Document 54K3522/003

INHOUD SOMMAIRE Blz. Pages I. Procedure ......................................................................3 II. Inleidende uiteenzetting van mevrouw Leen Dierick, mede-indiener ...............................................................3 III. Algemene bespreking ....................................................5 IV. Artikelsgewijze bespreking en stemmingen ................12 Bijlagen..............................................................................19 I. Procédure ......................................................................3 II. Exposé introductif de Mme Leen Dierick, coauteure .......................................................................3 III. Discussion générale ......................................................5 IV. Discussion des articles et votes ..................................12 Annexes ............................................................................19 VERSLAG RAPPORT 10459 DOC 54 3522/003 DOC 54 3522/003 K A M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E CHAMBRE DES REPRÉSENTANTS DE BELGIQUE BELGISCHE KAMER VAN VOLKSVERTEGENWOORDIGERS 25 februari 2019 25 février 2019 NAMENS DE COMMISSIE VOOR HET BEDRIJFSLEVEN, HET WETENSCHAPSBELEID, HET ONDERWIJS, DE NATIONALE WETENSCHAPPELIJKE EN CULTURELE INSTELLINGEN, DE MIDDENSTAND EN DE LANDBOUW UITGEBRACHT DOOR MEVROUW Karine LALIEUX FAIT AU NOM DE LA COMMISSION DE L’ÉCONOMIE, DE LA POLITIQUE SCIENTIFIQUE, DE L’ÉDUCATION, DES INSTITUTIONS SCIENTIFIQUES ET CULTURELLES NATIONALES, DES CLASSES MOYENNES ET DE L’AGRICULTURE PAR MME Karine LALIEUX Voir: Doc 54 3522/ (2018/2019): 001: Proposition de loi de Mmes Dierick et De Coninck, M. Wilrycx, Mmes Cassart-Mailleux et Smaers et M. Van Biesen. 002: Modifi cation auteur. Zie: Doc 54 3522/ (2018/2019): 001: Wetsvoorstel van de dames Dierick en De Coninck, de heer Wilrycx, de dames Cassart-Mailleux en Smaers en de heer Van Biesen. 002: Wijziging indiener. PROPOSITION DE LOI WETSVOORSTEL betreffende de beroepen van accountant en belastingadviseur relative aux professions d’expert-comptable et de conseiller fiscal 2 3522/003 DOC 54 KA M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E Abréviations dans la numérotation des publications: DOC 54 0000/000: Document parlementaire de la 54e législature, suivi du n° de base et du n° consécutif QRVA: Questions et Réponses écrites CRIV: Version Provisoire du Compte Rendu intégral CRABV: Compte Rendu Analytique CRIV: Compte Rendu Intégral, avec, à gauche, le compte rendu intégral et, à droite, le compte rendu analy tique traduit des interventions (avec les an- nexes) PLEN: Séance plénière COM: Réunion de commission MOT: Motions déposées en conclusion d’interpellations (papier beige) Publications officielles éditées par la Chambre des représentants Commandes: Place de la Nation 2 1008 Bruxelles Tél. : 02/ 549 81 60 Fax : 02/549 82 74 www.lachambre.be courriel : publications@lachambre.be Les publications sont imprimées exclusivement sur du papier certifi é FSC Officiële publicaties, uitgegeven door de Kamer van volksvertegenwoordigers Bestellingen: Natieplein 2 1008 Brussel Tel. : 02/ 549 81 60 Fax : 02/549 82 74 www.dekamer.be e-mail : publicaties@dekamer.be De publicaties worden uitsluitend gedrukt op FSC gecertifi ceerd papier Afkortingen bij de nummering van de publicaties: DOC 54 0000/000: Parlementair document van de 54e zittingsperiode + basisnummer en volgnummer QRVA: Schriftelijke Vragen en Antwoorden CRIV: Voorlopige versie van het Integraal Verslag CRABV: Beknopt Verslag CRIV: Integraal Verslag, met links het defi nitieve integraal verslag en rechts het vertaald beknopt verslag van de toespraken (met de bijlagen) PLEN: Plenum COM: Commissievergadering MOT: Moties tot besluit van interpellaties (beigekleurig papier) N-VA : Nieuw-Vlaamse Alliantie PS : Parti Socialiste MR : Mouvement Réformateur CD&V : Christen-Democratisch en Vlaams Open Vld : Open Vlaamse liberalen en democraten sp.a : socialistische partij anders Ecolo-Groen : Ecologistes Confédérés pour l’organisation de luttes originales – Groen cdH : centre démocrate Humaniste VB : Vlaams Belang PTB-GO! : Parti du Travail de Belgique – Gauche d’Ouverture DéFI : Démocrate Fédéraliste Indépendant PP : Parti Populaire Vuye&Wouters : Vuye&Wouters Samenstelling van de commissie op de datum van indiening van het verslag/ Composition de la commission à la date de dépôt du rapport Voorzitter/Président: Jean-Marc Delizée A. — Vaste leden / Titulaires: B. — Plaatsvervangers / Suppléants: N-VA Rita Bellens, Rita Gantois, Werner Janssen, Bert Wollants Christoph D'Haese, Inez De Coninck, Peter Dedecker, Jan Jambon, Koen Metsu PS Paul-Olivier Delannois, Jean-Marc Delizée, Fabienne Winckel Nawal Ben Hamou, Jacques Chabot, Michel Corthouts, Laurent Devin, Karine Lalieux MR Caroline Cassart-Mailleux, Benoît Friart, Isabelle Galant Emmanuel Burton, Gautier Calomne, David Clarinval, Damien Thiéry CD&V Leen Dierick, Griet Smaers Nathalie Muylle, Jef Van den Bergh, Vincent Van Peteghem Open Vld Nele Lijnen, Frank Wilrycx Egbert Lachaert, Vincent Van Quickenborne, Tim Vandenput sp.a Youro Casier Maya Detiège, Karin Temmerman Ecolo-Groen Gilles Vanden Burre Kristof Calvo, Jean-Marc Nollet cdH Michel de Lamotte Benoît Dispa, Vanessa Matz C. — Niet-stemgerechtigd lid / Membre sans voix délibérative: PP Aldo Carcaci 3 3522/003 DOC 54 K A M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E DAMES EN HEREN, Uw commissie heeft dit wetsontwerp besproken tij- dens haar vergadering van 19 februari 2019. I. — PROCEDURE Het wetsvoorstel DOC 54 3522/001 is een herne- ming van een voorontwerp van wet dat door de vice- eersteminister en de minister van Werk, Economie en Consumenten, belast met buitenlandse Handel, Armoedebestrijding, werd voorbereid. Bij de opmaak van de tekst werden verscheidene actoren geraadpleegd en de tekst van het voorontwerp van wet werd aangepast aan de adviezen van de Afdeling Wetgeving van de Raad van State en de Gegevensbeschermingsautoriteit en er werd een Geïntegreerde Impactanalyse opgesteld. Deze drie documenten werden opgenomen in bijlage bij dit verslag. II. — INLEIDENDE UITEENZETTING VAN MEVROUW LEEN DIERICK, MEDE-INDIENER VAN HET WETSVOORSTEL Het wetsvoorstel voorziet in de fusie van het Instituut van de Accountants en Belastingconsulenten (IAB) en van het Beroepsinstituut van Erkende Boekhouders en Fiscalisten (BIBF). Het nieuw instituut zal het “Instituut van de Belastingadviseurs en de Accountants (IBA)” heten. Het wetsvoorstel is gebaseerd op het gelijknamig voorontwerp van wet, dat werd opgesteld in samen- spraak met de twee betrokken instituten. De fusie kadert ook in maatregel 37 van het Federaal KMO-plan ter verbetering van het wettelijk kader voor de uitoefening van de vrije beroepen. De fusie beoogt een kwaliteits- verhoging van het beroep zodat de kwaliteit ook in de toekomst gegarandeerd blijft en waar nodig naar een hoger niveau wordt getild door de beroepsbeoefenaars nog beter op te leiden zodat ze optimaal kunnen inspelen op de noden van ondernemingen en de digitalisering. Met de fusie willen de twee fusionerende instituten genieten van schaalvoordelen, met een gunstige impact op het budget en zonder de bijdragen voor de beroeps- beoefenaars te moeten verhogen. De plafonds die nu bij KB werden vastgelegd, worden door de fusie niet verhoogd maar behouden. Dankzij de fusie zullen ondernemingen en particu- lieren een duidelijker beeld krijgen van de organisatie en de reglementering van het beroep. In het verleden MESDAMES, MESSIEURS, Votre commission a examiné cette proposition de loi au cours de sa réunion du 19 février 2019. I. — PROCÉDURE La proposition de loi DOC 54 3522/001 reprend un avant-projet de loi concocté par le Vice-premier ministre et ministre de l’Emploi, de l’Économie et des Consommateurs, chargé du Commerce extérieur, de la Lutte contre la pauvreté. Lors de l’élaboration du texte, divers acteurs ont été consultés et le texte de l’avant- projet de loi a été modifi é en fonction des avis de la Section de législation du Conseil d’État et de l’Autorité de protection des données, et il a été procédé à une analyse d’impact intégrée. Ces trois documents sont annexés au présent rapport. II. — EXPOSÉ INTRODUCTIF DE MME LEEN DIERICK, COAUTEURE DE LA PROPOSITION DE LOI La proposition de loi à l’examen prévoit la fusion de l’Institut des Experts-comptables et des Conseils fi s- caux (IEC) et de l’Institut professionnel des Comptables et Fiscalistes agréés (IPCF). Le nouvel institut s’appel- lera “l’Institut des Conseillers fi scaux et des Experts- comptables” (ICE). La proposition de loi à l’examen se fonde sur un avant-projet de loi du même nom, établi en concertation avec les deux instituts concernés. Cette fusion cadre dans la mesure 37 du Plan fédéral pour les PME et indépendants, visant notamment l’amélioration du cadre légal d’exercice des professions libérales. Cette fusion vise à améliorer la qualité de la profession, de manière à en garantir le niveau à l’avenir et à le relever là où c’est nécessaire en améliorant encore la formation des professionnels, de telle sorte qu’ils puissent répondre de façon optimale aux besoins des entreprises et à la numérisation. En fusionnant, les instituts entendent réaliser des économies d’échelle dont l’impact sur le budget sera favorable et ce sans devoir augmenter les contribu- tions des professionnels. Les plafonds déjà fi xés par arrêté royal ne sont pas majorés par la fusion, ils sont maintenus. Grâce à la fusion des deux instituts, les entreprises et particuliers qui font appel aux services de ces profes- sionnels obtiennent une image claire de l’organisation 4 3522/003 DOC 54 KA M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E heerste verwarring over de titels en de beschermde beroepsactiviteiten. Als gevolg van de fusie zullen de professionele titels worden aangepast: — De erkende boekhouder (-fi scalist) wordt de (fi s- caal) accountant. In de praktijk blijkt namelijk dat de titels van boek- houder onvoldoende hun werkelijke rol omvatten. Zij leveren namelijk ook analyses en verstrekken advies aan ondernemingen en handelen dus als expert meer nog dan enkel technische hulp bieden bij de boekhou- ding. Bovendien zijn ten gevolge van de fusie de taken van erkend boekhouder geherdefi nieerd om nog meer de rol van raadgever te benadrukken. — Accountant wordt de gecertificeerd accoun- tant en belastingconsulent wordt gecertificeerd belastingadviseur. De gecertificeerd accountant voert dezelfde ac- tiviteiten uit als een accountant (die nu de titel van erkende boekhouder heeft) maar mag daarenboven ook bijzondere opdrachten uitvoeren zoals zowel privé als gerechtelijke expertise m.b.t. de boekhouding van ondernemingen. Vlottere toegang tot het beroep De economische beroepsbeoefenaars zullen voort- aan allemaal lid zijn van hetzelfde nieuw instituut. Een student met diploma in een boekhoudkundige, fi scale of algemeen economische richting krijgt een unieke toegang tot het beroep geboden en zal dus niet meer moeten kiezen tussen het beroep van boekhouder, accountant of belastingconsulent. De kwaliteitsvolle beroepsbeoefening wordt bij de start verzekerd door een toelatingsexamen, een stage van minstens drie jaar en een bekwaamheidsexamen dat de stage afsluit. Het wetsvoorstel bevat ook vereiste bepalingen en voorwaarden om te verzekeren dat personen uit een andere lidstaat van de EER deze beroepsactiviteiten in België kunnen uitoefenen. Kwaliteit blijven garanderen De fusie zorgt er ook voor dat er meer duidelijkheid komt over welk beroep welke opdrachten kan uitvoeren. et de la règlementation de la profession. Dans le passé, la confusion régnait autour des titres et des activités professionnelles protégées. À la suite de la fusion, les titres professionnels seront adaptés: — Le comptable (-fi scaliste) agréé devient l’expert- comptable (fi scaliste). Il est apparu de la pratique que les titres actuels de comptable (-fi scaliste) traduisent insuffisamment le véri- table rôle de ces professionnels en droit belge, qui, plus que de l’aide technique à la comptabilité, fournissent de véritables analyses et des conseils aux entreprises et doivent dans ce cadre agir comme un expert. En outre, à la faveur de cette fusion, les tâches du comptable agréé sont redéfi nies afi n de davantage encore développer ce rôle de conseiller. — L’expert-comptable devient l’expert-comptable certifi é et le conseil fi scal devient le conseiller fi scal certifi é. L’expert-comptable certifi é exerce les mêmes activi- tés qu’un expert-comptable (qui port maintenant le titre du “comptable agréé”) mais peut également exécuter des missions particulières telles que l’expertise, tant privée que judiciaire, dans le domaine de la comptabilité des entreprises. Un accès plus aisé à la profession Les titulaires de professions économiques seront dorénavant tous membres du même institut nouvelle- ment créé. Un accès unique à la profession sera offert aux étu- diants ayant obtenu un diplôme dans une orientation comptable, fi scale ou économique générale. L’étudiant ne devra donc plus choisir entre la profession de comptable, d’expert-comptable ou de conseil fi scal. La qualité de l’exercice de la profession sera assurée dès le départ par un examen d’admission, un stage d’au moins trois ans et un examen pratique d’aptitude qui clôture le stage. La proposition de loi à l’examen contient également les dispositions et conditions requises pour permettre aux ressortissants d’un autre État membre de l’EEE d’exercer ces activités professionnelles en Belgique. Le maintien d’une garantie de qualité La fusion permettra également de faire la clarté sur les missions relevant de chacune des professions 5 3522/003 DOC 54 K A M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E Zo worden de taken duidelijker omschreven in het voorstel. Er komt ook een openbaar register waardoor bij- voorbeeld ondernemingen de lijst kunnen raadplegen van personen die het beroep mogen uitoefenen of de beroepstitel mogen dragen. De Koning kan de nadere regels inzake het openbaar register vastleggen, alsook aanvullen met bijkomende gegevens. Het deontologisch kader wordt behouden. De kwa- liteitstoetsing die vandaag enkel voor accountants en belastingconsulenten van toepassing is, zal worden uitgebreid tot alle beroepsbeoefenaars. Hierdoor krijgen ondernemingen de garantie dat er kwaliteitscontrole is van de beroepsbeoefenaar op wie zij een beroep doen. Ook de regels voor de handhaving van de tucht zijn gelijkaardig aan de huidige tuchtregeling die van toepas- sing is bij het BIBF. De nadere regels van de procedure voor de tuchtcommissie en commissie van beroep zullen bij koninklijk besluit worden bepaald. Ten slotte zullen er nog uitvoeringsbesluiten ge- nomen moeten worden m.b.t. de nadere regels over de deontologie, de toepassing van opdrachtbrief, de verzekeringscontracten, de onverenigbaarheden met het beroep, de maximale bijdragen van de leden en de kwaliteitstoetsing, met inbegrip van de oprichting van een commissie de kwaliteitstoetsing. De Koning zal ook een huishoudelijk reglement voor het Instituut vastleggen. In kader van de overgangsbepalingen wordt voor een periode van vier jaar een overgangsraad opgericht die alle voorbereidende taken uitoefent die noodzakelijk zijn voor de oprichting en werking van het nieuw Instituut. Dit zal van start gaan op 1 juni 2019. De datum van inwerkingtreding van deze wet zal dan ook door de Koning worden bepaald. III. — ALGEMENE BESPREKING De heer Ahmed Laaouej (PS) wenst namens zijn fractie zijn steun uit te drukken voor het voorliggende wetsvoorstel, waarover in de sector een heel grote con- sensus blijkt te bestaan. Hij benadrukt het belang van de economische beroepen voor de vitaliteit van ons econo- misch weefsel: hierbij gaat het om begrippen als goed beheer, geïnformeerd advies, regulariteit, enzovoort. visées. La proposition décrit ainsi les tâches de façon plus précise. La création d’un registre public est par ailleurs prévue pour permettre par exemple aux entreprises de consulter la liste des personnes autorisées à exercer la profession ou à porter le titre professionnel. Le Roi pourra fi xer les modalités de ce registre public et les compléter par des données supplémentaires. Le cadre déontologique est maintenu. La revue qua- lité qui s’applique aujourd’hui uniquement aux experts- comptables et conseils fi scaux sera étendue à tous les professionnels, de façon à garantir aux entreprises que le professionnel auquel elles font appel est bien soumis à une revue qualité. Les règles régissant le respect de la discipline sont similaires au régime disciplinaire qui s’applique actuel- lement à l’IPCF. Les modalités de la procédure devant la commission de discipline et la commission d’appel seront déterminées par arrêté royal. Enfi n, des arrêtés d’exécution devront encore être pris pour déterminer les modalités de la déontolo- gie, l’application de la lettre de mission, les contrats d’assurance, les incompatibilités avec la profession, la cotisation maximale des membres et la revue qualité, y compris la création d’une commission de revue qualité. Le Roi établira par ailleurs un règlement d’ordre intérieur de l’Institut. Il a été décidé dans le cadre des mesures transitoires de créer pour une période de quatre ans un conseil de transition chargé d’effectuer toutes les tâches prépa- ratoires nécessaires à la mise en place et au fonction- nement du nouvel Institut. Ce conseil entamera ses travaux le 1er juin 2019. La date d’entrée en vigueur de la future loi sera dès lors fi xée par le Roi. III. — DISCUSSION GÉNÉRALE M. Ahmed Laaouej (PS) souhaite, au nom de son groupe, exprimer son soutien à la proposition de loi à l’examen, proposition qui semble bénéfi cier d’un très large consensus dans le secteur. Il souligne l’impor- tance des professions économiques pour la vitalité de notre tissu économique. Il évoque des concepts tels que ceux de la bonne gestion, du conseil éclairé, de la régularité, etc. 6 3522/003 DOC 54 KA M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E Onze ondernemingen worden immers geconfronteerd met steeds complexere juridische situaties en met steeds verdergaande fi scale en parafi scale verplichtin- gen. De steun van de georganiseerde dienstverlenende economische beroepen laat toe het economisch weef- sel te versterken en de kwaliteit ervan te verbeteren. Al deze dienstverleners oefenen eigenlijk hetzelfde beroep uit, met name bijdragen aan het goed beheer van onze ondernemingen. Spreker is van mening dat men deze transformatie moet aangrijpen om van de nieuwe instelling een ge- waardeerde partner te maken van de overheid die im- mers vaak wordt geconfronteerd met ondernemingen in moeilijkheden. Ten eerste gaat het hierbij vaak om beginnende ondernemingen: hoewel het opstarten van een onderneming een kritische fase vormt in het onder- nemingsleven, wordt door deze jonge ondernemingen vaak geen beroep gedaan op een externe boekhouder. In deze context wenst de spreker de idee te lanceren van een zogenaamde pro-Deoboekhouder. Ten tweede worden ondernemingen vaak geconfron- teerd met moeilijkheden tijdens hun verdere bestaan: hierbij stelt men vast dat vaak de voorkeur wordt gege- ven aan het betalen van de facturen van BTW, RSZ, enzovoort en zulks dikwijls ten nadele van de honoraria van de boekhouder. Spreker pleit in deze voor creativi- teit en denkt aan de oprichting van een fonds voor de gevallen waarbij de onderneming niet in staat is om zelf een boekhoudkundig advies te betalen. Ten slotte pleit spreker voor een verdere toenadering met het instituut voor de bedrijfsrevisoren: hoewel men beroepsorganisaties niet kan verplichten om samen te werken, kan de wetgever wel een samenwerkingskader aanbieden. De heer Luk Van Biesen (Open Vld) verwelkomt, als medeauteur van het wetsvoorstel, de fusie van het IAB en het BIBF. Het is ondertussen 10 jaar geleden dat deze anomalie in de Belgische wetgeving voor het eerst werd aangekaart. In de meeste andere landen heeft men slechts één enkel instituut voor de accountants en de boekhouders. Spreker is verheugd dat de twee instel- lingen eruit zijn geraakt en dat dit wetsvoorstel voorligt in de bevoegde commissie. Het belangrijkste element hierbij is de erkenning van het beroep van accountant en van belastingadviseur. Tot nu toe hoorde men vaak de kritiek dat deze eco- nomische beroepen te weinig optraden in het kader van de witwaswetgeving en de bestrijding van de fi s- cale fraude. Welnu, er was dringend behoefte aan een Nos entreprises sont en effet confrontées à des situations juridiques de plus en plus complexes et à des obligations fi scales et parafi scales de plus en plus étendues. Le soutien des professions économiques organisées du secteur des services permet de renforcer le tissu économique et d’en améliorer la qualité. Tous ces prestataires de services exercent en fait le même métier: contribuer à la bonne gestion de nos entreprises. L’intervenant estime que cette transformation doit être l’occasion de faire de cette nouvelle institution un partenaire apprécié des pouvoirs publics, qui sont en effet souvent confrontés à des entreprises en difficulté. Tout d’abord, il s’agit souvent de jeunes entreprises: bien que la création de l’entreprise soit une étape cri- tique de son existence, souvent, les jeunes entreprises ne font pas appel aux services d’un comptable externe. Concernant ce point, l’intervenant souhaite évoquer l’idée d’un comptable Pro Deo. Deuxièmement, les entreprises sont souvent confron- tées à des difficultés au cours de leur existence. On constate que, souvent, l’option privilégiée est le paie- ment des factures de TVA, d’ONSS, etc., au détriment des honoraires du comptable. L’intervenant plaide, à cet égard, pour plus de créativité et évoque la création d’un fonds pour les cas où l’entreprise n’est pas en mesure de payer elle-même une consultation comptable. Enfi n, l’orateur appelle à un rapprochement plus poussé avec l’Institut des réviseurs d’entreprises: les organisations professionnelles ne peuvent pas être obligées de coopérer mais le législateur peut néanmoins mettre un cadre de coopération à leur disposition. En tant que coauteur de la proposition de loi, M. Luk Van Biesen (Open Vld) salue la fusion de l’IEC et de l’IPCF. Cela fait maintenant dix ans que cette anomalie dans la législation belge a été dénoncée pour la pre- mière fois. Dans la plupart des autres pays, il n’existe qu’un seul institut des comptables et experts-comp- tables. L’intervenant se réjouit que les deux institutions soient parvenues à trouver un compromis et que cette proposition de loi soit examinée par la commission compétente. L’élément principal est, à cet égard, la reconnaissance de la profession d’expert-comptable et de conseiller fi scal. Jusqu’à présent, on a souvent reproché à ces profes- sions économiques d’intervenir trop peu dans le cadre de la législation antiblanchiment et de la lutte contre la fraude fi scale. Cette profession avait d’urgence besoin 7 3522/003 DOC 54 K A M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E beetje meer respect voor het beroep en dit gebeurt in het wetsvoorstel. Spreker onderstreept het belang van deze beroepen voor een goede en billijke inning van de noodzakelijke belastingen: op deze manier vormt deze fusie een er- kenning van beide beroepen. Tot slot ziet spreker een belangrijke opdracht voor het nieuwe instituut, met name bijzondere aandacht voor de kleine kantoren, die moeten worden gerustgesteld over de impact van de hervorming. De heer Youro Casier (sp.a) is niet overtuigd van de eensgezindheid in de sector, zeker niet wat betreft de fu- sie van de twee instellingen, getuige de vele mails die hij zelf en andere parlementsleden de vorige dagen hebben ontvangen. Hieruit bleek dat onder meer gevreesd wordt voor een verdringing van de kleine kantoren en voor een kans op een verhoging van de kostprijs. Bijgevolg pleit spreker voor de organisatie van hoorzittingen teneinde de draagwijdte van dit wetsvoorstel beter te begrijpen. De heer Benoit Piedboeuf (MR) stelt vast dat twee eminente specialisten hun lofuitingen over het wets- voorstel niet sparen: bijgevolg zal ook zijn fractie de volledige tekst steunen. Mevrouw Rita Bellens (N-VA) merkt op dat wanneer men in het parlement spreekt over boekhouders of ac- countants, men het al eens gemakkelijk houdt bij de term “cijferberoepers”. Zeg immers geen boekhouder tegen een accountant of andersom. Het gebruik van de juiste beroepstitel ligt gevoelig. Nochtans, vanuit wetgevend oogpunt houden boekhouders en accountants zich bezig met dezelfde materie. Terwijl de boekhouder de boeken van een on- derneming bijhoudt en de jaarrekening opstelt, houdt de accountant zich daarnaast bezig met het controleren van de boekhouding en de jaarrekening. Daarnaast kennen we nog