst te laat komt. De kans is dus klein dat hij nog voor het einde van de legislatuur wordt aangeno- men, temeer daar sommige landen, zoals Duitsland en Frankrijk, al kritiek op het voorstel hebben geuit. Net als inzake de bescherming van de bankdeposito’s is de cdH wat de opsplitsing van de bankactiviteiten betreft voorstander van een eenvormig Europees raam- werk. In geen geval zal de in uitzicht gestelde wetgeving op Belgisch niveau kunnen worden aangevoerd om een barrière op te werpen tegen Europese regelgeving in diezelfde aangelegenheid. De cdH steunt het voorstel van Europees commissaris Barnier, dat uitgaat van de aanbevelingen van het rapport-Liikannen. Kan de minister een antwoord geven op de vol- gende vragen? — Zal het gemeenschappelijk toezichtsmechanisme zoals gepland in het najaar van 2014 operationeel zijn? — Hoe staat het op Europees niveau met de bespre- kingen over een Europees bankafwikkelingsmecha- nisme? Welk standpunt neemt de Belgische regering daarover in? 21 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTING S P E RIO DE 2013 2014 — ce projet de loi renforce le rôle de la Banque Nationale en matière de contrôle macroprudentiel. La Banque dispose-t-elle actuellement de tous les moyens humains et matériels pour faire face à ces nouvelles competences? — la proposition de la Commission européenne en matière de séparation des métiers bancaires: a-t-elle fait l’objet de discussion? L’agenda avancé est-il réa- liste? Quel est la position du gouvernement sur cette proposition? Mme Meyrem Almaci (Ecolo-Groen) fait observer que la majorité est parvenue à présenter in extremis la nouvelle loi bancaire. Cette loi vise à réguler le compor- tement à risque et à rétablir la confi ance de l’épargnant. Un certain nombre de recommandations nécessaires à la réforme du secteur bancaire (national, européen et international) fi guraient déjà dans le rapport sur la crise fi nancière et bancaire de 2009 (Doc 52 1643/002). L’une de ces recommandations préconisait de séparer les banques d’affaires et les banques d’épargne. Les banques d’épargne ne pourraient plus non plus être cotées en Bourse. En outre, le rapport formulait égale- ment des recommandations concernant la politique en matière de contrôle et de bonus. Ce rapport, y compris les recommandations, a été approuvé par une large majorité de parlementaires. Quelques années plus tard, la BNB a également formulé des recommandations, mais celles-ci allaient un peu moins loin. Les projets de loi à l’examen montrent la bonne direc- tion, mais ils ne vont pas assez loin. L’augmentation de la garantie de capital est nécessaire, mais insuffisante. Les activités de trading qui excèdent 2,5 % du bilan total doivent être scindées. Trop d’exceptions à cette règle sont toutefois encore autorisées. Le trading pour compte de tiers est autorisé jusqu’à concurrence de 15 % du bilan de la banque. Pour protéger l’épargne contre la contamination d’activités à risques des banques, les activités spécu- latives sont interdites. Les banques ne peuvent pas faire de trading pour compte propre au sein de leur propre périmètre de consolidation. Dans certaines limites, le trading pour compte propre est toutefois encore autorisé parce qu’il y a eu une mise en balance entre l’intérêt général, d’une part, et l’intérêt de l’entreprise, d’autre part. C’est nécessaire notamment pour soutenir l’éco- nomie réelle. La BNB joue un rôle important dans l’appréciation de ces activités commerciales des banques. La réglemen- tation proposée déroge au modèle Liikanen et s’appa- rente plus à la régulation appliquée en Allemagne et en France aux banques systémiques telles que Deutsche — Via het voorliggende wetsontwerp zou de rol van de Nationale Bank op het stuk van macroprudentieel toezicht worden versterkt. Beschikt de NBB momenteel echter over voldoende personele en materiële middelen om die nieuwe bevoegdheden de baas te kunnen? — Is er gedebatteerd over het voorstel van de Europese Commissie over een opsplitsing van de bank- activiteiten? Is het naar voren geschoven tijdpad rea- listisch? Hoe staat de regering tegenover dat voorstel? Mevrouw Meyrem Almaci (Ecolo-Groen) merkt op dat de meerderheid er in de valreep in geslaagd is om de nieuwe bankenwet voor te stellen. Die wet heeft als doel het risicogedrag te reguleren en het vertrouwen van de spaarder te herstellen. Een aantal aanbevelingen die noodzakelijk zijn voor de hervorming van de (nationale, Europese en internationale) bankensector werden reeds opgenomen in het verslag over de fi nanciële en de bankencrisis van 2009 (Doc 52 1643/002). Een van de aanbevelingen was dat zaken en – spaarbanken zouden moeten worden gescheiden. De spaarbanken zouden ook niet meer op de beurs mogen worden genoteerd. Voorts werden aanbevelingen met betrekking tot het toezicht - en het bonussenbeleid geformuleerd. Dit ver- slag met inbegrip van de aanbevelingen werd door een grote meerderheid van parlementsleden goedgekeurd. Enkele jaren later formuleerde de NBB ook aanbevelin- gen, maar die gingen iets minder ver. De voorliggende wetsontwerpen geven de goede richting aan maar gaan niet ver genoeg. Het verhogen van de kapitaalgarantie is noodzakelijk doch onvol- doende. De tradingactiviteiten die meer dan 2,5 % van de totale balans bedragen moeten worden afgesplitst. Daar worden echter nog te veel uitzonderingen op toe- gelaten. Trading voor rekening van derden is toegelaten tot 15 % van de bankbalans. Om spaargelden te beschermen tegen besmetting van risicoactiviteiten van banken wordt een verbod op speculatieve activiteiten opgelegd. Banken mogen geen trading voor eigen rekening doen binnen de eigen con- solidatieperimeter. Binnen bepaalde grenzen is er nog wel trading voor eigen rekening toegelaten omdat een afweging tussen enerzijds het algemeen en anderzijds het ondernemersbelang werd gemaakt. Dit is noodza- kelijk om onder meer de reële economie te steunen. De NBB krijgt een ruime rol in de beoordeling van deze handelsactiviteiten van banken. De voorgestelde regeling wijkt af van het Liikanenmodel en leunt meer aan bij de in Duitsland en Frankrijk voor de syste- mische banken als Deutsche bank en BNP paribas, 22 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTINGS P E RIO DE 2013 2014 Bank et BNP paribas. Pourquoi la Belgique n’a-t-elle pas choisi d’instaurer sa propre réglementation? Mme Almaci s’interroge sur le rôle majeur attribué à la BNB, qui devient à la fois juge et partie. Que se passera-t-il si l’appréciation de la BNB est erronée? Comment la BNB déterminera-t-elle que le trading pour compte propre ne dépasse pas les 2,5 % autori- sés de l’activité bancaire? Les activités commerciales de la banque ne peuvent excéder 15 % du bilan de la banque. Comment appréciera-t-on si une activité doit être considérée comme trading pour compte des tiers ou comme trading pour compte propre? Il faut veiller à ce que l’épargne ne soit pas utilisée pour le trading. L’intervenante estime qu’il n’y a pas lieu d’interdire le trading, mais qu’étant donné que celui-ci a mis en difficulté un certain nombre de banques systé- miques, il n’a pas sa place dans les banques d’épargne. En effet, cela signifi erait que la prise de risque est fi nan- cée grâce à l’épargne ou à l’argent public. Il est regret- table que le lobby bancaire soit tellement puissant qu’il est impossible de séparer complètement les banques d’épargne des banques d’affaires. La diversifi cation des banques ne permet pas de réduire les risques pour l’économie. Ainsi, quand une banque résultant d’une scission rencontre des difficultés, la maison mère, par exemple, en ressent également les conséquences. La règlementation proposée va moins loin que les modifi - cations adoptées au Royaume-Uni. En 2008, suite à la crise, le paysage bancaire est devenu moins diversifi é qu’auparavant. Les banques qui n’avaient pas dû être sauvées ont subi un désavan- tage concurrentiel par rapport aux banques ayant été sauvées. Les aides publiques ont faussé le système. La crise bancaire a montré que les grandes banques n’étaient pas à l’abri de problèmes. Il est apparu qu’il ne fallait pas se fi er au principe “too big to fail”. La question qui se pose est de savoir comment les projets de loi à l’examen peuvent empêcher l’existence, à l’avenir, de banques systémiques, qui peuvent poser problème à l’économie réelle. L’intervenante estime que le projet de loi accorde trop peu d’attention à la réglementation des banques non systémiques. En effet, depuis la crise de 2008, ces banques ont largement pâti du soutien implicite de l’État et la taxe bancaire. Elles ont dû cofi nancer la crise, et ce, malgré le fait qu’elles n’en étaient pas responsables et qu’elles n’ont bénéfi cié d’aucune aide. Comment le ministre compte-t-il répondre aux demandes de gehanteerde regulering. Waarom heeft België er niet voor geopteerd een eigen regeling in te stellen? Mevrouw Almaci heeft vragen bij de verregaande rol die aan de NBB werd toegekend. De NBB wordt tegelijkertijd rechter en partij. Wat zal er gebeuren als de NBB een verkeerde appreciatie maakt? Op welke wijze zal de NBB vaststellen dat de trading voor eigen rekening niet meer dan de toegelaten 2,5 % van de bankactiviteit bedraagt? De handelsactiviteiten van de bank mogen niet meer dan 15 % van de balans van de bank bedragen. Hoe zal worden beoordeeld welke ac- tiviteiten als trading voor derden of voor eigen rekening worden beschouwd? Het is zaak erop toe te zien en te verzekeren dat spaargeld niet voor trading wordt gebruikt. De spreek- ster is van oordeel dat trading niet moet worden verbo- den, maar dat het gezien het een aantal systeembanken in de problemen heeft gebracht niet in spaarbanken thuishoort. Dit betekent immers dat het nemen van risico met spaargeld of overheidsgeld wordt gefi nancierd. Het is te betreuren dat de internationale bankenlobby zo sterk was dat een volledige scheiding tussen spaar - en zakenbanken niet kan worden doorgevoerd. De diversifi catie van de banken vermindert de risico’s voor de economie niet. Wanneer een afgesplitste bank in de problemen komt heeft dit ook gevolgen voor bijvoorbeeld de moederbank. De voorgestelde regeling gaat minder ver dan de in het Verenigd Koninkrijk aangenomen wijzigingen. Het bankenlandschap is in 2008, als gevolg van de crisis, minder divers geworden. De banken die niet moesten worden gered hebben concurrentiëel nadeel ondervonden van de banken die wel werden gered. De overheidssteun heeft het systeem scheefgetrokken. De bankencrisis heeft duidelijk gemaakt dat het mo- gelijk is dat grote banken in de problemen kunnen ko- men. Het principe “too big to fail” is niet waar gebleken. De vraag is hoe de voorliggende wetsontwerpen kunnen verhinderen dat in de toekomst nog systemische banken zullen bestaan en een probleem kunnen betekenen voor de reële economie. De spreekster is van oordeel dat het wetsontwerp te weinig aandacht schenkt aan de regeling voor de niet - systemische banken. Deze banken hebben immers sedert de crisis van 2008 enorm nadeel ondervonden van de impliciete staatssteun en van de ingevoerde bankentaks. Ze hebben de crisis mee moeten fi nancie- ren, ondanks het feit ze ze niet hebben veroorzaakt en dat ze ook geen steun kregen. Hoe denkt de minister 23 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTING S P E RIO DE 2013 2014 simplifi cation administrative pour ces banques, qui n’ont pas provoqué la crise? Le groupe Groen estime que le système fi nancier ne peut gagner en stabilité que si les fonds propres des banques sont suffisamment élevés par rapport au total de leur bilan. Ce ratio est de minimum 5 % pour l’OCDE et de 3 % pour l’Union européenne et la Belgique. La Belgique pourrait-elle aller au delà de la norme fi xée par l’Europe? Groen souligne que les banques qui dispo- sent de fonds propres trop restreints courent davantage de risques de faire faillite. C’est encore plus vrai pour les grandes banques. Groen souhaite que la Belgique adopte une position de leader en la matière et ne reste pas dans le sillage de l’Allemagne et de la France. Les prêts consentis à des clients ne représentent actuelle- ment que 28 % du bilan bancaire des grandes banques. Les économistes Paul De Grauwe et Yvan Van de Cloot estiment qu’en tenant compte des effets de la crise, le coussin de fonds propres de la banque devrait s’élever à 20 % au moins du bilan bancaire, ce qui est le double de ce que prévoient les normes de Bâle III, qui devront être atteintes en 2019. Le projet de loi défi nit les notions de proportionnalité et d’établissement signifi catif. Les banques ayant un bilan inférieur à 3 milliards sont non signifi catives. L’autorité de contrôle doit par ailleurs apprécier si les banques dont le bilan se situe entre 3 et 30 milliards sont ou non signifi catives. Mme Almaci soutient les mesures relatives à la politique de rémunération et de bonus. L’exception ac- cordée au manager de crise lui semble compréhensible. Le citoyen se posera cependant des questions quant au fait que des bonus illimités peuvent être octroyés lorsque tout va bien, mais que l’on peut encore octroyer des bonus lorsque les choses vont mal. Il faudrait aug- menter la transparence en ce qui concerne la politique de rémunération et davantage tenir compte du long terme et des résultats à long terme obtenus. Pourquoi les management vehicles proposés à l’article 415 sont-ils maintenus? L’intervenante est favorable au testament bancaire. Il est d’ailleurs indispensable, étant donné qu’il n’y a pas de scission complète entre les banques d’affaires et les banques d’épargne. Le maintien de la garantie jusqu’à 100 000 euros pour l’épargne des particuliers est également un bon choix. L’intervenante désapprouve que ce soit la BNB qui vérifi era si l’encumbrance ratio, à savoir le ratio de la tegemoet te komen aan de vragen tot administratieve vereenvoudiging voor deze banken die de crisis niet hebben veroorzaakt? De Groen-fractie vindt dat het fi nancieel systeem enkel stabieler kan zijn als het eigen vermogen van banken ten opzichte van hun balanstotaal voldoende hoog is. Deze ratio bedraagt minimum 5 % voor de OESO, 3 % voor de Europese Unie en voor België. Is het mogelijk dat België verder gaat dan de door Europa vooropgestelde norm? Groen wijst erop dat een te klein eigen vermogen het risico voor het over de kop gaan van de bank, nog des te meer voor grootbanken, doet toenemen. Groen wenst dat België hier een leiderspo- sitie inneemt en niet langer Duitsland en Frankrijk blijft volgen. Momenteel bedragen de klantenleningen slechts 28 % van de bankbalans van grote banken. De economen Paul De Grauwe en Yvan Van de Cloot menen dat rekening houdend met de gevolgen van de crisis, de kapitaalbuffer van de bank minstens 20 % van de bankbalans zou moeten bedragen. Dit is tweemaal zoveel dan de Basel III normen die in 2019 moeten worden bereikt. Het wetsontwerp omschrijft het begrip proportiona- liteit en signifi cante instelling. Banken met een balans van minder dan 3 miljard zijn niet - signifi cant en de toezichthouder moet oordelen of banken met een balans tussen 3 en 30 miljard al dan niet signifi cant zijn. Mevrouw Almaci steunt de maatregelen met betrek- king tot het remuneratie - en bonusbeleid. Het is begrij- pelijk dat er een uitzondering wordt toegestaan voor de crisismanager. De burger zal zich wel vragen stellen bij het feit dat als alles goed gaat onbeperkt bonussen mogen worden toegekend, maar als het slecht gaat er toch nog bonussen mogen worden toegekend. Er is nood aan meer transparantie inzake het beloningsbe- leid en er moet meer rekening met de lange termijn en de bereikte langetermijn resultaten worden gehouden. Waarom worden de in artikel 415 voorgestelde ma- nagement vehicles nog altijd behouden? De spreekster is voorstander van het bankentes- tament. Dit is trouwens noodzakelijk gezien er geen volledige splitsing tussen zaken – en de spaarbanken wordt ingevoerd. Ook het behoud van de garantie tot 100 000 euro voor het spaargeld van de particulier is een goede keuze. De spreekster gaat er niet mee akkoord dat het de NBB is die de nagaat of encumbrance ratio met name 24 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTINGS P E RIO DE 2013 2014 proportion maximale des actifs grevés, est dépassé ou non. Elle estime que la BNB ne peut pas le déterminer de manière transparente. La membre souligne que les crises bancaires lors desquelles les problèmes ne sont pas complètement résolus continuent à générer des difficultés pendant très longtemps. Dans cet ordre d’idées, l’intervenante fait référence à la situation de la banque résiduelle Dexia. Une des raisons pour lesquelles les modifi cations proposées – concernant la scission entre les banques d’épargne et les banques d’affaires, le management des banques et l’augmentation des fonds propres – n’ont pu être suffisamment mises en œuvre est liée au temps qui s’est écoulé entre la crise et les changements proposés. Le projet de loi ne parviendra ni à empêcher que les banques ne replongent dans les problèmes, ni à rassurer complètement l’épargnant. Pour le groupe Groen, ce projet est donc insuffisant. M. Dirk Van der Maelen (sp.a) remarque qu’il pourrait apparaître souhaitable à certains d’aller encore plus loin dans la réforme du paysage bancaire belge. Toutefois, à ce stade, l’orateur et son parti se satisfont des mesures projetées par le gouvernement. C’est à son avis au niveau européen qu’il est indispensable d’initier une réforme plus en profondeur. Cela faisait déjà des années que le groupe sp.a plai- dait en faveur de l’instauration d’un testament bancaire. Ce testament, constitué d’un plan de redressement et de résolution, est créé par le projet de loi. Dans le cadre du testament bancaire, on contrôle les événements qui peuvent avoir un impact considérable sur la situation fi nancière de la banque (comme, par exemple, une baisse de 1  % des taux d’intérêt). On vérifi e égale- ment les mesures que la banque peut prendre si ces événements se produisent. La structure juridique est clairement décrite dans le testament bancaire. L’autorité de contrôle peut exiger une simplifi cation de cette struc- ture si celle-ci est trop complexe et que cela risque de compliquer une éventuelle résolution. L’intervenant accueille également favorablement le fait que la négociation pour compte propre soit inter- dite. La notion de négociation pour compte propre est largement défi nie comme la négociation d’instruments fi nanciers en engageant ses propres capitaux dans le cadre du portefeuille de négociation. Une banque pourra encore uniquement négocier des instruments fi nanciers (i) pour des clients, (ii) pour couvrir des risques, (iii) à des fi ns de “market-making”, (iv) dans le cadre d’une gestion saine et prudente des liquidités et (v) dans le but de conserver durablement ces instruments fi nanciers. ratio van de maximale proportie van de bezwaarde activa, al dan niet worden overschreden. Ze is voor oordeel dat dit niet op een transparante manier door de NBB kan worden vastgesteld. Het lid wijst erop dat de bankencrisissen waarbij de problemen niet volledig worden opgelost nog zeer lang voor moeilijkheden blijven zorgen. In dit verband wijst het lid naar de situatie van de restbank Dexia. Een van de redenen waarom de voorgestelde wijzigingen inzake splitsing tussen de spaar – en zakenbanken, het management van de banken en de optrekking van het eigen vermogen niet ver genoeg konden worden doorgevoerd is te wijten aan de tijd die is voorbijgegaan tussen de crisis en de voorgestelde veranderingen. Het wetsontwerp slaagt er niet in te verhinderen dat banken niet meer in de problemen zullen komen en de spaarder volledig gerust te stellen. Het wetsontwerp is onvoldoende voor de Groen – fractie. Volgens de heer Dirk Van der Maelen (sp.a) zouden sommigen het Belgische bankenlandschap misschien nog grondiger willen hervormen. In dit stadium is de partij waartoe de spreker behoort, evenwel tevreden met de door de regering in uitzicht gestelde maatregelen. De spreker is de mening toegedaan dat het initiatief voor een diepgaandere hervorming hoe dan ook op Europees niveau dient te worden genomen. De sp.a-fractie heeft al jaren gepleit voor de invoe- ring van een bankentestament. Dit wordt ingevoerd in het wetsontwerp, bestaande uit een herstel- en afwik- kelingsplan. In het bankentestament wordt nagegaan welke gebeurtenissen een belangrijke impact kunnen hebben op de fi nanciële situatie van de bank (bijvoor- beeld, een daling van de intrest met 1 %). Tevens wordt nagegaan welke maatregelen de bank kan nemen indien deze gebeurtenissen zich voordoen. De juridische struc- tuur wordt in het bankentestament duidelijk uiteengezet. De toezichthouder kan een vereenvoudiging eisen van de structuur indien deze te complex zou zijn en dit een mogelijke afwikkeling zou bemoeilijken. De spreker verwelkomt ook dat handel voor eigen rekening verboden wordt. Handel voor eigen rekening wordt ruim gedefi nieerd, namelijk alle handel in fi nan- ciële instrumenten binnen de handelsportefeuille met gebruik van eigen kapitaal. Een bank kan enkel nog handelen in fi nanciële instrumenten (i) voor klanten, (ii) voor risico’s in te dekken, (iii) voor “market-making”, (iv) voor een gezond en voorzichtig liquiditeitsbeheer en (v) met het oogmerk om deze op duurzame wijze aan te houden. Tevens zal men steeds moeten aantonen dat de verrichtingen noodzakelijk zijn opdat de bank haar 25 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTING S P E RIO DE 2013 2014 Les banques devront en outre toujours démontrer que ces opérations sont nécessaires pour pouvoir remplir leur rôle d’intermédiaire auprès de leurs clients. De plus, à l’intérieur de ces cinq catégories autorisées, des limites de risques sont fi xées, et les banques ne pourront y déroger que dans une mesure très limitée, et toujours à condition que les opérations soient réalisées dans l’une des cinq catégories autorisées. Cette régle- mentation est assez semblable à celle de la “Volcker rule” aux États-Unis. Les activités commerciales autorisées (celles qui sont utiles à l’économie) sont de surcroît limitées, tant en termes de volume qu’en termes de risque. En cas de dépassement de l’une de ces limites, des réserves de fonds propres supplémentaires et substantielles doivent être constituées. Les activités commerciales ne peuvent par exemple pas excéder 15 % du total du bilan. Au-delà de ce seuil, pour chaque euro détenu en actifs commerciaux, un capital équivalent doit être détenu en fonds propres. Cette réglementation n’existe pas aux États-Unis, elle va donc plus loin. En cas de faillite, les déposants ont un privilège sur les actifs de la banque. Il est prévu de fi xer, par le biais du testament bancaire, une limite à la mise en gage d’actifs, de manière à ce qu’il reste suffisamment d’actifs non grevés pour pouvoir exercer effectivement le privilège. Cela signifi e que, si la banque est en difficulté, il doit toujours rester suffisamment de moyens dispo- nibles pour dédommager les épargnants. Il s’agissait d’une exigence du sp.a pour garantir la sécurité de tous les épargnants: jusqu’à 100 000 euros, l’épargne est couverte par la garantie légale des dépôts et, au-delà de 100 000 euros, les épargnants bénéfi cient d’un privilège sur les actifs de la banque. Il doit y avoir en permanence suffisamment d’actifs disponibles. Les bonus des traders sont limités à 50 % du salaire fi xe, avec un plafond de 50 000 euros, et ils doivent être liés à des résultats à long terme (3 à 5 ans). Le gouver- nement prévient ainsi toute tentation de multiplier les opérations à risque à court terme. Il prévoit par ailleurs la possibilité d’exiger la restitution des bonus lorsqu’il s’avère, a posteriori, que des risques excessifs ont été pris. Alors que l’Europe fi xe une limite maximale de 100 %, la Belgique va donc plus loin. Les banques qui bénéfi cient d’une aide exceptionnelle de l’État ne peuvent octroyer aucun bonus. L’intervenant se réjouit également que la FSMA fi xe des limites aux positions que peuvent prendre les personnes dans les instruments fi nanciers dont la valeur sous-jacente est celle d’une matière première alimentaire. intermediërende rol voor haar cliënten kan vervullen. Bovendien worden er binnen deze vijf toegelaten cate- gorieën nog risicolimieten opgelegd, waar men slechts heel beperkt van zal kunnen afwijken, steeds met de voorwaarde dat de verrichtingen gebeuren binnen één van de vijf uitzonderingscategorieën. De regeling is vrij identiek aan deze van de “Volcker-rule” in de Verenigde Staten. Bovendien worden de toegelaten handelsactiviteiten (deze die nuttig zijn voor de economie) beperkt, zowel in volume als qua risico. Bij een overschrijding van één van deze limieten moeten er extra, substantiële kapitaalbuffers aangehouden worden. Zo mogen de handelsactiviteiten niet meer bedragen dan 15 % van het balanstotaal. Voor elke euro die boven deze drem- pel wordt aangehouden aan handelsactiva, moet er evenveel eigen vermogen aangehouden worden. Deze regeling is niet voorzien in de Verenigde Staten, en gaat dus verder. De depositohouders krijgen in geval van faling een voorrecht op de activa van de bank. Er wordt voorzien dat er, via het bankentestament, een limiet wordt gesteld op het verpanden van activa zodanig dat er voldoende onbezwaarde activa overblijven om het voorrecht ef- fectief op uit te oefenen. Dit wil zeggen dat, wanneer de bank in de problemen is geraakt, er steeds voldoende middelen moeten aanwezig zijn om de spaarders te vergoeden. Dit was een eis van sp.a zodanig dat elke spaarder veilig is: tot 100 000 euro is er de wettelijke de- positogarantie, boven 100 000 euro genieten spaarders van een voorrecht op de activa van de bank. Er moeten permanent voldoende activa aanwezig zijn. De bonussen van traders worden beperkt tot 50 % van het vaste salaris of maximum 50 000 euro en moe- ten gekoppeld zijn aan lange termijn resultaten (3 tot 5 jaar). Op die manier ontneemt de regering de stimulatie om risicovoller te handelen op korte termijn. Bovendien is in de mogelijkheid voorzien dat de bonus terug ge- eist wordt wanneer achteraf blijkt dat er in het verleden teveel risico is genomen. Daar Europa een limiet van maximaal 100 % hanteert, gaat België dus verder dan Europa. Voor banken die genieten van uitzonderlijke overheidssteun kan er geen bonus gegeven worden. De spreker verheugt zich ook dat de FSMA de limie- ten bepaalt op de posities die personen kunnen innemen in fi nanciële instrumenten waarvan de onderliggende waarde bestaat uit een voedselgrondstof. 26 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTINGS P E RIO DE 2013 2014 En définitive, M. Van der Maelen estime que la Belgique se dote, avec le projet de loi, d’un instrument de protection qui va plus loin que les pays limitrophes, et même plus loin que dans les projets actuels de l’Union européenne. Cette protection plus étendue est d’autant plus importante que la Belgique est proportionnellement plus exposée, par rapport à son produit intérieur brut, au caractère systémique de ses banques. Par rapport à d’autres membres, qui font part de leur déception, l’intervenant veut rester réaliste. Pour autant, il ne renonce pas à son ambition d’accentuer encore le contrôle sur les banques dans le futur, nécessairement alors dans un contexte européen. Il est d’ailleurs déjà constaté que les propositions du Commissaire européen compétent font face à de larges réticences du monde bancaire. C’est donc au niveau européen qu’il faut rester plaider pour des normes strictes en la matière. Mme Veerle Wouters (N-VA) constate l’objectif du gouvernement de se fi xer un objectif de transparence dans le domaine de la spéculation sur les produits alimentaires. En soi, cet objectif de transparence est louable. Le gouvernement a choisi de transposer la directive européenne en la matière de manière antici- pée, ce qui détonne par rapport aux pratiques belges de transposition, celle-ci s’opérant souvent avec un certain retard. L’intervenante regrette qu’il soit ici conféré au Roi d’aussi larges pouvoirs. Le prochain gouvernement pourra prendre une initiative sans le fi at du parlement. Il est vrai qu’une proposition de résolution concernant la position de la Belgique par rapport à l’interdiction de commercialiser des produits fi nanciers qui spéculent sur les denrées alimentaires, adoptée en commission (DOC 53 2806/005), avait été retirée avant le vote en plénière. Cette proposition de résolution avait d’ailleurs un contenu bien différent du projet de loi. En proposant l’article 162 du projet de loi DOC 53 3431/001, le gouvernement entend répondre à la juris- prudence de la Cour de justice. Le 6 juin 2013, la Cour a condamné l’exonération des dépôts d’épargne, dès lors qu’elle est contraire à la libre circulation des services. La Cour constitutionnelle a, elle aussi, condamné la régle- mentation relative aux dépôts d’épargne, en particulier en ce qui concerne le taux de 15 %1. La disposition à l’examen étend l’exonération des dépôts d’épargne belges aux dépôts d’épargne tenus par des établissements de crédit établis dans l’Espace économique européen. 1 Arrêt n° 7/2014 du 23 janvier 2014. De heer Van der Maelen geeft aan dat België zich met dit wetsontwerp eigenlijk uitrust met een beschermend instrument met een ruimere reikwijdte dan wat in de buurlanden geldt; het gaat zelfs verder dan de thans voorliggende ontwerpen van de Europese Unie. Die ruimer opgevatte bescherming is des te belangrijker daar België in verhouding tot het eigen bbp meer risico loopt omdat de Belgische banken systeembanken zijn. Een aantal andere leden toonde zich ontgoocheld over deze tekst; de spreker is terzake realistisch, wat nog niet betekent dat hij er niet voor gewonnen is om later te voorzien in nog meer toezicht op de banken, hetgeen dan in een Europese context zal moeten gebeuren. Men kan er trouwens niet omheen dat de voorstellen van de bevoegde Europese commissaris op heel wat tegenstand stuiten in de banksector. Als moet worden gepleit voor strenge normen terzake, moet dat derhalve op Europees niveau. Mevrouw Veerle Wouters (N-VA) constateert dat de regering zich tot doel stelt transparantie te bewerkstel- lingen in verband met speculatie met voedingsmiddelen. Die doelstelling is dan wel lovenswaardig, de regering kiest ervoor de desbetreffende Europese richtlijn nu al om te zetten, wat schril afsteekt tegen de Belgische manier van doen inzake omzetting van richtlijnen, want vaak gebeurt dat met heel wat vertraging. De spreekster betreurt dat terzake de Koning dergelijk ruime machtigingen worden toegekend. De volgende regering zal een initiatief kunnen nemen zonder dat het Parlement daarmee instemt. Het klopt dat het voorstel van resolutie over het standpunt van België inzake het verbod op het verhandelen van fi nanciële producten om met voedingsproducten te speculeren, dat in commis- sie werd aangenomen (DOC 53 2806/005), nog vóór de stemming in plenum werd ingetrokken. Dat voorstel van resolutie had overigens een heel andere inhoud dat dit wetsontwerp. Met artikel 162 van het wetsontwerp DOC 53 3413/001 wil de regering tegemoet komen aan de rechtspraak van het Hof van Justitie. Op 6 juni 2013 veroordeelde het Hof de Belgische vrijstelling voor spaardeposito’s omdat zij in strijd is met het vrij verkeer van diensten. Ook het Grondwettelijk Hof veroordeelde de regeling met betrek- king tot spaardeposito’s, in het bijzonder met betrekking tot het tarief van 15 %1. Voorliggende bepaling breidt de vrijstelling voor Belgische spaardeposito’s uit naar spaardeposito’s gehouden door kredietinstellingen gevestigd in de Europese Economische Ruimte. 1 Arrest nr. 7/2014 van 23 januari 2014. 27 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTING S P E RIO DE 2013 2014 Dans son rapport fi nal sur les “Réformes bancaires structurelles en Belgique”2, la Banque nationale de Belgique (BNB) formule les recommandations suivantes: “Recommandation 6 : Toute extension à d’autres instruments de l’exonération fi scale des revenus des dépôts d’épargne devrait aussi s’appliquer aux ins- truments assortis d’échéances longues, afi n d’alléger les contraintes sur le fi nancement à long terme des entreprises et des PME en particulier, et de promouvoir l’épargne à long terme. Recommandation 7: Toute suppression de l’exoné- ration fi scale pour les revenus de dépôts d’épargne devrait s’appliquer progressivement sur une période suffisamment longue, afi n de minimiser les perturba- tions pour les établissements fi nanciers et le système fi nancier.” Mme Wouters estime que l’extension proposée fait preuve d’un manque de vision. L’intervenante ne comprend pas le point de vue adopté en l’occurrence par l’Open Vld à l’égard de la proposition du ministre des Finances. Le ministre est en effet partisan de la mise en œuvre de la recom- mandation formulée par la BNB. Pour de nombreux contribuables, l’extension de l’exonération à d’autres produits d’épargne entraînerait une réduction d’impôts. En outre, elle est également favorable aux entreprises. Le Sénateur Daems a déposé une proposition de loi visant, dans un premier temps, à étendre l’exonération aux bons de caisse belges (DOC Sénat 5-822/1). Selon Mme Wouters, cette proposition serait contraire à la libre circulation des capitaux et synonyme de nationalisme économique. Par voie d’amendement (DOC Sénat 5-822/4), il est également proposé d’étendre l’exoné- ration aux dividendes de nouvelles actions. L’intervenante a déposé, avec d’autres membres de son groupe, une proposition de loi modifi ant la législation en vue d’instaurer une exonération générale pour les revenus de l’épargne et de l’investissement (DOC 53 2629/001). Les auteurs de cette proposition souhaitent étendre les exonérations dont bénéfi cient les dépôts d’épargne à tous les produits d’épargne et d’inves- tissement, que ceux-ci soient émis par des émetteurs établis en Belgique, dans l’Espace économique euro- péen (EEE) ou ailleurs. La limitation, prévue à l’article 162 du projet de loi, aux dépôts d’épargne détenus par les établissements de crédit établis dans l’Espace économique européen n’enlève rien aux problèmes que pose leur contrôle. 2 Disponible à l’adresse: http://www.nbb.be/doc/ts/publications/ NBBReport/2013/StructuralBankingReformsFR.pdf In haar eindrapport over de “Structurele bankhervor- mingen in België”2 beveelt de Nationale Bank van België (NBB) het volgende aan: “Aanbeveling 6: Iedere uitbreiding, naar andere instrumenten, van de belastingvrijstelling voor inkom- sten uit spaardeposito’s dient te worden toegepast op langlopende instrumenten teneinde de beperkingen op de langetermijnfi nanciering van bedrijven, en in het bijzonder van kmo’s, te verminderen en het langeter- mijnsparen te bevorderen. Aanbeveling 7: Iedere geleidelijke afbouw van de belastingvrijstelling voor inkomsten uit spaardeposito’s dient over een voldoende lange periode te worden uitgevoerd teneinde de verstoring voor de fi nanciële instellingen en het fi nancieel systeem tot een minimum te beperken.” Volgens mevrouw Wouters getuigt de hier voorlig- gende uitbreiding van weinig visie. De spreekster begrijpt de standpunt van OpenVld ten aanzien van het voorstel van de minister van Financiën hier niet. De minister is immers wel gewonnen om de aanbeveling van de NBB uit te voeren. Voor heel wat belastingplichtigen zou een uitbreiding van de vrijstelling naar andere spaarproducten een belastingverminde- ring betekenen. Bovendien is het ook nog goed voor ondernemingen. Senator Daems heeft een wetsvoorstel ingediend om de vrijstelling in eerste instantie uit te breiden naar Belgische staatsbons (S. 5-822/1). Voor mevrouw Wouters zou dit voorstel in strijd zijn met het vrij ver- keer van kapitaal en synoniem zijn van economisch nationalisme. Bij amendement (S. 5-822/2) zouden ook dividenden van nieuw uitgegeven aandelen in aanmer- king komen van de vrijstelling. Samen met andere leden van haar fractie heeft de spreekster een wetsvoorstel ingediend tot wijziging van de wetgeving met het oog op de invoering van een algemene vrijstelling voor inkomsten uit sparen en beleggen (DOC 53 2629/001). De indieners beogen een uitbreiding van de vrijstelling voor spaardeposito’s naar alle spaar- en beleggingsproducten, ongeacht of ze zijn uitgegeven door Belgische emittenten, emit- tenten gevestigd in de Europese Economische Ruimte (EER) of daarbuiten. De beperking in artikel 162 van het wetsontwerp tot de spaardeposito’s gehouden door de in de EER gevestigde kredietinstellingen weegt niet op ten aanzien van de moeilijkheden die ontstaan bij de controle ervan. 2 Beschikbaar op: http://www.nbb.be/doc/ts/publications/ NBBReport/2013/StructuralBankingReformsNL.pdf. 28 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTINGS P E RIO DE 2013 2014 Le projet de loi à l’examen ne prévoit pas non plus de mécanisme de contrôle. Il est à nouveau rappelé, dans l’exposé des motifs (p. 42), que le contribuable doit déclarer les intérêts des dépôts d’épargne qui dépassent le plafond de l’exonération. Une pratique consiste à ce qu’un même contribuable détienne plu- sieurs comptes d’épargne afi n de ne pas dépasser le plafond de l’exonération par compte. Le contribuable oublie ensuite de déclarer l’excédent. Si l’exonération est aujourd’hui étendue aux dépôts d’épargne détenus par les établissements de crédit éta- blis dans l’Espace économique européen, il conviendrait d’être plus attentif à la question du contrôle. Les auteurs de la proposition DOC 53 2629/001 prévoient que les banques appliqueraient l’exonération jusqu’au plafond et qu’elles retiendraient en outre un précompte mobilier libératoire. Comme aujourd’hui, le contribuable devrait déclarer les intérêts ou les divi- dendes perçus à l’étranger dans sa déclaration fi scale. Au niveau européen, les États membres échangeront bientôt automatiquement leurs données à propos de ces revenus afi n de renforcer le contrôle y afférent. L’intervenante cite ensuite un article de presse3 indiquant qu’aucune banque étrangère ne satisfait aux conditions légales belges concernant les livrets d’épargne. Comment l’article 162 du projet de loi à l’exa- men répond-il dès lors à l’arrêt de la Cour de justice? Les dépôts étrangers doivent satisfaire aux disposi- tions belges analogues quant aux conditions et modes de retraits et de prélèvements et quant à la structure, au niveau et au mode de calcul de la rémunération. Lors de la crise fi nancière de 2008, des dépôts d’épargne ont été massivement retirés des banques Fortis et Dexia. La limitation prévue par l’article 2, alinéa 1er, 3°, de l’AR/CIR 92 n’a jamais été invoquée4, et ce, à juste titre, selon Mme Wouters, car cela aurait encore renforcé la méfi ance vis-à-vis des deux établissements. 3 RMG, “Geens past wet aan voor spaarboekje”, De Standaard, 15 février 2014, p. 9. 4 Pour qu’un dépôt d’épargne réglementé puisse être qualifi é comme tel, les conditions de retrait de ce dépôt “doivent prévoir la possibilité pour l'établissement dépositaire de subordonner les prélèvements à un préavis de 5 jours calendrier s'ils excèdent 1.250 EUR et de les limiter à 2.500 EUR par demi-mois”. In voorliggend wetsontwerp wordt evenmin voorzien in een controlemechanisme. In de memorie van toelich- ting (p. 42) wordt nog eens in herinnering gebracht dat de belastingplichtige de intresten uit spaardeposito’s die het plafond van de vrijstelling overschrijden, dient aan te geven. De praktijk bestaat waarbij meerdere spaarrekeningen worden aangehouden door eenzelfde belastingplichtige om per rekening het maximumbedrag van de vrijstelling niet te overschrijden. Vervolgens ver- geet de belastingplichtige het meerdere aan te geven. Wanneer nu de vrijstelling wordt uitgebreid naar spaardeposito’s gehouden door de in de EER geves- tigde kredietinstellingen zou ook het aspect van de controle meer aandacht mogen verdienen. In het wetsvoorstel DOC 53 2629/001 voorzien de indieners dat de banken de vrijstelling zouden toepassen tot het maximumbedrag en daarboven een bevrijdende roerende voorheffing in te houden. Voor intresten of dividenden die in het buitenland worden geïnd, dient de belastingplichtige zoals nu het geval is, deze inkomsten aan te geven in zijn belastingaangifte. Op Europees vlak zullen de lidstaten binnen afzienbare tijd overgaan tot een automatische gegevensuitwisseling over deze in- komsten zodat op deze wijze de controle wordt versterkt. De spreekster citeert dan een artikel uit de pers3, waaruit blijkt dat er geen buitenlandse banken zijn die aan de Belgische wettelijke voorwaarden voor spaar- boekjes voldoen. Hoe komt dan artikel 162 van het voorliggende wetsontwerp tegemoet aan het arrest van het Hof van Justitie? De buitenlandse deposito’s dienen te voldoen aan de analoge Belgische bepalingen met betrekking tot de voorwaarden en wijze van terugneming, en opneming evenals de structuur, het niveau en de wijze van bere- kening van de vergoeding. Tijdens de fi nanciële crisis in 2008 werden massaal spaardeposito’s teruggetrokken bij Fortis en Dexia. Nooit werd de beperking zoals voorzien in artikel 2, eerste lid, 3°, van het KB/WIB 92 ingeroepen4. Terecht, volgens mevrouw Wouters, want dat zou het wantrou- wen in beide instellingen nog versterkt hebben. 3 RMG, “Geens past wet aan voor spaarboekje”, De Standaard, 15 februari 2014, p. 9. 4 Om te kwalifi ceren als gereglementeerde spaardeposito’s dienen de opvragingsvoorwaarden “te voorzien in de mogelijkheid voor de instelling-depositaris de opvragingen afhankelijk te stellen van een opzeggingstermijn van 5 kalenderdagen wanneer zij 1.250 euro overtreffen en ze te beperken tot 2.500 euro per halve maand”. 