de bedrijfsrevisoren die de betrouwbaarheid van de jaarrekening waarborgen van ondernemingen waar het publiek belang op een correct beeld van het vermogen, de fi nanciële toestand en de resultaten van een onderneming groter is door hun omvang en/of hun beursnotering. Waar wij goed zijn in dit land is voor elke afzonderlijke belangengroep regels te maken en organen of advies- raden op te richten. Van de drie genoemde beroepen, zijn de bedrijfs- revisoren de oudst gereglementeerde groep. In 1953 d’un peu plus de respect, et la proposition de loi à l’examen permet de répondre à cette attente. L’intervenant souligne l’importance de ces profes- sions pour une perception correcte et équitable des impôts dus: cette fusion consacre ainsi une reconnais- sance des deux professions. L’intervenant ajoute, pour conclure, qu’une mission importante incombe au nouvel institut: consacrer une attention particulière aux petits bureaux et les rassurer quant à l’incidence de la réforme. M. Youro Casier (sp.a) n’est pas convaincu de l’unani- mité du secteur, surtout en ce qui concerne la fusion des deux institutions, comme en témoignent les nombreux courriels que lui-même et d’autres parlementaires ont reçus au cours des derniers jours. Ceux-ci exprimaient notamment la crainte d’une éviction des petits bureaux et un risque de hausse des coûts. L’intervenant prône par conséquent l’organisation d’auditions afi n de mieux cerner la portée de la proposition de loi à l’examen. M. Benoit Piedboeuf (MR) constate que deux émi- nents spécialistes ne tarissent pas d’éloges à l’égard de la proposition de loi à l’examen: par conséquent, son groupe soutiendra également l’intégralité du texte à l’examen. Mme  Rita Bellens (N-VA) souligne que lors des débats parlementaires sur les comptables et les experts- comptables, on utilise souvent par facilité la dénomi- nation “professionnels du chiffre”. En effet, il ne faut jamais dire à un expert-comptable qu’il est comptable, ou inversement. L’emploi du titre professionnel exact est un sujet sensible. Cependant, d’un point de vue législatif, les profes- sions de comptable et d’expert-comptable ont le même objet. Le comptable tient à jour la comptabilité d’une entreprise et établit les comptes annuels, tandis que l’expert-comptable procède en plus à la vérifi cation de la comptabilité et des comptes annuels. En outre, nous connaissons aussi les réviseurs d’entreprises, qui garantissent la fi abilité des comptes annuels d’entre- prises. Pour l’intérêt public, disposer des chiffres exacts du patrimoine, de la situation fi nancière et des résultats d’une entreprise revêt une plus grande importance que sa taille et/ou sa cotation en bourse. Le législateur belge excelle dans l’art de créer des règles pour chaque groupe d’intérêt spécifi que, de même que des organismes ou des conseils consultatifs. Des trois professions mentionnées, les réviseurs d’entreprises constituent le groupe réglementé le plus 8 3522/003 DOC 54 KA M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E werd voor het eerst hun taak gereglementeerd en het Instituut voor Bedrijfsrevisoren (IBR) opgericht. Het is de kleinste groep van de drie en telt een duizendtal leden. In 1985 wordt de titel van accountant in België erkend en wordt het Instituut der Accountants (IDAC) opgericht. Zij tellen nu een 8 400 leden, waarvan 2 200 stagairs. In 1992 werd de beroepstitel en het uitoefenen van het beroep van boekhouder beschermd. Een jaar la- ter werd het Beroepsinstituut van boekhouders (BIB) opgericht. Zij tellen momenteel 6 200 leden, waarvan 1 200 stagairs. In 1999 werden tot slot ook de beroepstitels van be- lastingconsulent en boekhouder-fi scalist beschermd. Voor hen werd gelukkig geen nieuw instituut opge- richt. Zij vinden respectievelijk onderdak bij het IDAC, hernoemd tot het Instituut van de Accountants en Belastingconsulenten (IAB), en het BIB dat het Beroeps- instituut van Erkende Boekhouders en Fiscalisten (BIBF) wordt. In 2017 werd zowel door de Raad van het IAB (14 leden) als de Raad van het BIBF (18 leden) beslist om gesprekken op te starten met het oog op een fusie van het IAB en het BIBF. Het wetsvoorstel respecteert het protocolakkoord van september 2017 dat werd gesloten tussen beide instituten. Ondanks het feit dat het beroep van boekhouder/accountant al jaren een knelpuntberoep is, zijn er heel wat uitdagingen. De invoering van de elektronische facturatie kan een grote administratieve kostenbesparing voor onderne- mingen opleveren. Het laat ook toe om het voeren van een boekhouding zeer sterk te digitaliseren. Repetitieve taken, zoals het ordenen en klasseren van facturen, het verwerken van de facturen in de boekhouding zul- len sterk aan belang inboeten. Daarentegen zal advies en controle aan belang winnen. De uitdaging voor alle boekhoud- en accountant-kantoren zal erin bestaan om deze digitale omslag mee te maken. Dit is zeker voor kleinere kantoren een fi nanciële uitdaging. Het vraagt een ernstige aanpassing van de werkwijze en opleiding van boekhouders, accountants en hun medewerkers. Ook de naleving van de steeds strengere witwasre- gelgeving waar de externe leden van de drie instituten (IBR, IAB en BIBF) aan onderworpen zijn, vormt een uitdaging aan middelen. ancien. C’est en 1953 que leur mission a été réglemen- tée pour la première fois et que l’Institut des Réviseurs d’Entreprises (IRE) a été créé. Avec un millier de membres, ce groupe est le plus petit des trois en taille. En Belgique, le titre d’expert-comptable a été reconnu et l’Institut des Experts-Comptables (IEC) a été créé en 1985. Il compte à l’heure actuelle 8 400 membres, dont 2 200 stagiaires. Le titre professionnel et l’exercice de la profession de comptable ont été protégés en 1992 et l’Institut professionnel des Comptables (IPC) a été fondé un an plus tard. Il compte à l’heure actuelle 6 200 membres, dont 1 200 stagiaires. Enfi n, en 1999, les titres professionnels de conseil- ler fi scal et de comptable-fi scaliste ont également été protégés. Il n’a heureusement été créé aucun nouvel institut pour ces professions. Les conseillers fi scaux et les comptables-fi scalistes ont respectivement rejoint les rangs de l’IEC, qui a été rebaptisé l’Institut des Experts-comptables et des Conseils fi scaux (IECCF), et de l’IPC, qui est devenu l’Institut professionnel des Comptables et Fiscalistes agréés (IPCF). En 2017, tant le conseil de l’IEC (14 membres) que celui de l’IPCF (18 membres) ont décidé d’entamer des discussions en vue d’une fusion de l’IEC et de l’IPCF. La proposition de loi respecte le protocole d’accord conclu en  septembre  2017 entre les deux instituts. Bien que la profession de comptable/expert-comptable soit un métier en pénurie depuis plusieurs années, de nombreux défi s se présentent. L’introduction de la facturation électronique peut représenter une importante économie de frais admi- nistratifs pour les entreprises. Elle permet de même de numériser considérablement la comptabilité. Les tâches répétitives telles que le classement de factures, l’enre- gistrement de factures dans la comptabilité perdront beaucoup d’importance. En revanche, le conseil et le contrôle gagneront en importance. Pour les bureaux comptables et d’expertise comptable, le défi consistera à participer à la transition numérique. Cela représente plus particulièrement un défi fi nancier pour les petits bureaux. Cela implique une sérieuse adaptation de la méthode de travail et de la formation des comptables, des experts-comptables et de leurs collaborateurs. Le respect de la réglementation de plus en plus stricte en matière de blanchiment à laquelle les membres externes des trois instituts (IRE, IEC et IPCF) sont sou- mis représente, lui aussi, un défi en termes de moyens. 9 3522/003 DOC 54 K A M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E Daarnaast is de materiële wetgeving die de cijferbe- roepers dagelijks toepassen op zich een uitdaging en blijft zij steeds evolueren. De fusie is het resultaat van de fusiegesprekken tus- sen het IAB en het BIBF. De voorzitters van het BIBF en het IAB hebben ook de NV-A-fractie aangeschreven met de uitdrukkelijke vraag om het wetsvoorstel te steunen. Ondanks het feit dat de fusie het gevolg is van heel lange en constructieve onderhandelingen tussen het IAB en het BIBF ontvangt de fractie ook reacties die hun bezorgdheid uitdrukken over de veranderingen die de fusie tot gevolg zullen hebben. Die bezorgdheden gaan over het lidgeld, de orga- nisatie van de verkiezingen en de samenstelling van de nieuwe Raad en de toegang tot het beroep van accountant. Sommige leden van het BIBF vrezen dat het lidgeld dat voor het BIBF veel lager is dan bij het IAB fors zou stijgen. Spreker denkt dat deze bezorgdheid nog ge- baseerd is op oudere teksten want in artikel 54 van het wetsvoorstel wordt expliciet voorzien dat het lidgeld voor de leden die voor de inwerkingtreding van deze wet zijn ingeschreven bij het BIBF niet hoger mag zijn dan het bedrag dat van kracht was bij het BIBF. Door de fusie van beide instituten zijn sommige leden van het BIBF van mening dat er een ongelijkheid zou ontstaan tussen de boekhouders (accountants) en de accountants (gecertifi ceerd accountants). Men neemt de titels over uit het Engelstalige landen. Zij zijn van mening dat de beroepstitel van “certifi ed accountant” enkel zou mogen worden voorbehouden aan accountants die ook effectief bijzondere mandaten uitoefenen. Kunnen de auteurs hun standpunt toelichten? Er zijn ook vragen over hoe de verkiezingen van de Raad van het Instituut van de Belastingadviseurs en Accountants (IBA) zullen georganiseerd worden. Tevens vraagt men zich af hoe de 16 zetels in de Raad van het Instituut zullen verdeeld worden over de drie kieslijsten. Beschikt de minister reeds over een ontwerp van koninklijk besluit? Zo ja zou hij dit willen overmaken aan de commissie zodat de fractie kan antwoorden op deze vraag? Wat de toegang tot het beroep betreft, begrijpt het lid dat alle boekhouders en boekhouders-fi scalisten de nieuwe titel van accountant en fi scaal accountant zullen dragen. Zij zullen zoals nu dezelfde taken mogen uitvoe- ren, met uitzondering van de bijzondere opdrachten. Als zij de titel van gecertifi ceerd accountant willen bekomen Par ailleurs, la législation matérielle appliquée au quotidien par les professions du chiffre constitue un défi et elle ne cesse d’évoluer. La fusion est le résultat des discussions qui ont eu lieu à ce propos entre l’IEC et l’IPCF. Les présidents de l’IPCF et de l’IEC ont également écrit au groupe N-VA en demandant expressément de soutenir la proposition de loi. Bien que la fusion résulte de très longues négocia- tions constructives entre l’IEC et l’IPCF, le groupe reçoit également des réactions traduisant une inquiétude au sujet des changements qui découleront de la fusion. Cette inquiétude porte sur la cotisation, l’organisation des élections et la composition du nouveau Conseil et l’accès à la profession d’expert-comptable. Certains membres craignent une augmentation sen- sible de la cotisation de l’IPCF, nettement inférieure à la cotisation de l’IEC. Selon l’intervenant, cette préoc- cupation se fonde sur d’anciens textes, dès lors que l’article 54 de la proposition de loi prévoit explicitement que la cotisation des membres inscrits à l’IPCF avant l’entrée en vigueur de la loi proposée ne peut dépasser le montant qui était en vigueur à l’IPCF. Certains membres de l’IPFC estiment que la fusion des deux instituts créerait une inégalité entre les comptables (accountants, experts-comptables) et les certifi ed accoutants (experts-comptables certifi és). Les titres professionnels ont été empruntés aux pays anglo- phones. Ils estiment que le titre d’expert-comptable certifi é (certifi ed accountant) devrait être réservé aux seuls experts-comptables qui exercent effectivement aussi des mandats spéciaux. Les auteurs peuvent-ils expliquer leur point de vue? L’organisation des élections du Conseil de l’Institut des Conseillers fi scaux et des Experts-comptables (ICE) soulève également des questions. On s’interroge aussi sur la manière dont les 16 sièges du Conseil de l’Ins- titut seront répartis entre les trois listes électorales. Le ministre dispose-t-il déjà d’un projet d’arrêté royal? Dans l’affirmative, pourrait-il le communiquer à la commission afi n que le groupe puisse répondre à cette question? En ce qui concerne l’accès à la profession, le membre comprend que tous les comptables et comptables fi scalistes porteront le nouveau titre d’expert-comp- table et d’expert-comptable fi scal. Ils pourront exercer les mêmes tâches qu’aujourd’hui, à l’exception des missions spéciales. S’ils souhaitent obtenir le titre 10 3522/003 DOC 54 KA M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E dienen zij slagen voor het bekwaamheidsexamen over de vakken opgesomd in artikel 22, tweede lid. Vanaf artikel 10 van het wetsvoorstel vindt men de bepalingen terug voor het verkrijgen van de beroepsti- tel van gecertifi ceerd accountant of van gecertifi ceerd belastingadviseur. Behoudens vergissing, vindt spreker geen toegang tot de titel van accountant of fi scaal ac- countant. Verdwijnen deze titels dan op termijn? Wat is daar de bedoeling van? Aangezien de job van boek- houder of boekhouder-fi scalist een knelpuntberoep is dat weliswaar wordt uitgedaagd door de digitalisering, is er een noodzaak dat iedere accountant bijzondere opdrachten moet kunnen uitvoeren? Enkel voor het uitvoeren van de bijzondere opdrachten heeft men in feite de titel van gecertifi ceerd accountant nodig. Maar spreker begrijpt dat dit niet het gros van het werk is. Waarom wordt deze keuze gemaakt? Is het juist dat mits het juiste diploma iedereen vandaag aan de stage van boekhouder mag beginnen zonder toelatingsproef maar dat in de toekomst voor het verkrijgen van nieuwe titels altijd een toelatingsexamen moet worden afgelegd? Mevrouw Bellens begrijpt dat men voor bepaalde beroepen kwaliteitsvereisten oplegt, maar waarom studeert iemand drie of vijf jaar of volgt jaren avondonderwijs om vervolgens weer examens te moeten afl eggen om tot het beroep dat erop aansluit te worden toegelaten? Dat de wetgever in een stage voor- ziet om praktijkervaring op te leggen, is begrijpelijk. Maar dat men examens na examens moet afl eggen om een beroep te beginnen, wijst op ofwel een onderwijsniveau dat niet deugt of op corporatisme. Daarnaast verwondert het spreker dat een persoon die vandaag de hoedanigheid van accountant-belas- tingconsulent heeft, mag kiezen tussen de beroepstitel van gecertifi ceerd tax accountant of gecertifi ceerd be- lastingadviseur. Als hij kiest voor de hoedanigheid van gecertifi ceerd belastingadviseur mag hij niet meer de activiteiten van de gecertifi ceerd accountant uitoefenen (art. 22, vierde lid). Welke gecertifi ceerd accountant- belastingconsulent zal onder deze voorwaarde de titel van gecertifi ceerd belastingadviseur opteren? Het lid hoopt dat de leden van de Raad de accountant-belas- tingconsulenten wijzen op deze consequentie. De heer Michel de Lamotte (cdH) stelt vast dat de verschillende dienstverlenende economische beroepen in dit wetsvoorstel hun activiteiten trachten samen te voegen en op die manier meer geloofwaardige partners d’expert-comptable certifi é, ils devront réussir l’examen d’aptitude pour les branches énumérées à l’article 22, alinéa 2. À partir de son article 10, la proposition de loi prévoit des dispositions relatives à l’obtention du titre profes- sionnel d’expert-comptable certifi é ou de conseiller fi scal certifi é. Sauf erreur de la part de l’intervenant, le texte est muet au sujet de l’accès au titre d’expert- comptable ou d’expert-comptable fi scal. Ces titres sont-ils appelés à disparaître à terme? Quel est l’objectif poursuivi? Dès lors que le métier de comptable ou de comptable-fi scaliste est un métier en pénurie, qui fait certes face au défi de la numérisation, est-il nécessaire que chaque expert-comptable doive pouvoir remplir des missions spéciales? Le titre d’expert-comptable certifi é n’est en fait requis que pour remplir des mis- sions spéciales. L’intervenante comprend que cela ne constitue pas la majeure partie du travail. Pourquoi ce choix est-il opéré? Est-il exact qu’aujourd’hui, chacun qui possède le diplôme requis peut entamer le stage de comptable sans examen d’admission, mais qu’à l’avenir, l’obten- tion de nouveaux titres sera toujours subordonnée à la présentation d’un examen d’admission? Mme Bellens comprend que des exigences de qualité soient impo- sées pour certaines professions, mais pourquoi une personne poursuit-elle trois ou cinq années d’études ou suit-elle les cours du soir pendant plusieurs années pour ensuite devoir à nouveau présenter des examens pour être admise à la profession à laquelle conduisaient ces études? Il est compréhensible que le législateur prévoie un stage en vue de l’acquisition d’une expé- rience pratique. Mais qu’il faille présenter des examens après des examens pour embrasser une profession témoigne soit d’un niveau d’enseignement insuffisant soit de corporatisme. L’intervenante s’étonne par ailleurs que la personne ayant aujourd’hui la qualité d’expert-comptable- conseil fi scal puisse choisir entre le titre professionnel d’expert-comptable certifié ou de conseiller fiscal certifi é. Si l’intéressé opte pour la qualité de conseiller fi scal certifi é, il ne peut plus exercer les activités de l’expert-comptable certifi é (article 22, alinéa 4). Quel expert-comptable-conseil fi scal certifi é optera, dans ces conditions, pour le titre de conseiller fi scal certifi é? La membre espère que les membres du Conseil attireront l’attention des experts-comptables-conseils fi scaux sur cette conséquence. M. Michel de Lamotte (cdH) constate que les dif- férentes professions économiques prestataires de services tentent, dans le cadre de la proposition de loi à l’examen, de regrouper leurs activités en vue de 11 3522/003 DOC 54 K A M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E te worden. Hierbij worden in het wetsvoorstel de titels en de kwalifi caties van elkeen verduidelijkt. Het gaat over beroepen die aan een sterke verande- ring onderhevig zijn en die belangrijke actoren vormen in de evolutie van de sector en van de maatschappij. Ze hebben onderling overlegd en op die manier is men tot deze tekst gekomen. Vroeg of laat heeft elke onder- neming deze beroepen nodig: het wetsvoorstel is dan ook belangrijk omdat er wordt gezorgd voor betrouwbare partners die het wettelijk kader respecteren. Mevrouw Leen Dierick (CD&V) wenst alle sprekers te bedanken voor hun positieve opmerkingen over de voorgestelde fusie. De mails waarnaar wordt verwezen betreffen vooral een mail van de BWB maar eigenlijk heeft deze organisatie slechts 19 leden. Het wetsvoorstel is het resultaat van zeer intensieve onderhandelingen en werkzaamheden van de twee beroepsinstituten, die graag hun interne verkiezingen, die binnenkort moeten plaatsvinden, volgens het nieuwe systeem zouden willen laten verlopen. Verder verduidelijkt spreker dat, luidens artikel 54 van het wetsvoorstel, zowel de natuurlijke als de rechtsper- sonen een jaarlijks lidgeld betalen; luidens datzelfde artikel 54, zal de huidige bijdrage niet worden verhoogd. Wat verder de verkiezingen van de Raad van het instituut van de belastingadviseurs en de accountants betreft, zullen de zetels verhoudingsgewijs worden verdeeld over de drie kieslijsten. Daarnaast is het correct dat de term boekhouder inderdaad uitdooft en dat de nieuwe leden zullen de nieuwe titel dragen. Ten slotte antwoordt mevrouw Dierick, wat de vragen over de examens betreft, dat de betrokkenen een vrijstel- ling zullen kunnen krijgen als ze bepaalde opleidingen zullen hebben gevolgd. Mevrouw Rita Bellens (N-VA) vraagt volgens welke verhouding de toewijzing van de zetels aan de drie kieslijsten zal gebeuren. De heer Luk Van Biesen (Open Vld) verduidelijkt dat deze toewijzing zal gebaseerd zijn op de pariteit in de Overgangsraad; na deze periode van vier jaar, beslis- sen de betrokken instellingen zelf hoe de toewijzing zal gebeuren. devenir des partenaires plus crédibles. À cet égard, la proposition de loi précise les titres et qualifi cations de chacune de ces professions. Il s’agit de professions qui sont soumises à un changement important et qui sont des acteurs impor- tants dans l’évolution du secteur et de la société. Leur concertation a donné naissance à ce texte. Tôt ou tard, chaque entreprise aura besoin de ces professions: la proposition de loi est dès lors importante, car elle veille à garantir la présence de partenaires fi ables qui res- pectent le cadre légal. Mme Leen Dierick (CD&V) souhaite remercier tous les intervenants pour leurs observations positives concernant la fusion proposée. Les mails auxquels il est renvoyé concernent surtout un mail du BWB, mais cette organisation ne compte que 19 membres. La proposition de loi est le résultat de négociations et de travaux très intensifs des deux instituts profes- sionnels, qui aimeraient que leurs prochaines élections internes, qui doivent avoir lieu bientôt, se déroulent selon le nouveau système. L’intervenante précise ensuite qu’en vertu de l’article 54 de la proposition de loi, tant les personnes physiques que morales paient une cotisation annuelle; en vertu de ce même article 54, la cotisation actuelle ne sera pas augmentée. En ce qui concerne les élections du Conseil de l’Ins- titut des Conseillers fi scaux et des Experts-comptables, les sièges seront répartis proportionnellement sur les trois listes électorales. Par ailleurs, il est exact que le terme de comptable est en train de disparaître et les nouveaux membres porteront le nouveau titre. Enfi n, Mme Dierick répond, en ce qui concerne les questions relatives aux examens, que les intéressés pourront obtenir une dispense s’ils ont suivi certaines formations. Mme  Rita Bellens (N-VA) demande selon quelle proportion l’attribution des sièges aux trois listes élec- torales aura lieu. M. Luk Van Biesen (Open Vld) précise que cette attribution se basera sur la parité au sein du Conseil transitoire; après cette période de quatre ans, les insti- tutions concernées décideront elles-mêmes comment l’attribution aura lieu. 12 3522/003 DOC 54 KA M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E IV. — ARTIKELSGEWIJZE BESPREKING EN STEMMINGEN Artikelen 1 tot 18 Bij deze artikelen worden geen opmerkingen gemaakt. Ze worden eenparig aangenomen. Art. 19 Mevouw Rita Bellens (N)-VA) merkt op dat artikel 19 voorziet dat een natuurlijk persoon slechts kan worden ingeschreven in het openbaar register van het Instituut na het afl eggen van de eed. De eed wordt normaal afgelegd door personen die bekleed worden met enig openbaar ambt of enige openbare dienst (art. 2 Decreet van 20 juli 1831 betreffende de eedafl egging). Het artikel vermeldt ook dat intern gecertifi ceerde accountants of intern gecertifi ceerde belastingadvi- seurs de eed moeten afl eggen. Volgens de defi nitie in artikel 2, 6°, en artikel 5 , tweede lid, mogen intern gecertifi ceerde accountants enkel de taken doen, zoals vermeld in artikel 3, 1° tot 5°. Zij mogen geen bijzondere opdrachten invullen zoals opgesomd in artikel 3, 6° tot 8°, noch dragen zij enig staatsgezag. Naar haar mening, moeten interne bedrijfsjuristen geen eed afl eggen (art. 4, Wet van 1 maart 2000 tot oprichting van een instituut van bedrijfsjuristen). Waarom zouden interne gecertifi ceerde accountants of interne gecertificeerde belastingadviseurs de eed moeten afl eggen voor de voorzitter of de ondervoorzitter van het Instituut? Mevrouw Leen Dierick (CD&V) verduidelijkt dat het de wens was van het instituut om aan de eedafl egging een bepaalde morele waarde te koppelen. De eed wordt afgelegd bij de voorzitter van het Instituut. Artikel 19 wordt vervolgens eenparig aangenomen. Art. 20 tot 25 Bij deze artikelen worden geen opmerkingen gemaakt. Ze worden eenparig aangenomen. IV. — DISCUSSION DES ARTICLES ET VOTES Articles 1er à 18 Ces articles ne donnent lieu à aucune observation. Ils sont adoptés à l’unanimité. Art. 19 Mme  Rita Bellens (N-VA) fait remarquer que l’article 19 prévoit qu’une personne physique peut uni- quement être inscrite dans le registre public de l’Institut après avoir prêté serment. Ce sont normalement les per- sonnes chargées d’un ministère ou d’un service public quelconque qui prêtent serment (article 2 du décret du 20 juillet 1831 concernant le serment). L’article mentionne également que les experts- comptables certifi és internes ou les conseillers fi scaux certifiés internes doivent prêter serment. Selon la défi nition de l’article 2, 6°, et de l’article 5, alinéa 2, les experts-comptables certifi és internes peuvent unique- ment effectuer les tâches mentionnées à l’article 3, 1° à 5°. Ils ne peuvent exercer de missions particulières tels qu’énumérés à l’article 3, 6° à 8° ni exercer une quelconque puissance publique. Selon elle, les juristes d’entreprise internes ne doivent pas prêter serment (article 4 de la loi du 1er mars 2000 créant un Institut des juristes d’entreprise). Pourquoi les experts-comptables certifi és internes ou les conseillers fi scaux certifi és internes devraient-ils prêter serment devant le président ou le vice-président de l’Institut? Mme Leen Dierick (CD&V) précise que l’institut sou- haitait associer une certaine valeur morale au serment. Le serment est prêté devant le président de l’Institut. L’article 19 est ensuite adopté à l’unanimité. Art. 20 à 25 Ces articles ne donnent lieu à aucune observation. Ils sont adoptés à l’unanimité. 13 3522/003 DOC 54 K A M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E Art. 26 Mevrouw Rita Bellens (N-VA) merkt op dat de toeken- ning van de hoedanigheid van gecertifi ceerd accoun- tant of gecertifi ceerd belastingadviseur kan geweigerd worden. Welke situatie wordt voor ogen gehouden met het 1°? Wanneer hij niet voldoet aan de toelatingsvoor- waarden als bepaald in artikel 10, is het een mogelijkheid maar vloeit het voort uit de wet dat de persoon niet in het openbaar register kan worden ingeschreven. Als hij niet meer voldoet aan de toelatingsvoorwaarden, is artikel 115, 2°, van toepassing en wordt zijn hoedanig- heid ingetrokken. Mevrouw Leen Dierick (CD&V) verduidelijkt het onderscheid tussen de intrekking en de weigering van de hoedanigheid. “Intrekking” betekent dat eerst de titel wel werd verkregen, die daarna wordt ingetrokken. “Weigering” betekent dat voorafgaandelijk wordt nage- gaan of de voorwaarden zijn vervuld op het moment dat de titel nog niet werd verkregen. Mevrouw Bellens (N-VA) stelt vast dat luidens ar- tikel 26, 1°, de hoedanigheid kan worden geweigerd wanneer de natuurlijke persoon niet of niet meer aan de toelatingsvoorwaarden voldoet: welnu als nog geen hoedanigheid werd toegekend , hoe kan ze dan worden ingetrokken? Mevrouw Leen Dierick (CD&V) verduidelijkt dat wan- neer men overgaat van intern naar extern lid, men nog eens de eed moet afl eggen. Aan iemand die intern de titel heeft verkregen, kan men nog weigeren om de titel van externe te verlenen. Artikel 26 wordt vervolgens eenparig aangenomen. Art.  27 tot 49 Bij deze artikelen worden geen opmerkingen gemaakt. Ze worden eenparig aangenomen. Art. 50 Mevrouw Rita Bellens (N-VA) leest voor: “Onverminderd zijn verplichtingen inzake beroepsge- heim, is de persoon ingeschreven in het openbaar re- gister gehouden tot de verplichting van geheimhouding … ”. Wat wil de steller van deze tekst uitdrukken met “onverminderd”? Art. 26 Mme Rita Bellens (N-VA) fait remarquer que l’octroi de la qualité d’expert-comptable certifi é ou de conseiller fi scal certifi é peut être refusé. Quelle situation vise-t-on au 1°? Une possibilité est que la personne ne remplisse pas les conditions d’admission prévues à l’article 10, mais il découle de la loi que, dans ce cas, elle ne peut être inscrite au registre public. Si elle ne remplit plus les conditions d’admission, l’article 115, 2°, est d’application et sa qualité est retirée. Mme Leen Dierick (CD&V) donne des précisions sur la distinction entre le retrait et le refus de la qualité. Un “retrait” signifi e que le titre a d’abord été d’abord délivré, puis retiré. Un “refus” signifi e que l’on vérifi e préalable- ment si les conditions sont remplies au moment où le titre n’a pas encore été obtenu. Mme  Bellens (N-VA) constate qu’en vertu de l’article 26, 1°, la qualité peut être refusée lorsque la personne physique ne remplit pas ou plus les condi- tions d’admission; l’intervenante se demande dès lors comment une qualité peut être retirée si elle n’a pas encore été délivrée. Mme Leen Dierick (CD&V) précise que lorsqu’un membre interne devient externe, il doit à nouveau prê- ter serment. Il est donc possible de refuser d’octroyer le titre de membre externe à quelqu’un qui a obtenu précédemment le titre en interne. L’article 26 est ensuite adopté à l’unanimité. Art. 27 à 49 Ces articles ne donnent lieu à aucune observation. Ils sont adoptés à l’unanimité. Art. 50 Mme Rita Bellens (N-VA) lit l’extrait suivant à voix haute: “Sans préjudice de ses obligations en matière de secret professionnel, la personne inscrite au registre public est tenue à un devoir de confi dentialité (…)”. Qu’entend l’auteure de ce texte par “sans préjudice”? 14 3522/003 DOC 54 KA M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E Mevrouw Leen Dierick (CD&V) verduidelijkt dat de externe gecertifi ceerde accountant onderworpen is aan de verplichtingen met betrekking tot het beroepsgeheim zoals opgenomen in artikel 458 van het Strafwetboek. In artikel 50 echter worden zowel de interne als de externe gecertifi ceerde accountant geviseerd: welnu, de interne gecertifi ceerde accountant is enkel onderworpen aan een interne discretieplicht en niet aan artikel 458 van het Strafwetboek. Artikel 50 wordt vervolgens eenparig aangenomen. Art. 51 tot 53 Bij deze artikelen worden geen opmerkingen gemaakt. Ze worden eenparig aangenomen. Art. 54 Mevrouw Rita Bellens (N-VA) stelt vast dat de bijdrage in dit artikel jaarlijks kan geïndexeerd worden. Slaat het derde lid ook op de vastgestelde bijdrage die niet hoger mag zijn dan het bedrag van bij het Beroepsinstituut van Erkende Boekhouders en Fiscalisten van kracht was? Mevrouw Leen Dierick (CD&V) antwoordt bevestigend. Artikel 54 wordt vervolgens eenparig aangenomen. Art. 55 en 56 Bij deze artikelen worden geen opmerkingen gemaakt. Ze worden eenparig aangenomen. Art. 57 Mevrouw Rita Bellens (N-VA) stelt vast dat de toet- sers van de kwaliteit worden geselecteerd volgens een objectieve procedure. Wie bepaalt die procedure en wie selecteert uiteindelijk een toetser? Mevrouw Leen Dierick (CD&V) antwoordt dat dit bij koninklijk besluit zal worden geregeld. Artikel 57 wordt vervolgens eenparig aangenomen. Mme  Leen Dierick (CD&V) précise que l’expert- comptable certifi é externe est soumis aux obligations en matière de secret professionnel qui fi gurent à l’ar- ticle 458 du Code pénal. L’article 50 vise toutefois les experts-comptables certifi és tant internes qu’externes. Or l’expert-comptable certifi é interne est uniquement soumis à un devoir de discrétion et pas aux dispositions de l’article 458 du Code pénal. L’article 50 est ensuite adopté à l’unanimité. Art. 51 à 53 Ces articles ne donnent lieu à aucune observation. Ils sont adoptés à l’unanimité. Art. 54 Mme Rita Bellens (N-VA) constate que l’article pré- voit que la cotisation peut être indexée annuellement. L’alinéa 3 s’applique-t-il également à la cotisation fi xée, dont le montant ne peut être supérieur à celui qui était en vigueur à l’Institut professionnel des Comptables et Fiscalistes agréés? Mme Leen Dierick (CD&V) répond par l’affirmative à cette question. L’article 54 est ensuite adopté à l’unanimité. Art. 55 et 56 Ces articles ne donnent lieu à aucune observation. Ils sont adoptés à l’unanimité. Art. 57 Mme Rita Bellens (N-VA) constate que les rappor- teurs chargés de la revue qualité seront sélectionnés selon une procédure objective. Qui fi xe cette procédure et qui, en fi n de compte, sélectionne un rapporteur? Mme Leen Dierick (CD&V) répond que ces modalités seront réglées par voie d’arrêté royal. L’article 57 est ensuite adopté à l’unanimité. 15 3522/003 DOC 54 K A M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E Art. 58 Bij dit artikel worden geen opmerkingen gemaakt. Het wordt eenparig genomen. Art. 59 Mevrouw Rita Bellens (N-VA) stelt vast dat wanneer een beroepsbeoefenaar inbreuken pleegt op het wet- telijk en reglementair kader, de Raad van het Instituut een verbeterplan kan opleggen of de beroepsbeoefe- naar verwijzen naar de rechtskundig assessor (art. 90). Is dit wel de taak van de Raad? Waarom heeft men nog een tuchtcommissie nodig? Ware het niet beter het uitvoeren van verbeterplan mee op te nemen in de tuchtsancties (art. 93)? Mevrouw Leen Dierick (CD&V) antwoordt dat het verbeterplan deel uitmaakt van de kwaliteitstoetsing. Het is niet de bedoeling om iedereen onmiddellijk een tuchtsanctie op te leggen, dit zou trouwens veel te be- lastend zijn. Bij zware inbreuken op bepaalde wetgeving is het natuurlijk wel mogelijk. Artikel 59 wordt vervolgens eenparig aangenomen. Art. 60 tot 63 Bij deze artikelen worden geen opmerkingen gemaakt. Ze worden eenparig aangenomen. Art. 64 Mevrouw Rita Bellens (N-VA) vraagt wat wordt be- doelt met “de aanwezige en vertegenwoordigde stem- men”. Normaal worden deze woorden gebruikt indien een quorum wordt voorgeschreven. Is er een minimum van de aanwezigheid of via volmacht vertegenwoor- digde stemgerechtigde leden vereist op een algemene vergadering? Mevrouw Leen Dierick (CD&V) verduidelijkt dat het begrip vertegenwoordigde stemmen slaat op via volmacht vertegenwoordigde stemgerechtigde leden. Wanneer men beide categorieën optelt, komt men aan het rechtsgeldige aantal aanwezigen en daarvan is een meerderheid vereist. Art. 58 Cet article ne donne lieu à aucune observation. Il est adopté à l’unanimité. Art. 59 Mme Rita Bellens (N-VA) observe que si un pro- fessionnel enfreint le cadre légal et réglementaire, le Conseil de l’Institut pourra lui soumettre un plan d’amélioration ou le renvoyer vers l’assesseur juridique (art. 90). Est-ce bien la tâche dudit Conseil? Pourquoi a-t- on encore besoin d’une commission de discipline? N’aurait-il pas été préférable d’inclure la mise en œuvre du plan d’amélioration dans les sanctions disciplinaires (art. 93)? Mme Leen Dierick (CD&V) répond que le plan d’amé- lioration fait partie de la revue qualité. L’intention n’est pas d’infl iger immédiatement une sanction disciplinaire à tout le monde, ce qui serait d’ailleurs beaucoup trop lourd. En cas d’infractions graves à certaines disposi- tions, cela sera cependant évidemment possible. L’article 59 est ensuite adopté à l’unanimité. Art. 60 à 63 Ces articles ne donnent lieu à aucune observation. Ils sont adoptés à l’unanimité. Art. 64 Mme  Rita Bellens (N-VA) s’enquiert de la signi- fi cation des mots “voix présentes et représentées”. Habituellement, ces mots sont utilisés lorsqu’un quorum est prescrit. Un minimum de présences ou de membres ayant une voix délibérative représentés par procuration est-il requis à l’assemblée générale? Mme Leen Dierick (CD&V) précise que les mots “voix représentées” visent les membres ayant une voix déli- bérative représentés par procuration. Le nombre valable de personnes présentes est obtenu en additionnant les deux catégories, et la majorité de ces membres est requise. 16 3522/003 DOC 54 KA M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E Artikel 64 wordt vervolgens eenparig aangenomen. Art. 65 Mevrouw Rita Bellens (N-VA) merkt op dat artikel 65, 7°, de bevoegdheid geeft om te beslissen over de vervreemding en de verpanding van de onroerende goederen van het Instituut bij de algemene vergadering. Welk orgaan beslist over de aankoop van een onroerend goed? Daarnaast, welk orgaan beslist over het aangaan van leningen? Mevrouw Leen Dierick (CD&V) verduidelijkt dat het antwoord in beide gevallen de Raad is, die jaarlijks verantwoording afl egt aan de algemene vergadering. Artikel 65 wordt vervolgens eenparig aangenomen. Art. 66 tot 68 Bij deze artikelen worden geen opmerkingen gemaakt. Ze worden eenparig aangenomen. Art. 69 Mevrouw Rita Bellens (N-VA) stelt vast dat In arti- kel 69, vierde lid, er sprake is van “het aantal verkiesbare leden”. Als binnen elke taalgroep het aantal leden van de Raad proportioneel wordt verkozen, moet hier dan geen sprake zijn van “het aantal kiesgerechtigde leden”? Mevrouw Leen Dierick (CD&V) wijst erop dat elk lid kiesgerechtigd is maar om verkozen te kunnen worden, moet je je eerst wel verkiesbaar stellen. Rechtspersonen kunnen ook leden zijn maar zijn niet verkiesbaar. Artikel 69 wordt vervolgens eenparig aangenomen. Art. 70 tot 77 Bij deze artikelen worden geen opmerkingen gemaakt. Ze worden eenparig aangenomen. L’article 64 est ensuite adopté à l’unanimité. Art. 65 Mme Rita Bellens (N-VA) souligne que l’article 65, 7°, habilite l’assemblée générale à statuer sur l’aliénation et la mise en gage de l’immobilier de l’Institut. Quel est l’organe compétent pour l’achat d’un immeuble et quel est celui qui décide de la conclusion d’un emprunt? Mme Leen Dierick (CD&V) précise qu’il s’agit dans les deux cas du Conseil, qui rend des comptes chaque année à l’assemblée générale. L’article 65 est ensuite adopté à l’unanimité. Art. 66 à 68 Ces articles ne donnent lieu à aucune observation. Ils sont adoptés à l’unanimité. Art. 69 Mme Rita Bellens (N-VA) constate que l’article 69, alinéa 4, évoque le “nombre de membres éligibles”. Si le nombre de membres du Conseil est choisi propor- tionnellement au sein de chaque groupe linguistique, ne faut-il pas plutôt parler en l’espèce du “nombre de membres ayant droit de vote”? Mme  Leen Dierick (CD&V) souligne que chaque membre a le droit de vote, mais que pour pouvoir être élu, il faut d’abord se présenter aux élections. Les per- sonnes morales peuvent, elles aussi, être membres, mais elles ne sont pas éligibles. L’article 69 est ensuite adopté à l’unanimité. Art. 70 à 77 Ces articles ne donnent lieu à aucune observation. Ils sont adoptés à l’unanimité. 17 3522/003 DOC 54 K A M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E Art. 78 Mevrouw Rita Bellens (N-VA) stelt vast dat artikel 78 voorziet in de oprichting van een interinstitutencomité tussen het IBA en het IBR. Als men de taakomschrijving van dit comité leest en rekening houdt met het feit dat het IAB en IBR al gevestigd zijn op dezelfde locatie, hoopt zij dat als de fusie van het BIBF met het IAB is verteerd, de geesten rijpen om ook met het IBR te fuseren. Artikel 78 wordt vervolgens eenparig aangenomen. Art. 79 tot 89 Bij deze artikelen worden geen opmerkingen gemaakt. Ze worden eenparig aangenomen. Art. 90 Mevrouw Rita Bellens (N-VA) verwijst naar wat zij eerder heeft gevraagd bij artikel 59. Volgens haar moet de taak en bevoegdheid van de rechtskundig asses- sor worden opgenomen in de wet en niet alleen in de Memorie van Toelichting (p. 37-38). Mevrouw Leen Dierick (CD&V) verduidelijkt dat de taak van de rechtskundig assessor erin bestaat om een dossier aanhangig te maken bij de tuchtcommissie. Het gaat om een onafhankelijke functie: er werd geopteerd voor het scheiden van enerzijds het onderzoek van het dossier en anderzijds het doorverwijzen ervan: eigenlijk speelt assessor de rol van een procureur. Artikel 90 wordt vervolgens eenparig aangenomen. Art. 91 tot 106 Bij deze artikelen worden geen opmerkingen gemaakt. Ze worden eenparig aangenomen. Art. 107 Mevrouw Rita Bellens (N-VA) leest dat de Raad van het Instituut in geval van schending van de wet, een beroep kan instellen tegen een beslissing van de tuchtcommissie. Art. 78 Mme Rita Bellens (N-VA) constate que l’article 78 prévoit la création d’un comité inter-instituts entre l’IEC et l’IRE. Compte tenu de la description des tâches de ce comité et du fait que l’IEC et l’IRE occupent déjà les mêmes locaux, elle espère que, lorsque la fusion entre l’IEC et l’IPCF sera bien assimilée, les esprits seront mûrs pour une fusion avec l’IRE également. L’article 78 est ensuite adopté à l’unanimité. Art. 79 à 89 Ces articles ne donnent lieu à aucune observation. Ils sont adoptés à l’unanimité. Art. 90 Mme Rita Bellens (N-VA) renvoie à la question qu’elle a déjà posée concernant l’article 59. À son estime, la mission et la compétence de l’assesseur juridique doivent fi gurer dans la loi et pas seulement dans les développements (p. 37-38). Mme Leen Dierick (CD&V) explique que la mission de l’assesseur juridique consiste à saisir la commission de discipline d’un dossier. Il s’agit d’une fonction indépen- dante. Il a été décidé de scinder, d’une part, l’examen du dossier et, d’autre part, le renvoi de celui-ci: l’assesseur joue en fait le rôle du procureur. L’article 90 est ensuite adopté à l’unanimité. Art. 91 à 106 Ces articles ne donnent lieu à aucune observation. Ils sont adoptés à l’unanimité. Art. 107 Mme Rita Bellens (N-VA) lit que le Conseil de l’Institut en cas de violation de la loi, peut introduire un appel contre une décision de la commission de discipline. 18 3522/003 DOC 54 KA M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E Zij neemt aan dat met “wet” hier bedoeld wordt de wet in normatieve zin en niet in formele zin? De Raad kan ook beroep aantekenen tegen een beslissing van de Raad. Spreker vermoedt dat het gaat over het verbeterplan en de aanstelling van een rechts- kundig assessor. Zij verwijst naar haar tussenkomst bij artikel 59. Het is onlogisch dat de Raad sancties oplegt en dan nog eens een beroep kan instellen tegen haar eigen beslissing. Mevrouw Leen Dierick (CD&V) verduidelijkt dat het begrip “wet” hier moet worden opgevat in de ruimst mogelijke zin. De Raad kan in beroep gaan tegen een beslissing van de tuchtcommissie. Artikel 107 wordt vervolgens eenparig aangenomen. Art. 108 tot 130 Bij deze artikelen worden geen opmerkingen gemaakt. Ze worden eenparig aangenomen. * * * Het gehele wetsontwerp wordt vervolgens, mits en- kele tekstcorrecties, eenparig aangenomen. De rapporteur, De voorzitter, Karine LALIEUX Jean-Marc DELIZÉE Bepalingen die een uitvoeringsmaatregel vereisen (artikel 78.2 van het Reglement van de Kamer): — met toepassing van artikel 105 van de Grondwet: — met toepassing van artikel 108 van de Grondwet: niet meegedeeld. Elle imagine que par les mots “la loi”, il y a lieu d’entendre la loi au sens normatif et non au sens formel? Le conseil peut également introduire un appel contre une décision du Conseil. L’intervenante suppose qu’il s’agit du plan d’amélioration et de la désignation d’un assesseur juridique. Elle renvoie à son intervention concernant l’article 59. Il est illogique que le Conseil infl ige des sanctions et puisse après encore introduire un appel contre sa propre décision. Mme Leen Dierick (CD&V) précise que le mot “loi” doit être pris ici dans son acception la plus large possible. Le Conseil peut introduire un appel contre une décision de la commission de discipline. L’article 107 est ensuite adopté à l’unanimité. Art. 108 à 103 Ces articles ne donnent lieu à aucune observation. Ils sont adoptés à l’unanimité. * * * L’ensemble du projet de loi est ensuite adopté à l’una- nimité, moyennant quelques corrections techniques. La rapporteuse, Le président, Karine LALIEUX Jean-Marc DELIZÉE Dispositions qui nécessitent une mesure d’exécution (art. 78.2 du Règlement de la Chambre): — en application de l’article 105 de la Constitution: — en application de l’article 108 de la Constitution: non communiqué. 19 3522/003 DOC 54 K A M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E RAAD VAN STATE afdeling Wetgeving advies 64.068/1 van 4 oktober 2018 over een voorontwerp van wet ‘betreffende de beroepen van accountant en belastingadviseur’ CONSEIL D’ÉTAT section de législation avis 64.068/1 du 4 octobre 2018 sur un avant-projet de loi ‘relatif aux professions d’expert- comptable et de conseiller fiscal’ ‡LW-BGKSNFBEE-GEAGIUQ‡ BIJLAGE 1 ANNEXE 1 20 3522/003 DOC 54 KA M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E 2/35 advies Raad van State/avis du Conseil d’État 64.068/1 Op 25 juli 2018 is de Raad van State, afdeling Wetgeving, door de Minister van Economie verzocht binnen een termijn van dertig dagen, van rechtswege verlengd tot 10 september 2018,(*) een advies te verstrekken over een voorontwerp van wet ‘betreffende de beroepen van accountant en belastingadviseur’. Het voorontwerp is door de eerste kamer onderzocht op 25 september 2018. De kamer was samengesteld uit Marnix VAN DAMME, kamervoorzitter, Wilfried VAN VAERENBERGH en Chantal BAMPS, staatsraden, Michel TISON, assessor, en Wim GEURTS, griffier. Het verslag is uitgebracht door Wouter DE COCK, auditeur. De overeenstemming tussen de Franse en de Nederlandse tekst van het advies is nagezien onder toezicht van Marnix VAN DAMME, kamervoorzitter. Het advies, waarvan de tekst hierna volgt, is gegeven op 4 oktober 2018. * Le 25 juillet 2018, le Conseil d’État, section de législation, a été invité par le Ministre de l’Économie à communiquer un avis, dans un délai de trente jours, prorogé de plein droit jusqu’au 10 septembre 2018 (**), sur un avant-projet de loi ‘relatif aux professions d’expert- comptable et de conseiller fiscal’. L’avant-projet a été examiné par la première chambre le 25 septembre 2018. La chambre était composée de Marnix VAN DAMME, président de chambre, Wilfried VAN VAERENBERGH et Chantal BAMPS, conseillers d’État, Michel TISON, assesseur, et Wim GEURTS, greffier. Le rapport a été présenté par Wouter DE COCK, auditeur. La concordance entre la version française et la version néerlandaise de l’avis a été vérifiée sous le contrôle de Marnix VAN DAMME, président de chambre. L’avis, dont le texte suit, a été donné le 4 octobre 2018. * _______________ (*) Deze verlenging vloeit voort uit artikel 84, § 1, eerste lid, 2°, in fine, van de wetten op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari 1973, waarin wordt bepaald dat deze termijn van rechtswege wordt verlengd met vijftien dagen wanneer hij begint te lopen tussen 15 juli en 31 juli of wanneer hij verstrijkt tussen 15 juli en 15 augustus. (**) Ce délai résulte de l’article 84, § 1er, alinéa 1er, 2°, in fine, des lois sur le Conseil d’État, coordonnées le 12 janvier 1973, qui précise que ce délai est prolongé de plein droit de quinze jours lorsqu’il prend cours du 15 juillet au 31 juillet ou lorsqu’il expire entre le 15 juillet et le 15 août. ‡LW-BGKSNFBEE-GEAGIUQ‡ 21 3522/003 DOC 54 K A M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E 64.068/1 advies Raad van State/avis du Conseil d’État 3/35 1. Met toepassing van artikel 84, § 3, eerste lid, van de wetten op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari 1973, heeft de afdeling Wetgeving zich toegespitst op het onderzoek van de bevoegdheid van de steller van de handeling, van de rechtsgrond,1 alsmede van de vraag of aan de te vervullen vormvereisten is voldaan. * STREKKING VAN HET VOORONTWERP VAN WET 2. Het om advies voorgelegde voorontwerp van wet heeft in essentie een dubbele finaliteit. Enerzijds strekt het ertoe om de fusie te regelen van het Instituut van de Accountants en de Belastingconsulenten, zoals dit is opgericht bij artikel 2 van de wet van 22 april 1999 ‘betreffende de boekhoudkundige en fiscale beroepen’ en het Beroepsinstituut van Erkende Boekhouders en Fiscalisten, zoals dat is opgericht bij artikel 43 van de voornoemde wet van 22 april 1999. De nieuwe instelling die uit de fusie voortspruit, het “Instituut van de Belastingadviseurs en de Accountants” genoemd, neemt de rechten en verplichtingen over van de twee voornoemde gefusioneerde instituten. Aan de fusie liggen onder meer het streven naar procedurele vereenvoudiging en een kwaliteitsverbetering van de te leveren prestaties ten grondslag. Anderzijds bevat het voorontwerp van wet regels met betrekking tot de toegang tot en de uitoefening van de activiteiten van accountant en belastingadviseur. Daarbij worden de nieuwe beroepstitels en hoedanigheden van (intern) gecertificeerd accountant, (intern) accountant, (intern) fiscaal accountant en (intern) gecertificeerd belastingadviseur ingevoerd en geregeld. De beroepstitels van “erkend boekhouder” en “erkend boekhouder fiscalist”, van “accountant”, van “belastingconsulent” en van “accountant-belastingconsulent”, die thans vallen onder de toepassing van de wet van 22 april 1999 ‘betreffende de boekhoudkundige en fiscale beroepen’ en de wet van 22 april 1999 ‘betreffende de beroepstucht voor accountants en belastingconsulenten’, worden vervangen. VORMVEREISTEN 3. Artikel 36, lid 4, van verordening (EU) 2016/679 van het Europees Parlement en de Raad van 27 april 2016 ‘betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens en tot intrekking van Richtlijn 95/46/EG (algemene verordening gegevensbescherming)’, gelezen in samenhang met artikel 57, lid 1, c), en overweging 96 van die verordening, voorziet in een verplichting om de toezichthoudende autoriteit, in dit geval de Gegevensbeschermingsautoriteit bedoeld in de wet van 3 december 2017 ‘tot oprichting van de Gegevensbeschermingsautoriteit’, te raadplegen bij het opstellen van een voorstel voor een door een nationaal parlement vast te 1 Aangezien het om een voorontwerp van wet gaat, wordt onder “rechtsgrond” de overeenstemming met de hogere normen verstaan. ‡LW-BGKSNFBEE-GEAGIUQ‡ 22 3522/003 DOC 54 KA M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E 4/35 advies Raad van State/avis du Conseil d’État 64.068/1 stellen wetgevingsmaatregel, of een daarop gebaseerde regelgevingsmaatregel in verband met verwerking. Het voorontwerp van wet bevat bepalingen die op het verwerken van persoonsgegevens betrekking hebben. Te denken valt in dit verband onder meer aan de bepalingen die zijn opgenomen in hoofdstuk 5 van het voorontwerp die het openbaar register betreffen of aan de opdracht die in artikel 62, 8°, van het voorontwerp aan het Instituut van de Belastingadviseurs en de Accountants (hierna: het Instituut) wordt toegekend om gegevens uit te wisselen met de instanties in andere lidstaten met betrekking tot onder meer de beroepsbeoefenaars. De Gegevensbeschermingsautoriteit dient bijgevolg alsnog over het voorontwerp van wet te worden geraadpleegd.2 Indien die raadpleging zou nopen tot een aanpassing van de tekst van het voorontwerp zoals die om advies werd voorgelegd aan de Raad van State, zal de aldus aangepaste tekst ter inachtneming van het voorschrift van artikel 3, § 1, van de gecoördineerde wetten op de Raad van State, opnieuw om advies aan deze laatste moeten worden voorgelegd. ONDERZOEK VAN DE TEKST Artikel 2 4. In artikel 2, 1°, van het voorontwerp, wordt het begrip “gecertificeerd accountant” omschreven als de hoedanigheid verleend aan de persoon die aan de voorwaarden van hoofdstuk 4 van het voorontwerp beantwoordt om, als zelfstandige in hoofdberoep of bijberoep, voor rekening van derden, “de beroepsactiviteiten bedoeld in artikel 3, uit te oefenen”. Aan de gemachtigde werd gevraagd of de draagwijdte van de verwijzing naar “de beroepsactiviteiten bedoeld in artikel 3” voldoende afgebakend en duidelijk is, ermee rekening houdend dat de opsomming van beroepsactiviteiten in artikel 3 van het voorontwerp blijkbaar niet exhaustief is.3 De gemachtigde antwoordde: “Door een te limitatieve opsomming van beroepsactiviteiten zou de lezer van het wetsontwerp ten onrechte kunnen besluiten dat de gecertificeerd accountant geen enkele andere activiteit zou mogen uitoefenen, terwijl hij dat wel mag. Hij mag bijvoorbeeld ook juridisch en financieel advies verstrekken of administratie voor zijn cliënt verrichten. Een gecertificeerd accountant mag al de activiteiten die opgesomd zijn in artikel 3 uitoefenen. Deze activiteiten zijn beschermd. Een interne gecertificeerd accountant mag niet alle activiteiten die opgesomd zijn in artikel 3 uitoefenen. De activiteiten bedoeld in artikel 3, 6° tot en met 8, mag hij niet uitoefenen. De lijst is niet exhaustief. 