29 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTING S P E RIO DE 2013 2014 Pourquoi les banques étrangères doivent-elles satis- faire à une disposition analogue en ce qui concerne les limites liées au retrait des dépôts d’épargne? Pourquoi la structure de la rémunération sur les dépôts de l’EEE doit-elle être similaire? Cette condition est difficilement transposable par analogie. De plus, on constate que la structure de la rémunération a connu une évolution ces dernières années. Cette condition semble donc également constituer un frein à la libre circulation des services. En outre, les épargnants souhaiteront être certains dès le départ que les intérêts des comptes d’épargne de l’EEE entrent en compte pour l’exonération. Qui le garantira? Ou bien l’objectif est-il de demander un ruling distinct pour chaque compte de dépôt d’épargne étranger réglementé? M. Georges Gilkinet (Ecolo-Groen) ne voit pas dans les projets de loi déposés par le gouvernement de scission bancaire, ni la réforme tant attendue depuis le traumatisme de la crise bancaire et fi nancière. Depuis le sauvetage avec les deniers publics de banques systé- miques, aucune mesure fondamentale n’a été entreprise pour éviter le risque futur que font peser sur l’économie belge les pratiques bancaires du passé. Au lendemain de l’éclatement de la crise bancaire et fi nancière, lors de la précédente législature déjà, le membre avait déposé avec d’autres une proposition de loi visant à scinder les activités bancaires (DOC 52 2455/001). Cette proposition de loi a été déposée à nouveau lors de l’actuelle législature (DOC 53 0166/001, remplacée depuis lors par DOC 1835/001). Les auteurs veulent une scission claire, pure et simple, des activités de dépôts et de banque d’affaires. La première activité perd en rendement à court terme ce qu’elle gagne en durabilité et ce qu’elle offre comme service en soutien à l’économie réelle et aux épargnants. La seconde doit rester l’apanage de ceux qui cherchent le risque à l’occasion de leurs investissements et doivent dès lors l’assumer, plutôt que de bénéfi cier d’une garantie de fait de l’État. Le membre plaide pour une augmentation des garanties en termes de fonds propres. Les États qui ont le mieux résisté à la crise bancaire et fi nancière sont ceux où les conditions imposées aux banques sur la proportion de leurs fonds propres obligatoires sont les plus strictes. Les Accords de Bâle I, II et III ne sont que des recommandations adressées par des banques à des banques. Ces accords ont échoué à éviter les Waarom moeten buitenlandse banken voldoen aan een analoge bepaling met betrekking tot limieten op de opvraging van de spaardeposito’s? Waarom dient de structuur van de vergoeding op EER-deposito’s gelijkaardig te zijn? Deze voorwaarde is nauwelijks analoog om te zetten. Bovendien heeft de laatste jaren de structuur van de vergoeding, bij voortschrijdend inzicht, een evolutie gekend. Ook deze voorwaarde komt dan ook voor als een belemmering op het vrij verkeer van diensten. Bovendien zullen spaarders graag op voorhand ze- kerheid krijgen of intresten van EER-spaarrekeningen in aanmerking komen voor de vrijstelling. Wie gaat die zekerheid bieden of is het de bedoeling dat voor elke buitenlandse gereglementeerde spaardepositorekening een aparte ruling wordt aangevraagd? De heer Georges Gilkinet (Ecolo-Groen) vindt in de door de regering ingediende wetsontwerpen geen splitsing van de bankactiviteiten terug, en evenmin enig spoor van de sinds het trauma van de fi nanciële en ban- kencrisis lang verwachte hervorming. Sinds de redding van de systeembanken met publieke middelen werd geen enkel fundementele maatregel ondernomen om het toekomstige risico te voorkomen dat als gevolg van de bankpraktijken uit het verleden boven de Belgische economie hangt. Na de uitbarsting van de fi nanciële en bankencrisis, nog tijdens de vorige zittingsperiode, had de spreker samen met andere partijgenoten een wetsvoorstel tot opsplitsing van de bankactiviteiten (DOC 52 2455/001) ingediend. Dat wetsvoorstel werd opnieuw tijdens de huidige zittingsperiode ingediend (DOC 53 0166/001, sindsdien vervangen door DOC 53 1835/001). De in- dieners willen een duidelijke, zuivere en eenvoudige scheiding tussen de depositoactiviteiten en de zaken- banken. De eerste activiteitentak is weliswaar minder renderend op korte termijn, maar des te duurzamer op het vlak van ondersteuning van de reële economie en de spaarders. De tweede moet voorbehouden blijven aan wie bij zijn investeringen naar risico op zoek is en die ook het risico ervan moet dragen, eerder dan te genieten van een staatsgarantie. De spreker pleit voor betere garanties op het stuk van eigen vermogen. De landen die de fi nanciële en bankcrisis het best hebben doorstaan, zijn die waar de voorwaarden voor de banken inzake verplicht eigen vermogen het strengst waren. De Basel I-, II- en III- akkoorden zijn slechts aanbevelingen van banken voor andere banken. Die akkoorden hebben gefaald toen het erop aan kwam de onder andere bij Dexia vastgestelde 30 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTINGS P E RIO DE 2013 2014 difficultés rencontrées, entre autres par Dexia, en raison de l’effet de levier trop important que constituent des fonds propres insuffisants. Le membre plaide également pour des pratiques de rémunération des cadres des professions bancaires qui récompensent le sérieux, la durabilité et la trans- parence. Le comportement de recherche de risques ne saurait être stimulé. Trop peu de citoyens sont informés de ce qui advient de leur épargne. L’accessibilité des renseignements doit être améliorée. Dans cette optique, le membre a déposé avec d’autres une proposition de loi visant à créer un livret d’épargne vert (DOC 53 2410/001). Le métier bancaire doit être réformé en pro- fondeur en vue d’en faire l’outil au service de l’économie réelle. L’impératif d’irréprochabilité doit fi gurer au centre des préoccupations. Pour l’intervenant, les projets de loi font preuve d’opa- cité et se dessinent en forme de trompe-l’œil. Les décla- rations du gouvernement et du ministre ne se retrouvent pas nécessairement transcrites dans les textes. L’orateur conteste une certaine vision, partagée par le ministre et un autre membre, qui consiste à opposer l’intérêt général à celui des entreprises. Cette disso- ciation est au cœur de la justifi cation du maintien du modèle de la banque universelle. Pour M. Gilkinet, il n’existe en effet pas d’intérêt des entreprises qui serait contraire à l’intérêt général dans le domaine bancaire. En constituent la démonstration, les difficultés rencontrées par l’économie belge dans son ensemble en raison de la crise bancaire et fi nancière, les mesures d’économies nuisibles aux entreprises rendues nécessaires par cette crise et les obstacles désormais mis à l’accès au crédit pour les entreprises. L’intérêt des entreprises, c’est aussi celui de disposer d’un secteur bancaire sain. De même, l’orateur conteste une vision qui accorde une place centrale à la position concurrentielle de la Belgique dans le domaine bancaire. Des règles strictes bénéfi cient à l’épargne des particuliers et aux entre- prises. Une vision à court terme ne mène à rien, sinon à la réédition des spéculations hasardeuses des années 90, sources de bien des périls. Ces spéculations, artifi cielles et uniquement fondées sur la recherche du profi t immédiat, n’ont jamais été combattues par un contrôle efficace. De telles pratiques ont porté préjudice aux investis- seurs et aux épargnants. La crise a effacé des profi ts qui ne reposaient sur aucune base solide. Les communes onbalans ingevolge een ontoereikend eigen vermogen te voorkomen. De spreker pleit ook voor remuneratiepraktijken die de bankbestuurders belonen voor een ernstig, duurzaam en transparant beheer. Risicozoekend gedrag mag niet worden gestimuleerd. Te weinig burgers worden ingelicht over wat er met hun spaargeld gebeurt. De toegankelijkheid van de informatie moet worden verbe- terd. Daartoe heeft de spreker samen met anderen een wetsvoorstel tot instelling van een groen spaarboekje (DOC 53 2410/001) ingediend. Het bankberoep moet grondig worden hervormd om er een instrument van te maken dat ten dienste staat van de reële economie. Onkreukbaarheid moet daarbij een centrale vereiste zijn. Voor de spreker geven de wetsontwerpen blijk van ondoorzichtigheid en gezichtsbedrog. De verklaringen van de regering en de minister zijn niet noodzakelijker- wijze in de omgezette teksten terug te vinden. De spreker betwist de door de minister en een ander lid gehuldigde visie dat het algemeen belang tegenover dat van de ondernemingen staat. Die tegenstelling vormt de grondmotivering van hen die het model van de universele bank in stand willen houden. Voor de spreker hebben de ondernemingen immers geen belangen die op bankgebied strijdig zouden zijn met het algemeen belang. Het bewijs daarvan wordt geleverd door de moeilijkheden die de hele Belgische economie ondervindt als gevolg van de fi nanciële en bankencrisis, door de besparingsmaatregelen die de crisis noodzakelijk heeft gemaakt en die nadelig zijn voor het bedrijfsleven, alsook door de hinderpalen die de banken thans opwerpen als het om kredietverstrekking aan de ondernemingen gaat. Ook de ondernemingen hebben belang bij een gezonde banksector. Evenzo betwist de spreker een visie die een centrale plaats geeft aan de concurrentiepositie van België in de banksector. Strenge regels komen de sparende particulieren en de bedrijven ten goede. Een korteter- mijnvisie leidt tot niets, tenzij tot een herhaling van de gevaarlijke speculaties van de jaren ‘90, die een bron zijn geweest van tal van gevaren. Tegen die speculaties, die kunstmatig waren en uitsluitend gebaseerd op het nastreven van onmiddellijke winst, is nooit opgetreden met doeltreffende controles. Dergelijke praktijken hebben de beleggers en de spaarders schade berokkend. De crisis heeft winsten doen vervliegen die op geen enkel stevig fundament 31 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTING S P E RIO DE 2013 2014 qui avaient investi dans le Holding communal et dans Dexia en ont pâti. Tant que le Holding communal leur versait des dividendes, les communes n’accordaient qu’une attention limitée à la nature de leurs investis- sements. La débâcle bancaire a eu un impact négatif évident sur les fi nances des collectivités. Des réformes de grande ampleur étaient donc néces- saires. L’ampleur ne se constate que dans le volume des textes introduits par le gouvernement. Le ministre des Finances n’en fait d’ailleurs pas mystère. Le membre a ainsi bien noté que la séparation pure et simple des banques de dépôt et d’affaires n’était pas l’option retenue. Les conditions où les activités de spéculation restent autorisées sont libellées dans des termes pas- sablement fl ous; ces conditions sont difficiles à établir et susceptibles d’être contournées par des entités sœurs dans un même groupe. Le membre qualifi e l’option choisie d’irresponsable. Les réformes projetées ne sont pas comparables aux lois prises à la suite des crises bancaires de l’entre- deux-guerres, aux États-Unis, et des années 90, au Royaume-Uni. La Belgique s’est laissé inspirer par un modèle franco-allemand peu ambitieux. M. Gilkinet y voit la victoire du lobby des banques universelles. Rien n’est apporté comme solution au risque que constitue le caractère systémique d’une banque en difficulté. Le lobby bancaire poursuit son travail visant à faire adopter dans plusieurs États membres de l’Union des législa- tions peu contraignantes, qui serviront d’inspiration pour l’établissement d’un point de vue européen harmonisé. Une telle manière de procéder contraste, selon l’intervenant, avec les études scientifi ques menées ces dernières années après la crise bancaire de 2008. Les recommandations claires et explicites visant à scinder les deux activités bancaires afi n de sauvegar- der l’économie réelle se sont récemment multipliées, sans traduction législative concrète et ambitieuse. Les bonnes intentions affichées au lendemain de la crise ne sont qu’un lointain souvenir. Elles se sont réduites à de légers aménagements à la marge. Le modèle de base reste inchangé, y compris sur la garantie de l’État. Le membre rappelle sur ce point que cette garantie à l’égard des grandes banques “too big to fail”, constitue un avantage qu’il est possible d’évaluer en argent. Les marchés accordent d’ailleurs des taux d’intérêts diffé- rents selon l’existence ou non de cette garantie de fait. Celle-ci constitue en une certaine mesure un subside étatique implicite. berustten. De gemeenten die in de Gemeentelijke Holding en in Dexia hadden geïnvesteerd, hebben eronder geleden. Zolang de Gemeentelijke Holding de gemeenten dividenden uitbetaalde, hadden zij maar beperkt aandacht voor de aard van hun investeringen. Het bankendebacle heeft een duidelijk negatief effect gehad op de fi nanciën van collectiviteiten. Er waren dus grote hervormingen nodig. De omvang ervan blijkt uit de hoeveelheid teksten die de regering heeft ingediend. De minister van Financiën maakt er trouwens geen geheim van. De spreker heeft er aldus terdege nota van genomen dat de loutere scheiding van depositobanken en zakenbanken als optie niet aanmerking werd genomen. De omstandigheden waarin speculatieve activiteiten toegelaten blijven, zijn verwoord in nogal vage termen; die omstandigheden zijn moeilijk vast te stellen en kunnen worden omzeild door zusteren- titeiten binnen een zelfde groep. De spreker kwalifi ceert de gekozen optie als onverantwoord. De voorgestelde hervormingen zijn niet te vergelijken met de wetten die in de Verenigde Staten werden aan- genomen na de bankencrisis van het interbellum, en in het Verenigd Koninkrijk in de jaren ’90. België heeft zich laten leiden door een weinig ambitieus Frans-Duits model. De spreker ziet er de overwinning in van de lobby die de belangen van de universele banken behartigt. Er wordt geen oplossing aangereikt voor het risico dat ontstaat wanneer een systeembank in moeilijkheden geraakt. De bankenlobby blijft druk uitoefenen om in verschillende EU-lidstaten wetten met een weinig dwin- gende karakter te laten aannemen, die moeten dienen als aanzet tot een geharmoniseerd Europees standpunt. Een dergelijke manier van werken staat volgens de spreker in schril contrast met de wetenschappelijke on- derzoeken van de jongste jaren na de bankencrisis van 2008. De duidelijke en uitdrukkelijke aanbevelingen om de twee bankactiviteiten te splitsen teneinde de reële economie te vrijwaren, zijn de voorbije jaren almaar talrij- ker geworden, maar zonder te zijn vertaald in concrete et ambitieuse wetgeving. De goede voornemens waarvan blijk werd gegeven na de crisis zijn nog slechts verre herinneringen. Ze zijn verschrompeld tot lichte aanpas- singen in de marge. Het basismodel blijft ongewijzigd, ook wat de staatswaarborg betreft. Het lid herinnert er in dat opzicht aan dat die waarborg ten aanzien van de grootbanken “too big to fail” een voordeel is dat in geld kan worden geraamd. De markten kennen trouwens verschillende rentevoeten toe naargelang die feitelijke waarborg al dan niet bestaat. Hij is in zekere zin een impliciete staatssubsidie. 32 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTINGS P E RIO DE 2013 2014 Pour autant, le membre n’est pas opposé à l’en- semble du contenu des projets de loi. Certaines règles, certains contrôles lui semblent pertinents. Toutefois, outre le caractère fl ou des conditions et critères, l’orateur fait part de ses préoccupations par rapport à l’augmen- tation des pouvoirs de la Banque Nationale de Belgique. Lors des événements qui ont conduit aux débâcles de Fortis et de Dexia, il existait un contrôle. L’autorité pru- dentielle française avait d’ailleurs prévenu qu’il existait des indices de faiblesse, concernant Dexia. Cela n’a cependant pas empêché faute d’une action coordonnée et suffisamment déterminée la crise qui s’ensuivit. Et les mêmes personnes sont aujourd’hui toujours en charge de la surveillance du secteur bancaire et fi nancier. Un nouveau modèle de banque est né, plus respec- tueux de l’économie réelle et respectant mieux l’évolu- tion des mentalités. La majorité des banques, et spé- cialement les banques universelles, restent cependant attachées au modèle qui a vu naître la crise. Comment justifi er au regard de l’éthique des investissements de ces banques dans des paradis fi scaux? Plus les critères sont fl ous, plus ils sont difficiles à contrôler, plus ils sont coûteux à imposer et plus ils sont faciles à contourner. Les critères retenus ne sont pas suffisamment objectifs. Par leur subjectivité, ils obligeront l’autorité de contrôle à sonder la conscience du banquier contrôlé. Par leur libellé, ils laisseront à la Banque Nationale de Belgique une large compétence de détermination de choix stratégiques. Le membre ne veut pas laisser une si large compétence à cet organe. Il ne fait guère confi ance à sa direction — au contraire de son personnel. Les récentes prises de parole de son gouverneur sur la question de l’indexation des salaires, d’économies qui seraient à réaliser en matière sociale ou de non-séparation des métiers bancaires ne l’incitent pas à l’enthousiasme. L’intervenant se demande aussi pourquoi le gou- vernement ne s’est pas laissé inspirer par le modèle bancaire tracé par les petites banques. Celles-ci ont bien mieux résisté à la crise que leurs homologues universels ou systémiques. Les règles instituées par les projets de loi semblent lourdes, les obligations de rapportage et les modalités de contrôle au premier rang. Les coûts fi xes augmenteront, ce qui engendrera le risque d’une intensifi cation du processus de concentration des orga- nismes bancaires en Belgique. Le membre a déjà indiqué que ce modèle de petite banque trouvait plus son soutien, dans le cadre de la Het lid is daarom nog niet tegen de inhoud van alle wetsontwerpen gekant. Sommige regels en contro- les lijken hem relevant. Naast de vaagheid van de voorwaarden en de criteria geeft de spreker uiting aan zijn bezorgdheid ten aanzien van de toename van de bevoegdheden van de Nationale Bank van België. Ten tijde van de gebeurtenissen die tot de ineenstorting van Fortis en Dexia hebben geleid, bestond een controle. De Franse prudentiële overheid had er trouwens voor ge- waarschuwd dat er in verband met Dexia aanwijzingen waren van zwakheid. Dat heeft de eruit voortvloeiende crisis nochtans niet kunnen verhinderen bij gebrek aan voldoende gecoördineerde en gerichte actie. En de- zelfde personen zijn vandaag nog altijd belast met het toezicht op de bank en fi nanciële sector. Er is een nieuw bankmodel ontstaan, dat de reële economie en de evolutie van de mentaliteit beter in acht neemt. De meeste banken, en meer speciaal de universele banken, blijven echter vasthouden aan het model dat de crisis heeft veroorzaakt. Hoe kunnen investeringen van die banken in belastingparadijzen ethisch worden verantwoord? Hoe vager de criteria zijn, hoe moeilijker ze kunnen worden gecontroleerd, hoe duurder ze zijn om op te leggen en hoe makkelijker ze kunnen worden omzeild. De criteria die in aanmerking worden genomen, zijn niet objectief genoeg. Als gevolg van hun subjectiviteit zullen ze de controleoverheid ertoe verplichten het geweten van de gecontroleerde bankier te onderzoeken. Door de wijze waarop ze geformuleerd zijn, zullen ze aan de Nationale Bank van België een ruime bevoegdheid verlenen om de strategische keuzes te bepalen. De spreker wenst geen zo ruime bevoegdheid te verlenen aan die instantie. Hij heeft weinig vertrouwen in het bestuur ervan – maar wel in het personeel. De recente verklaringen van de gouverneur van de NBB over de loonindexering, besparingen op sociaal vlak en de niet-scheiding van de bancaire beroepen nopen hem niet tot enthousiasme. De spreker vraagt zich ook af waarom de regering zich niet heeft laten leiden door het bankmodel dat de kleine banken hebben uitgewerkt. Zij hebben de crisis beter doorstaan dan hun universele of “systemische” evenknieën. De in de wetsontwerpen vervatte regels en vooral de verplichtingen inzake rapportage en de nadere controleregels lijken zwaar. De vaste kosten zullen stijgen en dat dreigt te leiden tot het risico van een intensivering van het concentratieproces van de bankinstellingen in België. Het lid heeft er al in het kader van de discussie over de bijdrage voor de bankwaarborg op gewezen dat hij 33 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTING S P E RIO DE 2013 2014 discussion concernant la contribution pour la garantie bancaire. Dans l’intérêt des clients, il réitère son plai- doyer pour un modèle bancaire déconcentré. L’intervenant s’inquiète encore des règles afférentes à l’exposition intragroupe au risque des fonds propres dans les fi liales belges de groupes bancaires internatio- naux. Dans la mesure où les expositions intragroupes peuvent compliquer le contrôle des risques au sein des groupes transfrontaliers et entraver sensiblement la résolution des défaillances, il a été décidé de limiter à 100  % (contre 25  % dans les autres cas) des fonds propres les expositions des fi liales opérant en Belgique sur leurs établissements mère ou sœurs. Dans son “Rapport intérimaire: Réformes bancaires structurelles en Belgique”5, la BNB avait émis pourtant la recommandation suivante: “Mesure 4: Étendre les limites en matière de risques intragroupes aux expositions des banques belges sur leurs fi liales”. Comme le soulignait la BNB: “Les exposi- tions intragroupes sont par ailleurs susceptibles de pro- pager la contagion par delà les frontières ou d’une acti- vité à l’autre sur l’ensemble des activités menées par les différentes entités d’un groupe. Par exemple, une crise bancaire ou une période de stress fi nancier dans un pays peuvent être transmis d’une institution dans ce pays à des entités sœur, parente ou à des fi liales dans d’autres juridictions en raison du non-repaiement de fonds empruntés, d’une demande accrue de liquidité ou de capital de ces entités, ou de l’exercice d’accords de fi nancement contingents ou de garanties. De tels canaux peuvent également permettre la transmission de la contagion aux membres d’un groupe fi nancier depuis une entité du groupe souffrant de pertes suite à des activités exotiques risquées.” Le membre doit cependant constater, et déplorer, que cette recommandation et cette préoccupation ont disparu du rapport défi nitif de la BNB. C’était pourtant l’un des moyens d’éviter la répétition des événements ayant conduit à l’éclatement de Dexia et à la création d’une “bad bank”. La crise de Dexia n’a d’ailleurs tou- jours pas été digérée, comme le démontrent les récentes déclarations du président de la banque Belfi us. M. Gilkinet relève qu’il existe également une difficulté quant à la qualité des indicateurs prévus. Ceux-ci sont peu fi ables et manquent de transparence. D’après le projet de loi, chaque banque continuera à défi nir la qualité de ses propres actifs en concertation avec la 5 Disponible sur: http://www.nbb.be/doc/ts/publications/ NBBReport/2012/StructureleHervormingen_Fr.pdf. het model van de kleine bank meer steunt. Hij herhaalt zijn pleidooi voor een gedecentraliseerd bankmodel, in het belang van de klanten. Ook de regels inzake intragroepsblootstelling aan het risico van de eigen middelen in de Belgische dochteron- dernemingen van internationale bankgroepen verontrus- ten de spreker. Doordat de intragroepsblootstellingen de risicocontrole in de grensoverschrijdende groepen kunnen bemoeilijken en ze de wegwerking van de gebre- ken kunnen belemmeren, werd beslist de blootstellingen van de dochterondernemingen die actief zijn in België ten aanzien van hun moeder- of zusteronderneming te beperken tot 100  % van de eigen middelen (tegen 25  % in de andere gevallen). De NBB heeft in haar Tussentijds rapport: Structurele bankhervormingen in België5 nochtans de volgende aanbeveling gedaan: “Maatregel 4: De limieten op grensoverschrij- dende intragroepsposities uitbreiden naar posities van Belgische banken bij hun dochterondernemin- gen.”. De NBB heeft het volgende aangegeven: “Intragroepsposities kunnen ook een vehikel vormen voor grensoverschrijdende besmetting of voor besmet- ting doorheen de activiteiten die verschillende entiteiten van de groep uitvoeren. Teneinde de afwikkelbaarheid van alle fi nanciële groepen in België te verbeteren en besmetting te beperken, zou de limiet op intragroeps- posities kunnen worden uitgebreid.”. Het lid moet echter vaststellen en betreuren dat die aanbeveling en die bezorgdheid verdwenen zijn in het defi nitieve rapport van de NBB. Het was nochtans een van de middelen om te voorkomen dat de gebeurtenis- sen die tot het uiteenspringen van Dexia en tot de cre- atie van een “bad bank” hebben geleid zich herhalen. Zoals blijkt uit de recente verklaringen van de voorzitter van de Belfi us bank is de crisis van Dexia trouwens nog altijd niet verteerd. De heer Gilkinet wijst ook op een moeilijkheid in ver- band met de kwaliteit van de indicatoren. Die zijn weinig betrouwbaar en niet transparant genoeg. Volgens het wetsontwerp zal elke bank de kwaliteit van haar eigen activa blijven bepalen in overleg met de Nationale 5 Beschikbaar op http://www.nbb.be/doc/ts/publications/ NBBReport/2012/StructureleHervormingen_Nl.pdf 34 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTINGS P E RIO DE 2013 2014 Banque Nationale mais sans transparence aucune pour l’épargnant. Ce dernier ne pourra toujours pas choisir sa banque en fonction de critères clairement défi nis (emploi, qualité des actifs, ..) sauf peut-être à analyser l’ensemble des rapports annuels publiés. L’intervenant regrette donc que de nouveaux indica- teurs n’aient pas été déterminés afi n que les banques s’inscrivent désormais davantage dans le champs d’une économie réelle sous la pression d’épargnants mieux informés. En ce qui concerne la problématique des spéculations sur les matières premières et en réponse à l’interven- tion de M. Lacroix, l’intervenant convient que le projet de loi tente d’encadrer la spéculation sur les denrées alimentaires. Toutefois, il regrette que le dispositif ne soit pas à la hauteur des ambitions annoncées. Il doute que les mesures prévues permettront d’accroître la transparence sur les marchés de matières premières et de contribuer à l’intégrité du marché. M.Gilkinet rappelle que l’objectif à poursuivre doit être une interdiction d’investir dans des matières pre- mières nécessaires à la subsistance des populations de pays tiers. Il n’est éthiquement pas admissible que des banques puissent spéculer sur les denrées ali- mentaires et que des spéculateurs jouent avec la faim des populations du sud. Or, au vu de l’ensemble des habilitations données à la FSMA pour déterminer d’une part les règles applicables, en ce compris celles relatives aux limitations des positions sur instruments fi nanciers portant sur des denrées alimentaires, et d’autre part les dérogations possibles, il s’interroge sur l’effectivité des mesures annoncées. En ce qui concerne les revenus afférents aux dépôts d’épargne, l’intervenant rappelle que la Cour de Justice de l’Union européenne a rendu le 6 juin 2013 un arrêt C-383/10 qui a dit pour droit que les dispositions fi scales belges relatives aux dépôts d’épargne réglementés étaient incompatibles avec la libre prestation de ser- vices consacrée par le Traité sur le fonctionnement européen et par l’Accord sur l’Espace économique européen (EEE). Si le présent projet de loi vise à remédier à l’incom- patibilité des dispositions fi scales en cause au regard de la libre prestation des services au sein de l’EEE, l’intervenant s’interroge sur les implications y compris budgétaires de la mesure proposée. En effet, la direc- tive “Epargne” (directive 2003/48/CE du 3 juin 2003 en matière de fi scalité des revenus de l’épargne sous forme d’intérêts) permet à l’État belge de percevoir un Bank van België maar zonder enige transparantie voor de spaarder. Die zal nog altijd niet zijn bank kunnen kiezen aan de hand van duidelijk afgebakende criteria (werkgelegenheid, kwaliteit van de activa enzovoort), behalve misschien als hij alle jaarverslagen doorneemt. De spreker betreurt derhalve dat er geen nieuwe indicatoren werden vastgelegd om de banken in staat te stellen van nu af meer aansluiting te vinden bij de reële economie onder druk van beter geïnformeerde spaarders. Met betrekking tot het vraagstuk van de speculatie met grondstoffen en in antwoord op het betoog van de heer Lacroix, erkent de spreker dat het wetsontwerp een poging onderneemt om regels uit te vaardigen in verband met de speculatie met voedingsmiddelen. Hij betreurt evenwel dat het wetsontwerp de voorop- gestelde ambities niet waarmaakt. Hij betwijfelt dat de geplande maatregelen zullen bijdragen tot meer transparantie van de grondstoffenmarkten en tot de integriteit van de markt. De heer Gilkinet herinnert eraan dat moet worden gestreefd naar een verbod op het investeren in grond- stoffen die de bevolking van derdewereldlanden nodig heeft om te overleven. Het is ethisch ontoelaatbaar dat de banken zouden mogen speculeren met voedingsmid- delen en dat de bevolking in het zuiden honger lijdt door het optreden van speculanten. De spreker heeft evenwel bedenkingen bij de effectiviteit van de aangekondigde maatregelen, rekening houdend met alle machtigingen die aan de FSMA worden verleend om de toe te passen regels te bepalen, met inbegrip van de regels inzake de beperking van de posities in de fi nanciële instrumenten die betrekking hebben op voedingsmiddelen, alsook met de mogelijkheden om daarvan af te wijken. Met betrekking tot de inkomsten uit spaarrekeningen herinnert de spreker eraan dat het Europees Hof van Justitie op 6 juni 2013 arrest C-383/10 heeft gewezen, waarin het voor recht zegt dat de Belgische fi scale be- palingen inzake de gereglementeerde spaarrekeningen niet verenigbaar zijn met het vrije dienstenverkeer dat verankerd is in het Verdrag betreffende de Werking van de Europese Unie en in de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte (EER). Hoewel dit wetsontwerp beoogt de onverenigbaarheid van deze fi scale bepalingen met het vrije dienstenver- keer binnen de EER weg te werken, heeft de spreker bedenkingen bij de (ook budgettaire) gevolgen van de voorgestelde maatregel. De “Spaarrichtlijn” (Richtlijn 2003/48/EG van 3 juni 2003 betreffende belasting- heffing op inkomsten uit spaargelden in de vorm van rentebetaling) stelt de Belgische Staat immers in staat 35 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTING S P E RIO DE 2013 2014 précompte sur les revenus de produits fi nanciers déte- nus par des citoyens belges à l’étranger. Le projet de loi prévoit dorénavant que ces revenus pourront également être exonérés jusqu’à 1.880 euros, ce qui créera donc une diminution de recettes. Quel est l’impact budgétaire de cette mesure? Comment l’État belge compte-t-il contrôler à l’étranger la détention par un seul citoyen belge de plusieurs comptes bancaires? Ne crée-t-on pas un nouveau problème en tentant d’en résoudre un autre? N’avait-il pas d’autres solutions envisageables? M. Peter Dedecker (N-VA) souhaite préciser en réponse à l’intervention de Mme Meyrem Almaci (Ecolo-Groen) que la “règle Volcker” est déjà sujette à discussion aux États-Unis car elle s’avère très com- plexe. Or, cette complexité profi te aux grandes banques d’affaires qui ont les moyens humains et fi nanciers pour mettre en place les contrôles et les mesures nécessaires au respect de la législation fi nancière. Par contre, les petites banques connaissent régulièrement des diffi- cultés pour assumer toutes ces nouvelles obligations légales. Il est donc contradictoire de constater que de nombreuses banques sont “too big to fail” mais d’en même temps initier des législations complexes favorables aux grandes banques et créant encore plus d’inégalités au sein du secteur. L’intervenant plaide dès lors pour l’instauration de “matelas de sécurité” et de normes de capital sévères fi xées par le législateur européen. A défaut d’harmo- nisation au niveau européen, le risque existe que les banques belges soient défavorisées par rapport aux grandes banques étrangères présentes en Belgique. Mme Meyrem Almaci (Ecolo-Groen) relève que le préopinant partage fi nalement la revendication du groupe Ecolo-Groen qui a toujours plaidé pour une séparation stricte des métiers bancaires et une obliga- tion de détenir un capital propre adéquat compte tenu des activités de la banque. Cela permettra de récréer une certaine diversifi cation au sein du secteur bancaire et supprimer des inégalités en matière de concurrence. L’oratrice pointe à cet égard le fait que les banques euro- péennes qui ont le plus bénéfi cié d’aides publiques ont été celles qui ont été les plus “gloutonnes” en prenant un maximum de risques avec pour conséquence une distorsion du marché. Pour le surplus, elle s’interroge quant aux raisons pour lesquelles une exception relative à l’interdiction du cumul de mandats visée à l’article 62, § 5, du projet de loi n° 3406 a été prévue au profi t de la personne représentant un État membre. Ne créé-t-on pas ainsi une discrimination? een voorheffing te innen op de inkomsten uit fi nanci- ele producten die Belgische burgers in het buitenland aanhouden. Het wetsontwerp bepaalt dat ook deze inkomsten voortaan vrijgesteld kunnen worden tot een bedrag van 1 880 euro, waardoor de ontvangsten dus zullen dalen. Hoe groot is de budgettaire impact van deze maatregel? Hoe plant de Belgische Staat in het buitenland te controleren of een Belgische burger niet over meerdere spaarrekeningen beschikt? Creëert men aldus geen nieuw probleem in een poging om een ander probleem op te lossen? Kon men geen andere oplos- singen bedenken? De heer Peter Dedecker (N-VA) preciseert, als reactie op het betoog van mevrouw Almaci, dat de “Volcker- rule” in de Verenigde Staten al onder vuur ligt omdat hij zo ingewikkeld blijkt te zijn. Die complexiteit speelt evenwel in het voordeel van de grote zakenbanken, die de mankracht en het geld hebben om te voorzien in de controles en de maatregelen die de fi nanciële wetge- ving vereist. De kleine banken daarentegen hebben het vaak moeilijk om al die nieuwe wettelijke verplichtingen uit te voeren. Het is dus tegenstrijdig vast te stellen dat heel wat banken too big to fail  zijn, maar dan toch te komen aanzetten met complexe wetgeving die de grootbanken bevoordeelt en de ongelijkheid binnen de sector nog vergroot. De spreker pleit er dan ook voor dat de Europese wetgever zou voorzien in “vangnetten” en strenge kapi- taalnormen. Zonder harmonisering op Europees niveau bestaat het gevaar dat de Belgische banken worden be- nadeeld ten opzichte van de grote buitenlandse banken die in België gevestigd zijn. Mevrouw Meyrem Almaci (Ecolo-Groen) merkt op dat dat de vorige spreker zich uiteindelijk aansluit bij de eis van de Ecolo-Groen-fractie, die steevast heeft gepleit voor een strikte scheiding van de bankberoepen en voor de verplichting toereikend eigen vermogen, afhankelijk van de activiteiten van de bank, aan te houden. Aldus zal opnieuw een zekere diversifi catie in de banksector kun- nen ontstaan en zullen bepaalde ongelijkheden inzake mededinging ongedaan kunnen worden gemaakt. De spreekster wijst er in dat verband op dat de Europese banken die het meeste voordeel bij de overheidssteun hebben gehad, ook het meest “gulzig” zijn geweest door zo veel mogelijk risico’s te nemen, waardoor de markt verstoord is geraakt. Voor het overige peilt zij naar de redenen om, ten gunste van de persoon die een lidstaat vertegenwoor- digt, te voorzien in een uitzondering op het verbod om mandaten te combineren, als bedoeld in artikel 62, § 5, van wetsontwerp nr. 3406. Wordt zo geen discriminatie gecreëerd? 36 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTINGS P E RIO DE 2013 2014 Sur cette question, M. Peter Dedecker (N-VA) constate que cette exception est également prévue dans la directive 2013/36/UE et qu’il serait à priori logique de la reprendre telle quelle en droit belge. Cette exception porte toutefois sur les banques dans lesquelles l’État détient une participation et a donc trait indirectement à la gestion de nos banques belges. Il peut donc être opportun de déterminer en droit belge les conditions d’exercice du mandat relatif à la représentation de l’État. Dans le même ordre d’idées, l’intervenant sou- ligne que les banques où ne siégeaient pas l’État ont globalement résolu leurs difficultés contrairement aux banques où l’État est représenté. Il est dès lors éton- nant de prévoir maintenant une exception au profi t du représentant de l’État. M. Christophe Lacroix (PS) rappelle qu’il n’a fait que poursuivre le combat mené par M. Patrick Moriau. Ce dernier s’est insurgé depuis de nombreuses années contre la pratique qui consiste à considérer les pro- duits agricoles comme des investissements fi nanciers. L’adoption de mesures contraignantes constitue donc une avancée signifi cative. Le texte n’est certes pas parfait mais il a le mérite d’exister et ce sera l’occasion pour la Belgique d’être pionnier en la matière. Enfi n, l’intervenant souhaite faire remarquer à ceux qui critiquent sans cesse la FSMA ou la BNB, qu’il convient de distinguer l’institution des personnes qui la gèrent. Il convient de ne pas de jeter le discrédit sur des institutions respectables et légalement créées, même si leur fonctionnement n’est pas optimal ou si certaines personnes peuvent parfois manquer à leurs devoirs. M. Georges Gilkinet (Ecolo-Groen) rétorque que le problème réside dans le fait qu’il est difficile de ne pas pointer des responsabilités qui sont évidentes. Il ne s’agit pas de remettre en cause ni les institutions en tant que telles ni les personnes qui y travaillent mais bien un système qui n’a pas fonctionné comme il l’eut fallu. C’est bien parce que l’homme est faillible qu’il plaide pour des règles plus strictes et moins sujettes à interprétation que celles fi gurant dans le présent projet de loi. Au moment de la crise, la faiblesse de la CBFA a été patente et aujourd’hui c’est l’ensemble de la population qui paye les effets de cette crise bancaire et fi nancière. Face à ce constat, l’intervenant ne peut rester muet et ce d’autant plus que le gouvernement actuel a confi rmé dans leurs fonctions les mêmes personnes qui étaient, lors de la crise, à la tête des organes de contrôle. De même, De heer Peter Dedecker (N-VA) stelt in dat verband vast dat die uitzondering eveneens opgenomen is in Richtlijn 2013/36/EU en dat het a priori logisch zou zijn haar als dusdanig over te nemen in het Belgisch recht. Die uitzondering heeft echter betrekking op de banken waarin de Staat participeert, en houdt dus indirect ver- band met het beheer van de Belgische banken. Het kan dus opportuun zijn in het Belgisch recht de voorwaarden op te nemen waaronder een mandaat ter vertegenwoor- diging van de Staat kan worden uitgeoefend. Nog in dat opzicht beklemtoont de spreker dat de banken waarin de Staat geen vinger in de pap had, over het algemeen hun moeilijkheden hebben weggewerkt, zulks in tegenstelling tot de banken waarin de Staat is vertegenwoordigd. Het is dan ook verwonderlijk dat nu wordt voorzien in een uitzondering ten voordele van de vertegenwoordiger van de Staat. De heer Christophe Lacroix (PS) herinnert eraan dat hij alleen maar de door de heer Patrick Moriau ge- voerde strijd heeft voortgezet. Laatstgenoemde heeft zich jarenlang verzet tegen de praktijk die erin bestaat landbouwproducten te beschouwen als fi nanciële be- leggingen. De tekst mag dan al niet volmaakt zijn, toch heeft hij de verdienste te bestaan, en voor België zal hij de gelegenheid vormen om pionierswerk te verrichten. Ten slotte wenst de spreker ten behoeve van dege- nen die onophoudelijk kritiek op de FSMA uiten, op te merken dat de instelling moet worden onderscheiden van de mensen die haar beheren. Respectabele en op wettige wijze opgerichte instellingen mogen niet in diskrediet worden gebracht, zelfs al is de werking ervan niet optimaal of zelfs al komen bepaalde mensen soms hun plichten niet na. De heer Georges Gilkinet (Ecolo-Groen) brengt daar tegenin dat het moeilijk is om de verantwoordelijkheden niet aan te stippen die nochtans voor de hand liggen. Overigens staan noch instellingen als dusdanig, noch de mensen die er werken, ter discussie maar wel een systeem dat niet heeft gefunctioneerd zoals het hoorde. Net omdat de mens feilbaar is, pleit de spreker voor striktere, minder voor interpretatie vatbare regels dan die welke in het huidige wetsontwerp vervat zijn. Ten tijde van de crisis was de zwakte van de CBFA over- duidelijk, en vandaag betaalt heel de bevolking de prijs voor die crisis in het bank- en fi nanciewezen. Gelet op die vaststelling, kan de spreker er niet het zwijgen toe blijven doen, temeer omdat de huidige regering dezelfde mensen die tijdens de crisis aan het hoofd van de con- troleorganen stonden, in hun functie heeft bevestigd. 37 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTING S P E RIO DE 2013 2014 l’application des réglementations actuelles ne permet toujours pas de retirer à des dirigeants de banques leur caractère “fi t and proper” (“compétent et honorable”), y compris après avoir exercé des responsabilités qui ont conduit à la crise bancaire. Ces difficultés doivent être pointées du doigt. * * * B. Réponses du ministre 1. Mécanisme commun de garantie des dépôts Le ministre confi rme que l’on ne dispose pas encore d’un projet unique de mécanisme de garantie des dépôts pour la zone euro. La première étape a été l’accord conclu en 2013 sur le mécanisme de surveil- lance unique (Single Supervisory Mechanism — SSM) et, aujourd’hui, les négociations sur le deuxième pilier (mécanisme de résolution unique, Single Resolution Mechanism — SRM) sont en phase fi nale. Le ministre est certainement favorable à ce que la Commission soumette également un projet pour le troisième pilier — un mécanisme de garantie des dépôts uniques — mais il ne peut toutefois pas être dit que l’Europe n’a rien fait pour améliorer la garantie des dépôts. En décembre 2013, un important accord a été conclu entre le Conseil et le Parlement européen sur la révision de la directive 94/19/CE du Parlement européen et du Conseil, du 30 mai 1994, relative aux systèmes de garantie des dépôts (ci-après: “directive SGD”). Cette directive étend à toute l’Union européenne la protection des dépôts d’épargne à concurrence de 100 000 euros, qui est déjà en vigueur en Belgique. Il s’agit d’une harmonisation maximale qui exclut tout arbitrage et tout fl ux fi nancier entre les États membres en fonction du niveau de protection offert. En outre, chaque État membre devra disposer d’un ou de plusieurs fonds de garantie des dépôts alimentés par des contributions bancaires. À l’issue d’une période de dix ans, ces fonds devront être complètement libérés à concurrence de 0,8 % du total des dépôts garantis par le système de garantie des dépôts (“convered deposits”). Ce critère est identique dans toute l’Union européenne. Cette directive prévoit en outre que le fonds de garantie des dépôts doit régler tout épargnant dans un délai de sept jours ouvrables à compter du constat de l’indispo- nibilité des dépôts de l’épargnant. Evenzo biedt de toepassing van de vigerende regelge- ving nog altijd niet de mogelijkheid die bankmanagers hun epitheton “fi t and proper” (“vakbewaam en integer, vert.) te ontnemen na verantwoordelijkheden te hebben uitgeoefend dit tot de bankcrisis hebben geleid. Die pijnpunten moeten met de vinger worden gewezen. * * * B. Antwoorden van de minister 1. Het Gemeenschappelijk Depositogarantie- mechanisme De minister bevestigt dat er nog geen ontwerp op tafel ligt inzake een eengemaakt depositogarantiemechanisme voor de eurozone. Eerst was er het akkoord over het Single Supervisory Mechanism (SSM) in 2013 en nu zijn de onderhandelingen over de tweede pijler (afwikkelings- mechanisme Single Resolution Mechanism — SRM) in een fi nale fase. De minister is er alvast voorstander van dat de Commissie ook een ontwerp voor de derde pijler — een eengemaakt depositogarantiemechanisme — op tafel legt. Toch kan men niet zeggen dat Europa niets gedaan heeft voor een betere depositogarantie. In december 2013 werd er een belangrijk akkoord bereikt tussen de Raad en het Europees Parlement inzake de herziening van Richtlijn 94/19/EG van het Europees Parlement en de Raad van 30 mei 1994 inzake de depositogarantie- stelsels (hierna: “DGS-Richtlijn”). Die richtlijn breidt de in België reeds bestaande bescherming van spaardepo- sito’s tot 100 000 euro uit over de hele Europese Unie. Het betreft maximumharmonisatie, die arbitrage en geldstromen tussen lidstaten in functie van het geboden beschermingsniveau, uitsluit. Bovendien zal elke lidstaat over een of meer depo- sitogarantiefondsen moeten beschikken, die gespijsd worden door bancaire bijdragen. Zo’n fonds zal, na afl oop van een periode van tien jaar, volgestort moeten zijn ten belope van 0,8 % van de totaliteit van de door dat DGS gewaarborgde deposito’s (“covered deposits”). Dat criterium is gelijk voor de hele Europese Unie. Deze Richtlijn schrijft verder voor dat elke spaarder binnen zeven werkdagen vanaf de vaststelling dat de deposito’s voor de spaarder onbeschikbaar zijn geworden, moet uitbetaald worden door het depositogarantiefonds. 38 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTINGS P E RIO DE 2013 2014 Cette directive renforce dès lors considérablement la protection des épargnants dans toute l’Union euro- péenne et crée ainsi des conditions équitables. Il va de soi que les grands fonds de garantie des dépôts offrent une plus grande protection en cas d’intervention ponc- tuelle. C’est pourquoi le ministre plaide pour un méca- nisme de garantie des dépôts unique pour la zone euro. La version remaniée de la directive relative à la garantie des dépôts entrera en vigueur vingt jours après sa publication et devra être transposée dans l’année qui suivra. Ainsi qu’il a déjà été indiqué, la législation belge est déjà conforme à la future directive en ce qui concerne le niveau de protection. De plus, la protection des dépôts va plus loin que la directive SGD. En vue d’encore améliorer la protection des dépôts des particuliers et des PME supérieurs à 100 000 euros, le ministre a plaidé, dans le cadre des négociations relatives à la directive sur le redressement et la résolution des banques (“Bank Recovery and Resolution Directive” — ci-après: “BRRD”)1, en faveur d’un privilège général pour ces dépôts. Cette proposition a bénéfi cié d’un large soutien au sein du Conseil et a été retenue. La loi bancaire la transpose maintenant en droit belge. En vue de veiller à ce que ce privilège général puisse également être exercé, chaque banque se verra également imposer un asset encumbrance ratio maximal. Chaque banque devra détenir suffisamment d’actifs non grevés, sur lesquels ce privilège général pourra être exercé en cas de résolution. Cet asset encumbrance ratio constitue un ajout de la Belgique en vue de protéger les dépôts de manière optimale. 