2 Naar het zeggen van de gemachtigde is dergelijke raadpleging tot dusver niet gebeurd. 3 In de inleidende zin van artikel 3 van het voorontwerp wordt vermeld dat een gecertificeerd accountant “hoofdzakelijk” de in die bepaling opgesomde beroepsactiviteiten uitvoert. ‡LW-BGKSNFBEE-GEAGIUQ‡ 23 3522/003 DOC 54 K A M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E 64.068/1 advies Raad van State/avis du Conseil d’État 5/35 Voor de lijst van verenigbare activiteiten IAB, zie https://www.iec- iab.be/nl/diensten/deontologie/Pages/commerciele-activiteiten.aspx Voor de lijst van verenigbare activiteiten (niet exhaustief) BIBF, zie http://www.bibf.be/Index.asp?Idx=1848.” In het door de gemachtigde verstrekte antwoord wordt, enerzijds, gerefereerd aan het streven om een limitatieve omschrijving van beroepsactiviteiten te vermijden en, anderzijds, aan het gegeven dat een gecertificeerd accountant alle activiteiten die worden opgesomd in artikel 3 van het voorontwerp mag uitoefenen en dat deze activiteiten zijn beschermd. Het komt de Raad van State, afdeling Wetgeving, voor dat het van tweeën één is: ofwel worden de beroepsactiviteiten beoogd die zijn vervat in de opsomming van activiteiten in artikel 3 van het voorontwerp, naast andere beroepsactiviteiten die niet in die opsomming zijn vervat, ofwel worden uitsluitend de beroepsactiviteiten beoogd die expliciet zijn opgenomen in de opsomming van activiteiten in artikel 3 van het voorontwerp, ook al is die opsomming niet exhaustief. In dit laatste geval wordt, omwille van de rechtszekerheid, in artikel 2, 1°, van het voorontwerp, dan het best melding gemaakt van “de beroepsactiviteiten bedoeld in artikel 3, 1° tot en met 11°”. De omschrijving van het begrip “gecertificeerd belastingadviseur”, in artikel 2, 2°, van het voorontwerp, waarin aan het einde wordt verwezen naar “de beroepsactiviteiten bedoeld in artikel 6”,4 noopt tot een gelijkaardige opmerking. 5. In artikel 2, 4°, van het voorontwerp wordt het begrip “(intern) accountant” omschreven; in artikel 2, 6°, van het voorontwerp wordt een omschrijving opgenomen van “intern (gecertificeerd) accountant”. Dit komt erop neer dat in beide definities een omschrijving is vervat van het begrip “intern accountant”. Vraag is of dit de duidelijkheid van de ontworpen tekst ten goede komt en of dergelijke handelwijze noodzakelijk is. Naar het zeggen van de gemachtigde hoeven beide definities niet in het voorontwerp te worden behouden. Omdat de beroepsactiviteiten die een intern gecertificeerd accountant mag uitoefenen beperkter zijn dan de beroepsactiviteiten die een gecertificeerd accountant mag uitoefenen (zie artikel 2, 1°, van het voorontwerp), is het aangewezen om de in artikel 2, 6°, vervatte definitie voor te behouden voor de “intern gecertificeerd accountant”. In de omschrijving die voorkomt in artikel 2, 4°, van het voorontwerp, kan het woord “(intern)” dan worden geschrapt.5 Artikel 2, 4°, van het voorontwerp, zou dan kunnen luiden: 4 In de Nederlandse tekst van de inleidende zin van artikel 6 van het voorontwerp wordt – anders dan wat het geval is in artikel 2, 2°, maar bijvoorbeeld ook in artikel 2, 12° – van “beroepswerkzaamheden” melding gemaakt. Het verdient aanbeveling dat de tekst van het voorontwerp op dit punt meer eenvormig wordt gemaakt, zoals trouwens in de Franse tekst van de voornoemde bepalingen van het voorontwerp al het geval is. 5 Vraag is trouwens of het gebruik van het woord “(intern)”, in artikel 2, 4°, van het voorontwerp, niet incoherent is in de mate dat de ontworpen omschrijving beroepsbeoefenaren beoogt die beroepsactiviteiten als zelfstandige in hoofdberoep of bijberoep uitoefenen, terwijl uit de artikelen 2, 6°, en 9, zesde lid, van het voorontwerp, valt af te leiden dat interne accountants activiteiten binnen een arbeidsovereenkomst of een door de overheid bezoldigde betrekking uitoefenen. ‡LW-BGKSNFBEE-GEAGIUQ‡ 24 3522/003 DOC 54 KA M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E 6/35 advies Raad van State/avis du Conseil d’État 64.068/1 “accountant: de beroepsbeoefenaar die voor de inwerkingtreding van deze wet ingeschreven was als ‘erkend boekhouder’ bij het Beroepsinstituut van Erkende Boekhouders en Fiscalisten, zoals opgericht bij artikel 43 van de wet van 22 april 1999 betreffende de boekhoudkundige en fiscale beroepen;”. Om gelijkaardige redenen als die vermeld onder dit randnummer volstaat het om de definitie in artikel 2, 5°, van het voorontwerp, aan te passen als volgt: “fiscaal accountant: de beroepsbeoefenaar die voor de inwerkingtreding van deze wet ingeschreven was als ‘boekhouder(-fiscalist)’ bij het voornoemde beroepsinstituut;”. 6. Er kan worden overwogen om de lijst met definities aan te vullen met een omschrijving van het begrip “erkend rechtspersoon”. In die definitie kan dan in voorkomend geval worden verwezen naar het bepaalde in artikel 24 van het voorontwerp. Artikel 3 7. In artikel 3, 7°, van het voorontwerp, wordt als een mogelijke beroepsactiviteit van een gecertificeerd accountant omschreven elke opdracht bedoeld in artikel 3, 4° tot en met 6°, van het voorontwerp, die wordt uitgevoerd “door een gecertificeerd accountant, andere dan de gebruikelijke beroepsbeoefenaar”. De gemachtigde werd om verduidelijking verzocht van de draagwijdte van de aangehaalde zinsnede. De gemachtigde antwoordde in dat verband als volgt: “Enkel de gecertificeerd accountant mag de attestering doen van opdrachten bedoeld in artikel 3, 4° tot en met 6°. Deze gecertificeerde accountant moet een andere beroepsbeoefenaar zijn dan diegene die de opdrachten bedoeld in artikel 3, 4° tot en met 6° heeft uitgevoerd. Een controleopdracht mag slechts uitgevoerd worden door een zelfstandig (extern) beroepsbeoefenaar voor zover hij niet de gebruikelijke beroepsbeoefenaar is van de betreffende cliënt (principe van onafhankelijkheid bij elke controleopdracht: controleur en gecontroleerde kunnen niet dezelfde persoon zijn). Dus zelfs als de gebruikelijke beroepsbeoefenaar een gecertificeerd accountant is , moet voor dergelijke opdrachten een beroep gedaan worden op een andere zelfstandige beroepsbeoefenaar die gerechtigd is controleopdrachten uit te voeren.” Ter wille van een goed begrip van artikel 3, 7°, van het voorontwerp, zou deze verduidelijking het best in de commentaar bij die bepaling in de memorie van toelichting worden geïntegreerd. Artikel 4 8. Artikel 4, eerste lid, van het voorontwerp, luidt: “Enkel de natuurlijke personen ingeschreven in het openbaar register van het Instituut met de hoedanigheid van gecertificeerd accountant dragen de titel van gecertificeerd accountant, alsook desgevallend het Engelse equivalent ervan.” ‡LW-BGKSNFBEE-GEAGIUQ‡ 25 3522/003 DOC 54 K A M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E 64.068/1 advies Raad van State/avis du Conseil d’État 7/35 Teneinde de verwarring te vermijden die luidens artikel 4, vierde lid, van het voorontwerp, moet worden tegengegaan,6 zou in de tekst van de ontworpen bepaling duidelijker moeten worden aangegeven om welk “Engelse equivalent” het precies gaat. De gemachtigde heeft wat dat betreft meegedeeld dat het begrip “certified accountant” kan worden gebruikt als Engelse equivalent. Het verdient aanbeveling om hiervan uitdrukkelijk melding te maken in artikel 4, eerste lid, van het voorontwerp. Om een gelijkaardige reden zou ook in artikel 7, eerste lid, van het voorontwerp, het best uitdrukkelijk melding worden gemaakt van het concrete Engelse equivalent dat wordt beoogd. In dat verband deelde de gemachtigde mee dat voor de toepassing van artikel 7, eerste lid, van het voorontwerp, als Engels equivalent gebruik kan worden gemaakt van het begrip “certified tax advisor”. 9. Ter wille van de duidelijkheid late men artikel 4, tweede lid, van het voorontwerp aanvangen als volgt: “Personen die de hoedanigheid van gecertificeerd accountant hebben …” (in plaats van: “Personen die de hoedanigheid hebben …”). 10. Het zou een goed begrip van de ontworpen regeling bevorderen indien artikel 4, derde lid, van het voorontwerp, zou aanvangen als volgt: “De erkende rechtspersonen bedoeld in artikel 24 mogen …”. Indien evenwel zou worden ingegaan op de in dit advies gedane suggestie om artikel 2 van het voorontwerp aan te vullen met een omschrijving van het begrip “erkend rechtspersoon” (zie randnummer 6) kan de tekst van artikel 4, derde lid, ongewijzigd blijven. Artikel 5 11. In artikel 5, vierde lid, van het voorontwerp zou duidelijker moeten worden aangegeven dat, wanneer de activiteiten door een rechtspersoon worden uitgeoefend, de natuurlijke personen die deze activiteiten uitoefenen de hoedanigheid van gecertificeerd accountant of bedrijfsrevisor moeten hebben. Zoals de bepaling nu is geredigeerd zou deze immers zo kunnen worden gelezen dat de betrokken natuurlijke personen de hoedanigheid verkrijgen doordat de rechtspersoon is erkend. Artikel 6 12. In artikel 6 van het voorontwerp worden de beroepswerkzaamheden (lees: beroepsactiviteiten) opgesomd die “hoofdzakelijk” (principalement) worden uitgevoerd door een gecertificeerd belastingadviseur. In de commentaar die in de memorie van toelichting bij artikel 6 van het voorontwerp wordt gegeven, wordt melding gemaakt van activiteiten die “gewoonlijk” (habituellement) door een gecertificeerd belastingadviseur worden uitgevoerd. De termen “hoofdzakelijk” (principalement) en “gewoonlijk” (habituellement) hebben een verschillende 6 Artikel 4, vierde lid, van het voorontwerp luidt: “Onverminderd artikel 9 mag niemand een andere titel dragen die verwarring kan scheppen of zou kunnen scheppen met die van gecertificeerd accountant”. ‡LW-BGKSNFBEE-GEAGIUQ‡ 26 3522/003 DOC 54 KA M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E 8/35 advies Raad van State/avis du Conseil d’État 64.068/1 inhoudelijke connotatie. De memorie van toelichting en de tekst van het voorontwerp zouden op dit punt met elkaar in overeenstemming moeten worden gebracht. Artikel 9 13. In artikel 9, vierde lid, van het voorontwerp, wordt bepaald dat de accountant en de fiscaal accountant de activiteiten bedoeld in artikel 3 mogen uitoefenen, “met uitzondering van de activiteiten bedoeld in artikel 3, 6° tot en met 8°”. De betrokken personen mogen met andere woorden de activiteiten vermeld in artikel 3, 1° tot en met 5° en 9° tot en met 11° van het voorontwerp uitoefenen. Uit de memorie van toelichting zou evenwel kunnen worden afgeleid dat de accountant en de fiscaal accountant uitsluitend de activiteiten bedoeld in artikel 3, 1° tot en met 5°, van het voorontwerp, mogen uitoefenen. Ook op dit punt zouden bijgevolg de tekst van het voorontwerp en de tekst van de memorie van toelichting met elkaar in overeenstemming moeten worden gebracht. 14. Indien met de woorden “die personen”, in artikel 9, zesde lid, van het voorontwerp, “de personen bedoeld in het eerste of tweede lid” worden bedoeld, wordt dit ter wille van de duidelijkheid van de ontworpen bepaling het best op die wijze geëxpliciteerd in de tekst van de ontworpen bepaling.7 Artikel 10 15. In artikel 10, §§ 2 en 3, van het voorontwerp moet melding worden gemaakt van respectievelijk de “voorwaarde bedoeld onder paragraaf 1, 3°” en de “voorwaarde bedoeld onder paragraaf 1, 4°”. 16. In artikel 10, § 4, van het voorontwerp wordt de Koning opgedragen om, na advies van de Raad van het Instituut, de voorwaarden en de procedure vast te leggen voor een natuurlijk persoon, onderdaan van een derde land gevestigd in België die de hoedanigheid van gecertificeerd accountant of van gecertificeerd belastingadviseur wenst te bekomen. Aan de gemachtigde werd gevraagd of aan de ontworpen bepaling de bedoeling ten grondslag ligt om uit te sluiten dat een onderdaan van een derde land de hoedanigheid van intern gecertificeerd accountant of intern gecertificeerd belastingadviseur zou kunnen verkrijgen. In dat verband heeft de gemachtigde het volgende geantwoord: “Onderdanen van een derde land kunnen wel degelijk de hoedanigheid krijgen. Zij kunnen echter geen gebruik maken van de voordelen die de richtlijn 2005/36 inzake de wederzijdse erkenning van beroepskwalificaties, gewijzigd door de richtlijn 2013/55 (beide omgezet door de wet van 12 februari 2008) biedt. Daarom werd ervoor geopteerd om de voorwaarden en procedure voor hen te regelen bij koninklijk besluit. De delegatie aan de Koning om de voorwaarden en de procedure vast te leggen voor het toekennen van de hoedanigheid aan onderdanen van een derde land houdt dus eveneens de hoedanigheid van intern gecertificeerd accountant/belastingadviseur in.” 7 Vgl. met artikel 9, vierde lid, van het voorontwerp. ‡LW-BGKSNFBEE-GEAGIUQ‡ 27 3522/003 DOC 54 K A M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E 64.068/1 advies Raad van State/avis du Conseil d’État 9/35 Teneinde te voorkomen dat onzekerheid ontstaat omtrent de precieze bevoegdheid die in artikel 10, § 4, van het voorontwerp, aan de Koning wordt verleend, verdient het aanbeveling om er in die bepaling uitdrukkelijk melding van te maken dat zij ook geldt ten aanzien van onderdanen van een derde land, gevestigd in België, die de hoedanigheid van intern gecertificeerd accountant of intern gecertificeerd belastingadviseur wensen te verkrijgen. 17. Nog in artikel 10, § 4, van het voorontwerp wordt aan de Raad van het Instituut een termijn van drie maanden gegeven om het in die paragraaf bedoelde advies uit te brengen, “zo niet wordt het advies geacht gunstig te zijn”. Aan de stellers van het voorontwerp wordt ter overweging gegeven om, ter wille van een meer rechtszekere aanwijzing van het startpunt van de betrokken vervaltermijn van drie maanden, in de tekst van de ontworpen bepaling uitdrukkelijk aan te geven vanaf welk ogenblik de termijn van drie maanden begint te lopen. Tevens rijst de vraag of de omschrijving van het gevolg van het uitblijven van een advies binnen de termijn van drie maanden, namelijk dat het advies wordt geacht gunstig te zijn, wel passend is, rekening houdend met de aangelegenheid waarover moet worden geadviseerd, zijnde in casu het vastleggen van de voorwaarden en de procedure voor een natuurlijk persoon, onderdaan van een derde land, gevestigd in België die de hoedanigheid van gecertificeerd accountant of van gecertificeerd belastingadviseur wenst te bekomen. Er zou bijvoorbeeld kunnen worden bepaald dat, indien het advies niet binnen de voorgeschreven termijn wordt uitgebracht, het advies geacht wordt zonder opmerkingen te zijn of dat het advies dan niet langer meer moet worden afgewacht. Dezelfde opmerkingen kunnen worden gemaakt bij diverse andere, vergelijkbare bepalingen van het voorontwerp waarin telkens een advies van de Raad van het Instituut wordt voorgeschreven binnen een termijn van drie maanden.8 Artikel 11 18. Naar analogie van de Nederlandse tekst lijkt in de Franse tekst van artikel 11, § 1, van het voorontwerp, de zinsnede “une personne physique, ressortissant d’un Etat membre,” te moeten worden vervangen door de zinsnede “une personne physique, ressortissant d’un autre Etat membre,” 19. Ter wille van de terminologische eenvormigheid moeten in de Nederlandse tekst van artikel 11, § 2, vierde lid, van het voorontwerp de woorden “de lijst van de leerstof” worden vervangen door de woorden “de lijst van de vakgebieden”. Bedoeld wordt immers de lijst van de “vakgebieden” die als dusdanig al wordt vermeld in artikel 11, § 2, derde lid. In de Franse tekst wordt op een uniforme wijze van “la liste des matières” melding gemaakt. 8 Zie de artikelen 12, 7°, 16, tweede lid, 17, § 2, eerste lid, 25, 32, tweede lid, 34, derde lid, 36, § 2, eerste lid, 41, tweede lid, 44, vierde lid, 49, tweede lid, 60, tweede lid, 78, derde lid, en 114, van het voorontwerp. ‡LW-BGKSNFBEE-GEAGIUQ‡ 28 3522/003 DOC 54 KA M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E 10/35 advies Raad van State/avis du Conseil d’État 64.068/1 20. In overeenstemming met de Franse tekst dient artikel 11, § 4, van het voorontwerp9 in de Nederlandse tekst aan te vangen als volgt: “Het verlenen van de hoedanigheid en de titel aan de onderdanen van een lidstaat …”. Voorts ontbreken in de Nederlandse tekst van dezelfde paragraaf de woorden die overeenstemmen met de woorden “dans la langue de cet [É]tat” in de Franse tekst. Dit moet worden verholpen. Artikel 12 21. In de inleidende zin van artikel 12 van het voorontwerp dient te worden verwezen naar de diploma’s of titels bedoeld in “artikel 10, § 1, 5°” (niet: artikel 10, eerste lid, 5°). Ook in artikel 27, 1° en 2°, d), van het voorontwerp moet de verwijzing naar onderdelen van artikel 10 van het voorontwerp op een gelijkaardige wijze worden aangepast. Artikel 14 22. In artikel 14 van het voorontwerp stemmen de Nederlandse (“ten minste zeven jaar”) en de Franse tekst (“sept ans”) niet met elkaar overeen. Deze discordantie moet worden weggewerkt. Artikel 16 23. Aan de gemachtigde werd een verduidelijking gevraagd in verband met de onderlinge verhouding tussen het bepaalde in het eerste en het tweede lid van artikel 16 van het voorontwerp. De gemachtigde verstrekte in dat verband de volgende toelichting: “Niet alle stagemeesters laten de stagiair toe om naast de opgelegde stagewerkzaamheden vermeld in de stageovereenkomst, ook nog eigen beroepsactiviteiten uit te oefenen, om te vermijden dat de stagiair eventueel cliënten overneemt en daardoor in concurrentie treedt met zijn stagemeester. Andere stagemeesters laten het in beperkte mate wel toe. Om conflicten tussen stagiair en stagemeester te vermijden, bepaalt het wetsontwerp dat de stageovereenkomst een duidelijke afspraak hieromtrent moet vastleggen. De stagiair mag in ieder geval de activiteiten bedoeld in artikel 3, 6° tot en met 8° van het ontwerp niet uitvoeren. Hij mag ook geen activiteiten ontplooien die de commerciële belangen van de stagemeester kunnen schaden. De mogelijkheid voor de stagemeester om de stagiair te verbieden bepaalde activiteiten uit te oefenen, moet blijven bestaan, bijvoorbeeld wanneer de stagiair tijdens zijn stage negatief wordt geëvalueerd voor bepaalde activiteiten. Dergelijke mogelijkheid kan in een uitvoeringsbesluit worden geregeld.” 9 De nummering van de paragrafen in artikel 11 van het voorontwerp moet worden gecorrigeerd: nu zijn er immers twee paragrafen 3. ‡LW-BGKSNFBEE-GEAGIUQ‡ 29 3522/003 DOC 54 K A M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E 64.068/1 advies Raad van State/avis du Conseil d’État 11/35 Gelet op deze verduidelijking verdient het aanbeveling om artikel 16, tweede lid, van het voorontwerp, duidelijkheidshalve te laten aanvangen als volgt: “Onverminderd het eerste lid kan de Koning, na advies …”.10 Artikel 20 24. In de Franse tekst van artikel 20, vierde lid, van het voorontwerp, lijken de woorden “devant le tribunal de première instance” logischerwijze te moeten worden vervangen door de woorden “devant le tribunal de l’entreprise”. Op die wijze wordt niet enkel de terminologie gebruikt die al wordt gehanteerd in de overige leden van artikel 20 van het voorontwerp, maar wordt tevens aangesloten op de Nederlandse tekst van artikel 20, vierde lid, waarin van de ondernemingsrechtbank melding wordt gemaakt. 25. De verhouding tussen het vijfde en het eerste lid van artikel 20 van het voorontwerp is niet duidelijk aangezien het eerste lid ook de intern gecertificeerde accountant en de intern gecertificeerde belastingadviseur lijkt te omvatten. Mochten de stellers van het voorontwerp een onderscheid willen maken tussen de eedaflegging door de interne en de zelfstandige beroepsbeoefenaar rijst de vraag of dan opnieuw een eed moet worden afgelegd. Artikel 21 26. In de Nederlandse tekst van artikel 21, tweede lid, 3°, van het voorontwerp, lijken de woorden “boekhoudkundig onderzoek” (révision comptable) de voorkeur te verdienen boven het woord “accountantsonderzoek”. In de Nederlandse tekst van artikel 21, tweede lid, 4°, lijkt beter melding te worden gemaakt van “opdrachten” (missions) in plaats van “mandaten”. Dezelfde opmerkingen gelden ten aanzien van respectievelijk artikel 22, tweede lid, 3° en 4°, van het voorontwerp. Artikel 22 27. In de Nederlandse tekst van artikel 22, tweede lid, 5°, van het voorontwerp, moet uiteraard worden geschreven “… voorbehouden aan de gecertificeerde accountants”. Artikel 26 28. In de inleidende zin van artikel 26, eerste lid, maar ook in de inleidende zin van artikel 27 van het voorontwerp, stemmen met de woorden “de onafhankelijkheid en de betrouwbaarheid”, in de Nederlandse tekst, de woorden “l’indépendance et la compétence” overeen in de Franse tekst. Vraag is evenwel of de term “betrouwbaarheid”, in de Nederlandse 10 Beginselen van de wetgevingstechniek. Handleiding voor het opstellen van wetgevende en reglementaire teksten, aanbeveling 3.2, Raad van State, 2008, te raadplegen op de internetsite van de Raad van State (www.raadvst-consetat.be), hierna “Handleiding wetgevingstechniek” genoemd. ‡LW-BGKSNFBEE-GEAGIUQ‡ 30 3522/003 DOC 54 KA M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E 12/35 advies Raad van State/avis du Conseil d’État 64.068/1 tekst, eenzelfde inhoudelijke connotatie heeft als de term “compétence” die in de Franse tekst wordt gebruikt en of op dat punt niet naar een meer gelijklopende terminologie moet worden gestreefd. 