2. Les effets du “matelas de sécurité contracyclique” Le ministre rappelle que le matelas auquel se réfère M. Devlies n’est pas un coussin de conservation des fonds propres, mais un coussin contracyclique. Le mate- las est en effet uniquement constitué en cas de crois- sance excessive des octrois de crédits ou de menace d’une belle croissance. Il sert précisément à freiner cette croissance et à pourvoir les banques d’une marge pour qu’elles puissent continuer à garantir l’octroi de crédits pendant la période de pénurie de crédit qui peut traditionnellement succéder à l’éclatement d’une bulle de crédit (credit bubble). La constitution d’un coussin contracyclique n’entraînera donc pas une pénurie de crédit, bien au contraire. 1 Le 12 décembre 2013, le Parlement européen, les États membres et la Commission européenne sont parvenus à un accord sur le projet de directive. Deze richtlijn versterkt dus substantieel de bescher- ming van de spaarders, over de hele Europese Unie en creëert aldus een gelijk speelveld. Het is natuurlijk juist dat grote depositogarantiefondsen meer bescherming bieden bij een punctuele interventie. Dat is dan ook de reden waarom de minister pleit voor een eengemaakt depositogarantiemechanisme voor de eurozone. De herziene depositogarantierichtlijn zal in werking treden 20 dagen na haar publicatie en zal moeten wor- den omgezet binnen het jaar dat daarop volgt. Zoals reeds aangegeven is de Belgische wet al in overeen- stemming met de komende richtlijn wat het bescher- mingsniveau betreft. Bovendien stopt depositobescherming niet bij de DGS-richtlijn. Om een nog betere bescherming te bieden voor deposito’s boven de 100 000 euro van particulieren en kmo’s heeft de minister, in de onderhan- delingen over de Bankherstel- en resolutierichtlijn (de zogenaamde “Bank Recovery and Resolution Directive” – hierna: “BRRD”)1, gepleit voor een algemeen voor- recht voor deze deposito’s. Dat voorstel werd breed gesteund in de Raad en heeft het gehaald. De Bankwet zet het nu om in het Belgisch recht. Om ervoor te zorgen dat dit algemeen voorrecht ook effectief kan worden uitgeoefend, krijgt elke bank ook een maximale asset encumbrance ratio opgelegd. Elke bank zal voldoende onbezwaarde activa dienen aan te houden, waarop, in geval van resolutie, dit algemeen voorrecht kan wor- den uitgewonnen. Die asset encumbrance ratio is een Belgische toevoeging, bedoeld om deposito’s optimaal te beschermen. 2. De effecten van de “contracyclische veiligheidsbuffer” De minister herinnert eraan dat de buffer waarnaar de heer Devlies verwijst geen kapitaalconserveringsbuffer is, maar een contracyclische buffer. De buffer wordt im- mers maar aangelegd wanneer zich een buitensporige groei van de kredietverlening voordoet of dreigt voor te doen. Hij dient precies om die groei af te remmen en om de banken van een marge te voorzien om de kre- dietverlening eveneens te kunnen blijven waarborgen in de periode van kredietschaarste die traditioneel kan volgen op het openbarsten van een kredietbubble. Het aanleggen van een contracyclische buffer zal dus op zich niet leiden tot kredietschaarste; integendeel. 1 Een akkoord over het ontwerp van Richtlijn is op 12 december 2013 gevonden tussen het Europees Parlement, de lidstaten en de Europese Commissie. 39 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTING S P E RIO DE 2013 2014 En ce qui concerne les formes alternatives de fi nan- cement2, le ministre fait remarquer qu’un certain nombre de ces intermédiaires ou de ces activités sont régulés et que les autorités de surveillance responsables peuvent donc prendre des mesures le cas échéant. En outre, la BNB se verra également attribuer la compétence, dans le cadre de son mandat macroprudentiel, de suivre ces évolutions et de formuler, le cas échéant, des recommandations à l’attention des pouvoirs publics ou des autorités de surveillance concernés afi n qu’elles remédient aux problèmes qui se poseraient. 3. L’approbation par la BNB des décisions stratégiques de tous les établissements de crédit belges Le projet de loi prévoit l’extension à tous les établis- sements de crédit de l’approbation préalable de leurs décisions stratégiques par l’autorité de contrôle. Jusqu’à présent, cette obligation s’appliquait uniquement aux banques d’importance systémique en Belgique. Depuis l’instauration de cette obligation, une quin- zaine de dossiers relatifs à des décisions stratégiques d’une banque d’importance systémique ont été traités. La plupart concernaient la restructuration des banques systémiques après la crise fi nancière. La BNB se prononce d’ailleurs aujourd’hui déjà sur les propositions et projets des établissements, même lorsqu’ils ne peuvent pas être formellement qualifi és de décisions stratégiques. Les décisions de la BNB se basent sur des préoccupations prudentielles et peuvent donner lieu à une interdiction, à une adaptation ou à l’imposition d’un encadrement adéquat de ces propo- sitions et projets. Le projet de loi vise à conférer une base légale explicite à cette saine pratique. 4. La possibilité de demander à la BNB de s’expliquer sans porter atteinte à son indépendance Conformément à la loi du 22 février 1998 fi xant le statut organique de la Banque Nationale de Belgique, la BNB est tenue de rendre compte de l’exercice de sa mission, notamment par le biais de son rapport annuel. Cela permet au parlement d’exercer un contrôle et, le cas échéant, de demander au gouverneur de préciser la politique de la BNB. 2 M.  Devlies avait donné quelques exemples: crowdfunding, emprunt win-win, capitalisation boursière et unions de crédit. Wat de alternatieve vormen van fi nanciering2 betreft, merkt de minister op dat een aantal van deze tus- senpersonen of activiteiten is gereguleerd en dat de verantwoordelijke toezichthouders desgevallend dus maatregelen kunnen treffen. Daarenboven zal het ook tot de bevoegdheden van de NBB behoren in het kader van haar macro-prudentieel mandaat om deze ontwik- kelingen op te volgen en desgevallend aanbevelingen te formuleren aan de betrokken overheden of toezicht- houders om remediërend op te treden. 3. De goedkeuring van de NBB van de strategische beslissingen van alle Belgische kredietinstellingen Het wetsontwerp voorziet in de uitbreiding tot alle kredietinstellingen van de voorafgaande goedkeuring door de toezichthouder van strategische beslissingen. Tot op heden geldt deze verplichting enkel voor sys- teemrelevante banken in België. Er werden sinds de invoering van deze verplichting een vijftiental dossiers behandeld houdende strategi- sche beslissingen van een systeemrelevante bank . De meeste situeerden zich in de sfeer van de herstructure- ring van de systemische banken na de fi nanciële crisis. De NBB spreekt zich uit overigens vandaag reeds over voorstellen en projecten van de instellingen ook als deze niet formeel als een strategische beslissing kunnen gekwalifi ceerd worden. De beslissingen van de NBB zijn ingegeven door prudentiële bekommernissen en kunnen leiden tot ofwel een verbod, een aanpassing of het opleggen van een passende omkadering van deze voorstellen en projecten. Het wetsontwerp beoogt aan deze gezonde praktijk een uitdrukkelijke wettelijke basis te geven.  4. De mogelijkheid om de NBB tot verantwoording te kunnen roepen zonder haar onafhankelijkheid in het gedrang te brengen De NBB is, overeenkomstig de wet van 22 februari 1998 tot vaststelling van het organiek statuut van de Nationale Bank van België, gehouden verantwoording af te leggen over de uitvoering van haar opdracht, onder meer via haar jaarverslag. Dit geeft de mogelijkheid aan het parlement een controle uit te voeren en desgevallend de gouverneur vragen het beleid van de NBB nader toe te lichten. 2 De heer Devlies gaf enkele voorbeelden: crowdfunding, win- winlening, beurskapitalisatie en kredietunies. 40 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTINGS P E RIO DE 2013 2014 5. Le Mécanisme de surveillance unique (MSU) Le MSU comprend la Banque centrale européenne et les autorités nationales compétentes des États membres de la zone euro ainsi que de tout autre État membre qui a établi une coopération rapprochée avec la BCE. Jusqu’à présent, aucun autre État membre n’a encore annoncé qu’il souhaitait adhérer au MSU. Le mécanisme de surveillance unique entrera en vigueur le 4 novembre 2014, conformément à l’article 33, 2, du Règlement 1024/2013 du Conseil du 15 oc- tobre 2013 confi ant à la Banque centrale européenne des missions spécifi ques ayant trait aux politiques en matière de surveillance prudentielle des établissements de crédit. En ce qui concerne ses compétences rationae mate- riae, la BCE est chargée de l’octroi et du retrait d’agré- ments et de l’appréciation d’acquisitions et de cessions de participations qualifi ées pour tous les établissements de crédit, quelle que soit leur taille (art. 4 du Règlement). Les autres compétences prudentielles sont exercées: — directement à l’égard des banques d’importance signifi cative3; — via les autorités de contrôle nationales pour ce qui est des banques non signifi catives, la BCE pouvant à tout moment se saisir du contrôle d’une banque non signifi cative. Pour ce faire, la BCE devra appliquer la loi nationale et les dispositions spécifi ques du règlement SSM (article 9 du Règlement). 6. L’incidence de la nouvelle réglementation sur le coût du contrôle de la BNB et de la FSMA Il n’est pas possible à ce stade de chiffrer l’éten- due exacte des moyens supplémentaires requis mais l’objectif est en tout état de cause d’être efficace et raisonnable. Si la BNB et la FSMA se voient attribuer des missions de contrôle supplémentaires, les moyens doivent suivre. 3 Sont considérées comme banques d’importance signifi cative en Belgique: les banques belges Argenta, KBC, AXA, Belfi us, Dexia et BNYM et les fi liales et succursales des banques étrangères suivantes: BNP-Paribas-Fortis, ING, Crelan, Crédit Mutuel, KBL, Monte Pashi, Santander, SocGen, ABN, Deutsche Bank. 5. Het Gemeenschappelijk Toezichtsmechanisme (GTM) Het GTM bestaat uit de Europese Centrale Bank en de nationale bevoegde autoriteiten van de lidstaten van de eurozone en elke andere lidstaat die een nauwe samenwerking is aangegaan met de ECB. Tot op heden heeft geen enkele andere lidstaat al aangekondigd te willen toetreden tot het GTM. Het gemeenschappelijk toezichtsmechanisme zal op 4 november 2014 in werking treden, overeenkomstig artikel 33, 2, van Verordening nr. 1024/2013 van de Raad van 15 oktober 2013 waarbij aan de Europese Centrale Bank specifi eke taken worden opgedragen betreffende het beleid inzake het prudentieel toezicht op kredietinstellingen. Wat de bevoegdheden ratione materiae betreft, is de ECB ermee belast vergunningen te verlenen en in te trekken, alsook verwervingen en vervreemdingen van gekwalifi ceerde deelnemingen te beoordelen ten aan- zien van alle kredietinstellingen, ongeacht hun omvang (artikel 4 van de Verordening). De overige prudentiële bevoegdheden worden uitgeoefend: — rechtstreeks ten aanzien van de significante banken3; — via de nationale toezichthouders wat de niet- signifi cante banken betreft, waarbij de ECB te allen tijde het toezicht op een niet-signifi cante bank te allen tijde naar zich toe kan trekken. Daartoe dient de ECB de nationale wetgeving en de specifi eke bepalingen van de GTM-Verordening (artikel 9 van de Verordening) toe te passen. 6. De impact van de nieuwe regelgeving op de kostprijs van het toezicht door de NBB en de FSMA Op dit ogenblik kan niet precies worden bepaald hoeveel bijkomende middelen vereist zullen zijn maar er wordt in ieder geval naar gestreefd efficiënt en re- delijk te zijn. Als de NBB en de FSMA bijkomende toezichtsop- drachten toegewezen krijgen, moeten de middelen 3 In België worden als significante banken beschouwd: de Belgische banken Argenta, KBC, AXA, Belfi us, Dexia en BNYM, alsook de dochterondernemingen en bijkantoren van de vol- gende buitenlandse banken: BNP-Paribas-Fortis, ING, Crelan, Crédit Mutuel, KBL, Monte Paschi, Santander, SocGen, ABN en Deutsche Bank. 41 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTING S P E RIO DE 2013 2014 Pour les deux institutions, les coûts du contrôle sont supportés par les secteurs contrôlés, selon les modalités fi xées par le Roi. Pour la BNB, l’arrêté royal du 17 juillet 20124 prévoit que les frais de fonctionnement de la Banque liés au contrôle5 du secteur des assurances et du secteur ban- caire sont calculés annuellement et imputés à ces sec- teurs. Cette imputation se fait à l’aide d’une application spécifi que de calcul des coûts. La méthode appliquée par la BNB pour le calcul des frais de fonctionnement annuels, de même que les montants ainsi déterminés, sont certifi és chaque année par le réviseur d’entre- prise de la BNB. Les montants sont expliqués dans les comptes annuels de la BNB. La BNB s’attend à ce que le coût du contrôle aug- mente. Les recrutements au sein de la BCE n’implique- ront en effet pas de réductions de personnel à la BNB à due concurrence. Pour la FSMA, l’arrêté royal du 17 mai 20126 prévoit une limite aux coûts, notamment exprimée en équiva- lents temps plein (ETP). Ce plafond devra être relevé à la suite de l’extension des compétences de la FSMA en 2013-2014. Le mode de calcul des ETP fait l’objet d’une concertation avec les secteurs concernés. En ce qui concerne la BCE, l’article 30 du Règlement- cadre MSU règle les redevances de surveillance de la BCE. La BCE fi xera les frais de contrôle après une consultation publique. Pour la décision défi nitive relative au niveau des redevances, la BCE se met en rapport avec les autorités nationales compétentes (ANC) avant de décider du niveau défi nitif de la redevance de manière à ce que la surveillance reste efficace au regard des coûts. L’article 30 stipule également que les redevances de surveillance de la BCE ne portent pas atteinte à la possibilité, pour les ANC, de percevoir des redevances conformément au droit national pour les missions de surveillance qui n’ont pas été confi ées à la BCE, ou en ce qui concerne des coûts liés à la coo- pération avec la BCE et l’assistance fournie à celle-ci. 4 Arrêté royal du 17 juillet 2012 relatif à la couverture des frais de fonctionnement de la Banque Nationale de Belgique liés au contrôle des établissements fi nanciers, en exécution de l'article 12bis, § 4, de la loi du 22 février 1998 fi xant le statut organique de la Banque Nationale de Belgique. 5 Il s’agit des frais de personnel, des frais de gestion, des amor- tissements d’immobilisations corporelles et incorporelles et d’autres coûts imputés au contrôle de ces secteurs. 6 Arrêté royal du 17 mai 2012 relatif à la couverture des frais de fonctionnement de la FSMA, pris en exécution de l'article 56 de la loi du 2 août 2002 relative à la surveillance du secteur fi nancier et aux services fi nanciers. volgen. Voor beide instellingen worden de kosten van het toezicht gedragen door de sectoren onder toezicht volgens de modaliteiten bepaald door de Koning. Voor de NBB voorziet het koninklijk besluit van 17 juli 20124 dat de werkingskosten van de Bank die betrek- king hebben op het toezicht5 op de verzekeringssector en op de banksector worden jaarlijks berekend en ten laste gelegd van deze sectoren. Deze toerekening ge- beurt door middel van een specifi eke toepassing voor kostenberekening. De wijze waarop de NBB de jaar- lijkse werkingskosten berekent en de aldus verkregen bedragen worden jaarlijks door de bedrijfsrevisor van de NBB gecertifi ceerd. De bedragen worden toegelicht in de jaarrekening van de NBB. De NBB verwacht dat de kost van toezicht zal ver- hogen. De rekruteringen binnen de ECB zullen immers niet gepaard gaan met een overeenkomstige personeel- sinkrimping bij de NBB. Voor de FSMA voorziet het koninklijk besluit van 17 mei 20126 een begrenzing van de kosten die met name is uitgedrukt in voltijdse equivalenten (VTE). Naar aanleiding van de uitbreiding van de bevoegdheden van de FSMA zal dat plafond moeten worden opgetrokken. De wijze waarop de VTE worden berekend maakt het voorwerp uit van raadpleging van de betrokken sectoren. Wat de ECB betreft, regelt artikel 30 van de SSM Framework Regulation de vergoeding voor het toezicht van de ECB. De ECB zal de kosten van het toezicht, na een publieke consultatie, vaststellen. Voor de defi nitieve beslissing over het niveau van de vergoeding, pleegt de ECB overleg met de nationale bevoegde autoriteiten (National Competent Authorities — NCA’s) om ervoor te zorgen dat de kosten van het toezicht kostenefficiënt blijft. Het artikel 30 stipuleert ook dat de vergoeding van het toezicht door de ECB, onverlet laat de mogelijkheid van de NCA’s om hun eigen kosten voor de taken die niet zijn overgedragen en voor de kosten in het kader van de samenwerking met en ondersteuning van de ECB, aan te rekenen overeenkomstig de nationale regels. 4 Koninklijk besluit van 17 juli 2012 betreffende de dekking van de werkingskosten van de Nationale Bank van België verbonden aan het toezicht op fi nanciële instellingen, tot uitvoering van artikel 12bis, § 4, van de wet van 22 februari 1998 tot vaststelling van het organiek statuut van de Nationale Bank van België. 5 Het betreft de personeelskosten, beheerskosten, afschrijvingen op materiële en immateriële vaste activa en overige kosten die aan het toezicht op deze sectoren dienen te worden toegerekend. 6 Koninklijk besluit van 17 mei 2012 betreffende de vergoeding van de werkingskosten van de FSMA ter uitvoering van artikel 56 van de wet van 2 augustus 2002 betreffende het toezicht op de fi nanciële sector en de fi nanciële diensten. 42 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTINGS P E RIO DE 2013 2014 7. Les conséquences éventuelles d’une politique belge plus stricte que les directives européennes L’argument selon lequel les nouvelles obligations entraîneront un exode des entreprises, en l’occurrence des banques, ou des licenciements dans le secteur bancaire, a été souvent entendu. Cependant, le ministre considère que les options retenues dans la loi bancaire sont équilibrées. À l’heure actuelle, aucun élément concret ne permet d’affirmer que la loi bouleversera le paysage bancaire belge — ce que certains membres lui reprochent, d’ailleurs. Les banques belges se sont déjà fortement adaptées et la loi doit en premier lieu offrir des garanties pour l’avenir. Le gouvernement s’est montré prudent. Pour chaque mesure innovante (par exemple, la scission et l’asset encumbrance ratio), il a décidé que son incidence devait faire l’objet d’une évaluation. Ainsi, l’exposé des motifs relatif à l’article 110 du projet de loi (DOC 53 3406/001, p. 108) indique que les seuils minimum et maximum dans lesquels doit s’inscrire l’“asset encumbrance ratio” pour chaque établissement de crédit et qui sont déterminés par règlement de la BNB feront l’objet d’une évaluation biannuelle par celle-ci, qui prend notamment en compte l’évolution de la structure bilantaire des établissements de crédit ainsi que l’infl uence du ratio sur leur coût du fi nancement externe. Dans le même ordre d’idées, l’article 123, § 2, alinéa 2, du projet de loi prévoit que le Roi peut adapter la marge de réserve pour les opérations pour compte propre en fonction de l’évolution des besoins de l’économie réelle. Le fait que les banques belges soient soumises à une discipline plus stricte peut être considéré soit comme un handicap, soit comme un atout. Les règles instau- rées par la loi bancaire fi niront par faire leur chemin au niveau européen. Et ce jour-là, le secteur belge aura une longueur d’avance. 8. Les mécanismes de protection de l’épargnant Le ministre rappelle tout d’abord les mesures de protection de l’épargnant offertes par la loi bancaire: 1. Prévention: la défaillance bancaire doit avant tout être évitée à l’avenir et le fonctionnement de la banque dans son ensemble doit viser cet objectif. En Belgique, aucun épargnant n’a encore perdu un euro parce qu’on n’a pas laissé les banques tomber en faillite; 7. De eventuele gevolgen van een Belgische beleid dat strenger is dan de Europese richtlijnen Het argument dat nieuwe verplichtingen zullen leiden tot een vlucht van ondernemingen, in casu banken, naar het buitenland, of aanleiding zullen geven tot ontslagen in de banksector, is een veel gehoord argument. Maar de minister is van mening dat de opties die in de bankwet genomen evenwichtig zijn. Er is vandaag geen concreet signaal dat het Belgische bankenland- schap door de wet grondige wijzigingen zal ondergaan — wat sommige leden trouwens de wet verwijten. De Belgische banken hebben zich al zwaar aangepast en de wet moet waarborgen bieden voor de toekomst. De regering is voorzichtig geweest. Voor elke innove- rende maatregel (bvb. splitsing en asset encumberance ratio) werd gesteld dat de impact ervan het voorwerp moet uitmaken van evaluatie. Zo zegt de memorie van toelichting bij artikel 110 van het ontwerp (DOC 53 3406/001, blz. 108) dat de minimum- en maximumdrem- pels waartussen de asset encumberance ratio (aer) voor elke kredietinstelling zich situeert en die worden bepaald bij reglement van de NBB het voorwerp zullen uitmaken van een tweejaarlijkse evaluatie door de NBB, waarbij onder meer aandacht wordt besteed aan de evolutie van de balansstructuur van de kredietinstellingen en aan de invloed van de ratio op de kost van externe fi nanciering. In dezelfde zin bepaalt artikel 123, §2, tweede lid, van het wetsontwerp dat de Koning het percentage van de reservemarge voor verrichtingen voor eigen rekening kan aanpassen volgens de evolutie van de noden van de reële economie. Het feit dat de Belgische banken aan een striktere discipline onderworpen zijn kan ofwel als een handicap, ofwel als een troef gezien worden. De regels die de bankwet invoert zullen er ooit ook op Europees vlak komen. En op die dag zal de Belgische sector een stap voor hebben. 8. De beschermingsmechanismen voor de spaarder De minister herinnert eerst eraan welke maatregelen ter bescherming van de spaarder de bankwet biedt: 1. Preventie: bankfalen moet ook in de toekomst in de eerste plaats vermeden worden en de hele werking van de bank moet erop gericht zijn. In België heeft voor- alsnog geen enkele spaarder een euro kwijtgespeeld omdat men de banken niet failliet heeft laten gaan; 43 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTING S P E RIO DE 2013 2014 2. Par le passé, en cas de défaillance bancaire, on avait droit, via le système de garantie des dépôts, à un remboursement de 20 000 euros par personne par banque; depuis 2008, on a droit à un remboursement de 100 000 euros par personne par banque; 3. La loi bancaire instaure en outre un privilège géné- ral au cas où l’on détiendrait plus de 100 000 euros auprès d’une même banque. Ce privilège général découle de la BRRD et entrera en vigueur au même moment que la directive. Il faut, à cet égard, une équité concurrentielle, de sorte que le fait que certains créanciers d’une banque qui bénéfi cient d’un privilège n’effraie pas d’autres créanciers. Le privilège prévu par la BRRD n’a de sens que si la banque — toujours dans l’hypothèse, espérons-le, très exceptionnelle qu’elle ne fasse pas l’objet d’une réso- lution mais qu’elle soit simplement mise en liquidation — dispose d’actifs suffisants pour l’exercer. La meilleure manière d’y arriver est d’obliger les banques à conserver, à concurrence de leurs dépôts, des actifs dont elles ne peuvent rien faire d’autre, comme pour les détenteurs de covered bonds7. Le ministre comprend que Mme Vienne reste en faveur d’une telle mesure. Il n’existe nulle part de système de covered deposits, si ce n’est en Suisse, où la structure des bilans des banques est totalement différente de ce qu’elle est en Belgique: les dépôts des entreprises sont nettement plus nombreux en termes relatifs que ceux des épargnants. Il y a de bonnes raisons à l’absence du régime des covered deposits en Europe: — la mesure est potentiellement procyclique: en cas de rupture de la confi ance, la banque doit être en mesure de fournir des gages aux bailleurs de fonds. Si elle ne peut le faire, elle va manquer de liquidités et risque la cessation de paiement; — la mesure favorise les structures opaques: les banques recourront à la titrisation et au reconditionne- ment d’actifs illiquides afi n de maintenir un niveau élevé d’actifs de haute qualité; — la mesure n’est pas nécessairement efficace: si une banque fait faillite, le SGD doit indemniser les déposants dans les 7 jours. La possibilité, pour le SGD, d’exercer un recours contre la banque dépend du prix auquel celle-ci pourra valoriser ses actifs libres, ainsi que du délai dans lequel elle pourra le faire. Ce ne sera jamais 100 %; 7 Leur situation est néanmoins différente: ils ne bénéfi cient pas d’un système de garantie organisé par les autorités. 2. Vroeger had men in geval van falen recht op terug- betaling via het depositogarantiestelsel van 20 000 euro per persoon per bank; sedert 2008 heeft men recht op terugbetaling van 100 000 euro per persoon per bank; 3. De bankwet voert daarnaast een algemeen voorrecht in voor het geval men meer dan 100 000 euroaanhoudt bij eenzelfde bank. Dat algemeen voor- recht vloeit voort uit de BRRD en zal in werking treden op het ogenblik dat die Richtlijn in werking treedt. Op dat gebied moet er een gelijk speelveld zijn zodat het feit dat bepaalde schuldeisers van een bank een voorrecht hebben, andere schuldeisers niet afschrikt. Het voorrecht dat de BRRD voorziet, heeft maar zin als de bank –nog steeds in de hopelijk zeer uitzonderlijke hypothese dat ze niet afgewikkeld wordt maar gewoon in vereffening wordt gesteld- voldoende activa heeft waarop het uitgewonnen kan worden. De beste manier om dat te bewerkstelligen is ban- ken verplichten voor het bedrag van hun deposito’s vrije activa aan te houden waar ze niets anders mee mogen doen, zoals voor de covered bondhouders7. De minister begrijpt dat mevrouw Vienne daar voorstander van blijft. Een systeem van covered deposits bestaat nergens, behalve in Zwitserland, waar de structuur van de bankbalansen er heel anders uitziet dan in België: er zijn relatief veel meer deposito’s van ondernemingen dan van spaarders. Dat het regime van covered deposits niet bestaat in Europa heeft goede redenen: — de maatregel is potentieel procylisch: in geval van vertrouwensbreuk moet de bank in staat zijn onderpand te verschaffen aan geldverschaffers. Als ze dat niet kan, komt ze in liquiditeitsnood en gaat ze mogelijk in staking van betalingen; — de maatregel werkt ondoorzichtige structuren in de hand: banken zullen hun toevlucht nemen tot effecti- sering en verpakking van illiquide activa om het gehalte aan high quality assets hoog te houden; — de maatregel is niet noodzakelijk doeltreffend: indien een bank failliet gaat, moet het DGS binnen de 7 dagen de deposanten vergoeden. Of het DGS zich zal kunnen verhalen op de bank hangt af van de prijs waar- tegen en het tijdsbestek waarbinnen die haar vrije activa te gelde zal kunnen maken. Dat zal nooit 100 % zijn; 7 Hun situatie is niettemin anders: zij genieten niet van een door de overheid georganiseerd garantiesysteem. 44 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTINGS P E RIO DE 2013 2014 — la mesure rate potentiellement son objectif: elle implique indubitablement un préjudice compétitif pour les banques belges vis-à-vis des banques des pays voisins. Les banques belges auront moins aisément accès au fi nancement non couvert, ou celui-ci sera plus onéreux, ce qui aura une incidence sur le coût du crédit. Compte tenu de toutes ces considérations, le gouver- nement a décidé de prendre une mesure ne présentant pas tous ces inconvénients, mais qui oblige toutefois les banques à rester constamment attentives à leur struc- ture bilantaire. La mesure prévoit la fi xation obligatoire d’un asset encumberance ratio par banque (article 110 du projet de loi). L’asset encumberance ratio est une mesure pru- dente et équilibrée, visant un monitoring permanent de la structure bilantaire des banques dans un double but: protéger les déposants, dans l’hypothèse extrême d’une liquidation de la banque concernée, et garantir aux banques l’accès au fi nancement externe, en cas de besoin également. Le ministre explique la portée de cette obligation: — la BNB fi xe le ratio par banque dans son plan de redressement. Le ratio constitue donc un “clignotant”. Ce ratio est fi xé dans une fourchette prévue par un règlement de la BNB, qui doit être approuvé par arrêté royal délibéré en Conseil des ministres. Lors de la fi xa- tion du ratio, la BNB doit tenir compte de deux objectifs que le projet de loi met sur un pied d’égalité: prévoir une assiette suffisante pour l’exercice du privilège des déposants, d’une part, et garantir à la banque l’accès au fi nancement externe, d’autre part. La BNB doit fi xer le ratio en tenant compte du niveau des dépôts, de la nature des activités de l’institution et de la structure de son bilan; — le ratio a pour numérateur les actifs considérés comme libres et pour dénominateur les dépôts de par- ticuliers et de PME; — dans son règlement (qui est actuellement soumis à des consultations avec le secteur), la BNB entend fi xer deux ratios, autrement dit un ratio étroit et un ratio large: • le ratio étroit qui considère comme actifs dispo- nibles: le total des actifs d’un établissement de crédit diminué des actifs grevés actuels, les actifs potentielle- ment grevés à l’avenir au cours de la période précédant une défaillance de l’établissement de crédit concerné — de maatregel schiet zijn doel potentieel voorbij: hij houdt ontegensprekelijk een competitief nadeel in voor de Belgische banken ten aanzien van de banken uit de omringende landen. Belgische banken zullen minder gemakkelijk toegang hebben tot ongedekte fi nanciering, of die zal duurder zijn, wat zijn weerslag heeft op de prijs van de kredietverstrekking. Gelet op al die overwegingen heeft de regering beslist een maatregel te treffen die niet al die nadelen heeft, maar die banken wel verplicht permanent aandachtig te zijn wat hun balansstructuur betreft. De maatregel houdt de verplichte vaststelling in van een asset encumbe- rance ratio per bank (artikel 110 van het wetsontwerp). De asset encumberance ratio is een voorzichtige en evenwichtige maatregel, die een permanente moni- toring van de balansstructuur van de banken beoogt, vanuit een dubbele doelstelling: bescherming van de deposanten in het extreme geval dat de betrokken bank zou moeten vereffend worden, en vrijwaren van de toegang van de banken tot externe fi nanciering, ook in tijden van nood. De minister legt de draagwijdte van deze verplichting uit: — de ratio wordt door de NBB bepaald per indivi- duele bank in haar herstelplan. Hij fungeert dus als “knipperlicht”. Hij wordt bepaald binnen een vork die bij een reglement van de NBB wordt bepaald, dat door een koninklijk besluit vastgesteld na overleg in de Ministerraad moet worden goedgekeurd. Bij het bepalen van de ratio moet de NBB rekening houden met twee doelstellingen die het wetsontwerp op gelijke voet stelt: een voldoende voorwerp voorzien voor het deposantenvoorrecht, enerzijds, en de toegang van de bank tot externe fi nanciering vrijwaren, anderzijds. Ze moet de ratio bepalen rekening houdend met het niveau van de deposito’s, de aard van de werkzaamheden van de instelling en de structuur van haar balans; — de ratio heeft als teller de activa die als vrij worden beschouwd en als noemer de deposito’s van particu- lieren en kmo’s; — de NBB neemt zich voor in haar reglement — dat momenteel met de sector wordt overlegd — twee ratio’s te bepalen, een enge en een ruime: • de enge die als beschikbare activa beschouwt: de totale activa van een kredietinstelling verminderd met de huidige bezwaarde activa, de potentieel toekomstig bezwaarde activa in de aanloop naar een in gebreke blijven van de betrokken kredietinstelling en de moeilijk 45 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTING S P E RIO DE 2013 2014 et les actifs difficilement réalisables. Les actifs dispo- nibles au sens étroit doivent s’élever à minimum 80 % et maximum 100 % des dépôts de particuliers et de PME; • le ratio au sens large considère comme actifs dis- ponibles le total des actifs d’un établissement de crédit, diminués des actifs grevés actuels dudit établissement, à l’exception des actifs qui sont donnés en garantie en cas de recours à des facilités de liquidité des banques centrales ou dans le cadre d’activités de couverture des risques propres de l’établissement de crédit en question (ce que l’on appelle le “bon” grèvement), ainsi que les actifs difficilement réalisables. Les actifs disponibles au sens large doivent atteindre 95 % au minimum et 135 % au maximum des dépôts des particuliers et des PME; — les ratios individuels et les ratios effectifs qui sont fi xés par banque ne sont pas publiés. En effet, une banque qui possède un ratio inférieur n’est pas nécessairement une banque moins sûre. Il est donc très important que l’on ne brandisse pas ces ratios à tout propos, mais qu’ils soient analysés par des membres du personnel de l’autorité de contrôle, capables d’appré- cier tous les éléments du profi l de risque de la banque concernée; — si une banque ne respecte pas le ratio qui lui a été fi xé, il relève avant tout de sa responsabilité de veiller à ce que des mesures soient prises. Elle doit informer l’autorité de contrôle de ce qu’elle (n’)a (pas) fait. Si la BNB n’est pas d’accord, elle peut obliger la banque à prendre des mesures; — si l’asset encumberance ratio d’une banque n’est plus respecté, celle-ci peut: • préserver plus d’actifs, en levant, par exemple, plus de fi nancement wholesale, qui n’est pas garanti par des actifs (donc, remplacer l’émission de covered bonds ou le fi nancement repo par un fi nancement non garanti); • adapter le rapport entre les dépôts retail et whole- sale, de manière à faire baisser la part des dépôts à protéger. L’asset encumberance ratio prévu à l’article 110 est donc une mesure prudente et équilibrée, qui vise un monitoring permanent de la structure bilantaire des banques. L’épargnant tirera plus d’avantages lorsqu’une banque est sauvée, notamment par un fi nancement d’urgence externe, que lorsqu’elle doit être liquidée, même avec un privilège. uitwinbare activa. De beschikbare activa in enge zin moeten minimum 80 % en maximaal 100 % belopen van de deposito’s van particulieren en kmo’s; • de ruime beschouwt als beschikbare activa de totale activa van een kredietinstelling, verminderd met de huidige bezwaarde activa van de betrokken kredietinstelling, met uitzondering van activa die als zekerheid werden verstrekt bij het beroep op faciliteiten voor liquiditeitsverstrekking van centrale banken of bij activiteiten tot afdekking van de eigen risico’s van de betrokken kredietinstelling (de zogenaamde “goede” bezwaring), alsook de moeilijk uitwinbare activa. De beschikbare activa in ruime zin moeten minimum 95 % en maximaal 135 % belopen van de deposito’s van particulieren en kmo’s; — de individuele ratio’s alsook de effectieve ratio’s die vastgesteld worden per bank worden niet publiek gemaakt. Een bank die een lagere ratio heeft is immers niet noodzakelijk een minder veilige bank. Het is dus heel belangrijk dat niet met deze ratio’s gezwaaid wordt maar dat ze geanalyseerd worden door het personeel van de toezichthouder die alle elementen van het risi- coprofi el van de betrokken bank kunnen beoordelen; — indien een bank de voor haar vastgestelde ra- tio niet naleeft, is het in de eerste plaats haar eigen verantwoordelijkheid om te zien of maatregelen zich opdringen. Ze moet de toezichthouder informeren van wat ze (niet) heeft gedaan. Als de NBB niet akkoord is, kan ze de bank verplichten om maatregelen te treffen; — als de asset encumberance ratio van een bank niet meer is nageleefd, kan die: • meer activa vrijwaren, door bijvoorbeeld meer who- lesale fi nanciering op te halen die niet gewaarborgd wordt door activa (dus de uitgifte van covered bonds of repo-fi nanciering vervangen door ongewaarborgde fi nanciering); • de verhouding retail en wholesale deposito’s bijstel- len zodat het aandeel van te beschermen deposito’s daalt. De asset encumberance ratio in artikel 110 is dus een voorzichtige en evenwichtige maatregel, die een permanente monitoring van de balansstructuur van de banken beoogt. De spaarder heeft er meer voordeel bij dat een bank gered wordt, onder meer door externe noodfi nanciering, dan dat ze vereffend moet worden, zelfs met een voorrecht. 46 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTINGS P E RIO DE 2013 2014 L’exposé des motifs prévoit en outre que les seuils minimum et maximum entre lesquels l’asset encum- berance ratio est fi xé feront l’objet d’une évaluation biannuelle par la BNB, qui prend notamment en compte l’évolution de la structure bilantaire des établissements de crédit ainsi que l’infl uence du ratio sur leur coût du fi nancement externe (DOC 53 3406/001, p. 108). 9. La rémunération du personnel dans le secteur bancaire Les dispositions relatives à la rémunération doivent tout d’abord et surtout bannir la prise de risques, et le montant de l’indemnité doit en outre être limité. Afi n que la politique de rémunération soutienne les résultats durables de la banque, et non uniquement les bénéfi ces à court terme, l’annexe II de la loi contient les disposi- tions suivantes: — la rémunération variable est établie en combinant l’évaluation des performances de la personne et de l’unité d’exploitation concernées avec celle des résultats d’ensemble de l’établissement (article 3). L’évaluation des performances s’inscrit dans un cadre pluriannuel afi n de garantir que le processus d’évaluation porte bien sur les performances à long terme et que le paiement effectif des composantes de la rémunération variable s’échelonne sur une période tenant compte de la durée du cycle économique sous-jacent de l’établissement et de ses risques économiques; — la fi xation de la rémunération variable ne tient pas uniquement compte de risques actuels, mais aussi de risques futurs (article 4); — toute rémunération variable garantie est interdite (article 5); — pour la rémunération variable, un équilibre appro- prié est prévu et lié aux instruments fi nanciers qui refl ètent le risque de l’établissement (article 6). La prise de risques négative ayant des conséquences fâcheuses pour l’établissement se traduira donc également dans la rémunération variable; — le paiement de la rémunération variable est étalé dans le temps (article 7). Le paiement d’au moins 40 % de la rémunération variable est reporté pendant une durée minimale de trois à cinq ans. Cette part est fonc- tion de la nature des activités de l’établissement, de ses risques et des activités de la personne concernée. Lorsque le montant de la rémunération variable est par- ticulièrement élevé, le pourcentage de la rémunération variable reportée doit au moins s’élever à 60 %. De memorie van toelichting bepaalt voorts dat de minimum- en maximumdrempels waartussen de asset encumberance ratio wordt vastgesteld het voorwerp uitmaakt van tweejaarlijkse evaluatie door de NBB, waarbij o.m. aandacht wordt besteed aan de evolutie van de balansstructuur van de banken en aan de invloed van de ratio op de kost van externe fi nanciering (DOC 53 3406/001, blz. 108). 9. De beloning van het personeel van de bankensector De bepalingen met betrekking tot remuneratie moeten eerst en vooral het risicogedrag aan banden leggen, en daarenboven wordt het bedrag van de vergoeding beperkt. Opdat het remuneratiebeleid de duurzame resultaten van de bank, en niet enkel de korte termijn- winst, zou ondersteunen, bevat de bijlage II van de wet volgende bepalingen: — de variabele beloning is gebaseerd op een com- binatie van de beoordeling van de prestaties van de betrokken persoon en de betrokken bedrijfseenheid, en de resultaten van de instelling als geheel (artikel 3). De prestatiebeoordeling is gespreid over meerdere jaren om te garanderen dat de beoordeling gebaseerd is op langetermijnprestaties en dat de feitelijke uitbetaling van de variabele beloningscomponenten gespreid is over een periode waarin rekening wordt gehouden met de duur van de onderliggende bedrijfscyclus van de instelling en met haar bedrijfsrisico’s; — bij het bepalen van de variabele beloning moet men niet enkel rekening houden met actuele maar ook met toekomstige risico’s (artikel 4); — een gegarandeerde variabele beloning wordt verboden (artikel 5); — een passend evenwicht voor de variabele beloning wordt voorzien en gekoppeld aan fi nanciële instrumen- ten die het risico van de instelling weerspiegelen (artikel 6). Negatief risicogedrag met nadelige gevolgen voor de instelling zal zich dus ook uiten in de variabele beloning; — de betaling van de variabele beloning wordt in de tijd gespreid (artikel 7). De betaling van minstens 40 % van de variabele beloning wordt uitgesteld over een periode van ten minste drie tot vijf jaar. Dit deel is afhankelijk van de aard van de werkzaamheden van de instelling, van haar risico’s en van de activiteiten van de betrokken persoon. Wanneer het bedrag van de variabele beloning bijzonder hoog is, moet het deel van de variabele beloning dat wordt uitgesteld minstens 60 % bedragen. 47 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTING S P E RIO DE 2013 2014 — la rémunération variable, y compris la part repor- tée, n’est payée ou acquise que si son montant est supportable eu égard à la situation fi nancière de l’éta- blissement dans son ensemble et si elle est justifi ée par les performances de l’établissement, de l’unité d’exploitation et de la personne concernée (article 8). La rémunération variable totale de l’établissement de crédit peut même être signifi cativement réduite si l’établissement produit un rendement fi nancier réduit ou négatif. Le montant total de la rémunération variable fait l’objet d’une disposition de “malus” ou d’une clause de récupération (“clawback”), en particulier dans les situations dans lesquelles la personne concernée: • a participé à des pratiques qui ont donné lieu à des pertes considérables pour l’établissement, ou en était responsable; • n’a pas respecté les normes applicables en matière d’expertise et d’honorabilité professionnelles; • a participé à un mécanisme particulier ayant pour but ou pour effet de favoriser la fraude fi scale par des tiers; — toute indemnité de départ doit correspondre à des performances effectives dans le temps et est conçue de manière à ne pas récompenser l’échec ou un com- portement irrégulier (article 12); — les indemnités versées à l’entrée en fonction et destinées à compenser une perte liée au changement d’établissement de crédit, doivent être conformes aux intérêts à long terme de l’établissement, notamment en matière de détention, de reports de paiement, d’évalua- tion de la performance et de dispositifs de récupération (article 13). 10. La spéculation sur les produits alimentaires Le ministre souhaite tout d’abord apporter des nuances à la teneur et aux conclusions des études relatives à la spéculation sur les produits alimentaires auxquelles il a été fait référence. Selon la conclusion du rapport de la Compagnie Nationale des Commissaires aux Comptes (CNCC), il y aurait six banques belges qui commercialiseraient des produits d’investissement relatifs à des dérivés de denrées alimentaires, à savoir BNP Paribas Fortis, AXA, Belfi us, ING, la Deutsche Bank et ABN AMRO. Or, ces deux dernières banques sont des banques étrangères — qui ont une succursale en Belgique — et les chiffres cités se rapportent à leurs activités au niveau mondial et non pas à leurs branches — de variabele beloning, met inbegrip van het uitge- stelde gedeelte, wordt slechts uitbetaald of verworven wanneer het bedrag ervan aanvaardbaar is gelet op de fi nanciële toestand van de instelling in haar geheel en te rechtvaardigen is door de prestaties van de instelling, de bedrijfseenheid en de betrokken persoon (artikel 8). De totale variabele beloning van de kredietinstelling kan zelfs aanzienlijk verminderd worden indien de instelling geringere of negatieve fi nanciële prestaties levert. Voor het totale bedrag van de variabele beloning geldt een malus- of terugvorderingsclausule (clawback-clausule), in het bijzonder in situaties waarin de betrokken persoon: • heeft deelgenomen aan of verantwoordelijk was voor praktijken die aanleiding hebben gegeven tot aanzienlijke verliezen voor de instelling; • de toepasselijke normen inzake deskundigheid en professionele betrouwbaarheid niet heeft nageleefd; • heeft deelgenomen aan een bijzonder mechanisme met als doel of gevolg fi scale fraude door derden te bevorderen; — elke vertrekvergoeding moet overeenstemmen met in de loop der tijd gerealiseerde prestaties en zodanig zijn ontworpen dat falen of onregelmatig gedrag niet wordt beloond (artikel 12); — de vergoedingen die bij de indiensttreding worden uitgekeerd ter compensatie van een verlies als gevolg van een verandering van kredietinstelling, moeten aan- sluiten bij de langetermijnbelangen van de instelling, met name op het vlak van aanhouding, betalingsuitstel, beoordeling van de prestaties en terugvorderingsrege- lingen (artikel 13). 10. De speculatie met voedselgrondstoffen De minister wil eerst enkele kanttekeningen plaatsen bij de inhoud en de conclusies van de onderzoeken naar speculatie met voedselgrondstoffen waarnaar is verwezen. Volgens de bevindingen van het rapport van de Compagnie Nationale des Commissaires aux Comptes (CNCC) zouden zes Belgische banken beleg- gingsproducten aanbieden die met voedselderivaten verband houden, namelijk BNP Paribas Fortis, AXA, Belfi us, ING, Deutsche Bank en ABN Amro. De laatste twee banken zijn evenwel buitenlandse banken, die een dochteronderneming in België hebben; de voor die banken aangehaalde cijfers hebben betrekking op hun wereldwijde activiteiten en niet louter op hun Belgische 48 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTINGS P E RIO DE 2013 2014 belges8. De plus, le rapport indique clairement qu’il n’est pas possible d’identifi er la part de ces produits qui a été investie au niveau belge. En outre, les chiffres cités se rapportent à des investissements qui ont essentiel- lement été effectués par le public via des organismes de placement collectif en valeurs mobilières de droit luxembourgeois. Il ne s’agit donc pas de positions que les banques ont prises pour leur propre compte. Le ministre rappelle toutefois sa préoccupation quant aux spéculations abusives sur les produits alimentaires, qui a d’ailleurs fait l’objet d’un point de l’accord de gouvernement qui prévoit ceci: “le gouvernement plaidera également au niveau européen notamment pour l’élaboration d’un cadre légal visant à éviter la spéculation abusive sur les matières premières alimentaires et énergétiques sans porter pré- judice aux opérations de couverture liées aux activités économiques réelles.” (p. 117). Le ministre précise ensuite que le régime de limites de position proposé vise en particulier à promouvoir l’intégrité du marché pour les produits dérivés des denrées alimentaires et les denrées alimentaires sous- jacentes, sans toutefois s’appliquer aux positions qui réduisent objectivement les risques directement liés à la négociation de ces produits de base. Les positions constituées à des fi ns de couverture concernent des transactions en produits dérivés effec- tuées par des entreprises dans le cadre d’un processus naturel de gestion de leurs risques. Par exemple, si une entreprise qui produit du chocolat fait usage de futures sur cacao afi n de pouvoir garantir que le prix du cacao ne dépassera pas un certain niveau. La possibilité pour la FSMA de prévoir, dans son règlement, que les limites de position ne s’appliquent pas à de telles positions prises en couverture, est par- faitement conforme au texte de la nouvelle directive du Parlement européen et du Conseil concernant les marchés d’instruments fi nanciers, abrogeant la direc- tive 2004/39/CE du Parlement européen et du Conseil (refonte) (Markets in Financial Instrument Directive — ci- après: “MiFID II”) récemment adoptée, dont le présent projet s’est inspiré. La FSMA doit, lorsqu’elle détermine les limites de position et les exceptions, tenir compte de l’état d’avancement de l’harmonisation de la réglementation concernée de l’Union européenne, et en particulier 8 Le montant de 2,668 milliards d’euros attribués aux activités de la Deutsche Bank devrait donc être déduit du montant de 3,725 milliards d’euros. bankafdelingen8. Bovendien geeft het rapport duidelijk aan dat onmogelijk kan worden achterhaald in welke mate in België op die beleggingsproducten wordt inge- tekend. De aangehaalde cijfers hebben daarenboven betrekking op investeringen die voornamelijk door het publiek zijn gedaan via collectieve beleggingsinstel- lingen voor roerende waarden naar Luxemburgs recht. Het gaat niet dus om risicoposities die de banken voor eigen rekening hebben ingenomen. De minister herinnert echter aan zijn bezorgdheid omtrent ongeoorloofde speculatie met voedselgrond- stoffen, wat overigens werd opgenomen in het regeer- akkoord, waar het als volgt luidt: “de regering zal er op Europees vlak ook voor plei- ten om, onder meer, een wettelijk kader uit te werken om de onrechtmatige speculatie op voedsel- en ener- giegrondstoffen te vermijden, zonder afbreuk te doen aan de dekkingsverrichtingen inzake reële economische activiteiten.” (blz. 117). Vervolgens geeft de minister aan dat de voorgestelde regeling inzake risicopositiebeperkingen er met name op gericht is de integriteit van de markt voor voedsel- derivaten en onderliggende voedselgrondstoffen te ver- sterken, zonder dat die evenwel van toepassing is op de risicoposities die de direct met de verhandeling van die basisproducten verbonden risico’s objectief beperken. De ingenomen dekkingsposities hebben betrekking op verrichtingen met voedselderivaten die banken uitvoeren als natuurlijk onderdeel van hun risk ma- nagement. Zo kan een onderneming die chocolade vervaardigt, gebruik maken van futures op cacao om ervoor te zorgen dat de cacaoprijs een bepaald niveau niet overschrijdt. De mogelijkheid voor de FSMA om in haar reglement te bepalen dat de positielimieten niet gelden voor der- gelijke als dekking genomen posities strookt volkomen met de recent aangenomen richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende markten voor fi nan- ciële instrumenten (Markets in Financial Instrument Directive — hierna: “MiFID II”), waarbij Richtlijn 2004/39/ EG van het Europees Parlement en de Raad (herwer- king) wordt opgeheven en die model heeft gestaan voor het voorliggende wetsontwerp. Wanneer de FSMA de positielimieten en de uitzonde- ringen bepaalt, moet ze rekening houden met de stand van zaken van de harmonisatie van de desbetreffende reglementering van de Europese Unie en in het bijzonder 8 Het bedrag van 2,668 miljard euro voor de activiteiten van Deutsche Bank moet dus worden afgetrokken van het bedrag van 3,725 miljard euro. 49 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTING S P E RIO DE 2013 2014 des futures directives de mise en œuvre de MiFID II. Au niveau européen, l’Agence européenne pour les autorités de marché (European Securities and Markets Authority — ESMA), dont la FSMA est membre, établira la méthode de calcul des limites de position qui doivent être fi xées par les autorités compétentes. L’ESMA pré- cisera également les critères et les méthodes permet- tant de déterminer si une position peut être considérée comme une position qui diminue les risques liés à une activité commerciale. L’ESMA donnera également un avis préalable sur les limites de position à déterminer par les superviseurs nationaux, et contrôlera au moins une fois par an comment les autorités compétentes ont déterminé les limites de position établies sur la base de la méthode de calcul qu’elle a défi nie. Concernant le contrôle par les parlementaires de la compétence du FSMA en la matière, le ministre rappelle que l’article 65 de la loi du 2 août 2002 relative à la sur- veillance du secteur fi nancier et aux services fi nanciers prévoit que la FSMA publie un rapport annuel qui est transmis à la Chambre et au Sénat et que le président de la FSMA est entendu chaque année dans le mois suivant cette publication. En ce qui concerne la collaboration au niveau euro- péenne sur ces matières, le présent projet prévoit que les règles peuvent être fi xées en ce qui concerne la participation de la FSMA à la coopération internationale, conformément à l’article 59 de la directive MiFID II, qui prévoit que les autorités compétentes des plateformes de négociation où un produit dérivé de denrées ali- mentaires est négocié et les autorités compétentes des détenteurs de position dans cet instrument de dérivés concluent des accords de coopération. Dans le cadre européen, la Belgique a toujours plaidé pour que l’ESMA soit chargée de fi xer des limites de positions européennes collectives. Cela permettrait de mettre en place des conditions équitables et d’éviter une concurrence négative. Cette proposition n’a pas été retenue et a abouti à un compromis. MiFID II confi e cette responsabilité aux autorités de surveillance natio- nales. Cette opération devra toutefois être contrôlée par l’ESMA, laquelle établira la méthodologie pour la fi xation des limites de positions. Dans le cadre du projet de loi à l’examen, le gou- vernement charge la FSMA d’imposer des limites de position. La méthode consistant à habiliter le Roi à adapter la législation aux directives européennes est une méthode éprouvée qui permet au législateur d’anticiper des directives s’il le juge stratégiquement souhaitable, et d’apporter des modifi cations de façon fl exible si cela s’avère nécessaire. met de toekomstige richtlijnen die toepassing verlenen aan MiFID II. Op Europees niveau zal de Europese Autoriteit voor effecten en markten (European Securities and Markets Authority — ESMA), waarvan de FSMA lid is, de berekeningswijze bepalen van de positielimieten die door de bevoegde overheden moeten worden vast- gesteld. De ESMA zal ook de criteria en de methodes bepalen die de mogelijkheid bieden uit te maken of een positie kan worden beschouwd als een positie die de aan een handelsactiviteit gerelateerde risico’s vermindert. De ESMA zal ook een voorafgaand advies uitbrengen over de door de nationale toezichthouders te bepalen positielimieten en zal minstens eenmaal per jaar nagaan hoe de bevoegde overheden positielimieten hebben bepaald die werden vastgesteld op grond van de door haar uitgewerkte berekeningsmethode. In verband met de controle van de parlementsleden op de bevoegdheid terzake van de FSMA herinnert de minster eraan dat, krachtens artikel 65 van de wet van 2 augustus 2002 betreffende het toezicht op de fi nanciële sector en de fi nanciële diensten, de FSMA een jaarver- slag overzendt aan de Kamer en de Senaat en dat de voorzitter van de FSMA elk jaar binnen een maand na de publicatie van dat verslag wordt gehoord. Wat de samenwerking op Europees niveau voor die aangelegenheden betreft, bepaalt het voorliggende wetsontwerp dat de regels inzake de deelname van de FSMA aan de internationale samenwerking kunnen worden vastgesteld conform artikel 59 van de MiFID II; overeenkomstig dat artikel sluiten de bevoegde autoriteiten van de handelsplatformen waar een van levensmiddelen afgeleid product wordt verhandeld, samenwerkingsakkoorden met de bevoegde autoriteiten van de positiehouders in dat derivaatinstrument. In een Europees kader heeft België er steeds voor gepleit dat het ESMA zou zijn dat collectief-Europese positielimieten zou vastleggen. Dat zou een level playing fi eld genereren en een race to the bottom vermijden. Dat voorstel heeft het niet gehaald en is een compromis geworden. MiFID II legt deze verantwoordelijkheid bij de nationale toezichthouders. Toch zal dit moeten gebeuren onder de controle van ESMA, die de methodologie voor het vastleggen van positielimieten zal bepalen. Met dit wetsontwerp geeft de regering de opdracht aan de FSMA om positielimieten op te leggen. Het machtigen van de Koning om wetgeving aan te passen aan Europese richtlijnen is inmiddels een beproefde methode die de wetgever toelaat reeds vooruit te lopen op richtlijnen indien hij dat beleidsmatig wenselijk acht, en fl exibel bij te sturen indien dat nodig moest blijken. 50 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTINGS P E RIO DE 2013 2014 Le 14 janvier 2014, un accord a été conclu entre le Conseil et le Parlement européen à propos de MiFID II. MiFID II peut donc être considéré comme stable. Le risque de devoir utiliser l’habilitation prévue à l’article 161, § 4, du projet de loi à l’examen pour l’adapter à la directive elle-même est donc très faible. Elle sera cependant utile en vue de l’intégration des directives d’exécution qui seront prises en exécution de la direc- tive-cadre MiFID II (régulation “level II”)9. 11. L’État des lieux des discussions relatives au mécanisme de résolution (Single Resolution Mechanism — SRM). Un accord sur le mécanisme de résolution a été obtenu le 20 mars 2014 entre le Parlement européen et le Conseil sur les deux textes qui jettent les bases pour le deuxième pilier, à savoir le Règlement sur le mécanisme de résolution unique et l’accord intergou- vernemental portant sur le transfert des fonds et sur la mutualisation du fonds européen. Du point de vue de la Belgique, l’accord améliore for- tement le texte du Conseil. Cet accord provisionnel a été conclu neuf mois après la présentation de la proposition par la Commission. Sachant qu’il y a six mois, beaucoup considéraient encore qu’un accord était impossible, on peut sans conteste parler d’un succès. Les grandes lignes de celui-ci sont les suivantes: — l’accord prévoit la mise en place d’un Conseil de Résolution (Single Resolution Board) et d’un fonds de résolution; — quant à la procédure, il incombera au superviseur, c’est-à-dire la BCE, de déclencher le processus et de décider si une banque est sur le point de faire faillite. Toutefois, le Conseil de résolution peut demander à la BCE de prendre une telle décision et, en cas de refus, prendre lui-même cette décision; — le fonds de résolution sera fi nancé par des contri- butions bancaires. Ce fonds s’élèvera à 1 % des dépôts couverts dans les États participants. Dans un premier temps, ce fonds sera constitué par des compartiments nationaux, qui disparaîtront progressivement au cours 9 L’habilitation pourra également être utilisée en vue d’adapter le champ d’application de la loi belge au champ d’application européen. En effet, le champ d’application belge est plus restreint et ne concerne pas toutes les matières premières (commodities) mais uniquement les denrées alimentaires (qui, d’un point de vue politique, ont suscité le plus d’émoi). Op 14 januari 2014 werd een akkoord bereikt tussen de Raad en het Europees Parlement over MiFID II. MiFID II kan op zich dus als stabiel worden beschouwd. De kans dat de machtiging in artikel 161, §4, van het wetsontwerp zal moeten worden gebruikt voor aanpas- sing aan de Richtlijn zelf is dus klein. Wel zal ze nuttig zijn voor de integratie van uitvoeringsrichtlijnen die genomen zullen worden ten uitvoering van de MiFID II-kaderrichtlijn (zgn. level II-regulering) 9. 11. De stand van de besprekingen over het afwikkelingsmechanisme (Single Resolution Mechanism – SRM) Op 20 maart 2014 hebben het Europees Parlement en de Raad in verband met het afwikkelingmechanisme een akkoord bereikt over de twee teksten die de grondsla- gen leggen voor de tweede pijler, d.w.z. de verordening betreffende het Single Resolution Mechanism en de intergouvernementele overeenkomst over de overdracht van fi nanciële middelen en over de mutualisering van het Europees fonds. Uit Belgisch oogpunt is het akkoord een forse verbe- tering van de tekst van de Raad. Dat voorlopige akkoord werd gesloten zes maanden nadat de Commissie het voorstel had gepresenteerd. Zes maanden geleden achtten velen overeenstemming terzake nog onmoge- lijk; dit akkoord mag dan ook als een succes worden bestempeld. De krachtlijnen ervan zijn de volgende: — het akkoord stelt in uitzicht dat een Afwikkelingsraad (Single Resolution Board) en een Afwikkelingsfonds worden opgericht; — procedureel gezien, zal het de toezichthouder (dat wil zeggen dat de ECB) toekomen het proces op gang te brengen en te beslissen of een bank op de rand van een faillissement staat. Niettemin kan de Afwikkelingsraad de ECB verzoeken een dergelijk besluit te nemen en, in geval van weigering, die beslissing zelf treffen; — het Afwikkelingsfonds zal worden gefi nancierd met bijdragen door de banken, ten belope van 1 % van de in de deelnemende lidstaten gedekte deposito’s. In een eerste fase zal het Fonds bestaan uit nationale com- partimenten, die in de loop van 8 jaar geleidelijk zullen 9 De machtiging zal ook gebruikt kunnen worden om het toe- passingsgebied van de Belgische wet aan te passen aan het Europese toepassingsgebied. Immers, het Belgische toepas- singsgebied is beperkter en betreft niet alle grondstoffen (com- modities) maar enkel de voedselgrondstoffen (waar politiek het meest commotie over bestond. 51 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTING S P E RIO DE 2013 2014 d’une période de 8 ans, soit deux ans plus tôt que ce qui était prévu dans les termes de référence de décembre 2013; — la structure du Conseil de Résolution comportera deux niveaux: une session exécutive et une session plénière. Des représentants de toutes les autorités nationales de résolution siègeront dans la session plénière, qui pourra notamment jouer un rôle lorsque le montant cumulé des interventions du Fonds de résolu- tion dépasse 5 milliards d’euros en 12 mois consécutifs. La session exécutive sera limitée, comme le plaidait la Belgique, aux autorités concernées par une résolution, ce qui rendra cette instance plus efficace et plus à même de pouvoir rapidement se mettre d’accord sur une décision de résolution; — le Conseil de Résolution sera établi à Bruxelles. 12. La position de la Belgique sur la proposition de Règlement du Commissaire européen Michel Barnier, en charge  du Marché intérieur et des services Le ministre doute de l’adoption de la proposition Barnier, dont le retrait a notamment été demandé par la France et sur laquelle les discussions au sein du Conseil n’ont toujours pas commencé. En ce qui concerne la philosophie et la méthode suivie des deux dispositifs, ceux-ci sont dans une très large mesure comparables, même si la proposition Barnier ne s’appliquera qu’aux banques au-delà de certains seuils10. La Belgique souhaiterait orienter au maximum le projet européen dans le sens de la loi bancaire belge. Le ministre souligne ensuite que la défi nition de négociation pour compte propre (“proprietary trading”) semble plus restreinte dans la proposition européenne que dans le projet belge. En effet, tout comme la règle Volcker de la Dodd Frank Act aux États Unis, le projet de Règlement exclut de la défi nition de négociation pour compte propre, toute transaction qui anticipe une demande de la part de la clientèle. En ce qui concerne le monitoring de certains types de négociation pour le compte des tiers, le ministre se réjouit du fait que le projet de Règlement prévoie ce monitoring mais s’interroge concernant les modalités de celui-ci. Il semblerait que le projet européen mette trop l’accent sur des critères quantitatifs plutôt que sur des prescriptions de gouvernance et de contrôle interne. 10 Pour les banques belges en-deçà de ce seuil, la loi belge conti- nuerait à s’appliquer. verdwijnen, dus 2 jaar eerder dan wat was vooropgesteld in de referentietermijnen van december 2013; — de structuur van de Afwikkelingsraad zal twee echelons omvatten: een uitvoerende vergadering en een plenum. Vertegenwoordigers van alle nationale afwikke- lingsautoriteiten zullen zitting hebben in het plenum, dat met name een rol zal kunnen spelen wanneer het totale bedrag van de interventies van het Afwikkelingsfonds hoger uitvalt dan 5 miljard euro in 12 opeenvolgende maanden. De uitvoerende vergadering zal, zoals België bepleitte, beperkt blijven tot de bij een afwikkeling be- langhebbende autoriteiten; dat zal die instantie doeltref- fender maken, en beter in staat stellen het snel eens te raken over een beslissing tot afwikkeling; — de Afwikkelingsraad zal in Brussel gevestigd zijn. 12. Het Belgisch standpunt over het voorstel voor een Verordening van Europees commissaris Michel Barnier, bevoegd voor Interne markt en diensten De minister betwijfelt dat het voorstel-Barnier zal worden aangenomen; onder meer Frankrijk vraagt de intrekking ervan en de Raad heeft de bespreking ervan nog altijd niet aangevat. Wat de onderliggende bedoeling en de methode van beide initiatieven betreft, deze stemmen grotendeels overeen, al zal het voorstel-Barnier slechts op de banken van toepassing zijn vanaf bepaalde grenswaarden10. België zou het Europese voorstel zo veel mogelijk willen doen aansluiten bij de Belgische bankwet. De minister onderstreept vervolgens dat de defi nitie van het begrip proprietary trading (handel voor eigen rekening) restrictiever is geformuleerd in het Europese voorstel dan in het Belgische ontwerp. Zoals de Volcker- rule van de Dodd Frank Act in de Verenigde Staten sluit het voorstel voor een Verordening immers elke verrich- ting die een vraag vanuit de clientèle wil anticiperen, uit van de defi nitie van handel voor eigen rekening. Wat het toezicht op bepaalde vormen van handel voor rekening van derden betreft, verheugt het de minister dat het voorstel voor een Verordening in dat toezicht voorziet, maar hij heeft wel vragen bij de na- dere voorwaarden die het stelt. Het ziet ernaar uit dat het Europese voorstel al te zeer de klemtoon legt op kwantitatieve criteria, veeleer dan op voorwaarden in verband met bestuur en interne controle. 10 Voor de Belgische banken onder die drempel zou de Belgische wet van toepassing blijven. 52 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTINGS P E RIO DE 2013 2014 Enfi n, le ministre n’est pas favorable à un régime de dérogation pour des dispositifs législatifs existants puisque l’objectif est d’atteindre un même level playing fi eld. 13. La scission des banques de dépôt et d’affaires c. la banque universelle La scission pure et simple des banques de dépôt et des banques d’affaires n’est envisagée nulle part. Tant Vickers que Volcker permettent encore, en prévoyant des exceptions aux règles qu’ils préconisent, la banque universelle. Les banques de détail présentent également des risques en matière de crédit, notamment comme en ont témoignées les Cajas en Espagne. La banque universelle a de nombreux mérites, pourvu que les risques liés aux activités commerciales soient encadrés. Tel est l’objet de différentes mesures propo- sées dans le projet de loi à l’examen: 1. La négociation pour compte propre stricto sensu est interdite à partir du 1er janvier 2015 pour toutes les entités (belges et étrangères) faisant partie du péri- mètre de consolidation d’une banque de dépôt belge (article 119 du projet de loi). Est visée ici la négociation d’instruments fi nanciers en engageant ses propres capitaux, dans le cadre du portefeuille de négociation, telle que défi nie dans le Capital Requirement Directive IV (ci-après, le règlement CRD IV), c’est-à-dire toutes les positions dans des ins- truments fi nanciers prises par un établissement, que ce soit dans l’intention de négocier ou pour couvrir des positions prises dans l’intention de négocier. Sont assimilées à la négociation pour compte propre, les opérations sur hedge funds non assortis de sûretés adéquates. À l’inverse, ne sont pas considérées comme une négociation pour compte propre: les opérations relevant des catégories visées à l’article 121 du projet de loi: — les opérations dans le cadre de services d’investissement; — les opérations dans le cadre de la tenue de marché; — les opérations dans le cadre de la gestion des risques propres; — les opérations dans le cadre de la gestion des liquidités; Ten slotte is de minister niet gewonnen voor een af- wijkingsregeling voor bestaande wetgeving, aangezien het de bedoeling is een zelfde level playing fi eld tot stand te brengen. 13. De splitsing van de deposito- en zakenbanken vs het universeel bankieren Een zuivere splitsing van deposito- en zakenbanken is nergens aan de orde. Zowel Vickers als Volcker laten, door de uitzonderingen op de regels die zij voorzien, universeel bankieren ook nog toe. Aan retailbankieren zijn er ook risico’s verbonden, met name kredietrisisco’s, zoals is gebleken bij de Cajas in Spanje. Universeel bankieren heeft vele verdiensten op voor- waarde dat de risico’s die aan de handelsactiviteiten zijn verbonden, omkaderd zijn. Dat is het doel van dit ontwerp, met verschillende maatregelen: 1. Handel voor eigen rekening stricto sensu is vanaf 1 januari 2015 verboden voor alle (Belgische en buiten- landse) entiteiten die deel uitmaken van de consolida- tieperimeter van een Belgische depositobank (artikel 119 van het wetsontwerp). Daarmee bedoelt men de handel in fi nanciële instru- menten met gebruik van het eigen kapitaal, in het kader van de handelsportefeuille, zoals bepaald in het Capital Requirement Directive IV (hierna: CRD IV-Reglement). Dat betekent alle posities in fi nanciële instrumenten die door een instelling worden ingenomen hetzij met de in- tentie om te handelen, hetzij ter afdekking van posities die worden ingenomen met de intentie om te handelen. Wordt gelijkgesteld met handel voor eigen rekening, verrichtingen met hedge funds aangegaan zonder toe- reikende zekerheden. Wordt in tegendeel niet als handel voor eigen rekening beschouwd: de verrichtingen die vallen binnen de cate- gorieën voorzien in artikel 121 van het wetsontwerpen: — verrichtingen in het kader van beleggingsdiensten; — verrichtingen in het kader van market making; — verrichtingen in het kader van het eigen risicobeheer; — verrichtingen in het kader van liquiditeitsbeheer; 53 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTING S P E RIO DE 2013 2014 — les opérations dans le cadre de la gestion de participations durables. 2. Les opérations s’inscrivant dans le cadre de l’une des cinq catégories autorisées (article  121) doivent répondre à plusieurs conditions: — elles doivent demeurer dans une limite globale de 10 % (des exigences de fonds propres) à 15 % (du total du bilan), faute de quoi un prélèvement supplémentaire sur le capital sera appliqué, qui est à ce point dissuasif que cette limite constitue de facto un plafond absolu (Règlement de la BNB du 23 décembre 2013, approuvé par l’arrêté royal du 26 décembre 2013, Moniteur belge du 10 janvier 2014 p. 1010); — elles doivent répondre aux limités internes de contrôle et de risques de la banque: par jour, l’activité peut entraîner au maximum une perte de 0,25 % des fonds propres de la banque. Si tel ne devait pas être le cas, une marge de réserve s’applique, fi xée par banque par la BNB et dont le maximum est fi xé par la loi: les exigences de fonds propres liées à l’activité peuvent atteindre au maximum 1 % des fonds propres réglementaires. 3. Les opérations qui ne restent pas à l’intérieur des limites de risque doivent être réduites, cédées ou transférées à une entité extérieure au périmètre de consolidation de la banque (articles 128-131). Le projet de loi règle également les relations entre la banque et l’entité de négociation: — les règles relatives à l’exposition intragroupe sont renforcées: toutes les entités de négociation d’un groupe — et pas seulement celles issues d’une opéra- tion de scission — sont considérées comme des tiers, et il n’y a aucune dérogation possible en ce qui concerne les limites de l’exposition au risque; — la banque de dépôt ne peut détenir une participa- tion dans une entité de négociation que moyennant des conditions cumulatives: • pour autant qu’il n’en résulte pas que cette entité doit être incluse dans son périmètre de consolidation; • pour autant que la BNB donne son autorisation; • pour autant que le montant de la participation de la banque de dépôt dans l’entité de négociation soit porté en déduction du montant de ses éléments de — verrichtingen in het kader van beheer duurzame deelnemingen. 2. Verrichtingen die kaderen in één van de 5 toegela- ten categorieën (artikel 121) moeten aan verschillende voorwaarden voldoen: — ze moeten binnen een globale limiet van 10 % (van de eigen vermogensvereisten) à 15 % (van het balanstotaal) blijven, anders geldt een bijkomende kapitaalheffing die zo ontradend is dat deze limiet de facto een absolute grens is (Reglement van de NBB van 23 december 2013, goedgekeurd bij koninklijk be- sluit van 26 december 2013, Belgisch Staatsblad van 10 januari 2014, blz. 1010); — ze moeten aan de interne controle- en risicoli- mieten van de bank voldoen: de activiteit per dag mag maximaal tot een verlies van maximum 0,25 % van het eigen vermogen van de bank leiden. Mocht het niet het geval zijn, dan geldt een reservemarge die door NBB per bank wordt bepaald en waarvan het maximum in de wet is bepaald: eigen vermogensvereisten verbonden aan de activiteit mogen maximum 1 % van het regle- mentair eigen vermogen bedragen (artikel 123). 3. Verrichtingen die niet binnen de risicolimieten blijven moeten worden afgebouwd, overgedragen of afgesplitst naar een entiteit buiten de consolidatieperi- meter van de bank (artikelen 128-131). Het wetsontwerp bepaalt ook de relaties tussen de bank en de handelsentiteit: — de regels inzake intragroeps-blootstelling worden verstrengd: alle tradingentiteiten van een groep — en niet enkel die welke voortkomen uit een splitsingsopera- tie — worden als derden beschouwd, en er zijn geen af- wijkingen mogelijk op de limieten voor risicoblootstelling; — de depositobank mag maar een deelneming aanhouden in een tradingentiteit onder cumulatieve voorwaarden: • voor zover die daardoor niet moet worden opgeno- men in haar consolidatieperimeter; • mits toestemming van de NBB; • voor zover het bedrag van de deelneming van de depositobank in de tradingentiteit moet afgetrokken worden van het tier 1-kernkapitaal. De deelneming is 54 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTINGS P E RIO DE 2013 2014 fonds propres de base de catégorie 1. La participation est donc entièrement couverte par les fonds propres et la faillite de cette entité n’aurait aucun impact sur la banque de dépôt; — les membres du comité de direction de la banque ne peuvent pas exercer de mandat au sein de l’entité de négociation. Le fait que la faillite d’une entité de trading nuit à la réputation de la banque de dépôt est un risque qui doit être suivi en permanence par le comité des risques, dont les missions sont défi nies à l’article 29 du projet de loi. Le ministre estime qu’avec toutes ces règles, la Belgique va plus loin que la France et l’Allemagne, entre autres dans la mesure où la loi et les règlements d’exé- cution contiennent des limites quantitatives. En France, en Allemagne et dans la proposition du commissaire européen au Marché intérieur et aux Services, Michel Barnier, la fi xation de ces limites est entièrement laissée aux soins de l’autorité de surveillance. 14. Les exigences de capital en fonds propres Le ministre rappelle que les exigences en fonds propres découlent de la directive CRD et du règlement CRR, et que les législateurs nationaux ne peuvent pas y déroger, ou seulement de manière très limitée. L’objectif du règlement CRR et de la directive CRD est précisément d’élaborer un single rule book pour les acteurs du marché unique (level playing fi eld). Les possibilités, pour les États membres, de déroger à ce rule book sont strictement limitées: — les articles 128 à 140 de la directive concernant les coussins de fonds propres autorisent les États membres à imposer des exigences supplémentaires, dans les limites de ces dispositions et selon les procé- dures qu’elles prévoient. Cette possibilité fait l’objet de l’annexe IV du projet de loi; — la directive et le projet de loi prévoient ensuite que, dans certaines hypothèses, la BNB peut imposer des règles plus strictes sur une base individuelle ou à une catégorie d’établissements: •à l’occasion de la procédure d’évaluation pruden- tielle (articles 149 à 151); •en cas de non-respect des dispositions prudentielles de la loi bancaire (article 234, § 2); dus volledig afgedekt door eigen vermogen en het falen van die entiteit raakt de depositobank op generlei wijze. — de leden van het directiecomité van de bank mo- gen geen mandaat uitoefenen binnen de tradingentiteit. Het feit dat het falen van een tradingentiteit afstraalt op de reputatie van de depositobank is een risico dat permanent moet worden opgevolgd door het risico- comité, waarvan de opdrachten in artikel 29 van het wetsontwerp zijn bepaald. De minister meent dat België met al deze regels verder gaat dan Frankrijk en Duitsland ondermeer in de mate dat de wet en de uitvoeringsreglementen kwan- titatieve limieten bevatten. In Frankrijk, Duitsland en in het voorstel van de eurocommissaris voor Interne markt en diensten Michel Barnier wordt het bepalen van die limieten helemaal aan de toezichthouder overgelaten. 14. De kapitaalvereisten van het eigen vermogen De minister herinnert eraan dat de kapitaalvereisten uit de CRD-Richtlijn en de CRR-Verordening voorvloei- en, en dat de nationale wetgevers daar niet of slechts in zeer beperkte mate van kunnen afwijken. De bedoeling van de CRR en de CRD is precies een single rule book uit te werken voor de actoren binnen de eengemaakte markt (level playing fi eld). De moge- lijkheden voor de lidstaten om van dit rule book af te wijken zijn strikt beperkt: — de artikelen 128 tot 140 van de Richtlijn betreffende de eigen vermogensbuffers laten de lidstaten toe, binnen de grenzen en volgens de procedures voorzien in deze bepalingen, bijkomende eisen op te leggen. Dat is het voorwerp van bijlage IV van het wetsontwerp; — De Richtlijn en het wetsontwerp voorzien voorts dat de NBB in bepaalde hypothesen op individueel vlak of aan een categorie van instellingen strengere regels kan opleggen: • naar aanleiding van de prudentiële evaluatieproce- dure (artikelen 149 tot 151); • in geval van niet naleving van de prudentiële bepa- lingen van de bankwet (artikel 234, § 2); 55 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTING S P E RIO DE 2013 2014 •au cas où une banque ne réussit pas à établir un bon plan de redressement (article 116, § 2); — l’article 458 du règlement CRR autorise l’autorité chargée de la surveillance macroprudentielle à prendre des mesures spécifi ques si elle détecte un risque qui constitue une menace pour la stabilité du système fi nan- cier. Ces mesures doivent être justifi ées. Elles peuvent être rejetées par le Conseil européen sur proposition de la Commission. 15. L’application du principe de proportionnalité Le ministre plaide pour que la législation bancaire en général et fi scale en particulier, soit proportionnelle ou permette une application proportionnelle. Elles ne peuvent pas favoriser un modèle bancaire par rapport à un autre. Sur ce point, le projet suit la directive et intègre le principe de proportionnalité là où elle le permet. En ce qui concerne les obligations sur le plan de la gouver- nance, le projet de loi utilise la notion d’“établissement de crédit d’importance signifi cative”, qu’il défi nit égale- ment (article 3, 30°). Est considéré comme un établissement de crédit d’importance signifi cative, un établissement de crédit d’importance systémique (a) ou un établissement de crédit dont le total du bilan excède 3 milliards d’euros (b). L’autorité de contrôle peut décider qu’un établis- sement de crédit répondant à la condition visée sous le (b) ne revêt pas la qualité d’établissement de crédit d’importance signifi cative en raison de sa taille, de son organisation interne ainsi que de la nature, de l’ampleur, de la complexité et du caractère transfrontalier de ses activités. Le critère du total du bilan excédant 3  milliards d’euros a été fi xé sur proposition de la BNB, la CRD- IV n’offre pas de critère et le critère du MSU (banques relevant directement du contrôle de la BCE) n’est pas pertinent. 19  des 42  banques établies en Belgique répondent aujourd’hui à ce critère. La distinction entre les établissements de crédit d’importance signifi cative ou non est utilisée dans plu- sieurs dispositions: — la constitution de comités au sein du conseil d’administration (art. 33): les banques d’importance signifi cative doivent constituer quatre comités11, alors que les banques qui ne sont pas d’importance signifi - cative doivent uniquement constituer un comité d’audit 11 Il s’agit des comités d’audit, des risques, de rémunération et de nomination. •in geval een bank er niet in slaagt een behoorlijk herstelplan op te maken (artikel 116, § 2). — artikel 458 van de CRR-verordening laat de autori- teit belast met macroprudentieel toezicht toe specifi eke maatregelen te treffen indien ze een risico detecteert dat een dreiging vormt voor de stabiliteit van het fi nanciële stelsel. Deze maatregelen moeten verantwoord zijn. Zij kunnen verworpen worden door de Europese Raad op voorstel van de Commissie. 15. De toepassing van het proportionaliteitsbeginsel De minister pleit ervoor dat de bankwetgeving in het algemeen en de fi scale wetgeving in het bijzonder proportioneel is of een proportionele toepassing mo- gelijk moet maken. Zij mogen het ene bankmodel niet bevoordelen tegenover het andere. Het ontwerp volgt op dit punt de richtlijn en bouwt proportionaliteit in daar waar de Richtlijn dat toelaat. Voor de verplichtingen op het gebied van governance hanteert het wetsontwerp het begrip “signifi cante kre- dietinstelling” dat het ook defi nieert (artikel 3, 30°). Wordt als signifi cante kredietinstelling beschouwd, een systeemrelevante kredietinstelling (a) of een kre- dietinstelling met een balanstotaal van meer dan 3 mil- jard euro (b). De toezichthouder kan beslissen dat een kredietinstelling die voldoet aan de voorwaarde bedoeld in de bepaling onder (b) niet als signifi cante kredietin- stelling kan worden aangemerkt wegens haar omvang, haar interne organisatie en de aard, de omvang, de complexiteit en het grensoverschrijdende karakter van haar werkzaamheden. Het criterium van een balanstotaal van meer dan 3 miljard euro werd bepaald op voorstel van de NBB. CRD IV reikt geen criterium aan en het criterium van het SSM (banken die onder rechtstreeks ECB-toezicht vallen) is niet relevant. 19 van de 42 banken gevestigd in België voldoen vandaag aan dit criterium. Het onderscheid tussen signifi cante en niet-signifi - cante kredietinstellingen wordt gebruikt in verschillende bepalingen: — de inrichting van comités in de schoot van de raad van bestuur (art. 33): signifi cante banken moeten 4 comités inrichten11 terwijl niet niet-signifi cante banken moeten enkel audit en risk inrichten, en kunnen die even- tueel (mits toestemming toezichthouder) fuseren. In dat 11 Die zijn audit-, risk-, remuneratie- en benoemingscomités. 56 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTINGS P E RIO DE 2013 2014 et un comité des risques et peuvent éventuellement les fusionner (moyennant l’assentiment de l’autorité de surveillance). Dans ce cas, les compétences des autres comités sont exercées directement par le conseil d’administration; — le niveau de la personne dirigeant la fonction de gestion des risques (art. 37): elle doit être membre du comité de direction des banques d’importance signi- fi cative et peut, moyennant autorisation de la BNB, être cadre supérieur dans les autres établissements de crédit; — le cumul des mandats d’administrateur (art. 62): dans les banques d’importance signifi cative, le cumul est limité à 3 mandats non exécutifs ou à un mandat exécutif et un mandat non exécutif, alors que le principe général de la “disponibilité suffisante” s’applique aux autres banques. En outre, de nombreuses autres dispositions donnent à la BNB la possibilité de tenir compte de la nature des activités et du profi l de risque de la banque visée lors de la détermination de l’étendue des obligations. C’est le cas, par exemple, pour la fi xation du contenu minimal du plan de redressement et la fréquence du rapportage (art. 113), ainsi que pour la fi xation du ratio d’actifs grevés par des sûretés (asset encumberance ratio) (art. 110). 16. Les différentes taxes appliquées aux banques Mme  Almaci estime que les grandes banques peuvent se fi nancer à moindre coût dès lors qu’elles seraient sûrement sauvées en cas de faillite en raison de leur impact sur le système dans son ensemble. Le ministre estime que cette affirmation est dépourvue de fondement objectif. Les règles prévues par la propo- sition de directive BRDD, dont s’inspire la nouvelle loi bancaire, objective et encadre les cas dans lesquels et la manière dont les banques sont sauvées. Cette direc- tive prévoit également plusieurs mesures qui pourraient avoir un effet négatif sur le coût du fi nancement, par exemple le bail-in (renforcement interne). En ce qui concerne les taxes bancaires — d’une part la “taxe d’abonnement” et, d’autre part, la taxe annuelle sur les établissements de crédit –, le ministre fait observer que le fondement est identique pour toutes les banques: la partie exonérée des intérêts sur les comptes d’épargne réglementés. Les banques de détail se fi nancent proportionnellement davantage à l’aide de l’épargne, si bien que leur base imposable est relativement plus importante. geval worden de bevoegdheden van de andere comités rechtstreeks door de raad van bestuur uitgeoefend; — het niveau van het hoofd van de risicobeheer- functie (art. 37): hij moet lid van het directiecomité zijn bij de signifi cante banken en kan mits toelating van de NBB hoger kader zijn bij de andere kredietinstellingen; — de cumul van bestuursmandaten (art. 62): bij signifi cante banken wordt de cumul beperkt tot 3 niet- uitvoerende mandaten of één uitvoerend en één niet- uitvoerend terwijl het algemeen beginsel van “voldoende beschikbaarheid” voor de andere banken geldt. Daarnaast bevatten tal van andere bepalingen de mogelijkheid voor de NBB om bij het bepalen van de draagwijdte van verplichtingen rekening te houden met de aard van de activiteiten en het risicoprofi el van de betrokken bank. Zo is het het geval bijvoorbeeld bij de bepaling van de minimuminhoud van een herstelplan en de rapporteringsfrequentie (art. 113) alsook bij de bepaling van de asset encumberance ratio (art. 110). 16. De verschillende taksen die op de banken rusten Volgens Mevrouw Almaci zouden de grote banken zich goedkoper kunnen fi nancieren omdat ze in geval van faling, omwille van hun impact op het systeem als geheel, zeker zouden gered worden. De minister meent dat die stelling geen objectieve onderbouwing heeft. De regels vervat in het ontwerp van BRDD, waarop de nieuwe bankwet zich inspireert, objectiveert en omka- dert de gevallen waarin en de manier waarop banken gered worden. Ook voert deze Richtlijn een aantal maatregelen in die een negatieve impact zouden kun- nen hebben op de fi nancieringskost, zoals de bail-in (interne versterking). Wat de bankentaksen betreft –de zogenaamde abonnementstaks, enerzijds, en de jaarlijkse taks op de kredietinstellingen, anderzijds- merkt de minister op dat hun grondslag voor alle banken dezelfde is: het vrijgestelde deel van de interesten op gereglementeerde spaarboekjes. De retailbanken fi nancieren zich verhou- dingsgewijs meer met spaargelden, zodat de belastbare grondslag bij hen relatief groter is. 57 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTING S P E RIO DE 2013 2014 Le ministre estime que ce problème se réglera en partie de lui-même si les mesures prises (ou qui seront prises) par le gouvernement pour canaliser directement l’épargne vers l’économie réelle atteignent leurs objec- tifs. Il plaide en outre pour le maintien de la diversité du secteur bancaire belge. À l’occasion de la création d’un fonds de résolution européen et de la transposition de la prochaine directive sur la garantie des dépôts, le gouvernement devra de toute façon examiner les différentes contributions du secteur et repenser celles-ci, y compris sous l’angle budgétaire. 