29. In artikel 26, tweede lid, van het voorontwerp, wordt bepaald dat er een beroep bij de commissie van beroep kan worden ingesteld tegen de in die bepaling bedoelde beslissing van de Raad van het Instituut. Deze bepaling lijkt evenwel overbodig te zijn in het licht van artikel 28 van het voorontwerp dat volgens de gemachtigde zo moet worden begrepen dat in een beroepsmogelijkheid bij de commissie van beroep wordt voorzien tegen alle beslissingen van de Raad van het Instituut, bedoeld in de artikelen 26 en 27 van het voorontwerp. Artikel 26, tweede lid, zou derhalve uit het voorontwerp kunnen worden weggelaten. In artikel 28 van het voorontwerp wordt dan duidelijkheidshalve het best geschreven “Beroep tegen de in deze afdeling bedoelde beslissingen van …”. In de huidige redactie van artikel 28 wordt immers melding gemaakt van een “[b]eroep tegen de beslissing van de Raad van het Instituut”, hetgeen de indruk zou kunnen wekken dat daarmee enkel wordt gedoeld op beslissingen in de zin van artikel 27 van het voorontwerp. Artikel 30 30. De begrippen “contactgegevens” en “données d’identification”, die voorkomen aan het einde van respectievelijk de Nederlandse en de Franse tekst van artikel 30, 1°, van het voorontwerp, zijn inhoudelijk niet identiek. Gelet op de bedoeling van de stellers van het voorontwerp lijkt het dat in de Franse tekst het best een ander begrip wordt ingeschreven dat meer overeenstemt met het begrip dat in de Nederlandse tekst wordt gebruikt. Artikel 32 31. In artikel 32, tweede lid, van het voorontwerp, wordt onder meer bepaald dat de Koning, na advies van de Raad van het Instituut, het openbaar register kan aanvullen met bijkomende gegevens “relevant voor de beroepsuitoefening”. De aldus door de Koning vast te stellen bijkomende gegevens zullen in voorkomend geval persoonsgegevens zijn. Wat dat betreft dient erop te worden gewezen dat het recht op eerbiediging van het privé-leven niet enkel wordt gewaarborgd door artikel 22 van de Grondwet en door onder meer artikel 8 van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden en artikel 17 van het Internationaal Verdrag inzake burgerlijke en politieke rechten, maar dat de verwerking van persoonsgegevens bovendien het voorwerp uitmaakt van specifieke regelingen, zoals met name die welke is vervat in de reeds in dit advies genoemde algemene verordening gegevensbescherming. Zo valt uit artikel 5, lid 1, b), van deze laatste af te leiden dat persoonsgegevens voor welbepaalde uitdrukkelijk omschreven en gerechtvaardigde doeleinden moeten worden verkregen en niet mogen worden verwerkt op een wijze die onverenigbaar is met die doeleinden. ‡LW-BGKSNFBEE-GEAGIUQ‡ 31 3522/003 DOC 54 K A M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E 64.068/1 advies Raad van State/avis du Conseil d’État 13/35 Toegepast op het voorontwerp van wet dient het, mede gelet op het legaliteitsbeginsel dat voortvloeit uit artikel 22 van de Grondwet, de wetgever zelf te zijn die de essentiële elementen met betrekking tot het in artikel 32 van het voorontwerp bedoelde openbaar register vaststelt. Er moet met betrekking tot deze vaststelling door de wetgever worden nagegaan of de door hem vooropgestelde regeling terzake dienend is en niet overmatig of disproportioneel is. Eén van de toetsingscriteria daarbij is of een aan de Koning op het vlak van gegevensverwerking verleende delegatie door de wetgever niet te algemeen of te weinig afgebakend is. Dit laatste lijkt het geval te zijn in artikel 32, tweede lid, van het voorontwerp, doordat het aan de Koning wordt gelaten om erover te oordelen welke bijkomende gegevens als zijnde “relevant voor de beroepsuitoefening” moeten worden beschouwd en welke gegevens aldus voor opname in het openbaar register in aanmerking komen. Daarom zou het criterium van de “relevantie voor de beroepsuitoefening” het best worden vervangen door een meer afgebakend en nauwkeuriger omschreven criterium dat ten aanzien van de Koning een meer omlijnde bevoegdheidsdelegatie zou inhouden (bijvoorbeeld door te vereisen dat de betrokken gegevens niet zozeer “relevant” moeten zijn voor de beroepsuitoefening, maar wel ermee een rechtstreeks verband moeten vertonen). Artikel 53 32. De Nederlandse en de Franse tekst van de laatste zin van artikel 53, eerste lid, van het voorontwerp, verschillen inhoudelijk van elkaar. Waar in de Nederlandse tekst wordt uitgegaan van een mededeling aan de Raad van het Instituut van alle vereiste gegevens, wordt in de Franse tekst vermeld dat de Raad van het Instituut bepaalde gegevens vereist die vervolgens moeten worden meegedeeld. Het verdient ter wille van de duidelijkheid aanbeveling om beide teksten beter op elkaar af te stemmen. Artikel 54 33. Uit de commentaar die in de memorie van toelichting bij artikel 54 van het voorontwerp wordt gegeven, valt af te leiden dat de fusie niet moet leiden tot een verhoging van de kosten en dat de bij koninklijk besluit vastgelegde maximumbedragen “in geen geval de huidige bedragen van de bijdrage van de fusionerende Instituten mogen overschrijden”. Deze bedoeling blijkt niet uit de tekst van artikel 54 van het voorontwerp. Op basis van deze laatste lijkt de bevoegdheid van de Koning en de algemene vergadering om (maximum)bedragen vast te stellen niet aan een specifieke begrenzing te zijn onderworpen. Het is aangewezen de ontworpen bepaling op dit punt aan te passen in het licht van de bedoeling van de wetgever zoals die uit de memorie van toelichting valt af te leiden. Artikel 63 34. Omwille van de duidelijkheid van de ontworpen regeling schrijve men aan het einde van artikel 63, zesde lid, van het voorontwerp, “… die de leden van de eerste Raad na de overgangsraad, bedoeld in artikel 128, verkiest”. ‡LW-BGKSNFBEE-GEAGIUQ‡ 32 3522/003 DOC 54 KA M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E 14/35 advies Raad van State/avis du Conseil d’État 64.068/1 Artikel 65 35. Naar analogie van de terminologie die voorkomt in artikel 77, eerste lid, 4°, van het voorontwerp, vervange men in artikel 65, 8°, de woorden “legaten of giften” en “de legs ou de cadeaux” door respectievelijk de woorden “legaten of schenkingen” en “de legs ou de dons”. Artikel 72 36. Luidens artikel 72, eerste lid, 2°, van het voorontwerp, is de Raad van het Instituut bevoegd voor “het uitvaardigen en openbaar maken op de website van het Instituut van technische normen en aanbevelingen, specifiek voor de uitoefening van het beroep”. Op zich hoeft er geen bezwaar te bestaan tegen het publiceren van technische normen en aanbevelingen op een website, op voorwaarde dat er geen onzekerheid ontstaat over de versie van de normen en aanbevelingen die op een bepaald moment van toepassing zijn. De stellers van het voorontwerp moeten dan ook voorzien in een wijze van bekendmaking die geen twijfel laat ontstaan over de op een bepaald moment na te leven regels. Evenzeer moet er op worden toegezien dat deze bekendmaking beantwoordt aan de essentiële randvoorwaarden op het gebied van toegankelijkheid en kenbaarheid van een officiële bekendmaking. Essentieel hierbij is de beschikbaarheid van een Nederlandse, Franse en, zo mogelijk, Duitstalige versie van de betrokken normen. 37. Naar analogie van de Nederlandse tekst schrijve men in de Franse tekst van artikel 72, eerste lid, 12°, van het voorontwerp, “les autres compétences attribuées au Conseil par ou en vertu de la loi”. Artikel 75 38. Uit artikel 75 van het voorontwerp moet worden afgeleid dat de commissie kwaliteitstoetsing door de Raad van het Instituut wordt opgericht. In artikel 60, eerste lid, van het voorontwerp, wordt evenwel vermeld dat het de Koning is die de commissie kwaliteitstoetsing opricht. Naar het zeggen van de gemachtigde is het wel degelijk de bedoeling dat de Koning zowel de commissie kwaliteitstoetsing als de stagecommissie opricht. De redactie van artikel 75 van het voorontwerp dient rekening houdend hiermee te worden aangepast. ‡LW-BGKSNFBEE-GEAGIUQ‡ 33 3522/003 DOC 54 K A M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E 64.068/1 advies Raad van State/avis du Conseil d’État 15/35 Artikel 79 39. Indien met “het College”, vermeld in artikel 79, derde lid, van het voorontwerp, het College van toezicht op de bedrijfsrevisoren, zoals opgericht bij artikel 32 van de wet van 7 december 201611, wordt bedoeld, wordt dit duidelijkheidshalve het best geëxpliciteerd in het voornoemde artikel 79, derde lid. Artikel 80 40. In artikel 80, tweede lid, van het voorontwerp, moet worden verwezen naar “artikel 72, eerste lid, 2°”, van het voorontwerp (niet: artikel 72, 2°). Artikel 85 41. In artikel 85, 3°, van het voorontwerp wordt verwezen naar “de norm goedgekeurd door de Raad van het Instituut”. Indien hiermee wordt gedoeld op de normen met betrekking tot de inhoud en het minimum aantal uren permanente vorming, zoals die met toepassing van artikel 39, derde lid, van het voorontwerp, door de Raad van het Instituut worden “uitgevaardigd”, zou die bedoeling duidelijker tot uitdrukking moeten worden gebracht in de tekst van artikel 85, 3°, van het voorontwerp. Tevens zou dan beter moeten worden toegezien op de terminologische eenvormigheid in die zin dat nu in artikel 85, 3°, melding wordt gemaakt van een “goedkeuring” van normen door de Raad van het Instituut, terwijl de in artikel 39, derde lid, bedoelde normen blijkens die bepaling worden “uitgevaardigd” door de betrokken Raad. Artikel 87 42. In artikel 87, eerste lid, van het voorontwerp, is er een gebrek aan overeenstemming tussen de Nederlandse (“geen gevolg geeft”) en de Franse tekst (“n’a pas donné suite de manière satisfaisante”). Ook deze discordantie moet worden weggewerkt. Artikel 88 43. In de Nederlandse tekst dient de vermelding van het nummer van het artikel te worden gecorrigeerd. Nu wordt de betrokken bepaling immers verkeerdelijk als artikel 85 aangeduid, terwijl het om artikel 88 gaat. In de Franse tekst is de vermelding van het artikelnummer wel correct. 11 Wet van 7 december 2016 ‘tot organisatie van het beroep van en het publiek toezicht op de bedrijfsrevisoren’. ‡LW-BGKSNFBEE-GEAGIUQ‡ 34 3522/003 DOC 54 KA M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E 16/35 advies Raad van State/avis du Conseil d’État 64.068/1 Artikel 89 44. Naar analogie van de Nederlandse tekst vervange men in de Franse tekst van artikel 89, eerste lid, van het voorontwerp, het woord “discipline” door de woorden “discipline professionnelle”. Artikel 93 45. In artikel 93, § 1, tweede lid, van het voorontwerp wordt bepaald dat de tuchtcommissie de bekendmaking van de tuchtbeslissing of van een samenvatting ervan op de website kan bevelen. De gemachtigde deelde in dat verband het volgende mee: “Het is inderdaad de bedoeling dat de beslissingen van de tuchtinstanties openbaar worden gemaakt op een website die publiek toegankelijk is. De openbaarmaking gebeurt echter geanonimiseerd, zonder bekendmaking van de betrokken persoon die door de tuchtinstantie werd gesanctioneerd. Zo kunnen andere leden van het Instituut volgen hoe de tuchtorganen bepaalde voorschriften in concreto toepassen en interpreteren.” Het gegeven dat de bekendmaking op de website op een geanonimiseerde wijze zal gebeuren zou, met het oog op een voldoende privacybescherming, in de tekst van de ontworpen bepaling moeten worden vermeld. 46. In de Franse tekst van artikel 93, § 2, eerste lid, van het voorontwerp ontbreekt de vermelding van het verbod om de titel te dragen in België, welke vermelding wel voorkomt in de Nederlandse tekst. De Franse tekst lijkt op dit punt te moeten worden aangevuld. Artikel 96 47. Opdat de persoon die wordt uitgenodigd om voor de tuchtcommissie te verschijnen zich ten volle zou kunnen verdedigen, wordt hem het best op voorhand ook mededeling gedaan van de overwogen (tucht)maatregel en de juridische grondslag daarvan.12 Het verdient aanbeveling om de opsomming van elementen die de aangetekende zending moet bevatten en die wordt weergegeven in artikel 96, tweede lid, van het voorontwerp, daartoe op dat punt aan te vullen. Artikel 107 48. In artikel 107, eerste lid, van het voorontwerp, wordt voorzien in een beroepstermijn van “dertig dagen” te rekenen vanaf de dag waarop de beslissing van de tuchtcommissie wordt betekend. In artikel 88 van het voorontwerp wordt bepaald dat de betrokkene tegen de beslissing van de Raad van het Instituut beroep kan instellen bij de commissie van beroep “binnen één maand na de betekening van de terechtwijzing”. Het verdient 12 Zie in dat verband o.m. I. OPDEBEEK en S. DE SOMER, Algemeen bestuursrecht. Grondslagen en beginselen, Intersentia, Antwerpen-Cambridge, 2017, nr. 816. ‡LW-BGKSNFBEE-GEAGIUQ‡ 35 3522/003 DOC 54 K A M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E 64.068/1 advies Raad van State/avis du Conseil d’État 17/35 aanbeveling om in een meer eenduidige omschrijving van de beroepstermijn te voorzien en om de bepalingen van artikel 107 en artikel 88 op dit punt beter op elkaar af te stemmen in die zin dat ofwel wordt geopteerd voor een beroepstermijn van dertig dagen dan wel van één maand. Tevens valt op te merken dat uit artikel 104, tweede lid, van het voorontwerp, voortvloeit dat een beroep bij de commissie van beroep kan worden ingesteld tegen zowel een beslissing van de tuchtcommissie als tegen een beslissing van de Raad van het Instituut. Vraag is derhalve of aan het einde van artikel 107, eerste lid, van het voorontwerp, de zinsnede “vanaf de dag waarop de beslissing van de tuchtcommissie hen werd betekend” niet logischerwijze moet worden vervangen door de zinsnede “vanaf de dag waarop de beslissing van de tuchtcommissie of van de Raad van het Instituut hen werd betekend”. Artikel 115 49. In het voorontwerp lijkt geen regeling te zijn opgenomen voor de intrekking van de hoedanigheid van accountant, bedoeld in artikel 21, noch voor de intrekking van de hoedanigheid van fiscaal accountant, bedoeld in artikel 22. Hieromtrent om nadere toelichting verzocht, deelde de gemachtigde het volgende mee: “We kunnen ons akkoord verklaren met uw opmerking. Artikel 115 zou inderdaad ook moeten verwijzen naar de intrekking van de hoedanigheid van (intern) accountant en van (intern) fiscaal accountant. De Raad van het Instituut zal immers ook de hoedanigheid moeten kunnen intrekken van de leden die deze hoedanigheden automatisch krijgen bij de inwerkingtreding van de wet maar niet doorstromen naar het niveau van gecertificeerd accountant of gecertificeerd belastingadviseur. Het aantal leden in dat geval zal stelselmatig verminderen maar de mogelijkheid tot intrekking moet voorzien worden (zoals er ook strafbepalingen voor die gevallen voorzien zijn in artikel 17).” Artikel 115 van het voorontwerp dient te worden aangevuld in de door de gemachtigde aangegeven zin. Artikel 117 50. In de Nederlandse tekst van artikel 117, eerste lid, 2°, van het voorontwerp, ontbreekt een werkwoord dat overeenstemt met de woorden “contrevient aux” in de Franse tekst. Voorts moet, ter wille van de leesbaarheid, in de Franse tekst van artikel 117, eerste lid, 3°, worden geschreven “ou porte les titres” (niet: ou porte ces titres). Artikel 118 51. In artikel 118 van het voorontwerp wordt onder meer bepaald dat de processen-verbaal waarin de betrokken inbreuken worden vastgesteld, “bewijskracht tot tegenbewijs” hebben. ‡LW-BGKSNFBEE-GEAGIUQ‡ 36 3522/003 DOC 54 KA M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E 18/35 advies Raad van State/avis du Conseil d’État 64.068/1 Het Grondwettelijk Hof heeft erop gewezen dat een regel waarin een bijzondere bewijswaarde wordt toegekend aan de inhoud van een proces-verbaal een uitzondering vormt op de algemene regel dat een proces-verbaal geldt als een loutere inlichting en derhalve ook op de regel van de vrije bewijslevering in strafzaken, waarbij de rechter, naar eigen overtuiging, de bewijswaarde beoordeelt van een bepaald element. Voor het verschil in behandeling dat eruit voortvloeit dient dan ook een redelijke verantwoording te bestaan en het mag de rechten van de beklaagde niet op een onevenredige wijze beperken.13 Het Hof heeft er eveneens op gewezen dat het zeer technische karakter van de regelgeving en de daarmee samenhangende moeilijkheid om de inbreuken op die regelgeving vast te stellen, van aard kunnen zijn om het niet onredelijk te maken dat aan processen-verbaal die door de aangestelde ambtenaren worden opgesteld, een bijzondere wettelijke bewijswaarde wordt toegekend.14 Het staat aan de stellers van het voorontwerp om zich ervan te vergewissen dat de ontworpen regeling als dermate technisch kan worden beschouwd dat kan worden gebillijkt dat aan de betrokken processen-verbaal bewijswaarde wordt verleend tot het tegendeel is bewezen. In bevestigend geval verdient het aanbeveling dat zij de verantwoording voor deze beoordeling opnemen in de memorie van toelichting. Dit geldt ook al is de bepaling, zoals de memorie van toelichting aangeeft, geïnspireerd op artikel 58 van de wet van 22 april 1999 ‘betreffende de boekhoudkundige en fiscale beroepen’. Artikel 122 52. In artikel 122 van het voorontwerp wordt in de Nederlandse tekst meer specifiek verwezen naar de toepassing van “dezelfde procedureregels”; in de Franse tekst wordt, op een meer algemene wijze, gerefereerd aan “les mêmes règles”. De betrokken verwijzing dient uiteraard dezelfde draagwijdte te hebben in de Nederlandse en de Franse tekst. Artikel 128 53. Ter wille van de leesbaarheid dient de redactie van artikel 128, § 3, eerste lid, van het voorontwerp, te worden herzien.15 Daarenboven dient de procedure van benoeming van de regeringscommissarissen duidelijker te worden geregeld. Nu wordt immers melding gemaakt van, eensdeels, een “aanduiding” (désignation) door de betrokken ministers en, anderdeels, een “benoeming” (nomination) door de Koning. Indien het de bedoeling is dat de regeringscommissarissen zouden worden benoemd door de Koning op voordracht van de betrokken ministers zou die bedoeling duidelijker tot uitdrukking moeten worden gebracht in de tekst van de ontworpen bepaling. 13 Zie bijvoorbeeld GwH 6 april 2000, nr. 40/2000, B.14.1; GwH 14 februari 2001, nr. 16/2001, B.12.1; GwH 19 december 2013, nr. 178/2013, B.8; GwH 17 maart 2016, nr. 45/2016, B.4. 14 GwH 14 oktober 2010, nr. 111/2010, B.12.3. 15 De zinsnede die in de Nederlandse tekst aanvangt met de woorden “en benoemd door de Koning” sluit niet aan op het daaraan voorafgaande zinsdeel; hetzelfde kan worden opgemerkt met betrekking tot de zinsnede die in de Franse tekst aanvangt met de woorden “et nommé par le Roi”. ‡LW-BGKSNFBEE-GEAGIUQ‡ 37 3522/003 DOC 54 K A M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E 64.068/1 advies Raad van State/avis du Conseil d’État 19/35 54. In tegenstelling tot wat het geval is in de Nederlandse tekst van artikel 128, § 3, derde lid, van het voorontwerp, wordt in de Franse tekst van die bepaling niet voorgeschreven dat het om een “gezamenlijk” beroep van de regeringscommissarissen dient te gaan. Deze discordantie moet worden weggewerkt. Artikel 129 55. Er dient melding te worden gemaakt van alle nog geldende wijzigingen die in het verleden werden aangebracht in de twee op te heffen wetten van 22 april 1999.16 Ingeval het aantal van dergelijke wijzigingen te omvangrijk is, kan worden gebillijkt dat enkel van de meest recente van dergelijke wijzigingen melding wordt gemaakt (“…, laatst gewijzigd bij …,”). Slotopmerking 56. Het voorontwerp van wet bevat diverse bepalingen waarin interne verwijzingen voorkomen die niet correct zijn en die moeten worden aangepast. Zo dient in artikel 2, 14°, b), te worden verwezen naar “de normen en aanbevelingen als bedoeld in artikel 72” (niet: als bedoeld in artikel 74); in artikel 59, eerste lid, 2°, gaat het om “de rechtskundig assessor bedoeld in artikel 90” (niet: bedoeld in artikel 89); de overgangsraad wordt geregeld in artikel 128 van het voorontwerp; het is derhalve naar onderdelen van deze laatste bepaling – en niet naar onderdelen van artikel 129 dat een opheffingsbepaling bevat – dat telkens moet worden verwezen in artikel 127 van het voorontwerp. * 16 Handleiding wetgevingstechniek, aanbeveling 138, formules F 4-3-2 en F 4-3-3. ‡LW-BGKSNFBEE-GEAGIUQ‡ 38 3522/003 DOC 54 KA M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E 20/35 advies Raad van State/avis du Conseil d’État 64.068/1 1. En application de l’article 84, § 3, alinéa 1er, des lois sur le Conseil d’État, coordonnées le 12 janvier 1973, la section de législation a fait porter son examen essentiellement sur la compétence de l’auteur de l’acte, le fondement juridique 1 et l’accomplissement des formalités prescrites. * PORTÉE DE L’AVANT-PROJET DE LOI 2. L’avant-projet de loi soumis pour avis poursuit essentiellement un double objectif. D’une part, il entend régler la fusion de l’Institut des experts-comptables et des conseils fiscaux, créé par l’article 2 de la loi du 22 avril 1999 ‘relative aux professions comptables et fiscales’ et de l’Institut professionnel des comptables et fiscalistes agréés, créé par l’article 43 de la loi précitée du 22 avril 1999. Le nouvel organisme résultant de la fusion, dénommé l’« Institut des conseillers fiscaux et experts-comptables », reprend les droits et obligations desdits instituts fusionnés. La fusion est dictée, entre autres, par le souci de simplification procédurale et d’amélioration de la qualité des prestations à fournir. D’autre part, l’avant-projet de loi contient des règles relatives à l’accès aux activités d’expert-comptable et de conseiller fiscal, ainsi qu’à leur exercice. À cet égard, il instaure et règle les nouveaux titres professionnels et qualités d’expert-comptable certifié (interne), d’expert-comptable (interne), d’expert-comptable fiscaliste (interne) et de conseiller fiscal certifié (interne). Les titres professionnels de « comptable agréé » et « comptable-fiscaliste agréé », d’« expert-comptable », de « conseiller fiscal » et d’« expert-comptable–conseiller fiscal », qui relèvent actuellement du champ d’application de la loi du 22 avril 1999 ‘relative aux professions comptables et fiscales’ et de la loi du 22 avril 1999 ‘relative à la discipline professionnelle des experts-comptables et des conseils fiscaux’, sont remplacés. FORMALITÉS 3. L’article 36, paragraphe 4, du règlement (UE) 2016/679 du Parlement européen et du Conseil du 27 avril 2016 ‘relatif à la protection des personnes physiques à l’égard du traitement des données à caractère personnel et à la libre circulation de ces données, et abrogeant la directive 95/46/CE’ (règlement général sur la protection des données), combiné avec l’article 57, paragraphe 1, c), et le considérant 96 de ce règlement, prévoit une obligation de consulter l’autorité de contrôle, en l’occurrence l’Autorité de protection des données visée dans la loi du 3 décembre 2017 ‘portant création de l’Autorité de protection des données’, dans le cadre de l’élaboration d’une proposition de mesure législative devant être adoptée par un parlement national, ou d’une mesure réglementaire fondée sur une telle mesure législative, qui se rapporte au traitement. 1 S’agissant d’un avant-projet de loi, on entend par « fondement juridique » la conformité avec les normes supérieures. ‡LW-BGKSNFBEE-GEAGIUQ‡ 39 3522/003 DOC 54 K A M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E 64.068/1 advies Raad van State/avis du Conseil d’État 21/35 L’avant-projet de loi contient des dispositions concernant le traitement des données à caractère personnel. Songeons à ce propos notamment aux dispositions, inscrites dans le chapitre 5 de l’avant-projet, relatives au registre public, ou à la mission confiée à l’Institut des conseillers fiscaux et experts-comptables (ci-après : l’Institut) par l’article 62, 8°, de l’avant-projet, visant à échanger des données avec les instances d’autres États membres en ce qui concerne, notamment, les professionnels. Par conséquent, il y a lieu de consulter encore l’Autorité de protection des données à propos de l’avant-projet de loi 2. Si, consécutivement à cette consultation, le texte de l’avant-projet tel qu’il a été soumis pour avis au Conseil d’État devait être adapté, le texte ainsi adapté devrait à nouveau être soumis pour avis à celui-ci, conformément à la règle prescrite à l’article 3, § 1er, des lois coordonnées sur le Conseil d’État. EXAMEN DU TEXTE Article 2 4. L’article 2, 1°, de l’avant-projet définit la notion d’« expert-comptable certifié » comme étant la qualité donnée à la personne qui répond aux conditions du chapitre 4 de l’avant-projet en vue d’exercer, comme indépendant, à titre accessoire ou principal, pour le compte de tiers, « les activités professionnelles, visées à l’article 3 ». Il a été demandé au délégué si la portée de la référence aux « activités professionnelles, visées à l’article 3 » est suffisamment délimitée et claire, compte tenu du fait que l’énumération d’activités professionnelles dans cet article n’est manifestement pas exhaustive 3. Il a répondu comme suit : « Door een te limitatieve opsomming van beroepsactiviteiten zou de lezer van het wetsontwerp ten onrechte kunnen besluiten dat de gecertificeerd accountant geen enkele andere activiteit zou mogen uitoefenen, terwijl hij dat wel mag. Hij mag bijvoorbeeld ook juridisch en financieel advies verstrekken of administratie voor zijn cliënt verrichten. Een gecertificeerd accountant mag al de activiteiten die opgesomd zijn in artikel 3 uitoefenen. Deze activiteiten zijn beschermd. Een interne gecertificeerd accountant mag niet alle activiteiten die opgesomd zijn in artikel 3 uitoefenen. De activiteiten bedoeld in artikel 3, 6° tot en met 8, mag hij niet uitoefenen. De lijst is niet exhaustief. Voor de lijst van verenigbare activiteiten IAB, zie https://www.iec- iab.be/nl/diensten/deontologie/Pages/commerciele-activiteiten.aspx Voor de lijst van verenigbare activiteiten (niet exhaustief) BIBF, zie http://www.bibf.be/Index.asp?Idx=1848 ». Dans sa réponse, le délégué fait référence, d’une part au souci d’éviter une définition limitative d’activités professionnelles et, d’autre part, au fait qu’un expert-comptable 2 Selon le délégué, cette consultation n’a pas encore eu lieu. 3 La phrase introductive de l’article 3 de l’avant-projet indique qu’un expert-comptable certifié effectue « principalement » les activités professionnelles énumérées dans cette disposition. ‡LW-BGKSNFBEE-GEAGIUQ‡ 40 3522/003 DOC 54 KA M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E 22/35 advies Raad van State/avis du Conseil d’État 64.068/1 certifié peut exercer toutes les activités énumérées à l’article 3 de l’avant-projet et que ces activités sont protégées. Le Conseil d’État, section de législation, estime que de deux choses l’une : soit on vise les activités professionnelles qui sont contenues dans les activités énumérées à l’article 3 de l’avant-projet, outre d’autres activités professionnelles qui ne figurent pas dans cette énumération, soit on vise exclusivement les activités professionnelles qui sont explicitement inscrites dans l’énumération d’activités à l’article 3 de l’avant-projet, bien que cette énumération ne soit pas exhaustive. Dans ce dernier cas, il serait préférable, dans un souci de sécurité juridique, de faire mention, à l’article 2, 1°, de l’avant-projet, des « activités professionnelles visées à l’article 3, 1° à 11° ». La définition de la notion de « conseiller fiscal certifié », à l’article 2, 2°, de l’avant-projet, qui fait référence in fine aux « activités professionnelles visées à l’article 6 » 4, appelle une observation similaire. 