17. Les recommandations de la BNB en matière de fi scalité de l’épargne Le ministre regrette également qu’aucune suite n’ait été donnée aux recommandations de la BNB en matière de fi scalité de l’épargne. Associer l’avantage fi scal au seul compte d’épargne — et même étendre l’avantage fi scal aujourd’hui lié au compte d’épargne réglementé à tous les produits qui font traditionnellement partie du portefeuille des ménages — ne se justifi e plus à l’heure actuelle. Le choix des ménages en faveur de l’un ou l’autre produit d’épargne ou de placement ne devrait plus être dicté par des considérations d’ordre fi scal, mais par des paramètres liés au profi l de l’investisseur et au type d’investissement qu’il souhaite réaliser. L’administration fi scale belge n’est pas capable de vérifi er dans tous les États membres de l’Espace éco- nomique européen (EEE), d’une part, quels comptes d’épargne sont proposés au public et, d’autre part, si les conditions dont ils sont assortis sont analogues ou non à celles qui prévalent en Belgique. Il appartient dès lors au contribuable qui réclame l’exonération des intérêts perçus sur un compte d’épargne détenu auprès d’une institution fi nancière d’un autre État membre de l’EEE de prouver lui-même que les conditions en vigueur dans ce pays sont conformes aux exigences légales, c’est-à- dire que les dépôts répondent “aux critères analogues défi nis par les autorités similaires compétentes de l’autre État-membre”. Le fait de soumettre le compte d’épargne à des conditions analogues procède tout d’abord du souci de créer des conditions de concurrence équivalentes pour les banques belges et étrangères. Pour ne pas faire obstruction à la libre circulation des services, il a été délibérément décidé de ne pas soumettre l’exonération des intérêts sur les comptes d’épargne détenus dans un autre pays de l’EEE à des conditions “identiques”, mais à des conditions “analogues”, ce qui signifi e, aux Volgens de minister zou de situatie zich voor een deel vanzelf oplossen indien de maatregelen die de regering getroffen heeft (of nog zal treffen) om het spaargeld rechtstreeks naar de reële economie te kanaliseren, hun doel bereiken. Hij pleit verder voor de het behoud van de diversiteit van de Belgische banksector. Naar aanleiding van de invoering van een Europees resolutiefonds en de omzetting van de komende depo- sitogarantierichtlijn zal de regering zich sowieso moeten buigen over de verschillende bijdragen van de sector en zal ze deze, ook vanuit budgettair oogpunt, moeten herdenken. 17. De aanbevelingen van de NBB inzake spaarfi scaliteit De minister betreurt ook dat er geen gevolgen aan de aanbevelingen van de NBB inzake spaarfi scaliteit heeft verleend. Het fi scale voordeel enkel aan het spaarboek- je koppelen – en zelfs het fi scale voordeel dat vandaag verbonden is aan het gereglementeerde spaarboekje uit te breiden naar alle producten die traditioneel deel uitmaken van de portefeuille van de gezinnen — is niet langer verantwoord. De keuze van gezinnen voor dit of een ander spaar- of beleggingsproduct zou niet mogen zijn ingegeven door fi scale overwegingen, maar enkel door overwegingen die te maken hebben met zijn profi el, en met het type investering dat hij wil doen. Het is voor de Belgische belastingadministratie niet mogelijk om in alle lidstaten van de Europese Economische Ruimte (EER) na te gaan, enerzijds welke spaarboekjes er al dan niet worden aangeboden aan het publiek, en anderzijds of de voorwaarden die daarbij worden gesteld al dan niet analoog zijn aan de voorwaarden die in België gelden. Het is bijgevolg noodzakelijkerwijs aan de belastingplichtige zelf die zich beroept op de vrijstelling van de interesten die hij op een spaarboekje genoten heeft dat aangehouden wordt bij een fi nanciële instelling van een andere EER-lidstaat, om aan te tonen dat de voorwaarden die in deze lidstaat gelden, conform zijn aan de wettelijke vereiste, met name dat de deposito’s aan “analoge vereisten [moe- ten] voldoen zoals vastgesteld door de gelijkwaardige bevoegde overheidsinstanties van de andere lidstaat”. Het onderwerpen aan analoge voorwaarden is in de eerste plaats ingegeven vanuit de bezorgdheid een gelijk speelveld te creëren voor de Belgische en bui- tenlandse banken. Om geen strijdigheid te veroorzaken met het vrije verkeer van diensten is er doelbewust voor gekozen, de vrijstelling voor interesten van spaarboek- jes die elders in de EER worden aangehouden, niet te onderwerpen aan ‘identieke’ voorwaarden, maar wel aan ‘analoge’ voorwaarden, wat volgens de memorie 58 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTINGS P E RIO DE 2013 2014 termes de l’exposé des motifs, qu’ils doivent avoir une “portée comparable” (DOC 53 3413/001, p. 41). 18. La responsabilité des autorités de contrôle Dans son exposé introductif, le ministre a mentionné l’aveuglement collectif et la responsabilité collective de la crise. En premier lieu, les banquiers ont perdu de vue les risques des structures et des produits complexes qu’ils utilisaient, ou n’ont tout simplement plus été capables de les suivre. Ensuite, le cadre de contrôle n’était absolument pas suffisant. Le contrôle exercé à l’époque par la Commission ban- caire, fi nancière et des assurances (CBFA) a fait l’objet d’études par les experts désignés par la commission parlementaire spéciale de 2009 chargée d’examiner la crise fi nancière et bancaire. Comme le précise son rapport: “Il a également été constaté que les organismes de contrôle, tels que la CBFA, ont en fait fonctionné conve- nablement et ont rempli de façon adéquate les missions qui leur étaient imparties. Toutefois, en ce qui concerne les autorités de contrôle, des mesures ont été prises: le contrôle micro- prudentiel a encore été rapproché du contrôle macro- prudentiel. Le projet de loi portant dispositions diverses garantit également la contradiction structurelle au sein de l’autorité de contrôle. 19. Les relations entre le secteur bancaire et la BNB Un membre a critiqué le pouvoir d’appréciation que le projet laisse à la BNB. Le ministre souligne qu’il convient de distinguer les normes de portée générale et les actes de portée indi- viduelle pour pouvoir mesurer le pouvoir dont dispose la BNB. S’agissant des actes de portée individuelle, ainsi que le recommande les standards internationaux et confor- mément aux principes inhérents à l’action administra- tive, l’autorité de contrôle dispose d’un pouvoir d’appré- ciation discrétionnaire qui lui permet d’appréhender une multiplicité de situations non prévues spécifi quement dans un règlement de portée générale. Le pouvoir discrétionnaire d’une autorité administra- tive ne correspond pas à un pouvoir absolu: l’autorité demeure liée par le but prévu par la norme attributive van toelichting wil zeggen dat ze van een “vergelijkbare strekking” moeten zijn (DOC 53 3413/001, blz. 41). 18. De verantwoordelijkheid van de toezichthouders In zijn inleidende uiteenzetting heeft de minister gewag gemaakt van collectieve blindheid en van collectieve verantwoordelijkheid voor de crisis. In de eerste plaats zijn de bankiers zelf de risico’s van de complexe structuren en producten die zij bezigden uit het oog verloren of konden zij ze gewoonweg niet meer opvolgen. Vervolgens was het toezichtskader absoluut niet toereikend. Het toezicht door de toenmalige Commissie voor het Bank-, Financie- en Assurantiewezen (CBFA) heeft het voorwerp uitgemaakt van onderzoek door de experts aangesteld door de bijzondere parlementaire com- missie belast met het onderzoek naar de fi nanciële en bankcrisis in 2009. Zoals in het verslag wordt vermeld: “Er is ook vastgesteld dat de controle-instellingen, zo- als de CBFA, in feite behoorlijk hebben gefunctioneerd en de hun toegewezen opdrachten op adequate wijze hebben uitgevoerd. Toch werden wat de toezichthouders betreft maatre- gelen getroffen: het microprudentieel toezicht werd nog dichter bij macroprudentieel toezicht ondergebracht. Het wetsontwerp houdende diverse bepalingen garan- deert voorts ook binnen de toezichthouder structureel tegenspraak. 19. Betrekkingen tussen de bankensector en de NBB Een lid heeft kritiek geuit op de appreciatie bevoegd- heid die het ontwerp geeft aan de NBB. Om de bevoegdheid van de NBB te kunnen beoorde- len, beklemtoont de minister dat een onderscheid moet worden gemaakt tussen de algemene normen en de handelingen met individuele draagwijdte. Met betrekking tot de handelingen met individuele draagwijdte beschikt de toezichthoudende autoriteit, zoals aanbevolen door de internationale standaarden en conform de beginselen die inherent zijn aan de administratieve afhandeling, over een discretionaire beoordelingsbevoegdheid die haar in staat stelt om te gaan met uiteenlopende onvoorziene situaties, specifi ek in het kader van een algemeen reglementering. De discretionaire bevoegdheid van een adminis- tratieve overheid is geen absolute bevoegdheid: de overheid blijft gebonden door de doelstelling waarin is 59 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTING S P E RIO DE 2013 2014 de compétences. C’est donc toujours sur la base de la fi nalité de la norme attributive de compétence et des critères fi xées par la norme de portée générale (la loi, l’arrêté royal ou le règlement) que l’appréciation de la situation doit être effectuée et que l’autorité doit statuer. A défaut, l’autorité s’expose à une sanction de ses actes pour motivation insuffisante, voire pour excès ou détour- nement de pouvoirs. Les critères précités constituent ainsi les limites inhérentes au pouvoir discrétionnaire d’une autorité de contrôle, à l’instar de toute autre autorité administrative soumise aux principes généraux du droit administratif. D’autre part, s’agissant de norme de portée générale (on vise ici les règlements que la BNB est habilitée à adopter), une première limite réside dans la norme habilitante qui pourrait être sanctionnée par le juge administratif. Deuxièmement, on gardera à l’esprit que les actes de portée réglementaire de la BNB ne peuvent sortir leurs effets qu’une fois approuvés par arrêté royal. Dans des matières considérées comme sensibles, le présent projet accentue ce mécanisme de contrôle en requérant un arrêté royal délibéré en Conseil des ministres.  20. La politique de transparence des banques Le ministre rappelle qu’il est impossible de simplifi er l’analyse des risques que présente une banque à un point tel qu’un épargnant puisse se forger une opinion. Assurer la sécurité des banques est la responsabilité du législateur et du contrôleur, auxquels les épargnants doivent pouvoir se fi er. 21. Le traitement des transactions intra-groupes Le traitement des transactions intra-groupes s’inscrit dans le cadre de la législation européenne relative aux fonds propres des établissements de crédit (CRR), en particulier les dispositions relatives à la limitation des grands risques12. Cette législation détermine le régime applicable par défaut à l’ensemble des expositions sur une même contrepartie. Toutefois, compte tenu du caractère 12 Un “grand risque” est défi ni comme une exposition dont le mon- tant est supérieur à 10 % des fonds propres de l’établissement. La somme des “grands risques” sur une même contrepartie est limitée à 25 % des fonds propres de l’établissement. voorzien door de norm die de bevoegdheid toekent. De overheid moet de toestand dus steeds beoordelen en zich daarover uitspreken op grond van de doelstelling van de norm die de bevoegdheid toekent en van de door de algemene norm (de wet, het koninklijk besluit of het reglement) bepaalde criteria. Gebeurt dat niet, dan kan de overheid voor haar handelingen worden bestraft omdat ze onvoldoende redenen heeft aangevoerd, dan wel omdat ze haar bevoegdheden heeft overschreden of misbruikt. Aldus vormen de voormelde criteria de gren- zen die inherent zijn aan de discretionaire bevoegdheid van een toezichthoudende autoriteit, net zoals dat het geval is voor elke andere administratieve overheid die onderworpen is aan de algemene beginselen van het administratief recht. Met betrekking tot de algemene normen (in dit geval de reglementen die de NBB mag goedkeuren) ligt een eerste beperking in de machtigingsnorm, die door de administratieve rechter kan worden beoordeeld. Voorts moet men er rekening mee houden dat de handelingen met reglementaire draagwijdte van de NBB pas uit- werking kunnen hebben nadat ze bij koninklijk besluit werden bekrachtigd. In aangelegenheden die als “ge- voelig” worden beschouwd, versterkt het ter bespreking voorliggende wetsontwerp dit toezichtsmechanisme door te bepalen dat de handelingen worden bekrachtigd bij een koninklijk besluit vastgesteld na overleg in de Ministerraad. 20. Het transparantiebeleid van de banken De minister wijst erop dat het niet mogelijk is de risi- coanalyse van een bank dermate te vereenvoudigen dat een spaarder zich daarover een mening kan vormen. Het is de verantwoordelijkheid van de wetgever en van de toezichthouder toe te zien op de veiligheid van de ban- ken; de spaarders moeten daarop kunnen vertrouwen. 21. De afhandeling van de intragroepsverrichtingen De behandeling van de intragroepsverrichtingen is onderworpen aan de Europese wetgeving over het ei- gen vermogen van de kredietinstellingen (CRR), in het bijzonder aan de bepalingen over de beperking van de grote risico’s12. Deze wetgeving bepaalt welke regeling standaard geldt voor alle blootstellingen met betrekking tot de- zelfde tegenpartij. Gezien de specifi eke aard van de 12 Men spreekt van een “groot risico” wanneer de instelling is blootgesteld aan een risico dat een bedrag vertegenwoordigt van meer dan 10 % van het eigen vermogen van de instelling. De som van de “grote risico’s” ten aanzien van dezelfde tegenpartij mag niet hoger oplopen dan 25 % van het eigen vermogen van de instelling. 60 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTINGS P E RIO DE 2013 2014 spécifi que des transactions intra-groupes, un régime particulier leur est applicable dans la réglementation CRR. Ainsi, sous certaines conditions énumérées par le texte réglementaire européen13 et sous réserve de l’approbation de la BNB, les expositions d’un établis- sement de crédit sur d’autres entités du groupe ne sont pas prises en compte dans le calcul des fonds propres de l’établissement. Cette disposition, valable pour l’ensemble des États membres de l’UE, s’appliquera essentiellement lorsque l’ensemble des entités d’un groupe est établi et consolidé dans un même pays. En outre, en vertu d’une discrétion nationale prévue par le règlement européen (article 400, § 2, c)), chaque État membre de l’UE peut déterminer le degré d’exemp- tion, total ou partiel, des transactions intra-groupes (autres que visées sous le point 3 ci-dessus). Pour résumer, le régime belge relatif aux transactions intra-groupes pèse essentiellement sur les relations transfrontalières des entités belges d’un groupe inter- national pour lesquelles une limite de 100 % des fonds propres s’applique. Les transactions intra-groupes au sein d’un groupe belgo-belge ou pour lequel le contrôle consolidé est réalisé en Belgique par la BNB sont exemptées de cette limite. L’encadrement belge des transactions intra-groupes est en effet articulé autour des 3 règles suivantes: a. la mise en œuvre d’un principe de contrôle pru- dentiel consolidé pour les relations entre une entreprise mère et sa fi liale. Dans ce cas, les expositions d’un établissement de crédit sur ses fi liales sont exemptées pour autant que ces fi liales soient également soumises au contrôle consolidé de la BNB; b. au regard des leçons tirées de la crise fi nancière de 2008 et en tenant compte du degré de fl exibilité qu’il était néanmoins nécessaire de conserver dans le cadre de la gestion de trésorerie — souvent centralisée — d’un groupe, l’autorité de contrôle belge a estimé préférable d’imposer une limite dans le cadre des relations entre une fi liale et sa maison-mère ou entre entreprises sœurs. Ainsi, les expositions d’un établissement de 13 L’article 113, § 6, énumère les conditions suivantes: (a) exi- gences prudentielles appropriées; (b) même périmètre de consolidation que l'établissement; (c) mêmes procédures d'évaluation, de mesure et de contrôle des risques que l'éta- blissement de crédit; (d) même État membre que l'établisse- ment; (e) aucun obstacle signifi catif au transfert de capitaux. verrichtingen binnen de groep geldt daarvoor in de CRR- regeling echter een bijzondere regeling. Wanneer aldus aan bepaalde in de Europese verordening13 opgenomen voorwaarden is voldaan en onder voorbehoud van de goedkeuring van de NBB wordt met de blootstellingen van een kredietinstelling met betrekking tot andere entiteiten van de groep geen rekening gehouden bij de berekening van het eigen vermogen van de instelling. Deze bepaling, die geldt voor alle EU-lidstaten, wordt voornamelijk toegepast wanneer alle entiteiten van een groep in hetzelfde land zijn gevestigd en geconsolideerd. Krachtens een marge voor de nationale wetgevers waarin de Europese verordening voorziet (artikel 400, § 2, c)), kan elke EU-lidstaat daarenboven de mate be- palen waarin de intragroepsverrichtingen (andere dan die welke zijn bedoeld bij het voormelde punt 3) geheel of gedeeltelijk zijn vrijgesteld. Kort samengevat betekent dit dat de Belgische rege- ling inzake de intragroepsverrichtingen voornamelijk wegen op de grensoverschrijdende betrekkingen van de Belgische entiteiten — met een eigen vermogen dat beperkt is tot 100 % — van een internationale groep. De onderlinge verrichtingen tussen de entiteiten van een Belgische groep of van een groep waarvan de geconsolideerde controle in België door de NBB wordt uitgevoerd, zijn vrijgesteld van die beperking. Het Belgische kader voor transacties binnen een zelfde groep is immers opgebouwd rond de volgende drie regels: a. de tenuitvoerlegging van het beginsel van geconso- lideerd prudentieel toezicht voor de betrekkingen tussen een moedermaatschappij en de dochteronderneming. In dat geval worden de risicoposities van een kredietinstel- ling ten aanzien van de dochtermaatschappijen vrijge- steld voor zover de laatstgenoemde ook onderworpen zijn aan het geconsolideerde toezicht door de NBB; b. in het licht van de lessen die werden getrokken uit de fi nanciële crisis van 2008 en rekening houdend met de graad van fl exibiliteit die in het kader van het — vaak gecentraliseerde — thesauriebeheer van een groep toch moest worden behouden, heeft de Belgische toezichthouder er de voorkeur aan gegeven een limiet op te leggen in het kader van de betrekkingen tussen een dochteronderneming en de moedermaatschappij 13 Artikel 113, punt 6, somt de volgende voorwaarden op: (a) pas- sende prudentiële vereisten; (b) de tegenpartij en de instelling zijn opgenomen in dezelfde volledige consolidatie; (c) de tegen- partij is onderworpen aan dezelfde risicobeoordelings-, meet- en controleprocedures als de kredietinstelling; (d) de tegenpartij is gevestigd in dezelfde lidstaat als de instelling; (e) er is geen belemmering van wezenlijk belang aanwezig voor een overdracht van eigen vermogen. 61 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTING S P E RIO DE 2013 2014 crédit sur sa maison-mère ou des entités sœurs sont limitées à 100 % des fonds propres de l’établissement, pour autant que la maison-mère ou les entités sœurs soient soumises au contrôle consolidé de la BNB ou à un contrôle équivalent. c. compte tenu de son objectif de protection des déposants, l’autorité de contrôle belge a estimé utile d’introduire un principe de proportionnalité. Dès lors, sous réserve de l’accord préalable de la BNB, les expositions d’un établissement de crédit sur d’autres entités du groupe, soumises au contrôle consolidé de la BNB ou un contrôle équivalent, sont exemptées de la limite intra-groupe lorsque: (i) l’établissement se fi nance quasi exclusivement auprès de contreparties professionnelles et (ii) les dépôts éventuels de nature non professionnels sont limités au regard de l’ensemble du système bancaire belge. Le ministre souligne toutefois que les exemptions aux limites ne s’appliquent pas dans les relations entre une banque et une entité de négociation (art. 129). 22. Le contrôle des activités de trading Le ministre rappelle d’abord que l’article 122 du pré- sent projet prévoit qu’un règlement de la BNB, approuvé par arrêté délibéré en Conseil des ministres, fi xe les limites de risque et les mesures d’encadrement pour les opérations de négociation autorisées. Ce règlement dé- fi nit les règles de gouvernance et de gestion des risques pour chaque catégorie d’opérations, les procédures de contrôle interne que les banques doivent mettre en place et le reporting qui doit en être fait à la BNB. Le ministre passe ensuite en revue le projet de règle- ment de la BNB de 18 pages. Celui-ci défi nit d’abord les concepts utilisés dans la loi. Il oblige ensuite les banques à instaurer un trading desk par activité autorisée et d’en défi nir clairement le mandat. En outre, les banques doivent mettre en place des limites de risque pour chaque activité autorisée ainsi que des procédures de contrôle internes garantissant le respect de ces limites. Enfi n, la proposition de règlement impose une limite de risque globale pour les activités de négociation pour tiers: elles ne peuvent en aucun cas donner lieu à une perte par jour supérieure à 0,25 % des fonds propres de la banque concernée. Si une banque doit faire usage de cette marge de réserve de manière structurelle, ou qu’elle la dépasse, elle devra loger l’activité de négo- ciation, même pour des tiers, dans une entité en dehors de son périmètre de consolidation. of tussen zusterondernemingen. Zo worden de risico- posities van een kredietinstelling ten aanzien van de moedermaatschappij of zusterentiteiten beperkt tot 100 % van het eigen vermogen van de instelling, voor zover de moedermaatschappij of de zusterentiteiten onderworpen zijn aan het geconsolideerde toezicht door de NBB of aan een gelijkwaardige controle. c. gelet op de doelstelling dat de spaarders moeten worden beschermd, heeft de Belgische toezichthouder het wenselijk geacht een evenredigheidsbeginsel in te voeren. Onder voorbehoud van de voorafgaande goedkeuring door de NBB worden de risicoposities van een kredietinstelling ten aanzien van andere aan het geconsolideerde toezicht door de NBB of aan een gelijkwaardige controle onderworpen groepsentiteiten vrijgesteld van de limiet binnen de groep, als: (i) de instelling zich vrijwel uitsluitend bij professionele te- genpartijen fi nanciert en (ii) de eventuele deposito’s van niet-professionele aard in het licht van het hele Belgische banksysteem beperkt zijn. De minister benadrukt dat de vrijstellingen niet gelden in de relatie tussen een bank en een handelsentiteit (art. 129). 22. De controle van de tradingactiviteiten De minister herinnert er eerst aan dat artikel 122 van het wetsontwerp bepaalt dat een reglement van de NBB, goedgekeurd bij een besluit vastgesteld na overleg in de Ministerraad, de risicolimieten en de maatregelen voor de omkadering van de toegestane trading-verrichtingen vaststelt. Dat reglement bepaalt de regels inzake governance en risicobeheer voor elke categorie van verrichtingen, de internecontroleprocedu- res die de banken moeten instellen en de rapportering daarover aan de NBB. De minister overloopt vervolgens het 18 bladzijden tellende ontwerpreglement van de NBB. Dat defi nieert eerst de in de wet gebruikte concepten. Dan verplicht het de banken om per toegestane activiteit een trading desk in te stellen en er duidelijk de opdracht van te bepalen. Bovendien moeten de banken voor elke toe- gestane activiteit risicolimieten instellen, alsook interne controleprocedures die de naleving van die limieten waarborgen. Tot slot legt het voorstel van reglement een algemene risicolimiet voor handelsactiviteiten voor derden op: die mogen in geen geval aanleiding geven tot een dagverlies van meer dan 0,25 % van het eigen vermogen van de betrokken bank. Indien een bank structureel van die reservemarge gebruik moet maken, of die overschrijdt, moet zij de handelsactiviteit, zelfs voor derden, onderbrengen in een entiteit buiten de eigen consolidatiekring. 62 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTINGS P E RIO DE 2013 2014 Le ministre précise que le fait d’inscrire ces règles dans un règlement de la BNB approuvé par arrêté royal délibéré en conseil des ministres a le mérite de faire la transparence totale sur les activités et d’assurer leur contrôle de manière permanente. Le contrôle politique est assuré par le fait que toute modifi cation au règlement de la BNB devra également être approuvée par arrêté royal délibéré en Conseil des ministres. Le ministre souligne par ailleurs que la BCE assu- rera le contrôle des règles du projet de loi pour ce qui concerne les grandes banques belges, ce qui supprime le risque de trop grande proximité. C. Répliques Mme Meyrem Almaci (Ecolo-Groen) rappelle que le manque de transparence du secteur bancaire a empê- ché que certains signaux d’alarme lancés en interne au sein des banques ne soient entendus à temps pour éviter la crise bancaire. L’oratrice craint que cette situation ne se reproduise puisqu’il appartiendra aux banques de prévenir la BNB lorsqu’elles ne pourront plus remplir les conditions d’asset encumberance ratio et que la BNB n’évaluera la situation des banques que tous les deux ans. L’oratrice estime que le présent projet n’apporte pas la transparence suffisante en la matière, notamment du fait que la BNB joue à la fois un rôle de contrôleur et de contrôlé et que les limites à l’égard des tiers sont fi xées par les banques nationales avec l’autorisation du gouvernement et ne font pas l’objet d’une loi, ce qui empêche toute publicité du contenu de ces limites de la part de l’opinion publique. L’oratrice regrette par ailleurs les marges trop laxistes fi xées au niveau européen et estime que le présent pro- jet de loi ne permet pas de garantir la stabilité du monde bancaire. Elle plaide pour que la Belgique soit pionnière dans la mise en place de banques universelles. Si cette option est impossible à réaliser, elle plaide alors, en ordre subsidiaire, pour que l’on suive le modèle de M. Vickers qui est actuellement appliqué en Grande-Bretagne (système de ring fencing), plutôt que de renvoyer aux modèles français et allemand qui sont parmi les moins exigeants en Europe, notamment en ce qui concerne les taux de dépôts. De minister preciseert dat de opname van deze re- gels in een reglement bij de NBB dat is goedgekeurd bij een koninklijk besluit vastgesteld na overleg in de Ministerraad, de verdienste heeft volledige transparantie te bieden aangaande de activiteiten en ze permanent op te volgen. De politieke controle wordt gewaarborgd doordat elke wijziging aan het NBB-reglement ook moet worden goedgekeurd bij een koninklijk besluit vastge- steld na overleg in de Ministerraad. De minister benadrukt voorts dat de ECB toezicht zal uitoefenen op de regels van het wetsontwerp wat de grote Belgische banken betreft; dat elimineert het risico op een te grote onderlingen betrokkenheid. C. Replieken Mevrouw Meyrem Almaci (Ecolo-Groen) herinnert eraan dat het gebrek aan transparantie in de banksector ertoe heeft geleid dat bepaalde, intern onder de banken gelanceerde alarmsignalen te laat werden gehoord om de bankencrisis te kunnen voorkomen. Zij vreest dat die situatie zich weer zal voordoen, omdat de banken de NBB moeten waarschuwen als zij niet langer kunnen voldoen aan de asset encumberance ratio-voorwaarden en de NBB de toestand van de banken maar om de twee jaar zal evalueren. De spreekster vindt dat dit wetsontwerp ter zake onvoldoende transparantie brengt, in het bijzonder omdat de NBB zowel de rol van controleur als van gecontroleerde speelt, en de limieten ten opzichte van derden door de nationale banken worden vastgesteld met de goedkeuring van de regering en bovendien niet zijn onderworpen aan een wet, wat elke vorm van bekendmaking van de inhoud van die limieten aan de publieke opinie verhindert. Voorts betreurt de spreekster dat de EU te ruime marges heeft vastgesteld, waardoor dit wetsontwerp volgens haar de stabiliteit van de bankwereld niet kan waarborgen. Ze pleit ervoor dat België een voortrek- kersrol zou spelen in de totstandbrenging van universele banken. Mocht die optie niet kunnen worden gerealiseerd, dan bepleit ze in bijkomende orde om het Vickers-model (ring fencing-systeem) te volgen, dat thans in Groot- Brittannië wordt toegepast, in plaats van een voorbeeld te nemen aan het Franse of het Duitse model, die tot de minst strenge in Europa behoren, met name wat hun deposito’s betreft. 63 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTING S P E RIO DE 2013 2014 La situation des petites banques par rapport aux grandes se détériore, selon Mme Almaci. Elle trouve une confi rmation de ses propos dans la position défendue dans la presse par le PDG de la Banque Van Breda. Les règles instituées leur imposent des obligations propor- tionnellement plus lourdes. L’oratrice reste plaider pour une large diversité du paysage bancaire belge. Pour l’intervenante, le ministre n’a pas répondu de manière satisfaisante à ses préoccupations concernant l’aide d’État implicite et la distorsion de concurrence. Elle renvoie à cet égard aux derniers rapports de l’OCDE sur la Belgique, du “Centraal Bureau” des Pays-Bas et de la Banque Centrale du Royaume-Uni. Ces rapports démontrent que des dizaines de milliards d’euros de fonds publics ont été utilisés pour sauver les grandes banques. L’intervenante rappelle avoir communiqué au cabinet du ministre une étude fouillée arrivant au même résultat. En mutualisant les risques par l’engagement d’aider toute banque systémique en péril, les autorités publiques créent un aléa moral (moral hazard). Le projet de loi ne pallie aucunement cet aléa, selon Mme Almaci. Il en va d’autant plus ainsi selon elle que le gouvernement a abandonné son idée de réviser avant la fi n de la légis- lature la taxation bancaire. Par contre, l’oratrice apprécie les précisions appor- tées par le ministre concernant les conditions de capital et le testament bancaire. Il s’agit de bonnes initiatives, contribuant à résoudre la problématique des banques systémiques. Ces initiatives auraient toutefois dû être poursuivies par d’autres mesures. À défaut d’une scis- sion pure et simple des banques de dépôt et d’affaires, le gouvernement aurait pu se laisser inspirer par l’exemple de la Banque Santander. L’État hôte avait demandé, dans le cas d’une fi liale nationale d’un groupe bancaire international, le traitement séparé de chaque entité fi liale indépendamment de la société-mère. Les réponses du ministre incitent Mme  Almaci à penser que le gouvernement a ignoré les demandes en vue de plus de transparence du secteur bancaire. Cette demande était pourtant l’un des cœurs des recomman- dations de la commission spéciale chargée d’examiner la crise bancaire et fi nancière. Bien au contraire, les projets de loi organisent un système où le parlement disposera d’une vue encore plus faible sur les évolutions dans le monde bancaire: le rôle de contrôle est conféré à la Banque Nationale de Belgique. Volgens mevrouw Almaci verslechtert de situatie van de kleine banken ten aanzien van die van de grote. Dat wordt volgens haar bevestigd door het standpunt dat de directeur-generaal van de Bank Van Breda in de pers heeft verdedigd. De regels leggen hun verhou- dingsgewijs zwaardere verplichtingen op. De spreek- ster pleit voor een grote diversiteit van het Belgisch bankenlandschap. De minister is volgens de spreekster niet voldoende ingegaan op haar bekommernissen in verband met de impliciete staatshulp en de concurrentieverstoring. Zij verwijst in dat opzicht naar de jongste rapporten van de OESO over België, alsook van de Nederlandsche Bank en van de Centrale Bank van het Verenigd Koninkrijk. Die rapporten tonen aan dat tientallen miljarden euro overheidsgeld werden gebruikt om de grote banken te redden. De spreekster herinnert eraan dat zij aan het kabinet van de minister een diepgaand onderzoek dat tot hetzelfde besluit komt, heeft overgezonden. De overheid zorgt voor een moral hazard door de risico’s te “mutualiseren”, dus door de verbintenis elke systemische bank die in gevaar verkeert bij te springen. Volgens mevrouw Almaci ondervangt het wetsontwerp dat risico helemaal niet, te meer omdat de regering heeft afgezien van haar voornemen de bankentaks vóór het einde van de zittingsperiode te herzien. De spreekster stelt daarentegen de preciseringen op prijs die de minister heeft gegeven over de kapitaals- voorwaarden en het bankentestament. Het gaat om een goed initiatief, dat bijdraagt tot het oplossen van de problematiek van de systemische banken. Het initiatief zou echter aan de hand van andere maatregelen moe- ten zijn voortgezet. Als niet wordt overgegaan tot een echte splitsing tussen de deposito- en de zakenbanken, zou de regering zich bijvoorbeeld kunnen hebben laten leiden door het voorbeeld van de Bank Santander. De gaststaat had in het geval van een nationale dochter- onderneming van een internationale bankgroep de afzonderlijke behandeling van elke entiteit gevraagd, los van de moederonderneming. De antwoorden van de minister zetten mevrouw Almaci ertoe aan te denken dat de regering het verzoek om meer transparantie in de banksector heeft gene- geerd, hoewel dat verzoek een van de belangrijkste aanbevelingen was van de bijzondere commissie belast met het onderzoek naar de fi nanciële en bankcrisis. Integendeel, de wetsontwerpen beogen te zorgen voor een systeem waarin het Parlement nog minder zicht zal hebben op de evoluties in de bankwereld: de Nationale Bank van België wordt met de controletaak belast. 64 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTINGS P E RIO DE 2013 2014 En conclusion, l’intervenante estime qu’il est sou- haitable et nécessaire d’organiser une scission pure et simple des métiers bancaires. Cette scission a existé pendant près de septante ans, sans que personne ne s’en émeuve. Affirmer que seuls des naïfs plaident en ce sens revient à cacher un tout autre agenda. Des amendements sont dès lors annoncés pour plus d’orthodoxie bancaire. Le ministre constate une différence idéologique avec la précédente oratrice. Il s’étonne de la valeur qu’elle donne au modèle anglo-saxon actuel, dans la mesure où la crise bancaire actuelle y a trouvé son origine. De même, la règle Vickers a été conçue au Royaume-Uni, où les banques d’affaires priment sur les banques de dépôt. Le caractère transposable de cette règle en droit belge est remis en question par le ministre. Mme Meyrem Almaci (Ecolo-Groen) tient à souligner qu’elle ne plaide pas pour le modèle bancaire anglo- saxon dans sa totalité, mais uniquement pour la règle du ringfencing. Celle-ci va plus loin dans la protection des épargnants que ce qui est projeté par le gouvernement. D’ailleurs, un débat a lieu dans le monde anglo-saxon en vue d’une scission pure et simple des métiers bancaires. Ce débat de fond fait défaut au niveau belge. * * * M. Christophe Lacroix (PS) revient sur sa question concernant le nouvel article 29bis, § 1er, de la loi du 2 août 2002 relative à la surveillance du secteur fi nan- cier et des services fi nanciers, tel qu’inséré par l’article 161 du projet de loi portant des dispositions diverses (DOC 53 3413/001). Pourquoi seul l’instrument fi nancier portant sur “le” sous-jacent constitué par des denrées alimentaires est-il visé et pas cet instrument portant sur “l’une des valeurs” sous-jacentes constituées par ces denrées? Le membre n’aperçoit pas comment un seul sous-jacent pourrait être retenu. Le ministre estime qu’il ne s’agit que d’une question sémantique: la modifi cation proposée par le membre ne changerait rien au contenu du texte projeté. * * * Om af te ronden, is de spreekster van oordeel dat het wenselijk en noodzakelijk is de bankberoepen ge- woonweg te scheiden. Die scheiding heeft gedurende nagenoeg zeventig jaar bestaan zonder dat iemand zich daar druk over heeft gemaakt. Beweren dat alleen naïevelingen in die zin pleiten, komt erop neer een heel andere agenda te hanteren. Er worden dan ook amendementen aangekondigd met het oog op meer bankorthodoxie. De minister stelt een ideologisch verschil vast met de vorige spreekster. Hij is verwonderd over de waarde die zij aan het huidige Angelsaksische model hecht, aangezien de bankencrisis daar haar oorsprong heeft gevonden. Ook de regel-Vickers werd uitgedacht in het Verenigd Koninkrijk, waar de zakenbanken de boven- hand hebben boven de depositobanken. De minister vraagt zich af of die regel wel kan worden omgezet in het Belgisch recht. Mevrouw Meyrem Almaci (Ecolo-Groen) wijst erop dat zij niet pleit voor het Angelsaksisch bankmodel in zijn geheel, maar alleen voor de regel van de ringfencing. Die regel gaat verder in de bescherming van de spaarders dan wat de regering vooropstelt. In de Angelsaksische wereld werd trouwens een debat gevoerd met het oog op de onverkorte splitsing van de bankberoepen. Dat debat ten gronde ontbreekt op Belgisch niveau. * * * De heer Christophe Lacroix (PS) komt terug op zijn vraag over het nieuwe artikel 29bis, § 1, van de wet van 2 augustus 2002 betreffende het toezicht op de fi nanciële sector en de fi nanciële diensten, zoals artikel 161 van het wetsontwerp houdende diverse bepalingen (DOC 53 3413/001) het beoogt in te voegen. Waarom slaat een en ander alleen op het fi nancieel instrument dat betrekking heeft op “de” onderliggende waarde die bestaat uit voedselgrondstoffen, en niet op het instrument dat betrekking heeft “een van de onderlig- gende waarden” die bestaan uit die grondstoffen? Het lid ziet niet in hoe één enkele onderliggende waarde in aanmerking zou kunnen worden genomen. Volgens de minister is het alleen een kwestie van semantiek: de door het lid voorgestelde wijziging zou niets veranderen aan de inhoud van de ontworpen tekst. * * * 65 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTING S P E RIO DE 2013 2014 Il manque à M. Benoît Drèze (cdH) une évolution historique de la réglementation bancaire belge et inter- nationale après 1993, jusqu’à la réforme projetée. Un tel aperçu permettrait de mieux comprendre cette réforme. Quelles sont, en résumé, les lignes de force de la réforme? Le ministre rappelle que les préoccupations dans les années 30 portaient sur les participations durables. Ces participations ont été interdites. Graduellement, le trading s’est imposé. Aujourd’hui, les participations durables (autorisées depuis 1993) ne constituent plus la source des préoccupations, mais au contraire le trading. Celui-ci est devenu possible à la fois pour des raisons technologiques mais aussi en raison de la montée en puissance des holdings. En substance, la réforme peut se résumer comme suit: — le trading pour compte propre dans le chef d’une banque est en principe exclu, sauf dans le cadre d’acti- vités typiquement bancaires, où une activité très limitée pour compte propre reste permise. La limitation est sévère et contrôlée de façon journalière par les autorités de contrôle; — le trading pour compte de tiers est également admis de manière très limitée: 10 % des exigences de fonds propres et 15 % des actifs. Si ces limites sont dépassées, une surcharge de capital est instituée, tel- lement sévère qu’elle en devient prohibitive. Si la situation économique redevient favorable, les limites susvisées pourraient avoir pour conséquence que les établissements bancaires seront amenés à constituer des sociétés-sœurs, avec pour conséquence l’établissement d’un ringfencing et des règles de capital intragroupe et de gouvernance strictes. * * * Pour M.  Georges Gilkinet (Ecolo-Groen), le gou- vernement ne produit ici aucune scission des métiers bancaires, ni aucune solution à la hauteur de la crise bancaire et fi nancière connue ces dernières années. En introduction de sa réplique, l’intervenant souligne qu’il reconnnaît l’utilité sociétale et économique du secteur bancaire. Het ontbreekt de heer Benoît Drèze (cdH) aan een historische evolutie van de Belgische en internationale bankreglementering na 1993, tot aan de ontworpen hervorming. Een dergelijk overzicht zou de mogelijkheid bieden die hervorming beter te begrijpen. Wat zijn, samengevat, de krachtlijnen van de hervorming? De minister herinnert eraan dat in de jaren ’30 de bekommernissen betrekking hadden op de duurzame participaties. Die participaties werden verboden. De trading heeft geleidelijk ingang gevonden. Thans is men niet meer bekommerd om de (sinds 1993 toegestane) duurzame participaties, maar integendeel wél om de trading. Die is mogelijk geworden door zowel techno- logische redenen als door de opmars van de holdings. De hervorming kan ruwweg als volgt worden samengevat: — trading voor eigen rekening mogen banken in principe niet doen, tenzij in het kader van typische bankactiviteiten, waar een uiterst beperkte activiteit voor eigen rekening toegestaan blijft. De beperking is strikt en wordt dagelijks door de toezichthoudende instanties gecontroleerd; — ook trading voor rekening van derden wordt in heel beperkte mate toegestaan: 10 % van de eigenver- mogensvereisten en 15 % van de activa. Wanneer die percentages worden overschreden, geldt een kapitaal- toeslag, die dermate streng is dat ze overschrijdingen nagenoeg onmogelijk maakt. Als de economische situatie weer gunstig wordt, kun- nen die beperkingen mogelijk voor gevolg hebben dat de bankinstellingen ertoe genoodzaakt zullen worden dochtervennootschappen op te richten, met als gevolg dat ze in een duidelijke afbakening moeten voorzien, alsook in strikte kapitaals- en bestuursregels binnen de groep. * * * Volgens de heer Georges Gilkinet (Ecolo-Groen) past de regering hier geen enkele splitsing van de bankactivi- teiten toe, en brengt ze evenmin een oplossing aan die de banken- en fi nanciële crisis van de voorbije jaren het hoofd kan bieden. Als inleiding van zijn repliek benadrukt de spreker dat hij het maatschappelijk en economisch belang van de banksector erkent. 66 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTINGS P E RIO DE 2013 2014 Les réponses du ministre ne rassurent pas l’inter- venant sur la clarté des exceptions au principe de la scission. Ces cinq exceptions restent du domaine de la subjectivité. Sans doute faut-il y voir la démonstration que le secteur bancaire s’est complexifi é. Cette com- plexifi cation est cependant excessive à plus d’un titre. Il n’est pas certain qu’il faille soutenir la diversifi cation du métier bancaire pour les banques de dépôt. Au départ, une banque procède d’une idée assez simple. Le modèle bancaire de base a perdu sa valeur à partir du moment où il a été modifi é par la fi nanciarisation des investissements. Vouloir gagner toujours plus en spéculant a été l’une des causes déterminantes de la crise. Pour revenir au modèle virginal de base, une véritable scission doit être instituée. Certaines banques font le choix de revenir à un modèle authentique. Elles simplifi ent leurs investisse- ment, promeuvent l’économie réelle, augmentent leur ratio de fonds propres et répondent aux impératifs de transparence. L’intervenant souhaite qu’elles soient mieux soutenues. Les projets de loi examinés consti- tuent au contraire des demi-mesures, pour le membre. Pour M.  Gilkinet, les réponses du ministre sur l’exposition aux risques des fi liales belges de groupes bancaires internationaux manquent de pertinence. Le Commissaire européen Barnier projette de limiter cette exposition à 25 %. L’orateur réitère ses préoccupations sur le sujet, exposées lors de sa première intervention. L’article 122  du projet de loi relatif au statut et au contrôle des établissements de crédit (DOC 53 3406/001 et 002) institutionnalise le règlement de la Banque Nationale de Belgique. Cette dernière y fi xe les limites de risque et les mesures d’encadrement pour les opérations sur instruments fi nanciers. Le membre persiste à regretter que ce règlement ne soit pas intégré dans le projet de loi. Le Conseil d’État avait d’ailleurs critiqué ce point et y voyait une atteinte aux préroga- tives du parlement. Or, ces limites de risque et mesures d’encadrement sont des points sensibles aux yeux de M. Gilkinet. Elles fi gurent toutes deux au cœur de l’enjeu de la crise bancaire. De telles limites et mesures doivent fi gurer dans la loi. L’orateur a bien compris la réponse que le gouverne- ment entend donner à la jurisprudence concernant les comptes d’épargne lorsqu’un élément d’extranéité inter- vient. Cependant, il reste la préoccupation concernant la retenue à la source du précompte. Si les comptes à l’étranger sont également exonérés à concurrence d’un De antwoorden van de minister stellen de spreker niet gerust: de vijf uitzonderingen op het splitsingsprincipe laten aan duidelijkheid te wensen over en blijven subjec- tief. Daarin moet ongetwijfeld het bewijs worden gezien dat de banksector complexer geworden is. Die toege- nomen complexiteit is echter in meer dan één opzicht buitensporig. Het is niet zeker dat de diversifi ëring van de bankactiviteiten moet worden gesteund voor de de- positobanken. Het uitgangspunt van banken is in wezen redelijk eenvoudig. Het oorspronkelijke bankmodel heeft zijn waarde verloren sinds het door de fi nancialisering van de investeringen moest mee-evolueren. Speculatie, ingegeven door de hang naar steeds meer winst, is een van de hoofdoorzaken van de crisis. Om een terugkeer naar het oude, onbezoedelde model mogelijk te maken, is een échte splitsing noodzakelijk. Sommige banken kiezen ervoor om terug te keren naar een authentiek model. Ze vereenvoudigen hun investeringen, bevorderen de reële economie, ver- meerderen hun eigen-vermogensratio en nemen de transparantievereisten in acht. De spreker vindt dat die banken meer steun verdienen. De wetsontwerpen die op tafel liggen, daarentegen, reiken volgens hem maar halve maatregelen aan. De antwoorden van de minister in verband met de risicoblootstelling van de Belgische dochter van interna- tionale bankengroepen, missen volgens de heer Gilkinet relevantie. Europees Commissaris Barnier is van plan die blootstelling te beperken tot 25 %. De spreker her- haalt dienaangaande zijn bezorgdheid, waar hij in zijn eerste betoog nader is op ingegaan. Artikel 122  van het wetsontwerp op het statuut van en het toezicht op de kredietinstellingen (DOC 53 3406/001 en 002) institutionaliseert het reglement van de Nationale Bank van België. De Bank legt daarin de risicolimieten vast, alsook maatregelen voor de om- kadering van de verrichtingen in fi nanciële instrumenten. Het lid blijft het betreuren dat dit reglement niet in het wetsontwerp is opgenomen. De Raad van State had hierover trouwens een kritische opmerking gemaakt en zag er een aantasting van de prerogatieven van het Parlement in. Voor de heer Gilkinet zijn die risicolimieten en omkaderingsmaatregelen echter tere punten. Het gaat in beide gevallen om de kern van de uitdaging die door de bankencrisis is ontstaan. Dergelijke limieten en maatregelen moeten in de wet staan. De spreker heeft goed begrepen wat de regering wil doen als reactie op de rechtspraak omtrent spaarreke- ningen wanneer sprake is van een element van buiten- landse oorsprong. De afhouding van de voorheffing aan de bron blijft echter een zorgpunt. Als de buitenlandse rekeningen ook voor een bepaald bedrag vrijgesteld zijn, 67 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTING S P E RIO DE 2013 2014 certain montant, il pourrait s’agir d’une moindre recette pour l’état belge, puisqu’il ne retient pas de précompte sur les comptes détenus à l’étranger. Or, il existe déjà une tendance perceptible de multiplier les comptes d’épargne en raison de la limitation de la garantie en cas de défaut de la banque ou dans l’objectif de bénéfi cier à plusieurs reprises de l’exonération de précompte. De manière plus générale, le parti de l’intervenant es- time que le gouvernement ne répond pas adéquatement aux enjeux de la taxation du capital. Au lieu de diminuer la part des revenus du capitaux, il faudrait une réforme fi scale visant à réduire la taxation du travail et augmenter celle des capitaux. La fi scalité actuelle échoue à redis- tribuer les richesses de manière pertinente. Aucun accord ne pourrait avoir lieu au niveau européen sur la réforme projetée par le Commissaire européen Barnier avant les élections européennes. L’intervenant le regrette. Quelle sera la position belge, y compris après les élections fédérales prochaines? Le ministre indique que cette position consistera à plaider pour un cadre européen comparable avec le cadre belge. Dans l’état, elle consistera donc à plaider pour un cadre européen faible, selon M. Gilkinet. Une ambition nettement plus forte était souhaitable. Cette réponse conforte le membre dans son analyse suivant laquelle le lobby bancaire essaie d’imposer au niveau européen une solution faible, inspirée par des législa- tions nationales peu ambitieuses. La Belgique rejoint ainsi la France et l’Allemagne dans cette tendance. Le ministre évalue moins défavorablement que le pré- cédent orateur le régime projeté en matière d’exposition intragroupe. Il renvoie à cet égard à l’article 129 du projet de loi relatif au statut et au contrôle des établissements de crédit (DOC 53  3406/002). Cette disposition est conforme aux projets du Commissaire européen Barnier. L’article 129, § 1er, alinéa 1er, dispose ainsi: “Pour l’application des exigences de fonds propres régle- mentaires et de limites aux grands risques, les exposi- tions des établissements de crédit sur des entités de négociation liées sont traitées comme des expositions sur des tiers”. Le ministre note d’ailleurs qu’une telle règle rendra la constitution du capital délicate pour de telles entités. Le ministre estime qu’il est nécessaire de plaider au niveau européen pour disposer d’un “level-playing fi eld”. La législation européenne doit être au moins aussi sévère que la législation belge. kan er sprake zijn van winstderving voor de Belgische Staat, aangezien de Staat geen voorheffing toepast op buitenlandse rekeningen. We zien echter al een tendens om meer spaarrekeningen te openen, vanwege de beperking van de waarborg ingeval de bank overstag gaat of om meerdere malen van de vrijstelling van de voorheffing te kunnen genieten. Meer algemeen vindt de partij waartoe de spreker behoort, dat de regering onvoldoende werk maakt van een belasting op kapitaal. In plaats van het aandeel van de kapitaalsinkomsten te verminderen, is er nood aan een fi scale hervorming die de belasting op arbeid vermindert en de belasting op kapitaal verhoogt. Het huidige fi scaal regime slaagt er niet in de rijkdom op efficiënte wijze te herverdelen. Vóór de Europese verkiezingen zal op EU-niveau geen akkoord kunnen worden bereikt over de door Europees Commissaris Barnier in uitzicht gestelde hervorming. De spreker betreurt dit. Welk standpunt zal België verdedigen, ook na de komende federale verkiezingen? Volgens de minister zal dit standpunt erin bestaan dat gepleit wordt voor een Europees kader dat vergelijkbaar is met het Belgische kader. In de huidige omstandigheden zou dat dan betekenen dat gepleit wordt voor een zwak Europees kader, aldus de heer Gilkinet. Het ware wenselijker geweest de lat heel wat hoger te leggen. Dat antwoord bevestigt de analyse van de spreker, namelijk dat de bankenlobby er op Europees niveau een zwakke oplossing tracht door te krijgen, geïnspireerd op niet erg ambitieuze nationale wetgevingen. België blijkt daarin het voorbeeld van Frankrijk en Duitsland te volgen. De minister schat de in uitzicht gestelde regeling in- zake intragroepsblootstelling minder negatief in dan de vorige spreker. Hij verwijst daarbij naar artikel 129 van het wetsontwerp op het statuut van en het toezicht op de kredietinstellingen (DOC 53 3406/002). Deze bepaling is in overeenstemming met de plannen van Europees Commissaris Barnier. Zo bepaalt artikel 129, § 1, eerste lid: “Voor de toepas- sing van de reglementaire eigenvermogensvereisten en limieten voor grote risicoblootstellingen, worden de blootstellingen van de kredietinstellingen met betrek- king tot verbonden handelsentiteiten behandeld als blootstellingen met betrekking tot derden”. De minister merkt overigens op dat een dergelijke regel het zulke handelsentiteiten moeilijk maakt kapitaal op te bouwen. De minister is van oordeel dat het noodzakelijk is om op Europees niveau te pleiten voor een “level-playing fi eld”. De Europese wetgeving moet zo streng als de Belgische wetgeving zijn. 68 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTINGS P E RIO DE 2013 2014 M. Georges Gilkinet (Ecolo-Groen) fait remarquer que l’article 129, § 1er, alinéa 1er, précité permet à une banque de dépôt d’être actionnaire d’une structure de banque d’investissement, moyennant des conditions strictes, le cas échéant. Pour le membre, il faut aller plus loin et prôner l’interdiction d’un tel investissement, en raison des risques de contagion et de panique bancaire. III. — DISCUSSION DES ARTICLES DU PROJET DE LOI N° 3406 ET VOTES Articles 1er à 36 Ces dispositions n’appellent aucun commentaire. * * * Les articles 1 et 2 sont successivement adoptés à l’unanimité. L’article 3 est adopté par 11 voix contre une. Les articles 4 à 26 sont successivement adoptés à l’unanimité. L’article 27 est adoptés par 11 voix et une abstention. Les articles 28 à 36 sont successivement adoptés à l’unanimité. Art. 37 L’article 37 du projet de loi transpose l’article 76, § 5, de la directive pour ce qui relève de l’indépendance de la fonction de gestion des risques par rapport aux fonctions commerciales et de prises de risques, de son rôle et sa direction. Il prévoit en outre un accès direct à l’organe légal d’administration, le cas échéant par le biais du comité des risques. M.  Carl Devlies (CD&V) et consorts introduisent l’amendement n° 1  (DOC 53  3406/003), qui vise à introduire un alinéa 2 dans l’article 37, § 3. En principe, l’alinéa 1er pose la règle suivant laquelle “la fonction de gestion des risques est dirigée par un membre du comité de direction dont c’est la seule fonction particu- lière”. Par exception, l’amendement permet à l’autorité de contrôle, sous certaines conditions, d’autoriser le membre du comité de direction ainsi désigné à assurer également la responsabilité de la fonction de conformité. De heer Georges Gilkinet (Ecolo-Groen) merkt op dat het voormelde artikel 129, § 1, eerste lid, bewerk- stelligt dat een depositobank aandeelhouder kan zijn van een investeringsbankstructuur, als eventueel aan strikte voorwaarden is voldaan. Volgens het lid moet men verder gaan en pleiten voor een verbod op een dergelijke investering, omdat er risico is op besmetting en bank runs. III. — ARTIKELSGEWIJZE BESPREKING VAN WETSONTWERP NR. 3406 EN STEMMINGEN Artikelen 1 tot 36 Over deze artikelen worden geen opmerkingen gemaakt. * * * De artikelen 1 en 2 worden achtereenvolgens een- parig aangenomen. Artikel 3 wordt aangenomen met 11 stemmen tegen 1. De artikelen 4 tot 26 worden achtereenvolgens een- parig aangenomen. Artikel 27 wordt aangenomen met 11 stemmen en 1 onthouding. De artikelen 28  tot 36  worden achtereenvolgens eenparig aangenomen. Art. 37 Dit artikel strekt tot omzetting van artikel 76, § 5, van de richtlijn wat betreft de onafhankelijkheid van de risi- cobeheerfunctie ten opzichte van de commerciële en de risiconemende functies, de rol van deze functie en haar leiding. Dit artikel voorziet tevens in een rechtstreekse toegang tot het wettelijk bestuursorgaan, in voorkomend geval via het risicocomité. De heer Carl Devlies (CD&V) c.s. dient amendement nr. 1 (DOC 53 3406/003) in, dat strekt tot invoeging van een tweede lid in artikel 37, § 3. Deze § 3 stelt als regel dat “het hoofd van de risicobeheerfunctie (…) een lid van het directiecomité waarvoor de risicobeheerfunctie de enige functie is”. Bij uitzondering maakt het amendement het mogelijk dat de toezichthouder het aldus aangestelde lid van het directiecomité onder welbepaalde voorwaar- den toestemming verleent om tevens de verantwoorde- lijkheid voor de compliancefunctie op zich te nemen. 69 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTING S P E RIO DE 2013 2014 M. Raf Terwingen (CD&V) constate en effet qu’une telle mesure permet de renforcer l’autonomie et l’indé- pendance de la fonction de gestion des risques. Elle permettrait en outre une plus grande cohérence. La désignation ainsi opérée ne peut conduire ni à une hiérarchisation des deux fonctions ni à la remise en cause de la responsabilité individuelle du titulaire. Pour le surplus et les garanties qui entourent le régime, il est renvoyé à la justifi cation de l’amendement. Le ministre souscrit à cet amendement. * * * L’amendement n° 1 est adopté par 11 voix contre une. L’article 37, ainsi modifi é, est adopté à l’unanimité. Art. 38 à 61 Ces dispositions n’appellent aucun commentaire. * * * Les articles 38 à 61 sont successivement adoptés à l’unanimité. Art. 62 Cet article renforce l’implication des membres de l’organe légal d’administration pour l’exercice de sa fonction de contrôle et de surveillance des activités de l’établissement et de ses dirigeants effectifs. M. Raf Terwingen (CD&V) et consorts introduisent l’amendement n° 7 (DOC 53 3406/004), qui apporte trois modifi cations à cet article: 1° dans l’article 62, § 5, deuxième phrase, portant sur les fonctions extérieures dans d’autres sociétés commerciales dans le cas d’un établissement de crédit d’importance signifi cative, la condition suivant laquelle les sociétés commerciales précitées n’ont pas de lien étroit avec l’établissement de crédit est omise; 2° l’article 62, § 6, qui concerne l’exercice d’un man- dat comportant une participation à la gestion courante, est modifi é: De heer Raf Terwingen (Cd&V) stelt vast dat een dergelijke maatregel inderdaad niet alleen de autono- mie en de onafhankelijkheid van de risicobeheerfunctie kan opvoeren, maar tevens voor meer coherentie kan zorgen. Die aanstelling mag echter niet leiden tot een hiërarchisering van de twee betrokken functies en mag evenmin afbreuk doen aan de individuele aansprake- lijkheid van de titularis. Voor het overige, alsook voor de garanties die in de regeling zijn ingebouwd, wordt verwezen naar de verantwoording van het amendement. De minister steunt dit amendement. * * * Amendement nr. 1 wordt aangenomen met 11 stem- men tegen 1. Artikel 37, aldus geamendeerd,  wordt eenparig aangenomen. Art. 38 tot 61 Over deze artikelen worden geen opmerkingen gemaakt. * * * De artikelen 38  tot 61  worden achtereenvolgens eenparig aangenomen. Art. 62 Dit artikel beoogt de betrokkenheid van de leden van het wettelijk bestuursorgaan te versterken voor de uit- oefening van zijn functie van toezicht op de werkzaam- heden van de instelling en van haar effectieve leiders. De heer Raf Terwingen (CD&V) c.s. dient amende- ment nr. 7 (DOC 53 3406/004) in, dat ertoe strekt in dit artikel drie wijzigingen aan te brengen: 1° artikel 62, § 5, tweede zin, bepaalt dat, wanneer het om een signifi cante kredietinstelling gaat, de externe functies in andere handelsvennootschappen beperkt worden. Dit amendement strekt ertoe de voorwaarde weg te laten volgens welke de voormelde handelsven- nootschappen geen nauwe band mogen hebben met de kredietinstelling; 2° artikel 62, § 6, dat betrekking heeft op de uitoefe- ning van een mandaat dat een deelname aan de dage- lijkse leiding omvat, wordt gewijzigd als volgt: 70 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTINGS P E RIO DE 2013 2014 a) d’une part, en omettant les sociétés patrimo- niales dans lesquelles un membre de la direction ou un membre de la famille de la direction détient, dans le cadre de la gestion normale de son patrimoine, un intérêt signifi catif; b) d’autre part, en omettant ici aussi la condition suivant laquelle les sociétés commerciales précitées n’ont pas de lien étroit avec l’établissement de crédit; 3° il est inséré un § 9, qui assimile à un seul mandat l’exercice de plusieurs mandats dans des entreprises faisant partie d’un même groupe, à certaines conditions. Pour l’auteur principal, et comme il est indiqué dans la justifi cation de l’amendement, ces modifi cations permettent une meilleure transposition de la directive 2009/65/CE du Parlement européen et du Conseil portant coordination des dispositions législatives, réglementaires et administratives concernant certains organismes de placement collectif en valeurs mobilières. Le ministre approuve cet amendement. Mme  Meyrem Almaci et M.  Georges Gilkinet (Ecolo-Groen) introduisent l’amendement n° 24 (DOC 53 3406/004), qui vise à omettre, dans l’article 62, § 5, deuxième phrase, les mots “sauf dans l’hypothèse où le mandat au sein de l’établissement de crédit est exercé en représentation d’un État membre”. Ainsi, les fonc- tions extérieures dans d’autres sociétés commerciales dans le cas d’un établissement de crédit d’importance signifi cative sont limitées y compris dans le cas d’une représentation d’un État membre. L’auteur principal renvoie à cet égard à la discussion générale. Elle n’aperçoit toujours pas ce qui justifi e une exception à la limitation du cumul de mandat dans le cas de la représentation d’un État membre pour l’exercice de fonctions extérieures. Mme  Cathy Coudyser (N-VA) soutient cet amen- dement. Elle non plus n’aperçoit aucune justifi cation objective et pertinente, fondant la différence de traite- ment ainsi instituée. Le ministre concède que ce membre de phrase n’est pas essentiel au projet de loi. Cependant, c’est spécia- lement en cas d’opération de sauvetage que les règles de cumul ne s’appliqueraient pas pour les représentants des États. En outre, il n’a pas toujours été évident de trouver suffisamment d’administrateurs pour exercer des fonctions dans les organismes bancaires sauvés du naufrage, en raison des responsabilités que ces a) de patrimoniumvennootschappen waarin een direc- tielid of een familielid van een directielid een belangrijke rol speelt bij het normale vermogensbeheer, worden buiten beschouwing gelaten; b) ook in dit verband wordt de voorwaarde weggelaten volgens welke de voormelde handelsvennootschap- pen geen nauwe band met de kredietinstelling mogen onderhouden; 3° er wordt een § 9 ingevoegd, die de uitoefening van verschillende mandaten in ondernemingen van dezelfde groep onder welbepaalde voorwaarden gelijkstelt met één enkel mandaat. Volgens de hoofdindiener maken deze wijzigingen, zoals ook in de verantwoording van het amendement wordt aangegeven, een betere omzetting mogelijk van Richtlijn 2009/65/EG van het Europees Parlement en de Raad tot coördinatie van de wettelijke en bestuurs- rechtelijke bepalingen betreffende bepaalde instellingen voor collectieve belegging in effecten. De minister gaat akkoord met dit amendement. Mevrouw Meyrem Almaci en de heer Georges Gilkinet (Ecolo-Groen) dienen amendement nr. 24 (DOC 53 3406/004) in, dat ertoe strekt in artikel 62, § 5, tweede zin, de woorden “, tenzij het mandaat in de kredietinstel- ling wordt uitgeoefend ter vertegenwoordiging van een lidstaat,” weg te laten. Aldus worden, voor de signifi cante kredietinstellingen, de externe functies in andere han- delsvennootschappen beperkt tot bepaalde mandaten, met inbegrip van die welke worden uitgeoefend ter vertegenwoordiging van een lidstaat. De hoofdindienster verwijst in dat verband naar de al- gemene bespreking. Zij begrijpt nog steeds niet waarom een uitzondering op de beperking van het combineren van mandaten verantwoord zou zijn in geval van een mandaat dat in het raam van een externe functie wordt uitgeoefend om een lidstaat te vertegenwoordigen. Mevrouw Cathy Coudyser (N-VA) steunt dit amende- ment. Ook zij ziet geen enkele objectieve en relevante verantwoording op grond waarvan het aldus ingestelde verschil in behandeling kan worden gerechtvaardigd. De minister geeft toe dat deze zinsnede niet van groot belang is voor het wetsontwerp. Nochtans is het met name bij reddingsoperaties zo dat de cumulatieregels niet van toepassing zouden zijn op de vertegenwoor- digers van de Staat. Bovendien bleek het niet altijd vanzelfsprekend te zijn voldoende bestuurders te vinden om functies uit te oefenen in bankinstellingen die van faling waren gered, wegens de verantwoordelijkheden 71 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTING S P E RIO DE 2013 2014 administrateurs devaient prendre. Il convient de conser- ver des règles garantissant la disponibilité suffisante de membres dans les conseils d’administration. Mme Meyrem Almaci (Ecolo-Groen) demande s’il faut comprendre la réponse du ministre comme indi- quant qu’il est nécessaire pour les États de disposer de suffisamment de leviers pour intervenir dans les banques en difficultés par le biais de ces administra- teurs. Un tel contrôle fait naître des préoccupations, dans la mesure où la présence de représentants des États dans les conseils d’administration des banques a pu causer une trop grande proximité entre contrôleurs et contrôlés. Le ministre conteste qu’une volonté de contrôle des banques par voie d’autorité soit à l’origine du membre de phrase querellé. * * * L’amendement n° 7 est adopté par 11 voix et une abstention. L’amendement n° 24 est rejeté par 10 voix contre 2. L’article 62, ainsi modifi é, est adopté par 11 voix et une abstention. Art. 63 à 65 Ces dispositions n’appellent aucun commentaire. * * * Les articles 62 à 65 sont successivement adoptés à l’unanimité. Art. 65/1 (nouveau) Mme  Meyrem Almaci et M.  Georges Gilkinet (Ecolo-Groen) introduisent l’amendement n° 8 (DOC 53 3406/004), qui insère une nouvelle division, consa- crée à l’exposition aux risques, composée d’un article 65/1  nouveau, qui limite à 25 % des fonds propres l’exposition aux risques sur une même contrepartie, y compris lorsque la contrepartie est un établissement de crédit mère dans l’Espace Économique Européen. die er voor de betrokken bestuurders mee gepaard gingen. De regels die overblijven, moeten waarborgen dat voldoende leden voor de raden van bestuur be- schikbaar zijn. Mevrouw Meyrem Almaci (Ecolo-Groen) vraagt zich af of de minister met zijn antwoord aangeeft dat de lidstaten over voldoende hefbomen moeten blijven beschikken om in te grijpen in de banken die door toedoen van die bestuurders in moeilijkheden verzeild zijn geraakt. Een dergelijke controle wekt bezorgdheid, aangezien de aanwezigheid van vertegenwoordigers van de Staten in de raden van bestuur van de banken wellicht heeft gezorgd voor een te innige band tussen wie controleert en wie gecontroleerd wordt. De minister betwist dat de gecontesteerde zinsnede er is gekomen omdat het de overheid erom te doen zou zijn de banken te controleren. * * * Amendement nr. 7 wordt aangenomen met 11 stem- men en 1 onthouding. Amendement nr. 24 wordt verworpen met 10 tegen 2 stemmen. Het aldus geamendeerde artikel 62 wordt aangeno- men met 11 stemmen en 1 onthouding. Art. 63 tot 65 Over deze artikelen worden geen opmerkingen gemaakt. * * * Ze worden achtereenvolgens eenparig aangenomen. Art. 65/1 (nieuw) Mevrouw Meyrem Almaci en de heer Georges Gilkinet (Ecolo-Groen) dienen amendement nr. 8 (DOC 53 3406/004) in, dat strekt tot de invoeging van een nieuwe afdeling, die betrekking heeft op de risico- blootstelling en een nieuw artikel 65/1 omvat waarbij de risicoblootstelling aan een zelfde tegenpartij wordt beperkt tot 25 % van het eigen vermogen, ook wanneer de tegenpartij een in de Europese Economische Ruimte gevestigde moederkredietinstelling is. 72 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTINGS P E RIO DE 2013 2014 M. Georges Gilkinet (Ecolo-Groen) s’est déjà expli- qué, lors de la discussion générale, sur la nécessité de procéder à cette limitation. Elle fi gurait dans les recommandations du rapport intermédiaire de la Banque Nationale de Belgique. Cette recommandation doit d’autant plus être suivie que l’une des banques prin- cipales de Belgique est devenue une fi liale belge d’un groupe international. Le ministre renvoie à l’article 116, § 6, du règlement (UE) n° 575/2013 du Parlement européen et du Conseil du 26 juin 2013 concernant les exigences prudentielles applicables aux établissements de crédit et aux entre- prises d’investissement et modifi ant le règlement (UE) n° 648/2012. Le ministre ne voit pas comment la loi belge pourrait aller plus loin que cette disposition. Celle-ci fi xe une limite normale d’exposition de 25 %. Avec l’autorisation de la Banque Nationale de Belgique, il est toutefois possible de déroger à cette limite, en permettant de prêter jusqu’à 100 % dans les relations entre fi liales et mères. Les banques critiquent cette limitation, qu’elles trouvent trop sévère. M. Georges Gilkinet (Ecolo-Groen) regrette qu’il ne reste rien des recommandations, pourtant pertinentes, émises par la Banque Nationale de Belgique au sortir de la crise bancaire et fi nancière. Pour l’intervenant, la règle retenue par le gouvernement n’est pas raisonnable. * * * L’amendement n° 8 est rejeté par 10 voix contre une et une abstention. Art. 66 à 117 Ces articles n’appellent pas d’observations. * * * Les articles 66 à 68 sont successivement adoptés à l’unanimité. Les articles 69 à 71 sont successivement adoptés par 11 voix et une abstention. Les articles 72 et 73 sont successivement adoptés par 11 voix contre une. De heer Georges Gilkinet (Ecolo-Groen) heeft tijdens de algemene bespreking al aangegeven waarom tot die beperking moet worden overgegaan. Zij maakt deel uit van de aanbevelingen in het tussentijds rapport van de Nationale Bank van België. Die aanbeveling moet des te meer ter harte worden genomen daar een van ‘s lands grootste banken een Belgische dochteronderneming van een internationale groep geworden is. De minister verwijst naar artikel 116, §  6, van Verordening (EU) nr. 575/2013  van het Europees Parlement en de Raad van 26 juni 2013 betreffende prudentiële vereisten voor kredietinstellingen en beleg- gingsondernemingen en tot wijziging van Verordening (EU) nr. 648/2012. De minister ziet niet in hoe de Belgische wet ver- der zou kunnen gaan dan die bepaling. Die voorziet in een normale blootstellingslimiet van 25 %. Mits de Nationale Bank van België daarmee instemt, kan van die beperking worden afgeweken en zouden moeder- vennootschappen en dochterondernemingen in hun onderlinge betrekkingen bedragen kunnen lenen tot 100 % kapitaal. De banken uiten kritiek op die beperking, die zij te streng vinden. De heer Georges Gilkinet (Ecolo-Groen) betreurt dat er niets overblijft van de toch relevante aanbevelingen van de Nationale Bank van België aan het einde van de fi nanciële en bankcrisis. Voor de spreker is de door de regering in aanmerking genomen regel niet redelijk. * * * Amendement nr. 8 wordt verworpen met 10 stemmen tegen 1en en 1 onthouding. Art. 66 tot 117 Over deze artikelen worden geen opmerkingen gemaakt. * * * De artikelen 66  tot 68  worden achtereenvolgens eenparig aangenomen. De artikelen 69 tot 71 worden achtereenvolgens aan- genomen met 11 stemmen en 1 onthouding. De artikelen 72  en 73  worden achtereenvolgens aangenomen met 11 stemmen tegen 1. 73 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTING S P E RIO DE 2013 2014 Les articles 74 et 75 sont successivement adoptés à l’unanimité. Les articles 76 et 77 sont successivement adoptés par 11 voix contre une. L’article 78 est adopté à l’unanimité. Les articles 79 à 84 sont successivement adoptés par 11 voix contre une. Les articles 85 à 107 sont successivement adoptés à l’unanimité. Les articles 108 et 109 sont successivement adoptés par 11 voix et une abstention. L’ article 110 est adopté par 10 voix et 2 abstentions. Les articles 111 et 112 sont successivement adoptés par 11 voix et une abstention. L’ article 113 est adopté par 10 voix et 2 abstentions. Les articles 114 à 117 sont successivement adoptés à l’unanimité. Art. 118 M.  Georges Gilkinet et Mme  Meyrem Almaci (Ecolo-Groen) déposent l’amendement n°  14  (DOC 53 3406/004) qui tend à interdire tout lien économique entre des banques de dépôt et des banques d’investis- sement et à s’assurer que deux entités ne pourront pas constituer deux entités d’un même groupe. Le ministre indique que, lors de la discussion géné- rale, il a déjà indiqué que l’ensemble du dispositif prévu aux articles 128 à 131 est satisfaisant pour couvrir les risques de trading entre sociétés sœurs d’une part bancaires et d’autre part de bourse. Les règles de ringfencing prévues sont suffisantes. Mme Meyrem Almaci (Ecolo-Groen) souligne une fois de plus qu’elle plaide pour un changement de modèle économique et par conséquent pour une séparation nette entre banques de dépôt et banques d’investissement. Une alternative (“second best option”) acceptable aurait été l’adoption de règles de ringfencing très De artikelen 74  en 75  worden achtereenvolgens eenparig aangenomen. De artikelen 76  en 77  worden achtereenvolgens aangenomen met 11 stemmen tegen 1. Artikel 78 wordt eenparig aangenomen. De artikelen 79  tot 84  worden achtereenvolgens aangenomen met 11 stemmen tegen 1. De artikelen 85 tot 107 worden achtereenvolgens eenparig aangenomen. De artikelen 108 en 109 worden achtereenvolgens aangenomen met 11 stemmen en 1 onthouding. Artikel 110 wordt aangenomen met 10 stemmen en 2 onthoudingen. De artikelen 111 en 112 worden achtereenvolgens aangenomen met 11 stemmen en 1 onthouding. Artikel 113 wordt aangenomen met 10 stemmen en 2 onthoudingen. De artikelen 114 tot 117 worden achtereenvolgens eenparig aangenomen. Art. 118 De heer Georges Gilkinet (Ecolo-Groen) en mevrouw Meyrem Almaci (Ecolo-Groen) dienen amendement nr. 14  (DOC 53  3406/004) in, dat ertoe strekt elke economische band tussen depositobanken en investe- ringsbanken te verbieden en ervoor te zorgen dat twee eenheden geen twee entiteiten van eenzelfde groep kunnen vormen. De minister geeft aan dat hij tijdens de algemene bespreking al heeft aangegeven dat het hele dispositief in de artikelen 128 tot 131 volstaat om de risico’s van trading tussen bank en beurszustervennootschappen te dekken. De in uitzicht gestelde regels inzake ring- fencing volstaan. Mevrouw Meyrem Almaci (Ecolo-Groen) benadrukt eens te meer dat zij pleit voor om een verandering van economie en bijgevolg voor een duidelijke scheiding tussen depositobanken en investeringsbanken. Een second best option zou de vaststelling zijn geweest van bijzonder vergaande en volledige 74 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTINGS P E RIO DE 2013 2014 poussées et complètes; ce qui n’est pas le cas en l’espèce. Le dispositif proposé est un dispositif minimum comprenant une séparation fl oue des métiers bancaires et un renforcement du pouvoir d’interprétation de la Banque Nationale. * * * L’amendement n° 14 est rejeté par 10 voix contre une et une abstention. L’article 118 est adopté par 11 voix contre une. Art. 119  M.  Georges Gilkinet et Mme  Meyrem Almaci (Ecolo-Groen) déposent l’amendement n° 9  (DOC 53 3406/004) qui tend à interdire à tout établissement de crédit d’exercer des activités de négociation pour compte propre et pour compte de tiers, que ce soit directement ou par l’intermédiaire de fi liales belges ou étrangères. En effet, les auteurs estiment qu’il est difficile en pratique de déterminer si des opérations bancaires seront ou ont été effectuées pour compte d’autrui ou non. Il est dès lors opportun de supprimer les exceptions prévues par le projet de loi. * * * L’amendement n° 9 est rejeté par 10 voix contre une et une abstention. L’article 119 est adopté par 10 voix contre une et une abstention. Art. 120  Cet article n’appelle pas d’observations. * * * L’article 120 est adopté par 11 voix et une abstention. ringfencing-regels, wat hier niet het geval is. Het voor- gestelde dispositief is een minimumregeling met een vage scheiding van de bankberoepen en een opvoering van de interpretatiebevoegdheid van de Nationale Bank. * * * Amendement nr. 14 wordt verworpen met 10 stem- men tegen 1 en 1 onthouding. Artikel 118 wordt aangenomen met 11  stemmen tegen 1. Art. 119 De heer Georges Gilkinet (Ecolo-Groen) en mevrouw Meyrem Almaci (Ecolo-Groen) dienen amendement nr. 9 (DOC 53 3406/004) in, dat ertoe strekt elke kre- dietinstelling te verbieden trading-activiteiten voor eigen rekening en voor rekening van derden uit te oefenen, hetzij rechtstreeks, hetzij via Belgische of buitenlandse dochterondernemingen. De indieners vinden het in de praktijk immers moeilijk te bepalen of bankactiviteiten al dan niet zijn of zullen worden verricht voor rekening van een ander. Het is daarom aangewezen de uitzon- deringen in het wetsontwerp weg te laten. * * * Amendement nr. 9 wordt verworpen met 10 stemmen tegen 1 en 1 onthouding. Artikel 119 wordt aangenomen met 10 stemmen tegen 1 en 1 onthouding. Art. 120 Over dit artikel worden geen opmerkingen gemaakt. * * * Artikel 120 wordt aangenomen met 11 stemmen en 1 onthouding. 75 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTING S P E RIO DE 2013 2014 Art. 121 M.  Georges Gilkinet et Mme  Meyrem Almaci (Ecolo-Groen) déposent l’amendement n° 10 (DOC 53 3406/004) qui tend à nouveau à interdire, pour les banques de dépôt, la négociation pour compte propre et pour compte de tiers. * * * L’amendement n° 10 est rejeté par 10 voix contre une et une abstention. L’article 121 est adopté par 10 voix contre une et une abstention. Art. 122 M.  Georges Gilkinet et Mme  Meyrem Almaci (Ecolo-Groen) déposent l’amendement n° 11  (DOC 53 3406/004) qui vise à supprimer cet article. M. Georges Gilkinet et Mme Meyrem Almaci (Ecolo- Groen) déposent également l’amendement n° 13 (DOC 53  3406/004) qui constitue un sous-amendement à l’amendement n° 11. Cet amendement vise à renforcer le contrôle de la négociation pour compte de tiers et à rétablir le contrôle du parlement lors de l’instauration de règles relatives aux opérations sur instruments fi nan- ciers et à supprimer ainsi le mécanisme des habilitations accordées au Roi. Les auteurs se réfèrent pour le surplus à la justifi ca- tion de leur amendement. * * * L’amendement n° 13 est rejeté par 10 voix contre une et une abstention. L’amendement n° 11 est rejeté par 10 voix contre une et une abstention. L’article 122 est adopté par 10 voix contre une et une abstention Art. 121 De heer Georges Gilkinet (Ecolo-Groen) en mevrouw Meyrem Almaci (Ecolo-Groen) dienen amendement nr. 10 (DOC 53 3406/004) in, dat er opnieuw toe strekt de depositobanken te verbieden trading activiteiten te verrichten voor eigen rekening en voor rekening van derden. * * * Amendement nr. 10 wordt verworpen met 10 stem- men tegen 1 en 1 onthouding. Artikel 121 wordt aangenomen met 10 stemmen tegen 1 en 1 onthouding. Art. 122 De heer Georges Gilkinet (Ecolo-Groen) en mevrouw Meyrem Almaci (Ecolo-Groen) dienen amendement nr. 11 (DOC 53 3406/004) in, tot weglating van dit artikel. Dezelfde indieners dienen als subamendement op amendement nr. 11  ook amendement nr. 13  (DOC 53 3406/004) in. Dit amendement strekt ertoe het toe- zicht op de handel voor rekening van derden te verster- ken en de controle door het Parlement te herstellen bij de instelling van regels betreffende verrichtingen met fi nanciële instrumenten, en aldus de machtigingsrege- ling aan de Koning te schrappen. Voor het overige verwijzen de indieners naar de ver- antwoording van hun amendement. * * * Amendement nr. 13 wordt verworpen met 10 stem- men tegen 1 en 1 onthouding. Amendement nr. 11 wordt verworpen met 10 stem- men tegen 1 en 1 onthouding. Artikel 122 wordt aangenomen met 10 stemmen tegen 1 en 1 onthouding. 76 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTINGS P E RIO DE 2013 2014 Art. 123 M.  Georges Gilkinet et Mme  Meyrem Almaci (Ecolo-Groen) déposent l’amendement n° 12  (DOC 53 3406/004) qui vise à supprimer cet article. Il s’agit de tracer une ligne claire entre activités autorisées et activités interdites au sein d’une banque de dépôt. * * * L’amendement n° 12 est rejeté par 10 voix contre une et une abstention. L’article 123 est adopté par 10 voix contre une et une abstention. Art. 124 et 125 Ces articles n’appellent pas d’observations. * * * Les articles 124 et 125 sont successivement adoptés par 11 voix et une abstention Art. 126 M.  Georges Gilkinet et Mme  Meyrem Almaci (Ecolo-Groen) déposent l’amendement n° 15  (DOC 53  3406/004) qui vise à interdire tout lien écono- mique entre des banques de dépôt et des banques d’investissement. * * * L’amendement n° 15 est rejeté par 10 voix contre une et une abstention. L’article 126 est adopté par 10 voix contre une et une abstention. Art. 127 Cet article n’appelle pas d’observations. * * * Art. 123 De heer Georges Gilkinet (Ecolo-Groen) en mevrouw Meyrem Almaci (Ecolo-Groen) dienen amendement nr. 12 (DOC 53 3406/004) in, tot weglating van dit artikel. Het is de bedoeling een duidelijke lijn te trekken tussen de toegestane activiteiten en de verboden activiteiten bij een depositobank. * * * Amendement nr. 12 wordt verworpen met 10 stem- men tegen 1 en 1 onthouding. Artikel 123 wordt aangenomen met 10 stemmen tegen 1 en 1 onthouding. Art. 124 en 125 Over deze artikelen worden geen opmerkingen gemaakt. * * * De artikelen 124 en 125 worden achtereenvolgens aangenomen met 11 stemmen en 1 onthouding. Art. 126 De heer Georges Gilkinet (Ecolo-Groen) en mevrouw Meyrem Almaci (Ecolo-Groen) dienen amendement nr. 15 (DOC 53 3406/004) in, dat ertoe strekt elke eco- nomische band te verbieden tussen depositobanken en investeringsbanken. * * * Amendement nr. 15 wordt verworpen met 10 stem- men tegen 1 en 1 onthouding. Artikel 126 wordt aangenomen met 10 stemmen tegen 1 en 1 onthouding. Art. 127 Over dit artikel worden geen opmerkingen gemaakt. * * * 77 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTING S P E RIO DE 2013 2014 L’article 127 est adopté par 10 voix contre une et une abstention. Art. 128 à 130 M. Georges Gilkinet et Mme Meyrem Almaci (Ecolo- Groen) déposent successivement les amendements n°s 16 à 18 (DOC 53 3406/004) qui visent à prévoir une réelle séparation des activités bancaires et des entités qui exercent ces différentes activités. La coexistence de banques de dépôt et d’investissement au sein d’un même groupe est interdite. * * * Les amendements n°s 16 à 18 sont successivement rejetés par 10 voix contre une et une abstention. Les articles 128 à 130 sont successivement adoptés par 10 voix contre une et une abstention. Art. 131 et 132 Ces articles n’appellent pas d’observations. * * * Les articles 131 et 132 sont successivement adoptés par 11 voix et une abstention Art. 133 Cet article n’appelle pas d’observations. * * * L’article 133 est adopté par 10 voix et 2 abstentions. Art. 134 à 228 Ces articles n’appellent pas d’observations. * * * Artikel 127 wordt aangenomen met 10 stemmen tegen 1 en 1 onthouding. Art. 128 tot 130 De heer Georges Gilkinet (Ecolo-Groen) en mevrouw Meyrem Almaci (Ecolo-Groen) dienen achtereenvolgens de amendementen nr. 16 tot 18 (DOC 53 3406/004) in, die een echte scheiding beogen aan te brengen tussen de bankactiviteiten en de entiteiten welke die verschil- lende activiteiten verrichten. Het naast elkaar bestaan van depositobanken en investeringsbanken binnen een zelfde groep is verboden. * * * De amendementen nrs. 16  tot 18  worden achter- eenvolgens verworpen met 10 stemmen tegen 1 en 1 onthouding. De artikelen 128 tot 130 worden achtereenvolgens aangenomen met 10 stemmen tegen 1 en 1 onthouding. Art. 131 en 132 Over deze artikelen worden geen opmerkingen gemaakt. * * * De artikelen 131 en 132 worden achtereenvolgens aangenomen met 11 stemmen en 1 onthouding. Art. 133 Over dit artikel worden geen opmerkingen gemaakt. * * * Artikel 133 wordt aangenomen met 10 stemmen en 2 onthoudingen. Art. 134 tot 228 Over deze artikelen worden geen opmerkingen gemaakt. * * * 78 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTINGS P E RIO DE 2013 2014 Les articles 134 à 228 sont successivement adoptés par 11 voix et une abstention. Art. 229 Cet article n’appelle pas d’observations. * * * L’article 229 est adopté par 10 voix et 2 abstentions. Art. 230 à 254 Ces articles n’appellent pas d’observations. * * * Les articles 230 à 254 sont successivement adoptés par 11 voix et une abstention. Art. 255 Cet article n’appelle pas d’observations. * * * L’article 255 est adopté par 10 voix et 2 abstentions. Art. 256 à 310 Ces articles n’appellent pas d’observations. * * * Les articles 256 à 310 sont successivement adoptés par 11 voix et une abstention. Art. 311 Cet article n’appelle pas d’observations. * * * De artikelen 134 tot 228 worden achtereenvolgens aangenomen met 11 stemmen en 1 onthouding. Art. 229 Over dit artikel worden geen opmerkingen gemaakt. * * * Artikel 229 wordt aangenomen met 10 stemmen en 2 onthoudingen. Art. 230 tot 254 Over deze artikelen worden geen opmerkingen gemaakt. * * * De artikelen 230 tot 254 worden achtereenvolgens aangenomen met 11 stemmen en 1 onthouding. Art. 255 Over dit artikel worden geen opmerkingen gemaakt. * * * Artikel 255 wordt aangenomen met 10 stemmen en 2 onthoudingen. Art. 256 tot 310 Over deze artikelen worden geen opmerkingen gemaakt. * * * De artikelen 256 tot 310 worden achtereenvolgens aangenomen met 11 stemmen en 1 onthouding. Art. 311 Over dit artikel worden geen opmerkingen gemaakt. * * * 79 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTING S P E RIO DE 2013 2014 L’article 311 est adopté par 10 voix et 2 abstentions. Art. 312 à 339 Ces articles n’appellent pas d’observations. * * * Les articles 312 à 339 sont successivement adoptés par 11 voix et une abstention. Art. 340 M. Carl Devlies (CD&V) et consorts déposent l’amen- dement n° 2 (DOC 53 3406/003) qui vise à corriger une erreur matérielle de référence dans ledit article. * * * L’amendement n°2  est adopté 11  voix et une abstention. L’article 340, ainsi modifié,  est adopté par à l’unanimité. Art. 341 à 344 Ces articles n’appellent pas d’observations. * * * Les articles 341 à 344 sont successivement adoptés par 11 voix et une abstention. Art. 345 M.  Raf Terwingen (CD&V) et consorts déposent l’amendement n° 5 (DOC 53 3406/004) qui a le même objet que l’amendement n°3. L’amendement vise à prévoir que l’autorité de résolution peut rendre public le fait qu’un établissement de crédit ou une personne a commis une infraction aux dispositions prévues par la loi. L’amendement répond ainsi à une obligation prévue par la proposition de directive établissant un cadre pour Artikel 311 wordt aangenomen met 10 stemmen en 2 onthoudingen. Art. 312 tot 339 Over deze artikelen worden geen opmerkingen gemaakt. * * * De artikelen 312 tot 339 worden achtereenvolgens aangenomen met 11 stemmen en 1 onthouding. Art. 340 De heer Carl Devlies (CD&V) c.s. dient amendement nr. 2 (DOC 53 3406/003) in, dat ertoe strekt een materi- ele verwijzingsfout in dat artikel te verbeteren. * * * Amendement nr. 2 wordt aangenomen met 11 stem- men en 1 onthouding. Het aldus geamendeerde artikel 340 wordt eenparig aangenomen. Art. 341 tot 344 Over deze artikelen worden geen opmerkingen gemaakt. * * * De artikelen 341 tot 344 worden achtereenvolgens aangenomen met 11 stemmen en 1 onthouding. Art. 345 De heer Raf Terwingen (CD&V) c.s. dient amendement nr. 5 (DOC 53 3406/004) in, dat hetzelfde oogmerk heeft als amendement nr. 3. Het amendement beoogt erin te voorzien dat de afwikkelingsautoriteit openbaar mag ma- ken dat een kredietinstelling of een persoon een overtre- ding van de wetsbepalingen heeft begaan. Aldus komt het amendement tegemoet aan een verplichting die in uitzicht wordt gesteld bij het voorstel voor een Richtlijn van het 80 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTINGS P E RIO DE 2013 2014 le redressement et la résolution des défaillances d’éta- blissements de crédit et d’entreprises d’investissement. * * * L’amendement n° 3 est retiré. L’amendement n° 5  est adopté par 10  voix et 2 abstentions. L’article 345 est adopté par 11 voix et une abstention. Art. 346 et 347 Ces articles n’appellent pas d’observations. * * * Les articles 346 et 347 sont successivement adoptés par 11 voix et une abstention. Art. 348 M.  