5. L’article 2, 4°, de l’avant-projet définit la notion d’« expert-comptable (interne) »; l’article 2, 6°, de l’avant-projet donne une définition d’« expert-comptable (certifié) interne ». Ces définitions contiennent dès lors toutes les deux une définition de la notion d’« expert-comptable interne ». La question se pose de savoir si cette méthode favorise la clarté du texte en projet et si elle est nécessaire. Selon le délégué, il n’est pas nécessaire de maintenir les deux définitions dans l’avant-projet. Dès lors que les activités professionnelles qu’un expert-comptable certifié interne peut exercer sont plus limitées que celles qu’un expert-comptable certifié peut exercer (voir l’article 2, 1°, de l’avant-projet), il est recommandé réserver la définition donnée à l’article 2, 6°, à l’« expert-comptable certifié interne ». Dans la définition figurant à l’article 2, 4°, de l’avant- projet, le mot « (interne) » peut alors être supprimé 5. L’article 2, 4°, de l’avant-projet pourrait dès lors s’énoncer comme suit : « expert-comptable : le professionnel qui, avant l’entrée en vigueur de la présente loi, était inscrit comme ‘comptable agréé’ à l’Institut professionnel des comptables et fiscalistes agréés, créé par l’article 43 de la loi du 22 avril 1999 relative aux professions comptables et fiscales; ». Pour les mêmes motifs que ceux mentionnés sous ce point, il suffit d’adapter la définition inscrite à l’article 2, 5°, de l’avant-projet comme suit : 4 Contrairement à l’article 2, 2° ou encore, par exemple, à l’article 2, 12°, le texte néerlandais de la phrase introductive de l’article 6 de l’avant-projet mentionne des « beroepswerkzaamheden ». Il est recommandé de mieux harmoniser le texte de l’avant-projet sur ce point, comme c’est d’ailleurs déjà le cas dans le texte français des dispositions précitées de l’avant-projet. 5 La question se pose d’ailleurs de savoir si l’utilisation du mot « (interne) », à l’article 2, 4°, de l’avant-projet, n’est pas incohérente dans la mesure où la définition en projet vise des professionnels qui exercent ces activités professionnelles en tant qu’indépendant à titre accessoire ou principal, alors qu’il se déduit des articles 2, 6°, et 9, alinéa 6, de l’avant-projet, que les experts-comptables internes exercent des activités dans le cadre d’un contrat de travail ou d’une fonction rémunérée par les pouvoirs publics. ‡LW-BGKSNFBEE-GEAGIUQ‡ 41 3522/003 DOC 54 K A M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E 64.068/1 advies Raad van State/avis du Conseil d’État 23/35 « expert-comptable fiscaliste : le professionnel qui, avant l’entrée en vigueur de la présente loi, était inscrit comme ‘comptable(-fiscaliste)’ à l’Institut professionnel précité; » 6. On pourrait envisager de compléter la liste des définitions par une définition de la notion de « personne morale reconnue ». La définition peut, le cas échéant, viser la disposition énoncée à l’article 24 de l’avant-projet. Article 3 7. L’article 3, 7°, de l’avant-projet définit comme activité professionnelle possible d’un expert-comptable certifié toute mission visée à l’article 3, 4° à 6°, de l’avant-projet, qui est exercée « par un expert-comptable certifié autre que le professionnel habituel ». Le délégué a été invité à apporter des éclaircissements quant à la portée du segment de phrase précité. À ce sujet, il a répondu ce qui suit : « Enkel de gecertificeerd accountant mag de attestering doen van opdrachten bedoeld in artikel 3, 4° tot en met 6°. Deze gecertificeerde accountant moet een andere beroepsbeoefenaar zijn dan diegene die de opdrachten bedoeld in artikel 3, 4° tot en met 6° heeft uitgevoerd. Een controleopdracht mag slechts uitgevoerd worden door een zelfstandig (extern) beroepsbeoefenaar voor zover hij niet de gebruikelijke beroepsbeoefenaar is van de betreffende cliënt (principe van onafhankelijkheid bij elke controleopdracht: controleur en gecontroleerde kunnen niet dezelfde persoon zijn). Dus zelfs als de gebruikelijke beroepsbeoefenaar een gecertificeerd accountant is , moet voor dergelijke opdrachten een beroep gedaan worden op een andere zelfstandige beroepsbeoefenaar die gerechtigd is controleopdrachten uit te voeren ». Pour une bonne compréhension de l’article 3, 7°, de l’avant-projet, mieux vaudrait intégrer cette précision dans le commentaire que l’exposé des motifs consacre à cette disposition. Article 4 8. L’article 4, alinéa 1er, de l’avant-projet dispose ce qui suit : « Seules les personnes physiques inscrites au registre public de l’Institut en qualité d’expert-comptable certifié portent le titre d’expert-comptable certifié, ainsi que, le cas échéant, son équivalent en langue anglaise ». Afin d’éviter la confusion à laquelle, selon l’article 4, alinéa 4, de l’avant-projet, il faut obvier 6, le texte de la disposition en projet devrait indiquer plus clairement « l’équivalent en langue anglaise » dont il s’agit précisément. À ce sujet, le délégué a communiqué que la notion de « certified accountant » peut être utilisée comme équivalent en langue anglaise. Il est recommandé de le mentionner expressément dans l’article 4, alinéa 1er, de l’avant-projet. 6 L’article 4, alinéa 4, de l’avant-projet, s’énonce comme suit : « Sans préjudice de l’article 9, personne ne peut porter un autre titre susceptible de créer une confusion avec celui d’expert-comptable certifié ». ‡LW-BGKSNFBEE-GEAGIUQ‡ 42 3522/003 DOC 54 KA M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E 24/35 advies Raad van State/avis du Conseil d’État 64.068/1 Pour un motif analogue, mieux vaudrait que l’article 7, alinéa 1er, de l’avant-projet mentionne lui aussi expressément l’équivalent concret en langue anglaise qui est visé. À cet égard, le délégué a indiqué que pour l’application de l’article 7, alinéa 1er, de l’avant-projet, la notion de « certified tax advisor » peut être utilisée comme équivalent en langue anglaise. 9. Par souci de clarté, on rédigera le début de l’article 4, alinéa 2, de l’avant-projet comme suit : « Les personnes qui ont la qualité d’expert-comptable certifié mais… » (au lieu de : « Les personnes qui ont la qualité mais… »). 10. La bonne compréhension de la réglementation en projet gagnerait à ce qui le début de l’article 4, alinéa 3, de l’avant-projet soit rédigé comme suit : « Les personnes morales reconnues visées à l’article 24 peuvent… ». Si la suggestion, faite dans le présent avis, de compléter l’article 2 de l’avant-projet par une définition de la notion de « personne morale reconnue », est retenue (voir le point 6), le texte de l’article 4, alinéa 3, peut rester en l’état. Article 5 11. L’article 5, alinéa 4, de l’avant-projet devrait indiquer plus clairement que, lorsque les activités sont exercées par une personne morale, les personnes physiques qui exercent ces activités doivent avoir la qualité d’expert-comptable certifié ou de réviseur d’entreprises. En effet, dans sa rédaction actuelle, la disposition pourrait s’interpréter en ce sens que les personnes physiques concernées obtiennent cette qualité du fait que la personne morale est reconnue. Article 6 12. L’article 6 de l’avant-projet énumère les activités professionnelles qui sont « principalement » (« hoofdzakelijk ») exercées par un conseiller fiscal certifié. Le commentaire que l’exposé des motifs consacre à l’article 6 de l’avant-projet fait mention d’activités « habituellement » (« gewoonlijk ») exercées par un conseiller fiscal certifié. Les termes « principalement » (« hoofdzakelijk ») et « habituellement » (« gewoonlijk ») ont une connotation différente sur le fond. Il convient d’harmoniser l’exposé des motifs et le texte de l’avant-projet sur ce point. Article 9 13. L’article 9, alinéa 4, de l’avant-projet prévoit que l’expert-comptable et l’expert-comptable fiscaliste peuvent exercer les activités visées à l’article 3, « à l’exception des activités visées à l’article 3, 6° à 8° ». En d’autres termes, les personnes concernées peuvent exercer les activités mentionnées à l’article 3, 1° à 5° et 9° à 11°, de l’avant-projet. Or, il pourrait se déduire de l’exposé des motifs que l’expert-comptable et l’expert-comptable fiscaliste peuvent uniquement exercer les activités visées à l’article 3, 1° à 5°, de l’avant-projet. Par conséquent, le texte de l’avant-projet et celui de l’exposé des motifs doivent être harmonisés sur ce point également. ‡LW-BGKSNFBEE-GEAGIUQ‡ 43 3522/003 DOC 54 K A M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E 64.068/1 advies Raad van State/avis du Conseil d’État 25/35 14. Si par les mots « ces personnes », à l’article 9, alinéa 6, de l’avant-projet, l’on entend « les personnes visées à l’alinéa 1er ou à l’alinéa 2 », mieux vaudrait, par souci de clarté de la disposition en projet, le préciser en ce sens dans le texte de celle-ci 7. Article 10 15. L’article 10, §§ 2 et 3, de l’avant-projet doivent mentionner respectivement la « condition visée au paragraphe 1er, 3° » et la « condition visée au paragraphe 1er, 4° ». 16. L’article 10, § 4, de l’avant-projet charge le Roi d’établir, après avis du Conseil de l’Institut, les conditions et la procédure pour une personne physique, ressortissante d’un pays tiers établie en Belgique qui souhaite obtenir la qualité d’expert-comptable certifié ou de conseiller fiscal certifié. Il a été demandé au délégué si l’objectif de la disposition en projet est d’exclure qu’un ressortissant d’un pays tiers puisse obtenir la qualité d’expert-comptable certifié interne ou de conseiller fiscal certifié interne. À cet égard, le délégué a fourni la réponse suivante : « Onderdanen van een derde land kunnen wel degelijk de hoedanigheid krijgen. Zij kunnen echter geen gebruik maken van de voordelen die de richtlijn 2005/36 inzake de wederzijdse erkenning van beroepskwalificaties, gewijzigd door de richtlijn 2013/55 (beide omgezet door de wet van 12 februari 2008) biedt. Daarom werd ervoor geopteerd om de voorwaarden en procedure voor hen te regelen bij koninklijk besluit. De delegatie aan de Koning om de voorwaarden en de procedure vast te leggen voor het toekennen van de hoedanigheid aan onderdanen van een derde land houdt dus eveneens de hoedanigheid van intern gecertificeerd accountant/belastingadviseur in ». Afin d’éviter de créer des incertitudes quant au pouvoir précis que l’article 10, § 4, de l’avant-projet confère au Roi, il est recommandé de mentionner expressément dans cette disposition qu’elle s’applique également aux ressortissants d’un pays tiers établis en Belgique, qui souhaitent obtenir la qualité d’expert-comptable certifié interne ou de conseiller fiscal certifié interne. 17. L’article 10, § 4, de l’avant-projet accorde également au Conseil de l’Institut un délai de trois mois pour rendre l’avis visé dans ce paragraphe, « à défaut de quoi l’avis est réputé favorable ». Afin de désigner le point de départ de l’échéance de trois mois en question d’une manière qui garantisse une meilleure sécurité juridique, il est suggéré aux auteurs de l’avant-projet d’indiquer expressément dans le texte de la disposition en projet à partir de quel moment le délai de trois mois commence à courir. En outre, la question se pose de savoir si le fait de préciser la conséquence du défaut d’avis dans le délai de trois mois, à savoir que l’avis est réputé favorable, est bien adéquat, compte tenu de la matière sur laquelle doit être rendu cet avis, c’est-à-dire en l’espèce la fixation des conditions et de la procédure pour une personne physique, ressortissante d’un pays tiers établie en Belgique qui souhaite obtenir la qualité d’expert- comptable certifié ou de conseiller fiscal certifié. Il pourrait par exemple être prévu que, si l’avis 7 Comp. avec l’article 9, alinéa 4, de l’avant-projet. ‡LW-BGKSNFBEE-GEAGIUQ‡ 44 3522/003 DOC 54 KA M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E 26/35 advies Raad van State/avis du Conseil d’État 64.068/1 n’est pas rendu dans le délai prescrit, l’avis est réputé ne comporter aucune observation, ou qu’il ne faut plus l’attendre. Les mêmes observations peuvent être formulées concernant diverses autres dispositions comparables de l’avant-projet qui prescrivent chaque fois un avis du Conseil de l’Institut dans un délai de trois mois 8. Article 11 18. Par analogie avec le texte néerlandais, il semble qu’il faille remplacer le membre de phrase « une personne physique, ressortissant d’un Etat membre, » par le membre de phrase « une personne physique, ressortissant d’un autre Etat membre, » dans le texte français de l’article 11, § 1er, de l’avant-projet. 19. Par souci d’uniformité terminologique, on remplacera les mots « de lijst van de leerstof » par les mots « de lijst van de vakgebieden » dans le texte néerlandais de l’article 11, § 2, alinéa 4, de l’avant-projet. C’est en effet la liste des « vakgebieden », qui est mentionnée en tant que telle à l’article 11, § 2, alinéa 3, qui est visée. Le texte français indique uniformément « la liste des matières ». 20. Conformément au texte français, le début du texte néerlandais de l’article 11, § 4, de l’avant-projet 9 sera rédigé comme suit : « Het verlenen van de hoedanigheid en de titel aan de onderdanen van een lidstaat … ». Par ailleurs, il manque, dans le texte néerlandais du même paragraphe, l’équivalent des mots « dans la langue de cet [É]tat » dans le texte français. Il y a lieu d’y remédier. Article 12 21. Dans la phrase introductive de l’article 12 de l’avant-projet, il convient de faire référence aux diplômes et titres visés à « l’article 10, § 1er, 5° » (et non : l’article 10, alinéa 1er, 5°). À l’article 27, 1° et 2°, d), de l’avant-projet, la référence aux subdivisions de l’article 10 de l’avant-projet devra également être adaptée de manière analogue. Article 14 22. À l’article 14 de l’avant-projet, le texte néerlandais (« ten minste zeven jaar ») et le texte français (« sept ans ») ne concordent pas. Cette discordance doit être éliminée. 8 Voir les articles 12, 7°, 16, alinéa 2, 17, § 2, alinéa 1er, 25, 32, alinéa 2, 34, alinéa 3, 36, § 2, alinéa 1er, 41, alinéa 2, 44, alinéa 4, 49, alinéa 2, 60, alinéa 2, 78, alinéa 3, et 114, de l’avant-projet. 9 Il y a lieu de corriger la numérotation des paragraphes de l’article 11 de l’avant-projet : en effet, il y a actuellement deux paragraphes 3. ‡LW-BGKSNFBEE-GEAGIUQ‡ 45 3522/003 DOC 54 K A M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E 64.068/1 advies Raad van State/avis du Conseil d’État 27/35 Article 16 23. Le délégué a été invité à apporter des éclaircissements sur l’articulation entre l’alinéa 1er et l’alinéa 2 de l’article 16 de l’avant-projet. À ce propos, le délégué a fourni les précisions suivantes : « Niet alle stagemeesters laten de stagiair toe om naast de opgelegde stagewerkzaamheden vermeld in de stageovereenkomst, ook nog eigen beroepsactiviteiten uit te oefenen, om te vermijden dat de stagiair eventueel cliënten overneemt en daardoor in concurrentie treedt met zijn stagemeester. Andere stagemeesters laten het in beperkte mate wel toe. Om conflicten tussen stagiair en stagemeester te vermijden, bepaalt het wetsontwerp dat de stageovereenkomst een duidelijke afspraak hieromtrent moet vastleggen. De stagiair mag in ieder geval de activiteiten bedoeld in artikel 3, 6° tot en met 8° van het ontwerp niet uitvoeren. Hij mag ook geen activiteiten ontplooien die de commerciële belangen van de stagemeester kunnen schaden. De mogelijkheid voor de stagemeester om de stagiair te verbieden bepaalde activiteiten uit te oefenen, moet blijven bestaan, bijvoorbeeld wanneer de stagiair tijdens zijn stage negatief wordt geëvalueerd voor bepaalde activiteiten. Dergelijke mogelijkheid kan in een uitvoeringsbesluit worden geregeld ». Compte tenu de cette précision, il est recommandé, dans un souci de clarté, de rédiger le début de l’article 16, alinéa 2, de l’avant-projet comme suit : « Sans préjudice de l’alinéa 1er, le Roi peut, après avis... » 10. Article 20 24. Dans le texte français de l’article 20, alinéa 4, de l’avant-projet, il semble que les mots « devant le tribunal de première instance » doivent logiquement être remplacés par les mots « devant le tribunal de l’entreprise ». Ce faisant, on utilise non seulement la terminologie employée dans les autres alinéas de l’article 20 de l’avant-projet, mais on se conforme aussi au texte néerlandais de l’article 20, alinéa 4, qui fait mention de « ondernemingsrechtbank ». 25. On n’aperçoit pas clairement l’articulation entre l’alinéa 5 et l’alinéa 1er de l’article 20 de l’avant-projet, étant donné que l’alinéa 1er semble également viser l’expert-comptable certifié interne et le conseiller fiscal certifié interne. Si les auteurs du projet entendent faire une distinction entre la prestation de serment par le professionnel interne et le professionnel indépendant, la question se pose de savoir s’il y a lieu de prêter à nouveau serment dans ce cas. 10 Principes de technique législative. Guide de rédaction des textes législatifs et réglementaires, recommandation 3.2, Conseil d’État, 2008, à consulter sur le site Internet du Conseil d’État (www.raadvst- consetat.be), dénommé ci-après « Guide de légistique ». ‡LW-BGKSNFBEE-GEAGIUQ‡ 46 3522/003 DOC 54 KA M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E 28/35 advies Raad van State/avis du Conseil d’État 64.068/1 Article 21 26. Il semble qu’il faille préférer les mots « boekhoudkundig onderzoek » (révision comptable) au mot « accountantsonderzoek » dans le texte néerlandais de l’article 21, alinéa 2, 3°, de l’avant-projet. Dans le texte néerlandais de l’article 21, alinéa 2, 4°, il paraît préférable de faire état de « opdrachten » (missions) au lieu de « mandaten ». Les mêmes observations s’appliquent respectivement à l’article 22, alinéa 2, 3° et 4°, de l’avant-projet. Article 22 27. Dans le texte néerlandais de l’article 22, alinéa 2, 5°, de l’avant-projet, il faut évidemment écrire « ... voorbehouden aan de gecertificeerde accountants ». Article 26 28. Dans la phrase introductive de l’article 26, alinéa 1er, mais aussi dans la phrase introductive de l’article 27 de l’avant-projet, les mots « de onafhankelijkheid en de betrouwbaarheid » dans le texte néerlandais correspondent aux mots « l’indépendance et la compétence » dans le texte français. La question se pose cependant de savoir si le terme « betrouwbaarheid » dans le texte néerlandais a la même connotation sur le fond que le terme « compétence » dans le texte français et s’il ne faudrait pas mieux uniformiser la terminologie sur ce point. 29. L’article 26, alinéa 2, de l’avant-projet dispose qu’un recours contre la décision du Conseil de l’Institut visée dans cette disposition peut être introduit devant la commission d’appel. Cette disposition paraît toutefois superflue à la lumière de l’article 28 de l’avant-projet qui, selon le délégué, doit s’interpréter en ce sens qu’une possibilité de recours est prévue devant la commission d’appel contre toutes les décisions du Conseil de l’Institut, visées aux articles 26 et 27 de l’avant-projet. L’on pourrait dès lors omettre l’article 26, alinéa 2, de l’avant-projet. Dans un souci de clarté, mieux vaut donc écrire à l’article 28 de l’avant-projet « Un recours contre les décisions du Conseil de l’Institut visées dans la présente section... ». Dans sa rédaction actuelle, l’article 28 fait en effet état d’un « recours contre la décision du Conseil de l’Institut », ce qui pourrait donner l’impression que seules sont ainsi visées les décisions au sens de l’article 27 de l’avant-projet. Article 30 30. Les notions de « données d’identification » et « contactgegevens », qui figurent respectivement à la fin du texte français et du texte néerlandais de l’article 30, 1°, de l’avant-projet, ne sont pas identiques sur le fond. Compte tenu de l’intention des auteurs de l’avant-projet, il est préférable, semble-t-il, d’employer une autre notion dans le texte français qui se rapprocherait davantage de la notion utilisée dans le texte néerlandais. ‡LW-BGKSNFBEE-GEAGIUQ‡ 47 3522/003 DOC 54 K A M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E 64.068/1 advies Raad van State/avis du Conseil d’État 29/35 Article 32 31. L’article 32, alinéa 2, de l’avant-projet dispose notamment que le Roi peut, après avis du Conseil de l’Institut, compléter le registre public de données supplémentaires « relevantes pour l’exercice de la profession ». Les données supplémentaires à fixer par le Roi seront le cas échéant des données à caractère personnel. À cet égard, il y a lieu de souligner que le droit au respect de la vie privée n’est pas seulement garanti par l’article 22 de la Constitution et, entre autres, par l’article 8 de la Convention européenne de sauvegarde des droits de l’homme et des libertés fondamentales et l’article 17 du Pacte international relatif aux droits civils et politiques, mais que le traitement de données à caractère personnel fait en outre l’objet de régimes spécifiques, comme notamment celui qui est inscrit dans le règlement général sur la protection des données déjà cité dans le présent avis. Il découle ainsi de l’article 5, § 1, b), de ce règlement que les données à caractère personnel doivent être collectées pour des finalités déterminées, explicites et légitimes et ne peuvent pas être traitées de manière incompatible avec ces finalités. Si l’on applique cette règle à l’avant-projet de loi, et en tenant compte notamment du principe de légalité qui découle de l’article 22 de la Constitution, c’est au législateur lui-même qu’il revient de fixer les éléments essentiels relatifs au registre public visé à l’article 32 de l’avant-projet. Au vu de ce constat, le législateur devra vérifier si le régime qu’il envisage d’instaurer est pertinent et s’il n’est pas excessif ou disproportionné. L’un des critères de vérification à cet égard est de savoir si la délégation conférée par le législateur au Roi en matière de traitement des données n’est pas trop générale ou est insuffisamment circonscrite. Tel semble être le cas à l’article 32, alinéa 2, de l’avant-projet, en ce qu’il laisse au Roi le soin de juger quelles données supplémentaires doivent être considérées comme « relevantes pour l’exercice de la profession » et quelles données sont donc susceptibles de figurer dans le registre public. Dès lors, mieux vaudrait remplacer le critère de « relevantes pour l’exercice de la profession » par un critère plus circonscrit et mieux défini qui contiendrait une délégation de compétences au Roi mieux délimitée (en exigeant par exemple que les données en question ne soient pas tant « relevantes » pour l’exercice de la profession, mais bien qu’elles aient un lien direct avec celui-ci). Article 53 32. Le texte néerlandais et le texte français de la dernière phrase de l’article 53, alinéa 1er, de l’avant-projet diffèrent l’un de l’autre sur le fond. Si le texte néerlandais se base sur une communication au Conseil de l’Institut de toutes les données requises, le texte français mentionne toutefois que le Conseil de l’Institut requiert certaines données qui doivent ensuite être communiquées. Par souci de clarté, il est recommandé de mieux harmoniser les deux textes. Article 54 33. Il peut se déduire du commentaire que l’exposé des motifs consacre à l’article 54 de l’avant-projet que la fusion ne doit pas aboutir à une augmentation des coûts et que les montants maximaux fixés par arrêté royal ne pourront « en aucun cas dépasser les montants actuels des cotisations des membres des Instituts qui fusionnent ». Cette intention ne ressort pas du texte de l’article 54 de l’avant-projet. Ce dernier semble indiquer que la compétence du Roi et ‡LW-BGKSNFBEE-GEAGIUQ‡ 48 3522/003 DOC 54 KA M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E 30/35 advies Raad van State/avis du Conseil d’État 64.068/1 de l’assemblée générale de fixer des montants (maximaux) n’est pas soumise à une limite spécifique. Il est conseillé d’adapter, sur ce point, la disposition en projet à la lumière de l’intention du législateur telle qu’elle se déduit de l’exposé des motifs. Article 63 34. Dans un souci de clarté du régime en projet, on écrira à la fin de l’article 63, alinéa 6, de l’avant-projet, « ... qui élit les membres du premier Conseil suivant le conseil transitoire, visé à l’article 128 ». Article 65 35. Par analogie avec la terminologie utilisée à l’article 77, alinéa 1er, 4°, de l’avant-projet, on remplacera à l’article 65, 8°, les mots « de legs ou de cadeaux » et « legaten of giften » respectivement par les mots « de legs ou de dons » et « legaten of schenkingen ». Article 72 36. Selon l’article 72, alinéa 1er, 2°, de l’avant-projet, le Conseil de l’Institut est compétent pour « l’émission et la publication sur le site internet de l’Institut de normes techniques et de recommandations spécifiques à l’exercice de la profession ». Rien ne s’oppose en soi à la publication sur un site internet de normes techniques et de recommandations à condition qu’il n’y ait pas d’incertitude quant à la version des normes et recommandations en vigueur à un moment donné. Les auteurs de l’avant-projet doivent dès lors prévoir un mode de publicité qui écarte toute ambiguïté en ce qui concerne les règles à respecter à un moment déterminé. Par ailleurs, il faudra veiller à ce que cette publication réponde aux conditions essentielles d’accessibilité et d’identification d’une publication officielle. À cet égard, il est essentiel de pouvoir disposer d’une version française, néerlandaise et, si possible, allemande des normes concernées. 37. Par analogie avec le texte néerlandais, on écrira dans le texte français de l’article 72, alinéa 1er, 12°, de l’avant-projet, « les autres compétences attribuées au Conseil par ou en vertu de la loi ». Article 75 38. Il se déduit de l’article 75 de l’avant-projet que la commission revue qualité est créée par le Conseil de l’Institut. Toutefois, l’article 60, alinéa 1er, de l’avant-projet énonce que c’est le Roi qui crée la commission revue qualité. Selon les dires du délégué, l’intention est bel et bien de confier au Roi le soin de créer tant la commission revue qualité que la commission de stage. Compte tenu de cette précision, il y a lieu d’adapter la rédaction de l’article 75 de l’avant- projet. ‡LW-BGKSNFBEE-GEAGIUQ‡ 49 3522/003 DOC 54 K A M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E 64.068/1 advies Raad van State/avis du Conseil d’État 31/35 Article 79 39. Si par « Collège » mentionné à l’article 79, alinéa 3, de l’avant-projet, on entend le Collège de supervision des réviseurs d’entreprises, institué par l’article 32 de la loi du 7 décembre 2016 11, il serait préférable, dans un souci de clarté, de l’expliciter dans l’article 79, alinéa 3, précité. Article 80 40. À l’article 80, alinéa 2, de l’avant-projet, il convient de viser « l’article 72, alinéa 1er, 2° » de l’avant-projet (et non : l’article 72, 2°). Article 85 41. L’article 85, 3°, de l’avant-projet fait référence à « la norme approuvée par le Conseil de l’Institut ». Si l’on entend par là les normes concernant le contenu et le nombre d’heures minimum de formation permanente, telles qu’elles sont « édictées » en application de l’article 39, alinéa 3, de l’avant-projet, par le Conseil de l’Institut, cette intention devrait être exprimée plus clairement dans le texte de l’article 85, 3°, de l’avant-projet. En outre, mieux vaudrait, dans ce cas, veiller à l’uniformité terminologique, en ce sens que l’article 85, 3° mentionne une « approbation » des normes par le Conseil de l’Institut, alors que les normes visées à l’article 39, alinéa 3, sont, selon cette disposition, « édictées » par le Conseil concerné. Article 87 42. L’article 87, alinéa 1er, de l’avant-projet, présente une discordance entre les textes français (« n’a pas donné suite de manière satisfaisante ») et néerlandais (« geen gevolg geeft »). Cette discordance doit également être éliminée. Article 88 43. Dans le texte néerlandais, il y a lieu de corriger la mention du numéro de l’article. En effet, la disposition concernée est pour l’heure erronément désignée comme étant l’article 85, alors qu’il s’agit de l’article 88. La mention du numéro d’article est toutefois correcte dans le texte français. 11 Loi du 7 décembre 2016 ‘portant organisation de la profession et de la supervision publique des réviseurs d’entreprises’. ‡LW-BGKSNFBEE-GEAGIUQ‡ 50 3522/003 DOC 54 KA M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E 32/35 advies Raad van State/avis du Conseil d’État 64.068/1 Article 89 44. Par analogie avec le texte néerlandais, on remplacera dans le texte français de l’article 89, alinéa 1er, de l’avant-projet le mot « discipline » par les mots « discipline professionnelle ». Article 93 45. L’article 93, § 1er, alinéa 2, de l’avant-projet prévoit que la commission de discipline peut ordonner la publication de la décision de discipline ou d’un résumé de celle-ci sur le site internet. À cet égard, le délégué a déclaré ce qui suit : « Het is inderdaad de bedoeling dat de beslissingen van de tuchtinstanties openbaar worden gemaakt op een website die publiek toegankelijk is. De openbaarmaking gebeurt echter geanonimiseerd, zonder bekendmaking van de betrokken persoon die door de tuchtinstantie werd gesanctioneerd. Zo kunnen andere leden van het Instituut volgen hoe de tuchtorganen bepaalde voorschriften in concreto toepassen en interpreteren ». Le fait que la publication sur le site internet s’effectuera de manière dépersonnalisée, vue d’une protection suffisante de la vie privée, devrait être mentionné dans le texte de la disposition en projet. 46. Dans le texte français de l’article 93, § 2, alinéa 1er, de l’avant-projet, la mention de l’interdiction de porter le titre en Belgique fait défaut, alors que cette mention figure dans le texte néerlandais. Le texte français paraît devoir être complété sur ce point. Article 96 47. Pour que la personne invitée à comparaître devant la commission de discipline puisse pleinement se défendre, il serait également préférable de lui communiquer au préalable la mesure (disciplinaire) envisagée ainsi que son fondement juridique 12. À cet effet, il est recommandé de compléter sur ce point l’énumération des éléments que doit comporter l’envoi recommandé et que reproduit l’article 96, alinéa 2, de l’avant-projet. Article 107 48. L’article 107, alinéa 1er, de l’avant-projet prévoit un délai d’appel de « trente jours » à compter du jour où la décision de la commission de discipline est notifiée. L’article 88 de l’avant-projet dispose que l’intéressé peut interjeter appel contre la décision du Conseil de l’Institut devant la commission d’appel « dans un délai d’un mois qui suit la notification du rappel à l’ordre ». Il est recommandé de définir de manière plus univoque le délai 12 Voir à ce sujet notamment I. OPDEBEEK et S. DE SOMER, Algemeen bestuursrecht. Grondslagen en beginselen, Intersentia, Anvers-Cambridge, 2017, n° 816. ‡LW-BGKSNFBEE-GEAGIUQ‡ 51 3522/003 DOC 54 K A M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E 64.068/1 advies Raad van State/avis du Conseil d’État 33/35 d’appel et d’harmoniser davantage les dispositions des articles 107 et 88 sur ce point, en ce sens que l’on optera soit pour un délai d’appel de trente jours soit d’un mois. Il convient en outre de relever qu’il découle de l’article 104, alinéa 2, de l’avant-projet que l’appel peut être interjeté devant la commission d’appel aussi bien contre une décision de la commission de discipline que contre une décision du Conseil de l’Institut. La question se pose dès lors de savoir si à la fin de l’article 107, alinéa 1er, de l’avant-projet, le membre de phrase « à compter du jour où la décision de la commission de discipline leur a été notifiée » ne doit logiquement pas être remplacé par le segment de phrase « à compter du jour où la décision de la commission de discipline ou du Conseil de l’Institut leur a été notifiée ». Article 115 49. L’avant-projet ne semble pas régler le retrait de la qualité d’expert-comptable, visé à l’article 21, ni celui de la qualité d’expert-comptable fiscaliste, visé à l’article 22. Invité à donner des précisions à cet égard, le délégué a déclaré ce qui suit : « We kunnen ons akkoord verklaren met uw opmerking. Artikel 115 zou inderdaad ook moeten verwijzen naar de intrekking van de hoedanigheid van (intern) accountant en van (intern) fiscaal accountant. De Raad van het Instituut zal immers ook de hoedanigheid moeten kunnen intrekken van de leden die deze hoedanigheden automatisch krijgen bij de inwerkingtreding van de wet maar niet doorstromen naar het niveau van gecertificeerd accountant of gecertificeerd belastingadviseur. Het aantal leden in dat geval zal stelselmatig verminderen maar de mogelijkheid tot intrekking moet voorzien worden (zoals er ook strafbepalingen voor die gevallen voorzien zijn in artikel 17) ». L’article 115 de l’avant-projet doit être complété dans le sens indiqué par le délégué. Article 117 50. Dans le texte néerlandais de l’article 117, alinéa 1er, 2°, de l’avant-projet, il manque un verbe qui correspond aux mots « contrevient aux » inscrits dans le texte français. En outre, dans un souci de lisibilité, on écrira dans le texte français de l’article 117, alinéa 1er, 3°, « ou porte les titres » (et non : ou porte ces titres). Article 118 51. L’article 118 de l’avant-projet dispose notamment que les procès-verbaux constatant les infractions concernées, « font foi jusqu’à preuve du contraire ». La Cour constitutionnelle a souligné qu’une règle, qui accorde une valeur probante spéciale au contenu d’un procès-verbal, constitue une exception à la règle générale selon laquelle un procès-verbal vaut comme simple renseignement et, par conséquent, également au régime de la libre administration de la preuve en matière répressive, selon lequel le juge apprécie, en fonction de sa propre conviction, la valeur probante d’un élément déterminé. La différence de ‡LW-BGKSNFBEE-GEAGIUQ‡ 52 3522/003 DOC 54 KA M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E 34/35 advies Raad van State/avis du Conseil d’État 64.068/1 traitement qui en résulte doit dès lors être raisonnablement justifiée et ne peut restreindre les droits du prévenu d’une manière disproportionnée 13. La Cour a également observé que le caractère très technique de la réglementation et la difficulté corrélative de constater les infractions à celle-ci peuvent faire en sorte qu’il n’est pas déraisonnable d’attribuer aux procès-verbaux rédigés par les agents commissionnés une force probante particulière 14. Il revient aux auteurs de l’avant-projet de s’assurer que les dispositions en projet peuvent être considérées comme étant d’une technicité telle qu’il peut se justifier d’attribuer aux procès-verbaux concernés force probante jusqu’à preuve du contraire. Le cas échéant, il est recommandé qu’ils intègrent la justification de cette appréciation dans l’exposé des motifs. Il en va ainsi même si, ainsi que l’indique l’exposé des motifs, la disposition s’inspire de l’article 58 de la loi du 22 avril 1999 ‘relative aux professions comptables et fiscales’. Article 122 52. À l’article 122 de l’avant-projet, le texte néerlandais vise plus spécifiquement l’application des « dezelfde procedureregels »; le texte français se réfère plus généralement aux « mêmes règles ». Il va de soi que la référence concernée doit avoir la même portée dans les textes néerlandais et français. Article 128 53. Par souci de lisibilité, la rédaction de l’article 128, § 3, alinéa 1er, de l’avant-projet, doit être revue 15. De surcroît, la procédure de nomination des commissaires du gouvernement doit être réglée avec davantage de clarté. En effet, il est actuellement fait mention, d’une part, d’une « désignation » (aanduiding) par les ministres concernés et, d’autre part, d’une « nomination » (benoeming) par le Roi. Si l’objectif poursuivi est que les commissaires du gouvernement soient nommés par le Roi sur la proposition des ministres concernés, le texte de la disposition en projet devrait traduire cette intention plus explicitement. 54. Contrairement au texte néerlandais de l’article 128, § 3, alinéa 3, de l’avant-projet, le texte français de cette disposition ne prescrit pas qu’il doit s’agir d’un recours introduit « gezamenlijk » par les commissaires du gouvernement. Cette discordance doit être éliminée. 13 Voir par exemple C.C., 6 avril 2000, n° 40/2000, B.14.1 ; C.C., 14 février 2001, n° 16/2001, B.12.1 ; C.C., 19 décembre 2013, n° 178/2013, B.8 ; C.C., 17 mars 2016, n° 45/2016, B.4. 14 C.C., 14 octobre 2010, n° 111/2010, B.12.3. 15 Le membre de phrase qui, dans le texte français, commence par les mots « et nommé par le Roi » ne s’accorde pas avec le segment qui le précède ; la même observation peut être formulée à l’égard du membre de phrase qui, dans le texte néerlandais, débute par les mots « en benoemd door de Koning ». ‡LW-BGKSNFBEE-GEAGIUQ‡ 53 3522/003 DOC 54 K A M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E 64.068/1 advies Raad van State/avis du Conseil d’État 35/35 Article 129 55. Il convient de mentionner l’ensemble des modifications encore en vigueur qui ont, dans le passé, été apportées aux deux lois à abroger du 22 avril 1999 16. Au cas où le nombre de telles modifications serait trop important, il peut se justifier de ne mentionner, que la plus récente de celles-ci (« …, modifié en dernier lieu par …, »). Observation finale 56. L’avant-projet de loi comporte diverses dispositions contenant des références internes qui ne sont pas correctes et qui doivent être adaptées. Ainsi, l’article 2, 14°, b), doit viser les « normes et recommandations visées à l’article 72 » (et non : visées à l’article 74); dans l’article 59, alinéa 1er, 2°, il s’agit de « l’assesseur juridique visé à l’article 90 » (et non : visé à l’article 89); le conseil de transition est réglé à l’article 128 de l’avant-projet; l’article 127 de l’avant-projet visera dès lors chaque fois les subdivisions de cette dernière disposition – et non les subdivisions de l’article 129 qui comporte une disposition abrogatoire. DE GRIFFIER - LE GREFFIER Wim GEURTS DE VOORZITTER - LE PRÉSIDENT Marnix VAN DAMME 16 Guide de légistique, recommandation n° 138, formules F 4-3-2 et F 4-3-3. ‡LW-BGKSNFBEE-GEAGIUQ‡ 54 3522/003 DOC 54 KA M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E RIA formulier - v2 - oct. 2014 1 / 9 Regelgevingsimpactanalyse RiA-AiR :: Vul het formulier bij voorkeur online in ria-air.fed.be :: Contacteer de helpdesk indien nodig ria-air@premier.fed.be :: Raadpleeg de handleiding, de FAQ, enz. www.vereenvoudiging.be Beschrijvende fiche Auteur .a. Bevoegd regeringslid Kris Peeters, Minister van Economie en Denis Ducarme, Minister van Middenstand Contactpersoon beleidscel (Naam, E-mail, Tel. Nr.) Karel Marchand karel.marchans@peeters.fed.be Tom Dalemans tom.dalemans@economie.fgov.be 02/277.85.99 Overheidsdienst FOD Economie, Middenstand en Energie Algemene Directie Economische Reglementering Algemene Directie K.M.O.-Beleid Contactpersoon overheidsdienst (Naam, E-mail, Tel. Nr.) Karen Hofmans karen.hofmans@economie.fgov.be 02/277.88.50 Muriel Vossen muriel.vossen@economie.fgov.be 02/277.85.39 Ontwerp .b. Titel van het ontwerp van regelgeving Voorontwerp van wet betreffende de beroepnen van accountant en belastingadviseur Korte beschrijving van het ontwerp van regelgeving met vermelding van de oorsprong (verdrag, richtlijn, samenwerkingsakkoord, actualiteit, …), de beoogde doelen van uitvoering. Dit wetsvoorstel beoogt regels voor de toegang tot en de uitoefening van de activiteit van accountant en van belastingadviseur en de fusie van het Institut van de Accountants (IAB) en van het Beroepsinstituut van de Erkende Boekhouders en Belastingconsulenten (BIBF) te regelen. Het nieuwe Instituut neemt de rechten en plichten van de twee fusionerende Instituten over en zal het “Instituut van de Belastingadviseurs en de Accountants” (IBA) heten. Dit voorontwerp van wet kadert in maatregel 37 van het Federaal Plan voor de KMO’s en de Zelfstandigen, namelijk de verbetering van het wettelijjk kader van vrije beroepen. Impactanalyses reeds uitgevoerd ܆ Ja ܈ Nee Indien ja, gelieve een kopie bij te voegen of de referentie van het document te vermelden: _ _ Raadpleging over het ontwerp van regelgeving .c. Verplichte, facultatieve of informele raadplegingen: De sector (beide fusionerende Instituten) werd tijdens verschillende werkvergaderingen geraadpleegd over het project. De laatste BIJLAGE 2 55 3522/003 DOC 54 K A M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E RIA formulier - v2 - oct. 2014 2 / 9 vergadering vond plaats op 28 juni 2018. Bronnen gebruikt om de impactanalyse uit te voeren .d. Statistieken, referentiedocumenten, organisaties en contactpersonen: Cijfers verstrekt door de Instituten op basis van het aantal ingeschreven personen bij de fusionerende Instituten. Datum van beëindiging van de impactanalyse .e. 03.07.2018 56 3522/003 DOC 54 KA M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E RIA formulier - v2 - oct. 2014 3 / 9 Welke impact heeft het ontwerp van regelgeving op deze 21 thema’s? > Een ontwerp van regelgeving zal meestal slechts impact hebben op enkele thema’s. Een niet-exhaustieve lijst van trefwoorden is gegeven om de inschatting van elk thema te vergemakkelijken. Indien er een positieve en/of negatieve impact is, leg deze uit (gebruik indien nodig trefwoorden) en vermeld welke maatregelen worden genomen om de eventuele negatieve effecten te verlichten/te compenseren. Voor de thema’s 3, 10, 11 en 21, worden meer gedetailleerde vragen gesteld. Raadpleeg de handleiding of contacteer de helpdesk ria-air@premier.fed.be indien u vragen heeft. Kansarmoedebestrijding .1. Menswaardig minimuminkomen, toegang tot kwaliteitsvolle diensten, schuldenoverlast, risico op armoede of sociale uitsluiting (ook bij minderjarigen), ongeletterdheid, digitale kloof. ܆ Positieve impact ܆ Negatieve impact љ Leg uit. ܈ Geen impact _ _ Gelijke Kansen en sociale cohesie .2. Non-discriminatie, gelijke behandeling, toegang tot goederen en diensten, toegang tot informatie, tot onderwijs en tot opleiding, loonkloof, effectiviteit van burgerlijke, politieke en sociale rechten (in het bijzonder voor kwetsbare bevolkingsgroepen, kinderen, ouderen, personen met een handicap en minderheden). ܆ Positieve impact ܆ Negatieve impact љ Leg uit. ܈ Geen impact _ _ Gelijkheid van vrouwen en mannen .3. Toegang van vrouwen en mannen tot bestaansmiddelen: inkomen, werk, verantwoordelijkheden, gezondheid/zorg/welzijn, veiligheid, opleiding/kennis/vorming, mobiliteit, tijd, vrije tijd, etc. Uitoefening door vrouwen en mannen van hun fundamentele rechten: burgerlijke, sociale en politieke rechten. 1. Op welke personen heeft het ontwerp (rechtstreeks of onrechtstreeks) een impact en wat is de naar geslacht uitgesplitste samenstelling van deze groep(en) van personen? Indien geen enkele persoon betrokken is, leg uit waarom. Het voorontwerp van wet maakt geen onderscheid tussen mannen en vrouwen en maakt gebruik van een neutrale terminologie zoals bvb. “accountant” of “beroepsbeoefenaar”. љ Indien er personen betrokken zijn, beantwoord dan vraag 2. 2. Identificeer de eventuele verschillen in de respectieve situatie van vrouwen en mannen binnen de materie waarop het ontwerp van regelgeving betrekking heeft. _ _ љ Indien er verschillen zijn, beantwoord dan vragen 3 en 4. 3. Beperken bepaalde van deze verschillen de toegang tot bestaansmiddelen of de uitoefening van fundamentele rechten van vrouwen of mannen (problematische verschillen)? [J/N] > Leg uit _ _ 4. Identificeer de positieve en negatieve impact van het ontwerp op de gelijkheid van vrouwen en mannen, rekening houdend met de voorgaande antwoorden? _ _ љ Indien er een negatieve impact is, beantwoord dan vraag 5. 5. Welke maatregelen worden genomen om de negatieve impact te verlichten / te compenseren? _ _ 57 3522/003 DOC 54 K A M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E RIA formulier - v2 - oct. 2014 4 / 9 Gezondheid .4. Toegang tot kwaliteitsvolle gezondheidszorg, efficiëntie van het zorgaanbod, levensverwachting in goede gezondheid, behandelingen van chronische ziekten (bloedvatenziekten, kankers, diabetes en chronische ademhalingsziekten), gezondheidsdeterminanten (sociaaleconomisch niveau, voeding, verontreiniging), levenskwaliteit. ܆ Positieve impact ܆ Negatieve impact љ Leg uit. ܈ Geen impact _ _ Werkgelegenheid .5. Toegang tot de arbeidsmarkt, kwaliteitsvolle banen, werkloosheid, zwartwerk, arbeids- en ontslagomstandigheden, loopbaan, arbeidstijd, welzijn op het werk, arbeidsongevallen, beroepsziekten, evenwicht privé- en beroepsleven, gepaste verloning, mogelijkheid tot beroepsopleiding, collectieve arbeidsverhoudingen. ܈ Positieve impact ܆ Negatieve impact љ Leg uit. ܆ Geen impact Het voorontwerp van wet voorziet in een unieke opleiding voor alle personen die hun stage beginnen bij het nieuwe Instituut, gecreëerd door de wet. Een student die een diploma heeft behaald in een boekhoudkundige, fiscale of algemeen economische richting, krijgt een unieke toegang tot het beroep. De student hoeft niet langer te kiezen tudden het beroep van boekhouder (-fiscalist), van accountant of van belastingconsulent. Door zijn diploma en stage zal hij dus toegang hebben tot een groter aantal beroepsactiviteiten. Consumptie- en productiepatronen .6. Prijsstabiliteit of -voorzienbaarheid, inlichting en bescherming van de consumenten, doeltreffend gebruik van hulpbronnen, evaluatie en integratie van (sociale- en milieu-) externaliteiten gedurende de hele levenscyclus van de producten en diensten, beheerpatronen van organisaties. ܆ Positieve impact ܆ Negatieve impact љ Leg uit. ܈ Geen impact _ _ Economische ontwikkeling .7. Oprichting van bedrijven, productie van goederen en diensten, arbeidsproductiviteit en productiviteit van hulpbronnen/grondstoffen, competitiviteitsfactoren, toegang tot de markt en tot het beroep, markttransparantie, toegang tot overheidsopdrachten, internationale handels- en financiële relaties, balans import/export, ondergrondse economie, bevoorradingszekerheid van zowel energiebronnen als minerale en organische hulpbronnen. ܈ Positieve impact ܆ Negatieve impact љ Leg uit. ܆ Geen impact Het voorontwerp van wet voorziet een unieke opleiding voor alle personen die hun stage beginnen bij het nieuwe Instituut, gecreëerd door de wet. Een student die een diploma heeft behaald in een boekhoudkundige, fiscale of algemeen economische richting krijgt een unieke toegang tot het beroep. De student hoeft niet langer te kiezen tussen het beroep van boekhouder (-fiscalist), van accountant of van belastingconsulent. Door zijn diploma en stage zal de student dus toegang hebben tot een groter aantal beroepsactiviteiten. Rechtspersonen kunnen de hoedanigheid van erkend rechtspersoon krijgen. Door de fusie zal het gemakkelijker zijn om multidisciplinaire activiteiten te ontwikkelen tussen de verschillende beroepen binnen het Instituut. Dit laat toe om deels te antwoorden op de opmerkingen die de Europese Commissie regelmatig formuleert. Het voorontwerp van wet bepaalt inderdaad alleen dat de meerderheid van de stemrechten in handen moeten zijn van en dat de meerderheid van de leden van het bestuursorgaan beroepsbeoefenaars moeten zijn of personen met een gelijkwaardige erkende hoedanigheid in een andere lidstaat, zonder onderscheid te maken tussen de beroepen die in het nieuwe Instituut verenigd zijn. Dit zou een gunstig effect op de economische ontwikkeling moeten hebben. Investeringen .8. Investeringen in fysiek (machines, voertuigen, infrastructuren), technologisch, intellectueel (software, onderzoek en ontwikkeling) en menselijk kapitaal, nettoinvesteringscijfer in procent van het bbp. ܆ Positieve impact ܆ Negatieve impact љ Leg uit. ܈ Geen impact _ _ 58 3522/003 DOC 54 KA M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E RIA formulier - v2 - oct. 2014 5 / 9 Onderzoek en ontwikkeling .9. Mogelijkheden betreffende onderzoek en ontwikkeling, innovatie door de invoering en de verspreiding van nieuwe productiemethodes, nieuwe ondernemingspraktijken of nieuwe producten en diensten, onderzoeks- en ontwikkelingsuitgaven. ܆ Positieve impact ܆ Negatieve impact љ Leg uit. ܈ Geen impact _ _ Kmo’s .10. Impact op de ontwikkeling van de kmo’s. 1. Welke ondernemingen zijn rechtstreeks of onrechtstreeks betrokken? Beschrijf de sector(en), het aantal ondernemingen, het % kmo’s (< 50 werknemers), waaronder het % micro-ondernemingen (< 10 werknemers). Indien geen enkele onderneming betrokken is, leg uit waarom. De fusionerende Instituten tellen in totaal 22.275 leden. Het Instituut van de Accountants en de Belastingconsulenten telt: - 6.207 leden natuurlijke persoon; - 3.867 erkende rechtspersonen; - 2.011 stagiaires. Het Beroepsinstituut van erkende Boekhouders en Fiscalisten telt: - 4.967 leden natuurlijke persoon; - 3.948 erkende rechtspersonen; - 1.275 stagiaires. Bij deze leden moeten de toekomstige studenten en de beroepsbeoefenaars uit andere lidstaten worden geteld, die het beroep in Belgie occasioneel en tijdelijk willen uitoefenen. De overgrote meerderheid van deze personen zijn kmo’s. љ Indien er kmo’s betrokken zijn, beantwoord dan vraag 2. 