Raf Terwingen (CD&V) et consorts déposent l’amendement n° 6 (DOC 53 3406/004) qui vise à intro- duire des sanctions pénales lorsque les membres de l’organe légal d’administration d’un établissement de crédit ne se conforment pas aux injonctions données par l’autorité de résolution ou lui communiquent sciemment des informations inexactes. De manière générale, Mme Cathy Coudyser (N-VA) s’interroge quant à un éventuel cumul des sanctions pénales et administratives prévues dans le projet. Le ministre répond que, le cas échéant, le principe “non bis in idem” peut trouver à s’appliquer. * * * L’amendement n° 6 est adopté par 11 voix et une abstention. L’article 348, ainsi modifi é, est adopté par 10 voix et 2 abstentions. Europees Parlement en de Raad betreffende de totstand- brenging van een kader voor het herstel en de afwikkeling van kredietinstellingen en beleggingsondernemingen. * * * Amendement nr. 3 wordt ingetrokken. Amendement nr. 5 wordt aangenomen met 10 stem- men en 2 onthoudingen. Artikel 345 wordt aangenomen met 11 stemmen en 1 onthouding. Art. 346 en 347 Over deze artikelen worden geen opmerkingen gemaakt. * * * De artikelen 346 en 347 worden achtereenvolgens aangenomen met 11 stemmen en 1 onthouding. Art. 348 De heer Raf Terwingen (CD&V) c.s. dient amende- ment nr. 6 (DOC 53 3406/004) in, dat ertoe strekt straf- sancties in te stellen wanneer de leden van het wettelijk bestuursorgaan van een kredietinstelling niet ingaan op de aanmaningen van de afwikkelingsautoriteit of haar bewust onjuiste informatie bezorgen. Algemeen heeft mevrouw Cathy Coudyser (N-VA) bedenkingen bij de eventuele cumulatie van de straf- sancties en de administratieve sancties waarin het wetsontwerp voorziet. De minister antwoordt dat in deze het non bis in idem- beginsel in voorkomend geval toepassing kan vinden. * * * Amendement nr. 6 wordt aangenomen met 11 stem- men en 1 onthouding. Het aldus geamendeerde artikel 348 wordt aangeno- men met 10 stemmen en 2 onthoudingen. 81 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTING S P E RIO DE 2013 2014 Art. 349 à 414 Ces articles n’appellent pas d’observations. * * * Les articles 349 à 414 sont successivement adoptés par 11 voix et une abstention. Art. 415 M.  Georges Gilkinet et Mme  Meyrem Almaci (Ecolo-Groen) déposent l’amendement n° 19  (DOC 53  3406/004) qui vise à limiter l’usage de sociétés de management par des administrateurs de banques jusqu’au 31 décembre 2014 et non pas jusqu’à l’expi- ration des mandats desdits administrateurs. Le ministre rappelle que les personnes morales ne peuvent exercer que des mandats non exécutifs. Pour le surplus, l’article 415 du projet entend simplement permettre à ces sociétés de poursuivre leur mandat jusqu’à leur expiration. En ce qui concerne l’amendement, le ministre juge les termes de “sociétés de management” utilisés par les auteurs de l’amendement quelque peu trompeurs. En outre, l’amendement ne correspond pas à l’intention de leurs auteurs puisque le texte prévoit que les personnes morales sont autorisées à poursuivre l’exercice de leur mandat en cours jusqu’à l’entrée en vigueur de la loi présente loi. Mme Meyrem Almaci (Ecolo-Groen) indique qu’elle rectifi era cette erreur de rédaction. * * * L’amendement n° 19 est rejeté par 10 voix contre une et une abstention. L’article 415 est adopté par 10 voix contre une et une abstention. Art. 416 à 418 Ces articles n’appellent pas d’observations. * * * Art. 349 tot 414 Over deze artikelen worden geen opmerkingen gemaakt. * * * De artikelen 349 tot 414 worden achtereenvolgens aangenomen met 11 stemmen en 1 onthouding. Art. 415 De heer Georges Gilkinet en mevrouw Meyrem Almaci (Ecolo-Groen) dienen amendement nr. 19 (DOC 53 3406/004) in, dat ertoe strekt het gebruik van een beheersvennootschap door bankbestuurders te beper- ken tot 31 december 2014, veeleer dan het mandaat van deze bestuurders voort te zetten tot het afl oopt. De minister herinnert eraan dat rechtspersonen al- leen niet-uitvoerende mandaten mogen uitoefenen. Voor het overige strekt artikel 415 van het wetsontwerp er louter toe die vennootschappen in staat te stellen hun mandaat voort te zetten tot het afl oopt. Met betrekking tot het amendement vindt de minister dat de indieners ervan het begrip “beheersvennoot- schap” enigszins misleidend gebruiken. Bovendien strookt het amendement niet met de intentie van de indieners ervan, aangezien de tekst bepaalt dat de rechtspersonen hun lopende mandaat mogen voortzet- ten totdat deze wet in werking treedt. Mevrouw Meyrem Almaci (Ecolo-Groen) geeft aan dat ze deze redactionele vergissing zal rechtzetten. * * * Amendement nr. 19 wordt verworpen met 10 stem- men tegen 1 en 1 onthouding. Artikel 415 wordt aangenomen met 10 stemmen tegen 1 en 1 onthouding. Art. 416 tot 418 Over deze artikelen worden geen opmerkingen gemaakt. * * * 82 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTINGS P E RIO DE 2013 2014 Les articles 416 à 418 sont successivement adoptés par 11 voix et une abstention. Art. 419 M. Carl Devlies (CD&V) et consorts déposent l’amen- dement n° 4 (DOC 53 3406/003) qui tend à remplacer l’article 419. L’amendement supprime d’une part la référence à la date du transfert des misions au Fonds spécial de protection pour les dépôts et d’autre part ins- taure la dénomination générale de “Fonds de garantie”. * * * L’amendement n° 4 est adopté par 11 voix et une abstention. Art. 420 à 422 Ces articles n’appellent pas d’observations. * * * Les articles 420 à 422 sont successivement adoptés par 11 voix et une abstention. Annexe I Cette annexe n’appelle pas d’observations. * * * Les articles 1 à 9 de l’Annexe I sont successivement adoptés par 10 voix contre une et une abstention. Annexe II Art. 1er M. Georges Gilkinet (Ecolo-Groen) et Mme Meyrem Almaci (Ecolo-Groen) déposent l’amendement n° 20 (DOC 53 3406/004) qui tend à préciser davantage les principes relatifs à la politique de rémunération. Celle-ci doit être fi xée en tenant compte d’un intérêt à long-terme de l’établissement de crédit. De artikelen 416 tot 418 worden achtereenvolgens aangenomen met 11 stemmen en 1 onthouding. Art. 419 De heer Carl Devlies (CD&V) c.s. dient amendement nr. 4 (DOC 53 3406/003) in, dat ertoe strekt artikel 419 te vervangen. Het amendement schrapt enerzijds de verwijzing naar de datum waarop de taken aan het Bijzonder Beschermingsfonds voor de deposito’s wor- den overgedragen, en voert anderzijds de algemene benaming Garantiefonds in. * * * Amendement nr. 4 wordt aangenomen met 11 stem- men en 1 onthouding. Art. 420 tot 422 Over deze artikelen worden geen opmerkingen gemaakt. * * * De artikelen 420 tot 422 worden achtereenvolgens aangenomen met 11 stemmen en 1 onthouding. Bijlage I Over deze bijlage worden geen opmerkingen gemaakt. * * * De artikelen 1 tot 9 van Bijlage I worden achtereen- volgens aangenomen met 10  stemmen tegen 1  en 1 onthouding. Bijlage II Art. 1 De heer Georges Gilkinet en mevrouw Meyrem Almaci (Ecolo-Groen) dienen amendement nr. 20 (DOC 53 3406/004) in, dat ertoe strekt de principes inzake het remuneratiebeleid nader te bepalen. Bij de bepa- ling daarvan moet rekening worden gehouden met de langetermijnbelangen van de kredietinstelling. 83 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTING S P E RIO DE 2013 2014 Le ministre rétorque que le texte de cet amendement est déjà repris à l’article 67 du projet et qu’il fait donc double emploi. Mme  Meyrem Almaci (Ecolo-Groen) estime que l’amendement n° 20 est plus complet et plus précis que le texte de l’article 67 en ce qu’il prévoit explicitement l’obligation de tenir compte des intérêts des épargnants, du personnel et des actionnaires de l’établissement de crédit mais aussi l’interdiction de structurer la rémuné- ration d’une manière qui pourrait inciter à une prise de risque excessive. Mme Cathy Coudyser (N-VA) s’interroge sur la raison pour laquelle le projet de loi prévoit dans deux articles distincts (articles 69  et 71) les règles relatives à la politique de rémunération pour d’une part les établis- sements de crédit en général et d’autre part pour les établissements de crédit ayant reçu un soutien fi nancier des pouvoirs publics. Ces dernières ne sont-elles pas déjà reprises dans la première catégorie? Le ministre précise que dans la mesure où tant l’accord de gouvernement que la réglementation euro- péenne prévoit cette distinction; celle-ci a été maintenue. Art. 2 à 11 Ces articles n’appellent pas d’observations. Art. 12 M.  Georges Gilkinet et Mme  Meyrem Almaci (Ecolo-Groen) déposent l’amendement n° 21  (DOC 53 3406/004) qui vise à limiter toute indemnité de départ à un maximum de six mois de rémunération fi xe. Art. 13 à 16 Ces articles n’appellent pas d’observations. Art. 17 M.  Georges Gilkinet et Mme  Meyrem Almaci (Ecolo-Groen) déposent l’amendement n° 22  (DOC 53 3406/004) qui vise à limiter au sein des banques De minister repliceert dat de tekst van dit amende- ment al is opgenomen in de tekst van het ontworpen artikel 67 en dat men dus in herhaling valt. Mevrouw Meyrem Almaci (Ecolo-Groen) is van mening dat de tekst van amendement nr. 20 vollediger en nauwkeuriger is dan die van artikel 67, aangezien uitdrukkelijk wordt voorzien in de verplichting rekening te houden met de belangen van de spaarders, de per- soneelsleden en de aandeelhouders van de kredietin- stelling, maar ook in het verbod de remuneratie zo op te bouwen dat tot het nemen van buitensporige risico’s wordt aangespoord. Mevrouw Cathy Coudyser (N-VA) vraagt zich af waarom de regels met betrekking tot het remuneratie- beleid voor de kredietinstellingen in het algemeen in een ander artikel worden opgenomen dan die voor de kredietinstellingen die fi nanciële steun van de overheid hebben gekregen (respectievelijk de artikelen 69 en 71). Behoren laatstgenoemde instellingen ook niet tot de eerste categorie? De minister preciseert dat zowel het regeerakkoord als de Europese regelgeving dat onderscheid maken en dat het wetsontwerp dat onderscheid dan ook heeft behouden. Art. 2 tot 11 Over deze artikelen worden geen opmerkingen gemaakt. Art. 12 De heer Georges Gilkinet en mevrouw Meyrem Almaci (Ecolo-Groen) dienen amendement nr. 21 (DOC 53 3406/004) in, dat ertoe strekt elke vertrekvergoeding te beperken tot een bedrag dat overeenstemt met maxi- mum zes maanden vaste beloning. Art. 13 tot 16 Over deze artikelen worden geen opmerkingen gemaakt. Art. 17 De heer Georges Gilkinet en mevrouw Meyrem Almaci (Ecolo-Groen) dienen amendement nr. 22 (DOC 53 3406/004) in, dat ertoe strekt in de door de overheid 84 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTINGS P E RIO DE 2013 2014 aidées par les pouvoirs publics toute indemnité de départ à un maximum de six mois de rémunération fi xe. De cette manière, un seul régime sera d’application à l’ensemble des banques. Art. 18 à 20 Ces articles n’appellent pas d’observations. * * * Les amendements n°s 20 à 22 sont successivement rejetés par 10 voix contre une et une abstention. Les articles 1 à 20 de l’Annexe II sont successivement adoptés par 10 voix contre une et une abstention Annexe III Cette annexe n’appelle pas d’observations. * * * Les articles 1 à 17 de l’Annexe III sont successive- ment adoptés par 10 voix contre une et une abstention Annexe IV Art. 1 à 12 Ces articles n’appellent pas d’observations. Art. 13 M.  Georges Gilkinet et Mme  Meyrem Almaci (Ecolo-Groen) déposent l’amendement n° 23  (DOC 53 3406/004) qui tend à fi xer le niveau du coussin de fonds propres pour risque systémique à 5 % du montant total d’exposition au risque, tel que le permet l’article 133 de la directive 213/36/UE. geholpen banken elke vertrekvergoeding te beperken tot maximum zes maanden vast loon. Aldus zal er voor alle banken één enkele regeling gelden. Art. 18 to 20 Over deze artikelen worden geen opmerkingen gemaakt. * * * De amendementen nrs. 20 tot 22 worden achter- eenvolgens verworpen met 10 stemmen tegen 1 en 1 onthouding. De artikelen 1 tot 20 van Bijlage II worden achter- eenvolgens aangenomen met 10 stemmen tegen 1 en 1 onthouding. Bijlage III Over deze bijlage worden geen opmerkingen gemaakt. * * * De artikelen 1 tot 17 van Bijlage III worden achter- eenvolgens aangenomen met 10 stemmen tegen 1 en 1 onthouding. Bijlage IV Art. 1 tot 12  Over deze artikelen worden geen opmerkingen gemaakt. Art. 13 De heer Georges Gilkinet en mevrouw Meyrem Almaci (Ecolo-Groen) dienen amendement nr. 23 (DOC 53 3406/004) in, dat ertoe strekt de kernkapitaalbuffer voor systeemrisico’s op 5 % van het totale risicobloot- stellingsbedrag vast te stellen, zoals is toegelaten bij artikel 133 van Richtlijn 213/36/EU. 85 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTING S P E RIO DE 2013 2014 Le ministre précise que l’harmonisation maximale prévue par l’article 131, 9° de ladite directive ne permet pas d’aller au-delà de 3,5 %. Art. 14 à 22 Ces articles n’appellent pas d’observations. * * * L’amendement n° 23 est rejeté par 10 voix contre une et une abstention. Les articles 1 à 22 de l’Annexe IV sont adoptés par 10 voix contre une et une abstention Annexe V Cette annexe n’appelle pas d’observations. * * * Les articles 1 à 4 de l’Annexe V sont successivement adoptés par 10 voix contre une et une abstention Annexe VI Cette annexe n’appelle pas d’observations. * * * Les articles 1 à 3 de l’Annexe VI sont successivement adoptés par 10 voix contre une et une abstention. * * * De minister preciseert dat de bij artikel 131, 9°, van de genoemde richtlijn bedoelde maximumharmonisatie niet toestaat dat men boven 3,5 % gaat. Art. 14 tot 22  Over deze artikelen worden geen opmerkingen gemaakt. * * * Amendement nr. 23 wordt verworpen met 10 stem- men tegen 1 en 1 onthouding. De artikelen 1 tot 22 van Bijlage IV worden aangeno- men met 10 stemmen tegen 1 en 1 onthouding. Bijlage V Over deze bijlage worden geen opmerkingen gemaakt. * * * De artikelen 1 tot 4 van Bijlage V worden achter- eenvolgens aangenomen met 10 stemmen tegen 1 en 1 onthouding. Bijlage VI Over deze bijlage worden geen opmerkingen gemaakt. * * * De artikelen 1 tot 3 van Bijlage VI worden achter- eenvolgens aangenomen met 10 stemmen tegen 1 en 1 onthouding. * * * 86 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTINGS P E RIO DE 2013 2014 IV. — DISCUSSION DES ARTICLES DU PROJET DE LOI N°3413 ET VOTES A. Procédure M. Georges Gilkinet, président, n’accepte pas qu’une série de nouveaux chapitres et de nouvelles dispositions soient insérés dans le projet de loi par voie d’amende- ments. Il fait observer que le Conseil d’État n’a pas pu formuler d’avis sur ces dispositions. M. Carl Devlies (CD&V) précise que ces amende- ments permettent d’intégrer dans le projet les textes qui ont été approuvés au sein du comité de concertation avec les Régions. Les matières traitées dans les amen- dements ont fait l’objet de débats pendant toute une année. Il convient de poursuivre les travaux de manière à ce que ces textes puissent être adoptés à temps par la Chambre et le Sénat? M. Georges Gilkinet, président, n’est pas convaincu que tous les amendements concernent des thèmes sur lesquels le comité de concertation s’est prononcé. Il estime qu’il faut demander l’avis du Conseil d’État sur ces amendements. Il met au vote la demande d’envoyer les amendements pour avis au Conseil d’État. La commission rejette cette demande par 9  voix contre 4. B. Discussion des articles Article 1er M. Raf Terwingen (CD&V) et consorts présentent un amendement n° 15 (DOC 53 3413/003) qui vise à indiquer clairement que les articles 78, 157, 181/1 et 181/2  relèvent du champ d’application de l’article 77 de la Constitution et qu’il s’agit donc de compé- tences relevant de la procédure bicamérale obliga- toire. L’amendement a pour but de mettre en œuvre l’accord de coopération conclu entre l’État fédéral, la Région wallonne, la Région fl amande et la Région de Bruxelles-Capitale. M. Carl Devlies (CD&V) précise que cet amendement fi xe la coordination entre les autorités régionales et l’autorité fédérale. Mme Veerle Wouters (N-VA) demande s’il n’y a pas lieu de scinder le projet de loi et d’intégrer les articles qui relèvent du champ d’application de l’article 77 de la Constitution dans un projet de loi distinct. IV. — ARTIKELSGEWIJZE BESPREKING VAN WETSONTWERP NR. 3413 EN STEMMINGEN A. Procedure De heer Georges Gilkinet, voorzitter, gaat er niet mee akkoord dat bij wijze van amendementen een aantal nieuwe hoofdstukken en bepalingen in het wetsont- werp worden ingevoegd. Hij merkt op dat de Raad van State geen advies over deze bepalingen heeft kunnen verstrekken. De heer Carl Devlies (CD&V) verduidelijkt dat door middel van die amendementen de teksten die in het overlegcomité met de gewesten werden goedgekeurd in het ontwerp worden opgenomen. Over de in de amen- dementen behandelde materies werd gedurende een jaar gedebatteerd. Het is zaak voort te werken zodat die teksten tijdig door de Kamer en de Senaat kunnen worden aangenomen. De heer Georges Gilkinet, voorzitter, is er niet van overtuigd dat alle amendementen handelen over the- ma’s waarover in het overlegcomité werd beslist. Hij is van oordeel dat het advies van de Raad van State over deze amendementen moet worden gevraagd. Hij legt de vraag om de amendementen voor advies naar de Raad van State te sturen ter stemming voor. De commissie verwerpt die vraag met 9  tegen 4 stemmen. B. Artikelsgewijze bespreking Artikel 1 De heer Raf Terwingen (CD&V) c.s. dienen het amen- dement nr. 15 (DOC 53 3413/003) in dat ertoe strekt duidelijk te stellen dat de artikelen 78, 157, 181/1 en 181/2 onder de toepassing vallen van artikel 77 van de Grondwet en dat het dus om verplichte bicamerale bevoegdheden gaat. Het doel van het amendement is om uitwerking te geven aan het samenwerkingsakkoord tussen de Federale Staat, het Vlaamse Gewest, het Waalse Gewest en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. De heer Carl Devlies (CD&V) verduidelijkt dat door dit amendement de coördinatie tussen de gewestelijke overheden en de federale overheid wordt vastgelegd. Mevrouw Veerle Wouters (N-VA) vraagt of het niet nodig is om het wetsontwerp te splitsen en de artikelen die vallen onder de toepassing van artikel 77 van de Grondwet in een afzonderlijk wetsontwerp op te nemen. 87 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTING S P E RIO DE 2013 2014 M. Georges Gilkinet, président, evalue que ce n’est pas vraiment nécessaire parce qu’il a déjà été décidé d’envoyer l’ensemble du projet de loi au Sénat. Le ministre souscrit à l’amendement. Art. 2 à 58 Ces articles ne donnent lieu à aucune observation. Art. 59 M. Raf Terwingen (CD&V) et consorts présentent l’amendement n° 7 (DOC 53 3413/003) tendant à com- pléter l’article proposé afi n de préciser la compétence du Collège de résolution. M. Carl Devlies (CD&V) précise que le Collège de résolution doit contrôler l’exécution de la directive BRR (Bank Recovery and Resolution). Ce Collège dispose de la même compétence que le Comité de direction pour veiller à l’application de la directive. L’amendement à l’examen tend à l’indiquer clairement. Le ministre marque son accord sur l’amendement. Art. 60 à 65 Ces articles ne donnent lieu à aucune observation. Art. 66 M. Raf Terwingen (CD&V) et consorts présentent l’amendement n° 8 (DOC 53 3413/003) tendant à inscrire dans le projet de loi que le Collège de résolution peut imposer des sanctions administratives en cas d’infrac- tion aux dispositions de la directive. M. Carl Devlies (CD&V) ajoute que s’il constate une infraction aux dispositions de la directive, le Collège de résolution peut infl iger des amendes administratives et initier les procédures en lieu et place du Comité de direction. Le ministre marque son accord sur l’amendement. De heer Georges Gilkinet, voorzitter, is van oordeel dat dit niet echt nodig is omdat reeds werd beslist dat het gehele wetsontwerp naar de Senaat zou worden gezonden. De minister stemt in met het amendement. Art. 2 tot 58 Over die artikelen worden geen opmerkingen gemaakt. Art. 59 De heer Raf Terwingen (CD&V) c.s. dienen amen- dement nr. 7 (DOC 53 3413/003) in dat ertoe strekt het artikel aan te vullen om de bevoegdheid van het Afwikkelingscomité te specifi ceren. De heer Carl Devlies (CD&V) verduidelijkt dat het Afwikkelingscomité moet toekijken op de uitvoering van de BRR richtlijn (Bank Recovery and Resolution direc- tive). Het Afwikkelingscomité beschikt over dezelfde bevoegdheid als het Directiecomité om de naleving van de richtlijn af te dwingen. Het amendement moet dit duidelijk stellen. De minister stemt in met het amendement. Art. 60 tot 65 Over die artikelen worden geen opmerkingen gemaakt. Art. 66 De heer Raf Terwingen (CD&V) c.s. dienen amende- ment nr. 8 (DOC 53 3413/003) in dat ertoe strekt om de mogelijkheid voor het Afwikkelingscomité om adminis- tratieve sancties op te leggen in geval van overtreding van de richtlijn, in het wetsontwerp op te nemen. De heer Carl Devlies (CD&V) voegt eraan toe dat indien een schending van de bepalingen van de richtlijn wordt vastgesteld het Afwikkelingscollege administra- tieve boetes kan opleggen en de procedures in plaats van het Directiecomité kan inleiden. De minister gaat akkoord met het amendement. 88 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTINGS P E RIO DE 2013 2014 Art. 67 à 94 Ces articles ne donnent lieu à aucune observation. Art 94/1 à 94/4 (nouveau) M. Raf Terwingen (CD&V) et consorts présentent les amendements n°s 19 à 23 (DOC 53 3413/003) ten- dant à insérer, dans le Chapitre 3, une section intitulée “Modifi cations à la loi du 16 juin 2006 relative aux offres publiques d’instruments de placement et aux admis- sions d’instruments de placement à la négociation sur des marchés réglementés”. Cette section contient les articles 94/1, 94/2, 94/3 et 94/4. Ces articles portent sur l’obligation de publier un prospectus, sur le crowdfun- ding et sur le seuil de 300 000 euros pour la déclaration totale et l’instauration d’une limitation à 1000 euros par investisseur. M. Carl Devlies (CD&V) précise que le nouvel article 94/1 vise à modifi er l’article 3 de la loi susvisée de 2006, en vue de tenir compte des montants des seuils relatifs au montant total de l’offre faite par des sociétés coopératives. Le nouvel article 94/2 vise à moderniser les excep- tions actuelles à l’obligation de publier un prospectus pour les offres publiques d’instruments de placement autorisés dans le cadre de la législation actuelle. Les conditions de l’exception pour les sociétés coopéra- tives agréées sont mieux accordées avec la législation concernant leur agrément et adaptées en fonction de la réalité économique. Le nouvel article 94/3 vise à rendre le monopole d’intermédiation obligatoire inapplicable aux opéra- tions qui répondent aux conditions de cette exception. Ces formes de fi nancement alternatif sont en effet le plus souvent lancées sans la collaboration du secteur fi nancier traditionnel. Le nouvel article 94/4 vise à régler et à simplifi er l’approbation des communications à caractère promo- tionnel par la FSMA. Il a pour but d’éviter la surcharge administrative. Il est fait observer que l’imposition de seuils n’est qu’une première étape et qu’il conviendra d’élaborer une réglementation plus complète en matière de fi nan- cement participatif. Art. 67 tot 94 Over die artikelen worden geen opmerkingen gemaakt. Art. 94/1 tot 94/4 (nieuw) De heer Raf Terwingen (CD&V) c.s. dienen amende- menten nrs. 19 tot 23 (DOC 53 3413/003) in die ertoe strekken in hoofdstuk 3  een afdeling toe te voegen over “Wijzigingen aan de wet van 16 juni 2006 op de openbare aanbieding van beleggingsinstrumenten en de toelating van beleggingsinstrumenten tot de verhande- ling op de gereglementeerde markt.” De afdeling bevat de artikelen 94/1, 94/2, 94/3 en 94/4. Deze artikelen handelen over de prospectusplicht, crowdfunding en de drempel van 300 000 euro voor de totale aangifte en het invoeren van een beperking tot 1000 euro per belegger. De heer Carl Devlies (CD&V) verduidelijkt dat het nieuwe artikel 94/1 tot doel heeft artikel 3 van de hoger- vernoemde wet van 2006 te wijzigen om de rekening te houden met de bedragen van de drempels met betrek- king tot de totale tegenwaarde van de aanbieding door coöperatieve vennootschappen. Het nieuwe artikel 94/2 strekt tot de modernisering van de huidige uitzonderingen op de prospectusplicht bij openbare aanbiedingen van binnen de huidige wet- geving toegelaten beleggingsinstrumenten. De voor- waarden van de uitzondering van erkende coöperatieve vennootschappen wordt beter afgestemd op de wetge- ving betreffende hun erkenning en aangepast aan de economische realiteit. Het nieuwe artikel 94/3 strekt ertoe om de verrichtin- gen die voldoen aan de voorwaarden voor het bekomen van een uitzondering op de prospectieplicht buiten de toepassing van het verplichte bemiddelingsmonopolie te verklaren. Die vormen van alternatieve fi nanciering worden immers normaal opgezet zonder medewerking van de traditionele fi nanciële sector. Het nieuwe artikel 94/4 heeft tot doel de goedkeuring van de reclame door het FSMA te regelen en te ver- eenvoudigen. Daardoor moet administratieve overlast worden vermeden. Er wordt op gewezen dat het opleggen van drempels slechts een eerste stap is en dat een meer complete regeling inzake crowdfunding zal worden uitgewerkt. 89 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTING S P E RIO DE 2013 2014 M.  Georges Gilkinet, président, souligne qu’il s’agit, en l’espèce, d’une réglementation importante en matière de fi nancement participatif. Cette matière, qui comporte de nombreux défi s, devrait faire l’objet d’une réglementation plus approfondie, autre qu’une loi portant des dispositions diverses. Cette forme de fi nancement ouvre de nombreuses opportunités, mais les abus ne sont pas exclus. M. Carl Devlies (CD&V) souligne une fois encore qu’une réglementation relative au fi nancement parti- cipatif ne peut être reportée aux calendes grecques. Il s’agit d’une réglementation de base, qui doit encore être étoffée par la suite. Le ministre souscrit à ces amendements. Art. 95 à 159 Ces articles ne donnent lieu à aucune observation. Art 159/1 (nouveau) M. Raf Terwingen (CD&V) et consorts présentent l’amendement n° 1  (DOC 53  3413/002) qui vise à modifi er la loi du 6 août 1993 relative aux opérations sur certaines valeurs mobilières. M. Carl Devlies (CD&V) rappelle que l’article 15 de la loi précitée précise que le Roi peut agréer au titre de “systèmes X/N” les systèmes de liquidation qui sont gérés par la BNB, la CIK ou par un ou plusieurs établissements de crédit établis en Belgique. Cette double restriction, ratione personae (BNB, CIK et éta- blissements de crédit), et ratione loci (établissements de crédit établis en Belgique), ne se justifi e plus. D’une part, conformément à l’intention première du législateur, qui incluait de manière générale les orga- nismes de liquidation dans le champ d’application de l’article 15, tous les organismes de liquidation sont visés, sans qu’il soit besoin de modifi er l’article 15 à chaque nouvel agrément ou à chaque retrait d’agrément. D’autre part, la limitation aux organismes de liquida- tion et aux établissements de crédit établis en Belgique serait contraire à l’article 56 du Traité sur le fonction- nement de l’Union européenne (TFUE), qui interdit les restrictions à la libre prestation des services au sein de l’Espace économique européen. Cette restriction est donc également levée. De heer Georges Gilkinet, voorzitter onderstreept dat het hier om belangrijke regelgeving met betrekking tot crowdfunding gaat. Deze materie heeft veel uitda- gingen die op een grondigere wijze zou moeten worden gereglementeerd en niet in een wet houdende diverse bepalingen. Deze vorm van fi nanciering biedt vele mo- gelijkheden, maar misbruiken zijn mogelijk. De heer Carl Devlies (CD&V) wijst er nogmaals op dat een die regeling inzake crowdfunding niet op de lange baan mag worden geschoven. Het gaat om een basis- regeling die later nog voort moet worden uitgewerkt. De minister stemt in met deze amendementen. Art. 95 tot 159 Over deze artikelen worden geen opmerkingen gemaakt. Art. 159/1 (nieuw) De heer Raf Terwingen (CD&V) c.s. dient amende- ment nr. 1 (DOC 53 3413/003) in dat ertoe strekt de wet van 6 augustus 1993 betreffende de transacties met bepaalde effecten, te wijzigen. De heer Carl Devlies (CD&V) herinnert eraan dat in artikel 15 van de bovenvernoemde wet wordt bepaald dat de Koning als zogenaamde X/N — stelsels, de vereffeningstelsels kan erkennen die worden beheerd door de NBB, de CIK of één of meer in België geves- tigde kredietinstellingen. Die dubbele beperking ratione personae tot de NBB, de CIK en de kredietinstellingen en ratione loci, tot de in België gevestigde kredietinstel- lingen is niet meer gerechtvaardigd. Enerzijds worden door de vereffeninginstellingen in het algemeen in het toepassingsgebied van artikel 15 op te nemen, overeenkomstig met de oorspronkelijke bedoeling van de wetgever, alle vereffeninginstellingen beoogd, zonder dat bij elke nieuwe erkenning of intrek- king van een erkenning het artikel 15  moet worden gewijzigd. Anderzijds zou de beperking tot de in België ge- vestigde vereffeninginstellingen en kredietinstellingen strijdig zijn met artikel 56 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VwEU), dat beperkingen op het vrij verrichten van diensten binnen de Europese Economische ruimte verbiedt. Ook deze beperking wordt opgeheven. 90 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTINGS P E RIO DE 2013 2014 Le ministre marque son accord sur cet amendement. Art. 159/2 et 159/3 (nouveau) M. Raf Terwingen (CD&V) et consorts présentent les amendements nos 9 et 10 (DOC 53 3413/003), qui visent à insérer, dans le chapitre 3, une section XXII apportant des modifi cations à la loi du 24 juillet 2008 portant des dispositions diverses (I). Cette section comprend les articles 159/2 et 159/3. M. Carl Devlies (CD&V) précise que le nouvel article 159/2 a pour but de compléter l’article 28 par une dis- position en vertu de laquelle, par dérogation à l’alinéa 1er, les avoirs des comptes titres devenus dormants qui n’ont pas fait l’objet d’une intervention de la part des titulaires sont transférés à la Caisse avant une date ultime déterminée par le Roi. Le transfert des titres et le transfert des données ne doivent pas forcément être concomitants. Le transfert des titres se fera lorsque l’institution fi nancière sera prête à gérer ces titres au nom de la Caisse, et s’il s’avère opportun, la gestion sera centralisée au sein d’une seule institution. L’article 159/3  vise à compléter l’article 49  de la même loi de telle sorte que, par dérogation à l’alinéa 2, et à défaut d’intervention du titulaire, les titres des comptes-titres sont, quant à eux, transférés à la Caisse avant une date ultime défi nie par le Roi. La justifi cation en est que le transfert des titres et le transfert des don- nées ne doivent pas forcément être concomitants. Le transfert des titres se fera lorsque l’institution fi nancière sera prête à gérer ces titres au nom de la Caisse, et s’il s’avère opportun, la gestion sera centralisée au sein d’une seule institution. Le ministre marque son accord sur ces amendements. Art. 159/4 (nouveau) M. Raf Terwingen (CD&V) et consorts présentent un amendement n° 11 (DOC 53 3413/003) qui tend à insérer, dans le chapitre 3, une section XXIII intitulée “Section XXIII. Modifi cation de la loi coordonnée du 24  décembre  1996  portant organisation du secteur public du crédit et la détention des participations du secteur public dans certaines sociétés fi nancières pri- vées”. Cette section contient l’article 159/4. De minister stemt in met dit amendement. Art. 159/2 en 159/3 (nieuw) De heer Raf Terwingen (CD&V) c.s. dienen amen- dementen nrs. 9  en 10  (DOC 53  3413/003) in die ertoe strekken in hoofdstuk 3 een afdeling XXII in te voegen betreffende de “Wijzigingen van de wet van 24 juli 2008 houdende diverse bepalingen (I)”. De afde- ling bevat de artikelen 159/2 en 159/3. De heer Carl Devlies (CD&V) verduidelijkt dat het nieuwe artikel 159/2 tot doel heeft artikel 28 aan te vul- len met een bepaling dat in afwijking van het eerste lid de tegoeden van de slapende rekeningen die niet het voorwerp uitmaken van een tussenkomst van de houder, voor de uiterste datum, bepaald door de Koning, aan de Kas worden overgedragen. De reden hiervan is dat de overdracht van de effec- ten en de overdracht van gegevens niet noodzakelijk tegelijkertijd moeten gebeuren. De overdracht van de effecten zal plaats vinden zodra de fi nanciële instelling klaar is deze effecten te beheren in naam van de Kas en indien het opportuun wordt geacht, zal het beheer gecentraliseerd worden in de schoot van een enkele instelling. Artikel 159/3 beoogt om artikel 49 van dezelfde wet aan te vullen zodat in afwijking van het tweede lid en bij gebreke aan een tussenkomst van de eigenaar, de effecten van de effectenrekening op hun beurt voor de uiterste datum te bepalen door de Koning aan de Kas worden overgedragen. De verantwoording hiervoor is dat de overdracht van effecten en de overdracht van de gegevens niet noodzakelijk gelijktijdig hoeft te gebeuren. De overdracht van de effecten zal plaatsvinden zodra de fi nanciële instelling klaar is deze effecten te behe- ren in naam van de Kas en indien het opportuun wordt geacht, zal het beheer in één enkele instelling worden gecentraliseerd. De minister stemt in met de amendementen. Art. 159/4 (nieuw) De heer Raf Terwingen (CD&V) c.s. dienen amende- menten nr. 11 (DOC 53 3413/003) in die ertoe strekken in hoofdstuk 3 een afdeling XXIII in te voegen betreffende de “wijziging in de gecoördineerde wet van 24 decem- ber 1996 tot organisatie van de openbare kredietsector en van het bezit van de deelnemingen van de openbare sector in bepaalde privaatrechtelijke fi nanciële vennoot- schappen”. De afdeling bevat het artikel 159/4. 91 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTING S P E RIO DE 2013 2014 L’article 159/4 vise à apporter une simplifi cation au statut des sociétés fi nancières qui appartiennent au réseau du crédit professionnel. Par la modifi cation du 27 novembre 2012, outre le maintien de la possibilité de démissionner du réseau du crédit professionnel, la pos- sibilité a été présentée de sortir volontairement du champ d’application de la loi au plus tard le 30 novembre 2013. Toutes les associations de crédit qui étaient membres du réseau du crédit professionnel à la date de la modi- fi cation de la loi du 27 novembre 2012 ont entre-temps profi té de la possibilité de sortir du champ d’application de la loi. Il est donc souhaitable d’adapter la loi sur le secteur public de crédit à la situation actuelle, soit un réseau du crédit professionnel dont les associations de crédit ne font plus partie. Les autres membres du réseau du crédit professionnel répondent aujourd’hui encore aux attentes d’un public spécifi que et l’importance sociale du maintien du réseau de crédit professionnel et les obligations imposées à ces associations restent justifi ées. le régime actuel doit être simplifi é, en raison de la sortie des anciens membres. En cas de liquidation, les membres doivent affecter le surplus de liquidation dans le Fonds de vieillissement plutôt que dans le Fonds de participation. À dater du 1er juillet 2014, le Fonds de participation est supprimé, à la suite de la réforme de l’État. Art. 159/5 et 150/6 (nouveaux) M. Raf Terwingen (CD&V) et consorts présentent les amendements nos 25 à 27 (DOC 53 3413/003) qui tendent à insérer, dans le chapitre 3, une section XXI intitulée “SECTION XXI — Modifi cations à la loi du … relative au statut et au contrôle des planifi cateurs fi nan- ciers indépendants et à la fourniture de consultations en planifi cation fi nancière par des entreprises réglemen- tées”. Le chapitre contient les articles 159/5 et 159/6. M. Carl Devlies (CD&V) précise que les nouveaux articles 159/5 et 159/6 contiennent des corrections tech- niques et qu’à l’article 4, alinéa 1er, 3°, a) et à l’article 12, § 2, de la loi, la référence doit être faite au texte de loi correct, en l’occurrence la loi du… relative au statut et au contrôle des établissements de crédit. Le ministre marque son accord sur ces amendements. Art. 159/4 heeft als doel een vereenvoudiging aan te brengen aan het statuut van de fi nanciële ondernemin- gen die behoren tot het net van het beroepskrediet. Door de wetswijziging van 27 december 2012 werd naast het behoud van het ontslag uit het beroepskrediet de moge- lijkheid geboden om uiterlijk op 30 november 2013 vrij- willig uit het toepassingsgebied van de wet te treden. Alle kredietverenigingen die op 27 december 2012 tot het net van het beroepskrediet behoorden hebben inmiddels van de mogelijkheid gebruik gemaakt om uit het toepassingsgebeid van de wet te treden. Het is dus aangewezen de wet op de openbare kredietsector aan de huidige situatie aan te passen (dit wil zeggen een net van beroepskrediet waarvan kredietverenigingen niet langer deel uitmaken). De overblijvende leden van het net van beroepskrediet beantwoorden nog steeds aan de noden van een specifi ek publiek en hebben een maatschappelijk belang zodat het behoud van het net en de op deze verenigingen rustende verplichtingen verantwoord blijven. De huidige regeling is toe aan vereenvoudiging ten gevolge van het uittreden van de vroegere leden. In geval van vereffening zullen de leden het bedrag van het vereffeningoverschot in het Zilverfonds in plaats van het Participatiefonds, moeten storten. Vanaf 1 juli 2014 wordt het Participatiefonds ingevolge de staatshervorming opgeheven. Art. 159/5 en 159/6 (nieuw) De heer Raf Terwingen (CD&V) c.s. dienen amende- menten nrs. 25 tot 27 (DOC 53 3413/003) in die ertoe strekken een in hoofdstuk 3  een afdeling XXI in te voegen betreffende de “Wijzigingen aan de wet van …. inzake het statuut van het en het toezicht op de onafhan- kelijk fi nancieel planners en inzake het verstrekken van raad over fi nanciële planning door gereglementeerde ondernemingen. Het hoofdstuk omvat de artikelen 159/5 en 159/6. De heer Carl Devlies (CD&V) verduidelijkt dat het nieuwe artikelen 159/5 en 159/6 technische correcties bevatten en in artikel 4, eerste lid, 3°, a) en in artikel 12, § 2, van deze telkens de verwijzing naar de correcte wettekst, met name de wet van …. op het statuut van en het toezicht op de kredietinstellingen moet worden gemaakt. De minister gaat akkoord met de amendementen. 92 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTINGS P E RIO DE 2013 2014 Art. 160 et 161 M. Geoges Gilkinet, président, souscrit à l’idée de prendre des mesures contre la spéculation sur les denrées alimentaires. Cette spéculation a de graves conséquences pour les agriculteurs, certainement dans le Sud. Il est toutefois regrettable que l’on n’ait pas opté pour une interdiction complète de la spéculation sur les denrées alimentaires. En outre, la FSMA déterminera les règles portant sur les limites aux positions sur ins- truments fi nanciers dont le sous-jacent est constitué par des denrées alimentaires. De quelle manière en contrô- lera-t-on l’exécution? Ce dispositif suffira-t-il pour faire barrage à la spéculation sur les denrées alimentaires? Le ministre renvoie à l’exposé qu’il a fait à ce sujet dans le cadre de la discussion générale. Il est difficile d’établir une distinction entre les positions prises pour couvrir la valeur sous-jacente et les opérations spé- culatives. La FSMA est la mieux placée pour fi xer les limites et les règles en la matière, et devra prendre, pour ce faire, ses responsabilités d’autorité de contrôle. L’on pourrait citer, par exemple, la fi xation du prix du cacao, qui doit faire en sorte qu’il y ait en permanence suffisamment de cacao pour la production de chocolat. L’article 161 vise à régler et à limiter la spéculation sur les denrées alimentaires. Le rôle de la FSMA est précisé. M. Georges Gilkinet (Ecolo-Groen) et consorts pré- sentent un amendement n° 6 (DOC 53 3413/003) ten- dant à instaurer une interdiction totale de la spéculation sur les denrées alimentaires. Le ministre ne peut marquer son accord sur cet amendement. Art. 162 M. Georges Gilkinet, président, s’enquiert de l’inci- dence budgétaire de cette réglementation, qui vise notamment à instaurer, pour les revenus des comptes d’épargne à l’étranger, une exonération fi scale pour les 1 880 premiers euros. L’État ne risque-t-il pas de voir ses recettes fi scales se réduire? Avant d’adopter une réglementation, il convient de savoir clairement ce que sa mise en œuvre coûtera aux pouvoirs publics. L’intervenant ne comprend pas comment l’on peut adopter une règle sans en connaître les répercussions fi nancières, surtout à un moment où tous les moyens sont vitaux. Art. 160 en 161  De heer Georges Gilkinet, voorzitter, stemt ermee in dat er maatregelen tegen speculatie op voedselgrond- stoffen worden genomen. Die speculatie heeft zware gevolgen voor landbouwers, zeker in het Zuiden. Het is echter te betreuren dat er niet voor een volledig verbod van speculatie op voedselgrondstoffen werd geopteerd. Bovendien zal het FSMA de regels en de limieten op posities in de fi nanciële instrumenten waarvan de on- derliggende waarde bestaat uit voedselgrondstoffen, vaststellen. Op welke wijze zal de uitvoering hiervan worden gecontroleerd? Zal de regeling volstaan om speculatie op voedselgrondstoffen tegen te houden? De minister verwijst naar zijn uiteenzetting hierover bij de algemene bespreking. Het is moeilijk een onder- scheid te maken tussen de posities die worden aange- gaan ter dekking van de onderliggende waarde en de speculatieve operaties. Het FSMA is het best geplaatst om de limieten en regels hierover vast te stellen. Het FSMA zal daarvoor zijn verantwoordelijkheid als toe- zichthouder moeten nemen. Een voorbeeld hiervan is de prijsbepaling voor cacao die zo moet worden geregeld dat er steeds voldoende cacao is voor de productie van chocolade. Artikel 161 beoogt de speculatie op voedselgrond- stoffen te regelen en te beperken. De rol van het FSMA wordt bepaald. De heer Georges Gilkinet (Ecolo-Groen) c.s. dienen amendement nr. 6 (DOC 53 3413/003) in op artikel 161 dat ertoe strekt om een volledig verbod op specu- latie op voedselgrondstoffen in te voeren. De minister gaat niet akkoord met dit amendement. Art. 162 De heer Georges Gilkinet, voorzitter wenst te verne- men wat de budgettaire impact van deze regeling zal zijn. De regeling beoogt om ook voor de inkomsten uit spaardeposito’s in het buitenland een belastingsvrijstel- ling in te voeren voor de eerste 1 880 euro. Zal dit niet voor gevolg hebben dat de overheid minder belastings- inkomen zal ontvangen? Alvorens een regeling goed te keuren moet duidelijk zijn wat de invoering ervan kost aan de overheid. De spreker verstaat niet hoe men een regel kan goedkeuren zonder de budgettaire impact ervan te kennen zeker niet op een ogenblik dat alle middelen broodnodig zijn. 93 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTING S P E RIO DE 2013 2014 Le ministre reconnaît qu’il n’a pas connaissance du nombre de comptes détenus par des Belges à l’étranger. Ses services s’efforcent d’obtenir ces informations. Il serait préférable que le président rédige une question écrite à cet égard. Le ministre y répondra alors, avec les réserves qui s’imposent, avant la dissolution de la Chambre. Art 162/1 à 162/3 M. Kristof Waterschoot (CD&V) et consorts présentent des amendements nos 2 à 4 (DOC 53 3413/003) qui tendent à adapter la législation belge relative à l’exemp- tion fi scale sur les revenus de comptes d’épargne, à la suite de l’annulation de la réglementation en vigueur par l’arrêt n° 7/2014 de la Cour constitutionnelle du 23 janvier 2014. M.  Carl Devlies (CD&V) précise que l’article 162/1 (nouveau) rétablit, à partir du 1er janvier 2012, l’article 171,3°quinquies, du Code des impôts sur les revenus dans sa formulation initiale. L’article 162/2 rétablit l’article 174/1, § 1er, alinéa 4, du même Code, tel qu’il était formulé avant son annulation par l’arrêt susmentionné. L’article 162/3 remplace l’article 269, alinéa 1er, 5° par une disposition qui soumet les revenus de dépôts d’épargne à un impôt de 15 %. L’intervenant précise que l’annulation antérieure de ces articles par la Cour constitutionnelle a eu pour conséquence que les revenus de dépôts d’épargne excédant l’exonération d’impôt soient imposés à un taux de 25 %. Pour y remédier, il est nécessaire de rétablir ces articles dans leur version initiale ou de les com- pléter avec effet rétroactif au 1er janvier 2012. On évite ainsi que pour les revenus 2012-2013, ce pourcentage plus élevé soit prélevé tant pour le présent que pour l’avenir. Ce régime est possible parce que le législateur a simultanément mis fi n à la discrimination existante pour les revenus de dépôts d’épargne, conformément à l’arrêt n° C-383/10 de la Cour de Justice de l’Union européenne, et étendu l’exonération d’impôt pour les revenus jusqu’à 1 880 euros aux revenus de dépôts d’épargne détenus dans les autres États membres de l’Espace économique européen. Ces amendements offrent une sécurité juridique à l’épargnant. Le ministre souscrit aux amendements. De minister erkent geen overzicht te hebben op het aantal rekeningen van Belgen in het buitenland. Er wordt aan gewerkt om deze informatie te bekomen. Het best zou zijn dat de voorzitter hierover een schriftelijke vraag zou stellen. De minister zal dan, met het nodige voorbehoud, nog voor de ontbinding van de Kamer op die vraag antwoorden. Art. 162/1 tot 162/3 De heer Kristof Waterschoot (CD&V) c.s. dienen amendementen nrs. 2 tot 4 (DOC 53 3413/003) in die ertoe strekken de Belgische wetgeving met betrekking tot de vrijstelling van belastingen op de inkomsten op spaardeposito’s aan te passen na de vernietiging van de geldende regeling bij arrest nr. 7/2014 van het Grondwettelijk Hof van 23 januari 2014. De heer Carl Devlies (CD&V) verduidelijkt dat het nieuwe artikel 162/1 artikel 171,3°quinquies van het wet- boek van inkomstenbelastingen vanaf 1 januari 2012 in de oorspronkelijke vorm herstelt. Art. 162/2 herstelt artikel 174/1, § 1, vierde lid, van dezelfde wet zoals voor de vernietiging door het boven- vernoemde arrest. Art. 162/3 vervangt artikel 269,eerste lid, 5° met een bepaling zodat de inkomsten uit spaardeposito’s met 15 % worden belast. De spreker verduidelijkt dat de eerdere vernietiging van deze artikelen door het Grondwettelijk Hof voor ge- volg had dat de inkomsten uit spaardeposito’s boven de belastingsvrijstelling zouden worden belast aan 25 %. Om dit te verhinderen is het nodig om met retroactieve werking, vanaf 1 januari 2012, deze artikelen in hun oorspronkelijke versie te herstellen of aan te vullen. Zo wordt vermeden dat voor de inkomsten 2012-2013 dit hoger percentage, zowel voor het heden als voor de toekomst, wordt geheven. Deze regeling is mogelijk omdat de wetgever tegelijkertijd de bestaande discrimi- natie voor de inkomsten uit spaardeposito’s, conform het arrest nr. C-383/10 van het Hof van Justitie van de Europese Unie, heeft weggewerkt en een belastingsvrij- stelling voor de inkomsten tot 1 880 euro heeft uitgebreid voor de inkomsten uit spaardeposito’s die in de andere lidstaten van de Europese Economische Ruimte worden gehouden. Deze amendementen bieden rechtszeker- heid aan de spaarder. De minister stemt in met de amendementen. 94 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTINGS P E RIO DE 2013 2014 Art. 163 M.  Kristof Waterschoot (CD&V) et consorts pré- sentent un amendement n° 5 (DOC 53 3413/002) qui a pour but de pouvoir appliquer l’ensemble des disposi- tions du chapitre relatif aux revenus de dépôts d’épargne aux revenus attribués ou mis en paiement à partir du 1er janvier 2012. Le ministre marque son accord sur cet amendement. Art 163/1 à 163/3 M. Raf Terwingen (CD&V) et consorts présentent les amendements nos 12 à 14 (DOC 53 3413/003) qui tendent à insérer un nouveau chapitre relatif aux modi- fi cations aux articles 307 et 322 du Code des impôts sur les revenus 1992 en matière de comptes bancaires étrangers. Ce chapitre comprend les articles 163/1 à 163/3. M. Carl Devlies (CD&V) précise que le nouvel article 163/1 a pour but d’imposer à chaque contribuable l’obli- gation de communiquer au plus tard en même temps que l’introduction de sa déclaration d’impôts le numéro de son/ses comptes étrangers à un point de contact central — la BNB —, en Belgique. Cette communica- tion par le contribuable se fera par voie électronique ou d’une autre façon. L’article 163/2 dispose que lorsqu’un agent compé- tent dispose d’indices de fraude fi scale, il peut deman- der au point de contact central les données relatives aux comptes étrangers. L’article 163/3 règle la façon dont cette obligation d’information sera concrètement mise en place. M. Georges Gilkinet, président, estime, lui aussi, que les comptes étrangers doivent être déclarés et que c’est la BNB qui doit être le point de contact central en la ma- tière. Une telle déclaration permettra au SPF Finances de disposer réellement des informations nécessaires. L’intervenant n’est en revanche pas favorable à l’idée de confi er à l’épargnant lui-même le soin de déclarer volontairement le numéro de son ou de ses comptes étrangers et le nom de son ou de ses établissements de crédit. Cette façon de faire ne risque-t-elle pas d’encou- rager la dissimulation de tels comptes en vue d’éluder l’impôt? L’intervenant estime que ces comptes doivent être déclarés automatiquement par les établissements de crédit étrangers. M. Carl Devlies (CD&V) est d’avis que la réglementa- tion proposée n’encourage pas la fraude. Dans le passé, Art. 163 De heer Kristof Waterschoot (CD&V) c.s. dienen amendement nr. 5 (DOC 53 3413/003) in dat tot doel heeft dat het geheel van de bepalingen van het hoofd- stuk inzake de inkomsten uit spaardeposito’s te kunnen toepassen op de inkomsten toegekend of betaalbaar gesteld vanaf 1 januari 2012. De minister gaat akkoord met het amendement. Art. 163/1 tot 163/3 De heer Raf Terwingen (CD&V) c.s. dienen amende- menten nrs. 12 tot 14 (DOC 53 3413/003) in die ertoe strekken een nieuw hoofdstuk in te voegen betreffende wijzigingen aan de artikelen 307 en 322 van het wet- boek van inkomstenbelastingen van 1992 inzake de buitenlandse bankrekeningen. Het hoofdstuk bevat de artikelen 163/1 tot 163/3. De heer Carl Devlies (CD&V) verduidelijkt dat het nieuwe artikel 163/1 tot doel heeft iedere belasting- plichtige de verplichting op te leggen om ten laatste gelijktijdig met het indienen van zijn belastingsaangifte, zijn buitenlandse rekeningsnummer(s) aan een centraal meldpunt, meer bepaald de NBB, in België door te ge- ven. Deze mededeling door de belastingplichtige zal op elektronische of op andere wijze gebeuren. Artikel 163/2 bepaalt dat wanneer een bevoegde amb- tenaar aanwijzingen heeft over mogelijke belastingsont- duiking hij de gegevens over de buitenlandse rekeningen bij het centraal aanspreekpunt kan opvragen. Art. 163/3 regelt de wijze waarop deze aangifteplicht concreet zal worden ingevoerd. De heer Georges Gilkinet, voorzitter gaat ermee akkoord dat de buitenlandse rekeningen moeten wor- den aangegeven en dat het centrale aanspreekpunt daarvoor de NBB is. Dit zal het mogelijk maken voor de SPF fi nanciën om effectief over de nodige informatie te kunnen beschikken. De spreker is er geen voorstan- der van de ontworpen regeling waarbij de spaarder zelf, vrijwillig, zijn buitenlandse rekeningnummer(s) en kredietinstelling(en) moet aangeven. Leidt dit niet tot het geheimhouden van zulke rekeningen met het oog op belastingontwijking? De spreker is voorstander van een automatische aangifte van deze rekeningen door de buitenlandse kredietinstellingen. De heer Carl Devlies (CD&V) is van oordeel dat deze regeling de fraude niet aanmoedigt. In het verleden 95 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTING S P E RIO DE 2013 2014 le contribuable devait aussi déclarer volontairement ses comptes étrangers. La BNB contribuera à rendre cette réglementation concrète et efficace. L’intervenant estime qu’elle constitue déjà une avancée importante. M. Georges Gilkinet, président, n’est pas convaincu que cette procédure n’offre pas de nouvelles opportu- nités de fraude fi scale. Le contrôle de son application n’est pas suffisamment strict. Le ministre souscrit à ces amendements. Art. 164 à 181 Ces articles ne donnent lieu à aucune observation. Art. 181/1 et 181/2 M. Raf Terwingen (CD&V) et consorts présentent les amendements nos 16 à 18 (DOC 53 3413/003), qui tendent à insérer un nouveau chapitre relatif à l’assen- timent à l’accord de coopération entre l’État fédéral, la Région fl amande, la Région wallonne et la Région de Bruxelles-Capitale concernant la Structure de coordi- nation de l’information patrimoniale. M. Carl Devlies (CD&V) précise que le nouvel article 181/1 règle l’assentiment à cet accord. L’article 181/2 dispose que l’accord de coopération entre en vigueur le jour de la publication au Moniteur belge du dernier des actes d’assentiment des parties à cet accord de coopération. M.  Georges Gilkinet, président, soutient ces amendements. Le ministre souscrit à ces amendements. Art. 182 à 187 Ces articles ne donnent lieu à aucune observation. Art. 188 M. Raf Terwingen (CD&V) et consorts présentent l’amendement n° 24 (DOC 53 3413/003), tendant à fi xer moest de belastingplichtige ook al op vrijwillige basis zijn buitenlandse rekeningen aangeven. De NBB zal meewerken om deze regeling concreet en doeltreffend uit te werken. De spreker is van oordeel dat deze rege- ling al een grote vooruitgang betekent. De heer Georges Gilkinet, voorzitter is er niet van overtuigd dat dit geen nieuwe kansen schept voor fi s- cale fraude. De controle op de toepassing ervan is niet strikt genoeg. De minister stemt in met de amendementen. Art. 164 tot 181 Over deze artikelen worden geen opmerkingen gemaakt. Art. 181/1 en 181/2 De heer Raf Terwingen (CD&V) c.s. dienen amen- dementen nrs. 16  tot 18  (DOC 53  3413/003) in die ertoe strekken een nieuw hoofdstuk in te voegen betreffende de instemming met het samenwerkingsak- koord tussen de Federale Staat, het Vlaams Gewest, het Waals Gewest en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest met betrekking tot de Coördinatiestructuur voor patrimoniuminformatie. De heer Carl Devlies (CD&V) verduidelijkt dat het nieuwe artikel 181/1 de instemming met het samenwer- kingsakkoord regelt. Art. 182/2 bepaalt dat het samenwerkingsakkoord in werking treedt op de dag van de publicatie in het Belgische Staatsblad van de laatste akten tot goed- keuring ervan, uitgaande van de partijen. De heer Georges Gilkinet, voorzitter steunt deze amendementen. De minister gaat akkoord met de amendementen. Art. 182 tot 187 Over deze artikelen worden geen opmerkingen gemaakt. Art. 188 De heer Raf Terwingen (CD&V) c.s. dient het amen- dement nr. 24 (DOC 53 3413/003) in dat ertoe strekt de 96 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTINGS P E RIO DE 2013 2014 l’entrée en vigueur des nouveaux articles 94/1 et 94/2, qui traitent des offres publiques émanant de sociétés coopératives, au dixième jour qui suit celui de leur publication au Moniteur belge. M. Carl Devlies (CD&V) précise que cette entrée en vigueur s’applique uniquement aux nouvelles offres publiques émanant de sociétés coopératives. Pour les offres publiques en cours, les sociétés coopératives agréées disposent d’un délai de deux mois pour respec- ter les conditions modifi ées de l’exception à l’obligation de publier un prospectus. Le ministre souscrit à cet amendement. C. Votes Article 1er L’amendement n° 15 est adopté par 10 voix contre 3. L’article, ainsi modifi é, est adopté par 10 voix contre 3. Art. 2 et 3 Ces articles sont successivement adoptés par 10 voix et 3 abstentions. Art. 4 L’article est adopté par 9 voix et 4 abstentions. Art. 5 à 58 Les articles 5 à 58 sont successivement adoptés par 10 voix et 3 abstentions. Art. 59 L’amendement n° 7  est adopté par 11  voix et 2 abstentions. L’article, ainsi modifi é, est adopté par 10  voix et 3 abstentions. inwerkingtreding van de nieuwe artikelen 94/1 en 94/2, inzake openbare aanbiedingen door coöperatieve ven- nootschappen, vast te stellen op de tiende dag na de bekendmaking ervan in het Belgisch Staatsblad. De heer Carl Devlies (CD&V) verduidelijkt dat die inwerkingtreding enkel geldt voor de nieuwe openbare aanbiedingen door coöperatieve vennootschappen. Voor de lopende openbare aanbiedingen beschikken de erkende coöperatieve vennootschappen over een ter- mijn van twee maanden om de gewijzigde voorwaarden van de uitzondering op de prospectusplicht na te leven. De minister gaat akkoord met dit amendement. C. Stemmingen Artikel 1 Amendement nr 15 wordt aangenomen met 10 tegen 3 stemmen. Het aldus geamendeerd artikel worden aangenomen met 10 tegen 3 stemmen. Art. 2 en 3 Deze artikelen worden achtereenvolgens aangeno- men met 10 stemmen en 3 onthoudingen. Art. 4 Het artikel wordt aangenomen met 9 stemmen en 4 onthoudingen. Art. 5 tot 58 Art. 5 tot 58 worden achtereenvolgens aangenomen met 10 stemmen en 3 onthoudingen. Art. 59 Amendement nr 7 wordt aangenomen met 11 stem- men en 2 onthoudingen. Het aldus geamendeerd artikel wordt aangenomen met 10 stemmen en 3 onthoudingen. 97 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTING S P E RIO DE 2013 2014 Art. 60 à 65 Les articles 60 à 65 sont successivement adoptés par 10 voix et 3 abstentions. Art. 66 L’amendement n° 8  est adopté par 11  voix et 2 abstentions. L’article, ainsi modifi é, est adopté par 10  voix et 3 abstentions. Art. 67 à 94 Les articles 67 à 94 sont successivement adoptés par 10 voix et 3 abstentions. Art. 94/1 à 94/4 (nouveaux) Les amendements nos 19 à 23 sont successivement adoptés par 9 voix contre une et 3 abstentions. Art. 95 à 159 Les articles 95 à 159 sont successivement adoptés par 10 voix et 3 abstentions. Art. 159/1 à 159/6 (nouveaux) Les amendements nos 1, 9, 10, 11, 25, 26 et 27 sont successivement adoptés par 9  voix contre une et 3 abstentions. Art. 160 L’article est adopté par 10 voix et 3 abstentions. Art. 161 L’amendement n° 6 est rejeté par 10 voix contre une et 2 abstentions. L’article est adopté, sans modifi cation, par 9 voix et 4 abstentions. Art. 60 tot 65 De artikelen 60 tot 65 worden achtereenvolgens aan- genomen met 10 stemmen en 3 onthoudingen. Art. 66 Amendement nr 8 wordt aangenomen met 11 stem- men en 2 onthoudingen. Het aldus geamendeerd artikel wordt aangenomen met 10 stemmen en 3 onthoudingen. Art. 67 tot 94 De artikelen 67 tot 94 worden achtereenvolgens aan- genomen met 10 stemmen en 3 onthoudingen. Art. 94/1 tot 94/4 (nieuw) De amendementen nrs 19  tot 23  worden achter- eenvolgens aangenomen met 9 stemmen tegen 1 en 3 onthoudingen. Art. 95 tot 159 De artikelen 95 tot 159 worden achtereenvolgens aangenomen met 10 stemmen en 3 onthoudingen. Art. 159/1 tot 159/6 (nieuw) De amendementen nrs 1, 9, 10, 11, 25, 26 en 27 wor- den achtereenvolgens aangenomen met 9 stemmen tegen 1 en 3 onthoudingen. Art. 160 Het artikel wordt aangenomen met 10 stemmen en 3 onthoudingen. Art. 161 Het amendement nr 6 wordt verworpen met 10 stem- men tegen 1 en 2 onthoudingen. Het artikel wordt ongewijzigd aangenomen met 9 stemmen en 4 onthoudingen. 98 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTINGS P E RIO DE 2013 2014 Art. 162 Cet article est adopté par 9 voix contre 4. Art. 162/1 à 162/3 (nouveaux) Les amendements nos 2 à 4 sont successivement adoptés par 9 voix contre une et 3 abstentions. Art. 163 L’amendement n°5  tendant à remplacer l’article 163 est adopté par 9 voix contre une et 3 abstentions. Art. 163/1 à 163/3 (nouveaux) Les amendements nos 12 à 14 sont successivement adoptés par 9 voix et 4 abstentions. Art. 164 à 181 Les articles 164 à 181 sont successivement adoptés par 10 voix et 3 abstentions. Art. 181/1 et 181/2 (nouveaux) Les amendements nos 16 à 18 sont successivement adoptés par 10 voix et 3 abstentions. Art. 182 à 187 Les articles 182 à 187 sont successivement adoptés par 10 voix et 3 abstentions. Art. 188 L’amendement n°24 est adopté par 9 voix contre une et 3 abstentions. L’article 188, ainsi amendé, est adopté par 9 voix et 4 abstentions. Art. 162 Het artikel wordt met 9 tegen 4 stemmen aangenomen. Art. 162/1 tot 162/3 (nieuw) De amendementen nrs 2 tot 4 worden achtereen- volgens aangenomen met 9  stemmen tegen 1  en 3 onthoudingen. Art. 163 Amendement nr 5  tot vervanging van het artikel 163 wordt aangenomen met 9 stemmen tegen 1 en 3 onthoudingen. Art. 163/1 tot 163/3 (nieuw) De amendementen nrs 12 tot 14 worden achtereenvol- gens aangenomen met 9 stemmen en 4 onthoudingen. Art. 164 tot 181 De artikelen 164 tot 181 worden achtereenvolgens aangenomen met 10 stemmen en 3 onthoudingen. Art. 181/1 en 181/2 (nieuw) De amendementen nrs 16 tot 18 worden achtereenvol- gens aangenomen met 10 stemmen en 3 onthoudingen. Art. 182 tot 187 De artikelen 182 tot 187 worden achtereenvolgens aangenomen met 10 stemmen en 3 onthoudingen. Art. 188 Amendement nr 24 wordt aangenomen met 9 stem- men tegen 1 en 3 onthoudingen. Het aldus geamendeerd artikel wordt aangenomen met 9 stemmen en 4 onthoudingen. 99 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTING S P E RIO DE 2013 2014 V. — DISCUSSION DES ARTICLES DU PROJET DE LOI N° 3414 ET VOTES A. Le ministre fournit encore les réponses supplémentaires suivantes En ce qui concerne le mandat macroprudentiel, il y a la recommandation du Comité européen de risque systémique du 22 mars 2011, selon laquelle les États membres désignent une autorité spécifi que chargée de détecter les risques de nature macroprudentielle qui peuvent constituer une menace pour la stabilité du système fi nancier. Cette autorité doit pouvoir adresser des recommandations à toutes les instances investies de compétences ou de missions pouvant avoir un impact sur la stabilité du système fi nancier. La recommandation donne la possibilité aux États membres de confi er le mandat macroprudentiel à la banque centrale ou à une instance distincte créée à cet effet. Dans le prolonge- ment direct de la logique de l’architecture de contrôle instaurée en 2010, le gouvernement a décidé de confi er cette mission à la Banque nationale de Belgique. Le projet lui donne tous les instruments devant lui permettre de rassembler des informations en vue d’exécuter sa mission et règle également la manière dont la Banque nationale établit et publie ses recommandations. Il doit être clair que ces recommandations peuvent s’adres- ser non seulement à des autorités et des instances fédérales, mais aussi à des autorités et des instances régionales, par exemple en ce qui concerne la fi scalité liée à l’habitation, et même à la BCE. B. Répliques M. Peter Dedecker (N-VA) rappelle que le projet de loi à l’examen a pour objectif la mise en œuvre de la Recommandation du Comité européen du risque systé- mique (CERS/2011/3) du 22 décembre 2011 concernant le mandat macroprudentiel des autorités nationales. Il est dès lors curieux que le gouvernement attende le dernier délai pour demander l’urgence en mars 2014. Le gouvernement a-t-il averti le CERS des mesures qu’il a prises à la suite de la recommandation? Au plus tard le 30 juin 2012, le gouvernement était censé transmettre au CERS et au Conseil européen un rapport intérimaire sur les mesures prises en matière de contrôle macroprudentiel. L’a-t-il fait? Le cas échéant, la commission peut-elle en disposer? V. — ARTIKELSGEWIJZE BESPREKING VAN WETSONTWERP NR. 3414 EN STEMMINGEN A. De minister verschaft nog de volgende bijkomende antwoorden Wat betreft het macroprudentieel mandaat is de aan- beveling van het Europees Comité voor Systeemrisio’s van 22 december 2011 dat de Lidstaten een specifi eke autoriteit aanwijzen en belasten met het opsporen van risico’s van macroprudentiële aard die een bedreiging kunnen vormen voor de stabiliteit van het fi nancieel stel- sel. Deze autoriteit moet aanbevelingen kunnen richten aan alle instanties met bevoegdheden of opdrachten die op de stabiliteit van het fi nanciële stelsel een impact kunnen hebben. De aanbeveling laat de Lidstaten de mogelijkheid om het zogenaamde macroprudentieel mandaat toe te vertrouwen aan de centrale bank dan wel aan een apart daarvoor in het leven geroepen instantie. De regering kiest ervoor in het rechtstreeks verlengde van de logica van de toezichtsarchitectuur ingevoerd in 2010 de opdracht toe te vertrouwen aan de nationale Bank van België. Het ontwerp geeft aan de nationale Bank alle instrumenten die haar moeten toelaten infor- matie te vergaren met het oog op de uitvoering van haar opdracht en regelt ook de wijze waarop de nationale Bank haar aanbevelingen opmaakt en bekend maakt. Het moet duidelijk zijn dat deze aanbevelingen niet al- leen federale overheden en instanties als bestemmeling kunnen hebben maar ook gewestelijke bv inzake de woonfi scaliteit en zelfs de ECB. B. Replieken De heer Peter Dedecker (N-VA) herinnert eraan dat het ter bespreking voorliggende wetsontwerp tot doel heeft toepassing te verlenen aan de Aanbeveling van het Europees Comité voor Systeemrisico’s (ESRB/2011/3) van 22 december 2011 inzake het macroprudentieel mandaat van nationale autoriteiten. Het is dan ook ei- genaardig dat de regering tot het laatste moment wacht om dan in maart 2014 de spoedbehandeling te vragen. Heeft de regering het ESRB op de hoogte gebracht van de maatregelen die ze als gevolg van de aanbeve- ling heeft genomen? De regering moest uiterlijk op 30 juni 2012 aan het ESRB en aan de Europese Raad een tussentijds rapport overzenden over de inzake macroprudentieel toezicht genomen maatregelen. Heeft ze dat gedaan? Kan de commissie daar in voorkomend geval over beschikken? 100 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTINGS P E RIO DE 2013 2014 Le gouvernement a-t-il envoyé au CERS et au Conseil eurpéen le rapport défi nitif sur ces mesures comme il était tenu de le faire au plus tard le 30 juillet 2013? Les mesures préconisées par le gouvernement devaient entrer en vigueur au plus tard le 1er juillet 2013. Un an s’est passé. Le gouvernement a-t-il demandé et obtenu une prolongation du délai? L’avis de la BCE a été demandé le 10 janvier 2014. La BCE a-t-elle été sollicitée pour avis antérieurement? M. Dedecker est d’avis que si le gouvernement n’a rien fait pendant des années, rien ne justifi e la demande d’urgence actuelle. Pour quelles raisons le gouverne- ment n’a-t-il pas répondu plus tôt à la recommandation européenne, d’autant plus que cette recommandation est très courte? Quels autres États membres ont déjà transposé la recommandation? Cette recommandation bénéfi cie-t-elle d’un soutien des États membres? Le ministre confi rme que les États membres adhèrent à cette recommandation. Depuis 2002, la Belgique a confi é la contrôle macroprudentiel à la FSMA et à la Banque nationale. L’objectif du présent projet de loi est de confi er une fois pour toutes ce contrôle à la Banque nationale. Le ministre reconnaît que la Belgique n’a pas fait preuve de rapidité dans la transposition de la recom- mandation. Avant de déposer un projet de loi, le gou- vernement a d’ailleurs dû attendre la fi nalisation du Règlement (UE) N° 1024/2013 du Conseil du 15 oc- tobre 2013 confi ant à la Banque centrale européenne des missions spécifi ques ayent trait aux politiques en matière de surveillance prudentielle des établissements de crédits, concernant le contrôle unique afi n de garantir la cohérence des textes. Quoi qu’il en soit, en juin 2013, le gouvernement a transmis une réponse au CERS afi n de décrire le pro- cessus d’instauration du contrôle macroprudentiel et le CERS n’a jamais émis aucune critique. M. Peter Dedecker (N-VA) déplore que l’urgence ait été demandée pour le projet de loi à l’examen alors que le gouvernement aurait pu prendre des mesures depuis 2011. Il se réfère à l’avis du Conseil d’État qui stipule qu’il s’indiquerait, afi n d’assurer un meilleur suivi et une plus grande effectivité aux recommandations de la Banque nationale, lorsque la mise en oeuvre de celles-ci relève de la sphère de compétence régionale, d’associer plus étroitement les régions au processus mis en place par la conclusion d’un accord de coopération. Le gouvernement estime-t-il que le texte du projet de Heeft de regering aan het ESRB en aan de Europese Raad het defi nitieve rapport overgezonden in verband met die maatregelen, zoals ze geacht was dat vóór 30 juli 2013 te doen? De door de regering voorgestane maatregelen moes- ten uiterlijk op 1 juli 2013 in werking treden. Er is een jaar voorbijgegaan. Heeft de regering een verlenging van de termijn gevraagd en verkregen? Het advies van de ECB werd op 10 januari 2014 ge- vraagd. Werd de ECB vroeger om advies gevraagd? De heer Dedecker is van mening dat indien de re- gering jarenlang niets heeft gedaan, niets de huidige verzoek om spoedbehandeling verantwoordt. Waarom is de regering niet eerder ingegaan op de Europese aanbeveling, te meer omdat die aanbeveling zeer kort is? Welke andere lidstaten hebben de aanbeveling al omgezet? Wordt die aanbeveling gesteund door de lidstaten? De minister bevestigt dat de lidstaten achter die aanbeveling staan. België heeft sinds 2002 het macr- oprudentieel toezicht toevertrouwd aan de FSMA en aan de Nationale Bank. Bedoeling van het voorliggende wetsontwerp is de Nationale Bank defi nitief met dat toezicht te belasten. De minister erkent dat België geen blijk heeft ge- geven van voortvarendheid in de omzetting van de aanbeveling. Alvorens een wetsontwerp in te dienen, heeft de regering overingens moeten wachten op de afronding van Verordening (EU) Nr. 1024/2013 van de Raad van 15 oktober 2013 waarbij aan de Europese Centrale Bank specifi eke taken worden opgedragen betreffende het beleid inzake het prudentieel toezicht op kredietinstellingen. Dit moest de coherentie van de teksten waarborgen. De regering heeft in ieder geval in juni 2013 een antwoord overgezonden aan het ESRB waarin ze het proces van invoering van het macroprudentieel toezicht toelicht. Het ESRB heeft nooit enige kritiek geuit. De heer Peter Dedecker (N-VA) betreurt dat voor het ter bespreking voorliggende wetsontwerp de spoedbe- handeling wordt gevraagd, terwijl de regering al vanaf 2011 maatregelen had kunnen nemen. Hij verwijst naar het advies van de Raad van State, dat aangeeft dat het, om te zorgen voor een betere follow-up en voor een grotere effectiviteit van de aanbevelingen van de Nationale Bank wanneer de tenuitvoerlegging daarvan onder de bevoegdheid van de gewesten ressorteert, raadzaam zou zijn de gewesten nauwer te betrekken bij het proces dat werd ingesteld ingevolge de sluiting van 101 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTING S P E RIO DE 2013 2014 loi répond bien à cet avis? Des accords de coopération ont-ils été conclus ou non? Une concertation préalable a-t-elle eu lieu avec les régions? Dans la négative, une telle négociation est-elle nécessaire? Dans son avis, la Banque centrale européenne (BCE) souligne que dans un souci de clarté, il conviendrait que le pouvoir du ministre des Finances soit limité à l’égard de la décision de la Banque nationale dans le cadre de la politique macroprudentielle; à l’instar du système européen des banques centrales. La BCE propose d’amender le texte afi n d’exclure le ministre des Finances du contrôle de toutes les décisions ayant un impact sur la stabilité fi nancière. Le ministre estime-t-il qu’il a été tenu compte de cet avis dans le texte du projet de loi ? Le ministre répond que l’article 9, § 4 du projet prévoit que des accords de coopération peuvent être conclus avec les régions. De tels accords peuvent notamment être utiles en matière de politique fi scale. En effet, la Banque nationale pourra formuler des recommanda- tions concernant les compétences des régions. Dans ce cas, il serait superfl u de conclure des accords de coopération. Le pouvoir du ministre des Finances est très limité, voire inexistant. Dans ce cadre, le gouvernement a tenté de respecter au mieux l’indépendance du contrôleur macroprudentiel et de la dépolitiser. * * * Art. 1er L’article 1er n’appelle aucun commentaire et est adopté par 12 voix et une abstention. Art. 2 L’article 2 n’appelle aucune remarque et est adopté par 10 voix et 3 abstentions. een samenwerkingsakkoord. Vindt de regering dat de tekst van het wetsontwerp wel degelijk aan dat advies tegemoet komt? Werden er al dan niet samenwer- kingsakkoorden gesloten? Is vooraf met de gewesten overlegd? Zo het antwoord op die vraag ontkennend is, zijn dergelijke onderhandelingen dan nodig? In haar advies onderstreept de Europese Centrale Bank (ECB) dat, ter wille van de duidelijkheid, de be- voegdheid van de minister van Financiën zou moeten worden beperkt tot de beslissing van de Nationale Bank in het kader van het macroprudentieel beleid, zulks naar het voorbeeld van het Europese systeem van de centrale banken. De ECB stelt voor de tekst te amenderen om de minister van Financiën uit te sluiten van het toezicht op alle beslissingen die een weerslag hebben op de fi nanciële stabiliteit. Is volgens de minister in de tekst van het wetsontwerp rekening gehouden met dat advies? De minister antwoordt dat artikel 9, §  4, van het wetsontwerp in uitzicht stelt dat met de gewesten samenwerkingsakkoorden kunnen worden gesloten. Dergelijke akkoorden kunnen met name nuttig zijn in- zake fi scaal en bancair beleid. De Nationale Bank zal immers aanbevelingen kunnen formuleren in verband met de bevoegdheden van de gewesten. In dat geval ware het overbodig samenwerkingsakkoorden te sluiten. De bevoegdheid van de minister van Financiën is zeer beperkt, om niet te zeggen onbestaande. In dat opzicht heeft de regering geprobeerd zo goed mogelijk de onaf- hankelijkheid van de macroprudentiële toezichthouder in acht te nemen en ze te depolitiseren. * * * Artikel 1 Over dit artikel worden geen opmerkingen gemaakt. Artikel 1 wordt aangenomen met 12 stemmen en 1 onthouding. Art. 2 Over dit artikel worden geen opmerkingen gemaakt. Artikel 2 wordt aangenomen met 10 stemmen en 3 onthoudingen. 102 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTINGS P E RIO DE 2013 2014 Art. 3 M.  Peter Dedecker (N-VA) relève que la Banque nationale doit contribuer à la stabilité du système fi nan- cier. A cette fi n, elle doit suivre les développements du système et les évaluer. M. Dedecker fait remarquer qu’actuellement, la banque nationale remplit déjà cette mission, notamment lorsqu’elle rend des avis sur les garanties pour les sociétés coopératives qui participent au secteur fi nancier. La Banque nationale fait toutefois remarquer que ses avis sont facultatifs. Actuellement, lorsqu’elle observe le marché fi nancier, la Banque nationale détecte-telle des risques pour la stabilité du système fi nancier en ce qui concerne le capi- tal coopératif? Peut-elle encore prendre des mesures d’ajustement si on lui impose une mesure telle que celle prévue dans le projet? Le ministre répond que l’interrogation sur la signifi ca- tion du capital coopératif dans les banques n’a aucun lien avec le système de garantie auquel M. Dedecker se réfère. Il est clair que le capital coopératif, c’est-à-dire le capital qui est attiré d’une façon coopérative par un actionnaire qui, à son tour, prend une participation dans une banque, montre, comparativement à d’autres apports de capitaux, des qualités spécifi ques et des caractéristiques spécifi ques. Une de ces qualités est que le capital coopératif, dans le contexte bancaire, contribue souvent à l’ancrage de la banque. C’est cer- tainement un avantage, si l’on est favorable à l’ancrage. L’inconvénient est que cela peut éventuellement avoir des conséquences pour la stabilité fi nancière d’une banque, mais pas pour la stabilité fi nancière du système. Le capital coopératif se prête moins facilement à une dilution lorsque de nouveaux besoins en capitaux se font sentir, alors que le capital coopératif n’est pas toujours en mesure de se maintenir à ce moment-là sans être dilué. Une approche nuancée du capital coopératif se lira à la lumière de la réglementation européenne et du contrôle belge de la Banque nationale, qui examine sur- tout le risque lié à une certaine forme de participations. M. Dedecker partage l’avis du ministre en ce qui concerne l’ancrage des acteurs fi nanciers. Toutefois, il souligne que le plus grand risque contre lequel il convient de se protéger est l’instabilité des banques et c’est à ça que sert ce tampon de capital qui doit être suffisant. C’est à ce niveau que la Banque nationale Art. 3 De heer Peter Dedecker (N-VA) wijst erop dat de Nationale Bank haar bijdrage moet leveren tot de sta- biliteit van het fi nanciële systeem. Daartoe moet zij de ontwikkelingen in het systeem volgen en evalueren. De heer Dedecker merkt op dat de Nationale Bank die taak momenteel al vervult, met name wanneer zij adviezen uitbrengt over de garanties voor de coöperatieve ven- nootschappen die aan de fi nanciële sector participeren. Wel stipt de Nationale Bank aan dat haar adviezen facultatief zijn. Ontwaart de Nationale Bank, wanneer zij momenteel het fi nanciële systeem observeert, risico’s voor de sta- biliteit van dat systeem wat het coöperatieve kapitaal betreft? Kan zij nog bijsturingsmaatregelen nemen in- dien haar een maatregel wordt opgelegd als die waarin het wetsontwerp voorziet? De minister antwoordt dat de vraagstelling naar de betekenis van het coöperatief kapitaal in banken losstaat van het waarborgsysteem waarnaar de heer Dedecker verwijst. Het is duidelijk dat coöperatief kapitaal, d.w.z. het ka- pitaal dat wordt aangetrokken door een aandeelhouder op een coöperatieve wijze die op zijn beurt participeert in een bank, in vergelijking met andere kapitaalinbrengen bijzondere kwaliteiten en bijzondere kenmerken ver- toont. Eén van die kwaliteiten is dat coöperatief kapitaal in de bancaire context dikwijls bijdraagt tot de veranke- ring van de bank. Dat is zeker een voordeel, als men verankeringsgezind is. Het nadeel is dat het eventueel gevolgen kan hebben voor de fi nanciële stabiliteit van één bank maar niet voor die van het systeem. Het coöperatief kapitaal leent zich minder gemak- kelijk tot verwatering wanneer nieuwe kapitaalnoden verreist zijn terwijl het coöperatief kapitaal niet altijd in staat is om zich op dat ogenblik te handhaven zonder verwaterd te worden. Een genuanceerde benadering van het coöpera- tief kapitaal moet worden gelezen in het licht van de Europese regelgeving en van het Belgisch toezicht van de nationale Bank dat vooral kijkt naar het risico dat verbonden is aan bepaalde vorm van participaties. De heer Dedecker deelt de mening van de minister over de verankering van de fi nanciële actoren. Niettemin beklemtoont hij dat de instabiliteit van de banken het grootste risico is waartegen men zich moet bescher- men; daartoe dient de kapitaalbuffer, die voldoende hoog moet zijn. In dat verband zou de Nationale Bank 103 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTING S P E RIO DE 2013 2014 pourrait avoir un problème, à savoir que l’on ne consi- dèrerait plus le capital coopératif comme des fonds propres de base à 100  %. Le ministre peut-il à cet égard expliciter voire transmettre le projet de note de la Banque nationale? Le ministre a juste voulu expliciter de manière géné- rale le capital coopératif dans un contexte bancaire. Il ignore si la Banque nationale dispose d’un projet de note à cet égard. Il suppose que si tel est le cas, elle a examiné la situation par banque et par actionnaire coopératif. M. Dedecker observe que le système de garantie existant que le ministre défend, est considéré comme une aide d’État par la Commission européenne. Tous les coopérateurs existants d’une banque qui peuvent recourir à cette garantie d’État bénéfi cient déjà d’une forme d’aide d’État car ils peuvent à tout moment s’inscrire dans ce parcours facultatif. Cela peut être une forme d’aide d’État et cela peut alors être déduit des fonds propres de base. C’est le risque qui est créé. N’est-ce pas à la Banque nationale d’encore contribuer en l’occurrence à la détection de ce risque et d’intervenir effectivement? L’article 3 est adopté par 10 voix et 3 abstentions. Art. 4 à 23 Ces articles n’appellent aucun commentaire et sont successivement adoptés par 10 voix et 3 abstentions. Art. 24 M. Peter Dedecker (N-VA) relève qu’un recours en annulation peut être introduit auprès du Conseil d’État contre des actes de portée réglementaire ou individuelle adoptés par la Banque nationale, selon une procédure accélérée déterminée par le Roi. Ce recours n’est pas suspensif. M. Dedecker demande si cette procédure inclut une clause de responsabilité en ce qui concerne la décision de la Banque nationale. La Banque nationale peut-elle être rendue responsable? van België een probleem kunnen hebben, met name wanneer het coöperatief kapitaal niet langer voor 100 % als kernkapitaal wordt beschouwd. Kan de minister de bedoelde ontwerpnota van de NBB verduidelijken of bezorgen? De minister geeft aan dat hij louter algemeen het “coöperatief kapitaal” in een bankencontext wou verdui- delijken. Hij weet niet of de NBB over een ontwerpnota in dat verband beschikt. Hij gaat ervan uit dat de NBB, mocht dat het geval zijn, de toestand per bank en per coöperatieve aandeelhouder bestudeert. De heer Dedecker merkt op dat de bestaande garan- tieregeling die de minister verdedigt, door de Europese Commissie als staatsteun wordt aangemerkt. Alle be- staande coöperatieve aandeelhouders van een bank die beroep kunnen doen op die staatswaarborg ontvangen al een vorm van staatsteun want ze kunnen te allen tijde instappen in dit facultatief traject. Dat kan een vorm van staatsteun zijn en dat kan dan afgetrokken worden van het kernkapitaal. Dat is het risico dat gecreëerd wordt . Is het niet aan de Nationale bank om hier nu nog bij te dragen tot de detectie van dat risico en daar effectief in te grijpen? Artikel 3 wordt aangenomen met 10 stemmen en 3 onthoudingen. Art. 4 tot 23 Over deze artikelen worden geen opmerkingen ge- maakt. Ze worden achtereenvolgens aangenomen met 10 stemmen en 3 onthoudingen. Art. 24 De heer Peter Dedecker (N-VA) wijst erop dat bij de Raad van State, via een door de Koning bepaalde ver- snelde procedure, een beroep tot nietigverklaring kan worden ingesteld tegen besluiten met verordenende of individuele strekking die de Nationale Bank heeft genomen. Dat beroep is niet opschortend. De heer Dedecker vraagt of die procedure een aan- sprakelijkheidsclausule bevat met betrekking tot de beslissingen van de Nationale Bank. Kan de Nationale Bank aansprakelijk worden gesteld? 104 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTINGS P E RIO DE 2013 2014 Le ministre précise que l’article prévoit un recours administratif auprès du Conseil d’État contre les déci- sions de la Banque nationale. Il appartient à la compé- tence discrétionnaire du Conseil d’État d’apprécier le respect des règles générales du droit. En ce qui concerne la responsabilité des membres du personnel et de la direction de Banque nationale, le ministre renvoie à l’article 23 du projet de loi qui stipule que l’autorité de contrôle ainsi que les membres de ses organes et de son personnel n’encourent aucune responsabilité civile en raison de leurs actes ou com- portements, sauf en cas de dol ou de faute lourde. L’article 24 est adopté par 10 voix et 3 abstentions. Art. 25 L’article 25  n’appelle aucun commentaire et est adopté par 10 voix et 3 abstentions. VI. — RÉUNION EN APPLICATION DE L’ARTICLE 82.1 DU RÈGLEMENT Au cours de sa réunion du 31 mars 2014, la commis- sion a pris connaissance de la note de légistique rédigée par le Service juridique de la Chambre et relative au projet de loi n° 53 3413. M.Carl Devlies, président, rappelle les principes du Règlement. La commission souscrit aux corrections techniques proposées par le Service juridique et acceptées par le ministre. VII. — VOTES SUR L’ENSEMBLE A. Projet de loi n° 3406 L’ensemble du projet de loi relatif au statut et au contrôle des établissements de crédit (DOC 55 3406/001), tel qu’il a été amendé et moyennant quelques corrections d’ordre technique, est adopté par 10 voix contre 2. B. Projet de loi n° 3413 L’ensemble du projet de loi portant dispositions diverses (DOC 55 3413/001), tel qu’il a été amendé et moyennant quelques corrections d’ordre technique, est adopté par 10 voix contre 2. De minister preciseert dat het artikel voorziet in een bestuursrechtelijke verhaalmogelijkheid bij de Raad van State tegen de beslissingen van de Nationale Bank. De Raad van State beoordeelt binnen zijn discretionaire bevoegdheid of de algemene rechtsregels in acht zijn genomen. Aangaande de aansprakelijkheid van de personeels- leden en de directie van de Nationale Bank verwijst de minister naar artikel 23, dat bepaalt dat de toezichthou- der evenals de leden van zijn respectieve organen en personeel niet burgerrechtelijk aansprakelijk kunnen worden gesteld voor hun handelingen of gedragingen, behalve in geval van bedrog of zware fout. Artikel 24 wordt aangenomen met 10 stemmen en 3 onthoudingen. Art. 25 Over dit artikel worden geen opmerkingen ge- maakt. Het wordt aangenomen met 10 stemmen en 3 onthoudingen. VI. — VERGADERING MET TOEPASSING VAN ARTIKEL 82.1, VAN HET KAMERREGLEMENT Tijdens haar vergadering van 31 maart 2014 heeft de commissie kennis genomen van de wetgevingstech- nische nota van de Juridische dienst van de Kamer in verband met wetsontwerp nr. 53 3413. De heer Carl Devlies, voorzitter, brengt de principes van het Reglement in herinnering. De commissie is het eens met de door de Juridische dienst voorgestelde en door de minister aanvaarde technische verbeteringen. VII. — STEMMINGEN OVER HET GEHEEL A. Wetsontwerp nr. 3406 Het gehele, aldus geamendeerde en van enkele tech- nische correcties voorziene wetsontwerp op het statuut van en het toezicht op de kredietinstellingen (DOC 55 3406/001) wordt aangenomen met 10 stemmen tegen 2. B. Wetsontwerp nr. 3413 Het gehele, aldus geamendeerde en verbeterde wetsontwerp houdende diverse bepalingen (DOC 53 3413/001) wordt aangenomen met 10 stemmen tegen 2. 105 3406/005 DOC 53 C H A M B R E 5 e S E S S I O N D E L A 5 3 e L É G I S L A T U R E K AMER 5e Z ITTING VAN DE 53e Z ITTING S P E RIO DE 2013 2014 C. Projet de loi n° 3414 L’ensemble du projet de loi établissant les méca- nismes d’une politique macroprudentielle et précisant les missions spécifi ques dévolues à la Banque natio- nale de Belgique dans le cadre de sa mission visant à contribuer à la stabilité du système fi nancier (DOC 55 3414/001), tel qu’il a été amendé et moyennant quelques corrections d’ordre technique, est adopté par 10 voix et 3 abstentions. Les rapporteurs, Le président, Christiane VIENNE Georges GILKINET Carl DEVLIES Dispositions qui nécessitent une mesure d’éxécution (art. 78.2 du Règlement de la Chambre): A) Projet de loi n° 3406: — En application de l’article 105 de la Constitution: • En ce qui concerne le projet de loi: articles 20, § 1er, in fi ne, 41, § 2, 42, § 2, 81, 106, § 1, 110, § 2, alinéa 2, 123, § 2, 133, 227, § 2, 229, 230, alinéa 3, 242, 244, § 4, 249, 251, § 4, 255, § § 2 et 5, 259, § 2, 269, § 2, 280, § 1, 283, § 2, 284, 295, 311, 318, 335, § 2, 381, alinéa 4, 383, 385, 386, 387, 421. • En ce qui concerne l’annexe 1: articles 1er, §§ 5 et 6, 5, §§ 4 et 5 • En ce qui concerne l’annexe 2: article 16 • En ce qui concerne l’annexe 3: articles 2, §§ 1er et 3, 9, 13, 15, § § 1 et 3, 16, § 3 • En ce qui concerne l’annexe 4: nihil • En ce qui concerne l’annexe 5: nihil • En ce qui concerne l’annexe 6: nihil — En application de l’article 108 de la Constitution: nihil B) Projet de loi n° 3413: — En application de l’article 105 de la Constitution: nihil — En application de l’article 108 de la Constitution: nihil C) Projet de loi n° 3414: — En application de l’article 105 de la Constitution: nihil — En application de l’article 108 de la Constitution: nihil C. Wetsontwerp nr. 3414 Het gehele verbeterde wetsontwerp tot invoering van de mechanismen voor een macroprudentieel beleid en tot vaststelling van de specifi eke taken van de Nationale Bank van België in het kader van haar opdracht om bij te dragen tot de stabiliteit van het fi nanciële stelsel (DOC 53 3414/001) wordt aangenomen met 10 stemmen en 3 onthoudingen. De rapporteurs, De voorzitter, Christiane VIENNE Georges GILKINET Carl DEVLIES Artikelen die een uitvoeringsbepaling vergen (artikel 78,2 van het Reglement): A) Wetsontwerp nr. 3406: — In toepassing van artikel 105 van de Grondwet: • Voor wat betreft het wetstonwerp: artikelen 20, § 1, in fi ne, 41, § 2, 42, § 2, 81, 106, § 1, 110, § 2, tweede lid, 123, § 2, 133, 227, § 2, 229, 230, derde lid, 242, 244, § 4, 249, 251, § 4, 255, § § 2 en 5, 259, § 2, 269, § 2, 280, § 1, 283, § 2, 284, 295, 311, 318, 335, § 2, 381, vierde lid, 383, 385, 386, 387, 421, • Voor wat betreft bijlage 1: artikelen 1, §§ 5 en 6, 5, §§ 4 en 5 • Voor wat betreft bijlage 2: artikel 16 • Voor wat betreft bijlage 3: artikelen 2, § § 1 en 3, 9, 13, 15, § § 1 en 3, 16, § 3 • Voor wat betreft bijlage 4: nihil • Voor wat betreft bijlage 5: nihil • Voor wat betreft bijlage 6: nihil — In toepassing van artikel 108 van de Grondwet: nihil B) Wetsontwerp nr. 3413: — In toepassing van artikel 105 van de Grondwet: nihil — In toepassing van artikel 108 van de Grondwet: nihil C) Wetsontwep nr. 3414 — In toepassing van artikel 105 van de Grondwet: nihil — In toepassing van artikel 108 van de Grondwet: nihil Centrale drukkerij – Imprimerie centrale