2. Identificeer de positieve en negatieve impact van het ontwerp op de kmo’s. N.B. De impact op de administratieve lasten moet bij thema 11 gedetailleerd worden. Positieve impact: naast de voordelen die hierboven al werden beschreven op het vlak van toegang tot het beroep, zal de fusie van de Instituten toelaten het werk te vereenvoudigen, de procedures en de interne organisatie van het nieuwe Instituut te herdenken en zo schaalvoordelen te realiseren. De verschillende beroepen onder een vlag verzamelen zal zo een betere dienstverlening toelaten voor de bedrijven die beroep doen op deze beroepsbeoefenaars. Een negatief gevolg is dat de stage nu langer duurt dan de stage voor de leden van het BIBF. Bovendien voorziet het voorontwerp van wet ook dat alle beroepsbeoefenaars onderworpen zullen worden aan een kwaliteitstoetsing. љ Indien er een negatieve impact is, beantwoord dan vragen 3 tot 5. 3. Is deze impact verhoudingsgewijs zwaarder voor de kmo’s dan voor de grote ondernemingen? [J/N] > Leg uit N 4. Staat deze impact in verhouding tot het beoogde doel? [J/N] > Leg uit Zie de impact van de administratieve lasten in verband met de kwaliteitstoetsing en de stage. De kwaliteitstoetsing heeft tot doel het niveau van de kennis en competenties van de beroepsbeoefenaars te waarborgen in het voordeel van de bedrijven en het algemeen belang. Door hun advies en expertise nemen de cijferberoepers deel aan een betere werking van de bedrijven. Het is daarom essentieel om de bekwaamheid en de kennis van deze beroepsbeoefenaars te verzekeren. De driejaarige stage voor iedereen beoogt de verschillende beroepen te harmoniseren en heeft tot doel een betere praktische opleiding te verzekeren voor alle personen ingeschreven bij het Instituut met een hoedanigheid en die beroepsactiviteiten uitoefenen. Bovendien hebben de studenten dankzij deze harmonisatie toegang tot meer beroepsactiviteiten. 5. Welke maatregelen worden genomen om deze negatieve impact te verlichten / te compenseren? / Administratieve lasten .11. 59 3522/003 DOC 54 K A M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E RIA formulier - v2 - oct. 2014 6 / 9 Verlaging van de formaliteiten en administratieve verplichtingen die direct of indirect verbonden zijn met de uitvoering, de naleving en/of de instandhouding van een recht, een verbod of een verplichting. љ Indien burgers (zie thema 3) en/of ondernemingen (zie thema 10) betrokken zijn, beantwoord dan volgende vragen. 1. Identificeer, per betrokken doelgroep, de nodige formaliteiten en verplichtingen voor de toepassing van de regelgeving. Indien er geen enkele formaliteiten of verplichtingen zijn, leg uit waarom. a. huidige regelgeving*. A. Elke natuurlijke persoon die bepaalde boekhoudkundige activiteiten wil uitoefenen en/of de titel met betrekking tot de fiscale activiteiten bedoeld in de wet wil dragen, moet voldoen aan de voorwaarden inzake beroepskwalificaties vastgelegd in de wet (diploma of titel, stage, eedaflegging). Hij moet ook een permanente vorming volgen tijdens de uitoefening van zijn beroep. B. Een rechtspersoon die erkend wil worden, moet ook aan een aantal voorwaarden voldoen. Deze voorwaarden verschilden lichtjes tussen het IAB en het BIBF. Onder die voorwaarden bevindt zich het feit dat 1. de activiteiten en het maatschappelijk doel beperkt zijn tot het leveren van diensten met betrekking tot het geviseerde beroep; 2. de meerderheid van de stemrechten en van de leden van het bestuursorgaan moeten beroepsbeoefenaars zijn (accountant of belastingconsulent voor de IAB-vennootschappen en boekhouders (-fiscalisten) of met een gelijkwaardige hoedanigheid voor de BIBF-vennootschappen). 3. de deelnemingen in andere vennootschappen zijn beperkt. C. Alle personen ingeschreven bij een van beide Instituten moeten tijdens de uitoefening van hun activiteiten een beroepsdeontologie respecteren en (voor de personen die als zelfstandige uitoefenen) een verzekering burgerlijke aansprakelijkheid hebben. D. Op te merken valt dat niet alle verplichtingen van toepassing zijn op de beroepsbeoefenaars die wettelijk gevestigd zijn in een andere lidstaat en die het beroep tijdelijk en occasioneel uitoefenen in België. Deze beroepsbeoefenaars moeten enkel een voorafgaande verklaring afleggen volgens de nadere regels beschreven in de wet en worden pro forma ingeschreven in het Instituut. Op dat vlak herneemt de huidige wet letterlijk de voorwaarden die aan die beroepsbeoefenaars opgelegd kunnen worden krachtens de richtlijn 2005/36/EC met betrekking tot de beroepskwalificaties. b. ontwerp van regelgeving A. De verplichtingen voor de natuurlijke personen (een diploma of titel hebben, een stage volgen en de eed afleggen) op het vlak van de toegang tot het beroep blijven onveranderd. De stage werd echter opgetrokken tot drie jaar voor alle personen die ingeschreven willen worden bij het Instituut met een bepaalde hoedanigheid. De stage voor de leden van het BIBF bedroeg voordien een jaar terwijl het om drie jaar ging voor de leden van het IAB. B. Voor de rechtspersonen worden de voorwaarden versoepeld aangezien de nieuwe wet voortaan enkel zal eisen dat de meerderheid van de stemrechten bij de algemene vergadering in handen zijn van en dat de meerderheid van de leden van het bestuursorgaan beroepsbeoefenaars zijn zonder onderscheid. Het verbod om deelnemingen te hebben, is beperkt tot deelnemingen in ondernemingen die niet verenigbare activiteiten uitoefenen. C. De voorwaarden met betrekking tot de uitoefening van het beroep blijven onveranderd onder voorbehoud van het feit dat de gecertificeerde accountants en gecertificeerde belastingadviseurs en de erkende rechtspersonen met die beroepsbeoefenaars in hun midden, onderworpen zullen zijn aan een kwaliteitstoetsing. Er was al voorzien om dergelijke kwaliteitstoetsing op te leggen aan de beroepsbeoefenaars van het IAB. Het is nu de bedoeling om dergelijke kwaliteitstoetsing te voorzien voor alle beroepsbeoefenaars binnen het Instituut en dus ook voor de huidige leden van het BIBF. Dat zal geleidelijk aan gebeuren om de beroepsbeoefenaars toe te laten hun werkwijze dienovereenkomstig aan te passen en om het nieuwe Instituut toe te laten die kwaliteitstoetsing uit te breiden tot alle beroepsbeoefenaars. D. Het systeem dat van toepassing is op beroepsbeoefenaars uit andere lidstaten die wettelijk gevestigd zijn in een andere lidstaat, blijft ongewijzigd. љ Indien er formaliteiten en/of verplichtingen zijn in de huidige* regelgeving, beantwoord dan vragen 2a tot 4a. љ Indien er formaliteiten en/of verplichtingen zijn in het ontwerp van regelgeving**, beantwoord dan vragen 2b tot 4b. 2. Welke documenten en informatie moet elke betrokken doelgroep verschaffen? a. A. Voor de natuurlijke personen voor wat betreft de toegang tot het beroep: een kopie van de titel of het diploma, een bewijs dat ze voldoen aan de andere voorwaarden inzake de toegang, een bewijs van slagen voor de stage en de eedaflegging. Voor de rechtsperonen, het bewijs dat ze voldoen aan de voorwaarden voorzien in de wet. Voor de personen uit een andere lidstaat gevestigd in een andere lidstaat, de voorafgaande verklaring vergezeld van de vereiste documenten. B. Tijdens de uitoefening van het beroep voor b. Geen wijziging 60 3522/003 DOC 54 KA M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E RIA formulier - v2 - oct. 2014 7 / 9 elke ingeschreven natuurlijke persoon, het bewijs dat hij een permanente vorming heeft gevolgd. Voor de personen die als zelfstandige werken, het bewijs van verzekering. 3. Hoe worden deze documenten en informatie, per betrokken doelgroep, ingezameld? a. A. Voor de toegang tot het beroep, informatie bezorgd door de betrokken persoon bij de aanvraag tot inschrijving. B. Voor de voorafgaande verklaring en de bijhorende documenten, voor de permanente vorming en het attest van verzekering, informatie bezorgd door de betrokken persoon die de inlichtingen bezorgt aan het bevoegde Instituut. b. Ongewijzigd: de informatie wordt voortaan bezorgd aan het nieuwe Instituut. 4. Welke is de periodiciteit van de formaliteiten en verplichtingen, per betrokken doelgroep? a. A. Voor de toegang tot het beroep, een keer naar aanleiding van de aanvraag B. Voor de voorafgaande verklaring, eenmaal per jaar te hernieuwen en voor de bijgevoegde documenten, bij wijziging van de situatie B. Voor de uitoefening voor de betrokken personen, bewijs van de permanente vorming en attest van verzekering: elk jaar b. Ongewijzigd 5. Welke maatregelen worden genomen om de eventuele negatieve impact te verlichten / te compenseren? _ _ Energie .12. Energiemix (koolstofarm, hernieuwbaar, fossiel), gebruik van biomassa (hout, biobrandstoffen), energie-efficiëntie, energieverbruik van de industrie, de dienstensector, de transportsector en de huishoudens, bevoorradingszekerheid, toegang tot energiediensten en -goederen. ܆ Positieve impact ܆ Negatieve impact љ Leg uit. ܈ Geen impact _ _ Mobiliteit .13. Transportvolume (aantal afgelegde kilometers en aantal voertuigen), aanbod van gemeenschappelijk personenvervoer, aanbod van wegen, sporen en zee- en binnenvaart voor goederenvervoer, verdeling van de vervoerswijzen (modal shift), veiligheid, verkeersdichtheid. ܆ Positieve impact ܆ Negatieve impact љ Leg uit. ܈ Geen impact _ _ Voeding .14. Toegang tot veilige voeding (kwaliteitscontrole), gezonde en voedzame voeding, verspilling, eerlijke handel. ܆ Positieve impact ܆ Negatieve impact љ Leg uit. ܈ Geen impact _ _ Klimaatverandering .15. 61 3522/003 DOC 54 K A M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E RIA formulier - v2 - oct. 2014 8 / 9 Uitstoot van broeikasgassen, aanpassingsvermogen aan de gevolgen van de klimaatverandering, veerkracht, energie overgang, hernieuwbare energiebronnen, rationeel energiegebruik, energie-efficiëntie, energieprestaties van gebouwen, winnen van koolstof. ܆ Positieve impact ܆ Negatieve impact љ Leg uit. ܈ Geen impact _ _ Natuurlijke hulpbronnen .16. Efficiënt beheer van de hulpbronnen, recyclage, hergebruik, waterkwaliteit en -consumptie (oppervlakte- en grondwater, zeeën en oceanen), bodemkwaliteit en -gebruik (verontreiniging, organisch stofgehalte, erosie, drooglegging, overstromingen, verdichting, fragmentatie), ontbossing. ܆ Positieve impact ܆ Negatieve impact љ Leg uit. ܈ Geen impact _ _ Buiten- en binnenlucht .17. Luchtkwaliteit (met inbegrip van de binnenlucht), uitstoot van verontreinigende stoffen (chemische of biologische agentia: methaan, koolwaterstoffen, oplosmiddelen, SOX, NOX, NH3), fijn stof. ܆ Positieve impact ܆ Negatieve impact љ Leg uit. ܈ Geen impact _ _ Biodiversiteit .18. Graad van biodiversiteit, stand van de ecosystemen (herstelling, behoud, valorisatie, beschermde zones), verandering en fragmentatie van de habitatten, biotechnologieën, uitvindingsoctrooien in het domein van de biologie, gebruik van genetische hulpbronnen, diensten die de ecosystemen leveren (water- en luchtzuivering, enz.), gedomesticeerde of gecultiveerde soorten, invasieve uitheemse soorten, bedreigde soorten. ܆ Positieve impact ܆ Negatieve impact љ Leg uit. ܈ Geen impact _ _ Hinder .19. Geluids-, geur- of visuele hinder, trillingen, ioniserende, niet-ioniserende en elektromagnetische stralingen, lichtoverlast. ܆ Positieve impact ܆ Negatieve impact љ Leg uit. ܈ Geen impact _ _ Overheid .20. Democratische werking van de organen voor overleg en beraadslaging, dienstverlening aan gebruikers, klachten, beroep, protestbewegingen, wijze van uitvoering, overheidsinvesteringen. ܆ Positieve impact ܆ Negatieve impact љ Leg uit. ܆ Geen impact _ _ Beleidscoherentie ten gunste van ontwikkeling .21. Inachtneming van de onbedoelde neveneffecten van de Belgische beleidsmaatregelen op de belangen van de ontwikkelingslanden. 62 3522/003 DOC 54 KA M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E RIA formulier - v2 - oct. 2014 9 / 9 1. Identificeer de eventuele rechtstreekse of onrechtstreekse impact van het ontwerp op de ontwikkelingslanden op het vlak van: ӑ voedselveiligheid ӑ gezondheid en toegang tot geneesmiddelen ӑ waardig werk ӑ lokale en internationale handel ӑ inkomens en mobilisering van lokale middelen (taxatie) ӑ mobiliteit van personen ӑ leefmilieu en klimaatverandering (mechanismen voor schone ontwikkeling) ӑ vrede en veiligheid Indien er geen enkelen ontwikkelingsland betrokken is, leg uit waarom. _ _ љ Indien er een positieve en/of negatieve impact is, beantwoord dan vraag 2. 2. Verduidelijk de impact per regionale groepen of economische categorieën (eventueel landen oplijsten). Zie bijlage _ _ љ Indien er een negatieve impact is, beantwoord dan vraag 3. 3. Welke maatregelen worden genomen om de negatieve impact te verlichten / te compenseren? _ _ 63 3522/003 DOC 54 K A M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E Formulaire AIR - v2 – oct. 2014 1 / 9 Analyse d'impact de la réglementation RiA-AiR :: Remplissez de préférence le formulaire en ligne ria-air.fed.be :: Contactez le Helpdesk si nécessaire ria-air@premier.fed.be :: Consultez le manuel, les FAQ, etc. www.simplification.be Fiche signalétique Auteur .a. Membre du Gouvernement compétent Monsieur Kris Peeters, Ministre de l’Economie et Monsieur Denis Ducarme, Ministre des Classes moyennes Contact cellule stratégique (nom, email, tél.) Monsieur KareL Marchand, karel.marchand@peeters.fed.be Monsieur Tom Dalemans tom.dalemans@economie.fgov.be 02/277.85.99 Administration compétente SPF Economie P.M.E., Classes Moyennes et Energie Direction générale de la Réglementation économique Direction générale de la Politique des PME Contact administration (nom, email, tél.) Madame Karen Hofmans, karen.hofmans@economie.fgov.be 02/277.88.50 Madame Muriel Vossen muriel.vossen@economie.fgov.be 02/277.85.39 Projet .b. Titre du projet de réglementation Avant-projet de loi relatif aux professions d’expert-comptable et de conseiller fiscal Description succincte du projet de réglementation en mentionnant l'origine réglementaire (traités, directive, accord de coopération, actualité, …), les objectifs poursuivis et la mise en œuvre. Le présent avant-projet de loi vise à prévoir les règles d’accès et d’exercice des professions d’expert-comptable et de conseiller fiscal et met en œuvre la fusion de l’Institut des experts-comptables et des conseils fiscaux (IEC) et de l’Institut professionnel des comptables et fiscalistes agréés (IPCF). Le nouvel Institut reprend les droits et obligations des deux Instituts qui fusionnent et sera dénommé l’ « Institut des Conseillers fiscaux et des Experts-comptables » (ICE). Cet avant-projet cadre dans la mesure 37 du Plan fédéral pour les PME et indépendants, visant notamment à l’amélioration du cadre légal d’exercice des professions libérales. Analyses d'impact déjà réalisées ܆ Oui ܈ Non Si oui, veuillez joindre une copie ou indiquer la référence du document : _ _ Consultations sur le projet de réglementation .c. Consultations obligatoires, facultatives ou Le secteur (les deux Instituts qui fusionnent) a été consulté sur le projet via ANNEXE 2 64 3522/003 DOC 54 KA M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E Formulaire AIR - v2 – oct. 2014 2 / 9 informelles : diverses réunions de travail, la dernière étant celle du 28 juin 2018. Sources utilisées pour effectuer l’analyse d’impact .d. Statistiques, documents de référence, organisations et personnes de référence : chiffres communiqués par les Instituts sur base de nombres de personnes inscrites aux Instituts qui fusionnent. Date de finalisation de l’analyse d’impact .e. 03.07.2018 65 3522/003 DOC 54 K A M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E Formulaire AIR - v2 – oct. 2014 3 / 9 Quel est l’impact du projet de réglementation sur ces 21 thèmes ? > Un projet de réglementation aura généralement des impacts sur un nombre limité de thèmes. Une liste non-exhaustive de mots-clés est présentée pour faciliter l’appréciation de chaque thème. S’il y a des impacts positifs et / ou négatifs, expliquez-les (sur base des mots-clés si nécessaire) et indiquez les mesures prises pour alléger / compenser les éventuels impacts négatifs. Pour les thèmes 3, 10, 11 et 21, des questions plus approfondies sont posées. Consultez le manuel ou contactez le helpdesk ria-air@premier.fed.be pour toute question. Lutte contre la pauvreté .1. Revenu minimum conforme à la dignité humaine, accès à des services de qualité, surendettement, risque de pauvreté ou d’exclusion sociale (y compris chez les mineurs), illettrisme, fracture numérique. ܆ Impact positif ܆ Impact négatif љ Expliquez. ܈ Pas d’impact _ _ Égalité des chances et cohésion sociale .2. Non-discrimination, égalité de traitement, accès aux biens et services, accès à l’information, à l’éducation et à la formation, écart de revenu, effectivité des droits civils, politiques et sociaux (en particulier pour les populations fragilisées, les enfants, les personnes âgées, les personnes handicapées et les minorités). ܆ Impact positif ܆ Impact négatif љ Expliquez. ܈ Pas d’impact _ _ Égalité entre les femmes et les hommes .3. Accès des femmes et des hommes aux ressources : revenus, travail, responsabilités, santé/soins/bien-être, sécurité, éducation/savoir/formation, mobilité, temps, loisirs, etc. Exercice des droits fondamentaux par les femmes et les hommes : droits civils, sociaux et politiques. 1. Quelles personnes sont directement et indirectement concernées par le projet et quelle est la composition sexuée de ce(s) groupe(s) de personnes ? Si aucune personne n’est concernée, expliquez pourquoi. L’avant-projet de loi n’établit aucune distinction entre les hommes et les femmes et utilise une terminologie neutre telle que « expert-comptable » par exemple ou « le professionnel ». љ Si des personnes sont concernées, répondez à la question 2. 2. Identifiez les éventuelles différences entre la situation respective des femmes et des hommes dans la matière relative au projet de réglementation. _ _ љ S’il existe des différences, répondez aux questions 3 et 4. 3. Certaines de ces différences limitent-elles l’accès aux ressources ou l’exercice des droits fondamentaux des femmes ou des hommes (différences problématiques) ? [O/N] > expliquez _ _ 4. Compte tenu des réponses aux questions précédentes, identifiez les impacts positifs et négatifs du projet sur l’égalité des femmes et les hommes ? _ _ љ S’il y a des impacts négatifs, répondez à la question 5. 5. Quelles mesures sont prises pour alléger / compenser les impacts négatifs ? _ _ 66 3522/003 DOC 54 KA M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E Formulaire AIR - v2 – oct. 2014 4 / 9 Santé .4. Accès aux soins de santé de qualité, efficacité de l’offre de soins, espérance de vie en bonne santé, traitements des maladies chroniques (maladies cardiovasculaires, cancers, diabètes et maladies respiratoires chroniques), déterminants de la santé (niveau socio-économique, alimentation, pollution), qualité de la vie. ܆ Impact positif ܆ Impact négatif љ Expliquez. ܈ Pas d’impact _ _ Emploi .5. Accès au marché de l’emploi, emplois de qualité, chômage, travail au noir, conditions de travail et de licenciement, carrière, temps de travail, bien-être au travail, accidents de travail, maladies professionnelles, équilibre vie privée - vie professionnelle, rémunération convenable, possibilités de formation professionnelle, relations collectives de travail. ܈ Impact positif ܆ Impact négatif љ Expliquez. ܆ Pas d’impact L’avant-projet de loi prévoit une formation unique pour toutes les personnes qui commencent leur stage au nouvel Institut créé par la loi. Pour un étudiant qui a obtenu un diplôme dans une orientation comptable, fiscale ou économique générale, un accès unique à la profession est offert. L’étudiant ne devra plus choisir entre la profession de comptable (-fiscaliste), d’expert-comptable ou de conseil fiscal. Via son diplôme et stage, il aura donc accès à un nombre plus élevé d’activités professionnelles. Modes de consommation et production .6. Stabilité/prévisibilité des prix, information et protection du consommateur, utilisation efficace des ressources, évaluation et intégration des externalités (environnementales et sociales) tout au long du cycle de vie des produits et services, modes de gestion des organisations. ܆ Impact positif ܆ Impact négatif љ Expliquez. ܈ Pas d’impact _ _ Développement économique .7. Création d’entreprises, production de biens et de services, productivité du travail et des ressources/matières premières, facteurs de compétitivité, accès au marché et à la profession, transparence du marché, accès aux marchés publics, relations commerciales et financières internationales, balance des importations/exportations, économie souterraine, sécurité d’approvisionnement des ressources énergétiques, minérales et organiques. ܈ Impact positif ܆ Impact négatif љ Expliquez. ܆ Pas d’impact L’avant-projet de loi prévoit une formation unique pour toutes les personnes qui commencent leur stage au nouvel Institut créé par la loi. Pour un étudiant qui a obtenu un diplôme dans une orientation comptable, fiscale ou économique générale, un accès unique à la profession est offert. L’étudiant ne devra plus choisir entre la profession de comptable (-fiscaliste), d’expert-comptable ou de conseil fiscal. Via son diplôme et stage, il aura donc accès à un nombre plus élevé d’activités professionnelles. Les personnes morales pourront quant à elles obtenir la qualité de personne reconnue. Suite à la fusion, il sera désormais plus facile de développer des activités pluridisciplinaires entre les différentes professions réunies au sein de l’Institut. Ceci permet donc de répondre en partie aux remarques émises régulièrement par la Commission européenne. L’avant-projet de loi prévoit en effet uniquement que la majorité des droits de vote doivent être détenus par et que la majorité des membres de l’organe de gestion doivent être des professionnels ou des personnes ayant une qualité équivalente reconnue dans un autre Etat membre, sans établir de distinction entre les professions réunies au sein du nouvel Institut. Ceci devrait avoir un impact favorable sur le développement économique. Investissements .8. Investissements en capital physique (machines, véhicules, infrastructures), technologique, intellectuel (logiciel, recherche et développement) et humain, niveau d’investissement net en pourcentage du PIB. ܆ Impact positif ܆ Impact négatif љ Expliquez. ܈ Pas d’impact _ _ 67 3522/003 DOC 54 K A M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E Formulaire AIR - v2 – oct. 2014 5 / 9 Recherche et développement .9. Opportunités de recherche et développement, innovation par l’introduction et la diffusion de nouveaux modes de production, de nouvelles pratiques d’entreprises ou de nouveaux produits et services, dépenses de recherche et de développement. ܆ Impact positif ܆ Impact négatif љ Expliquez. ܈ Pas d’impact _ _ PME .10. Impact sur le développement des PME. 1. Quelles entreprises sont directement et indirectement concernées par le projet ? Détaillez le(s) secteur(s), le nombre d’entreprises, le % de PME (< 50 travailleurs) dont le % de micro-entreprise (< 10 travailleurs). Si aucune entreprise n’est concernée, expliquez pourquoi. Au total, le nombre de membres actuels des Instituts qui fusionnent est de 22.275 membres. L’Institut des Experts-comptables et des conseils fiscaux compte : - 6.207 membres personnes physiques ; - 3.867 personnes morales reconnues ; - 2.011 stagiaires. L’Institut professionnel des comptables et fiscalistes agréés compte : - 4.967 membres ; - 3.948 personnes morales reconnues ; - 1.275 stagiaires. A ces membres, il convient d’ajouter les futurs étudiants ou professionnels d’autres Etats membres qui désirent exercer la profession en Belgique à titre occasionnel et temporaire. La grande majorité de ces personnes sont des PME. љ Si des PME sont concernées, répondez à la question 2. 2. Identifiez les impacts positifs et négatifs du projet sur les PME. N.B. les impacts sur les charges administratives doivent être détaillés au thème 11 Impact postitif : outre les avantages déjà décrits ci-dessus en terme d’accès à la profession, la fusion des Instituts permettra de simplifier le travail et de repenser les procédures et l’organisation interne du nouvel Institut et de réaliser ainsi des économies d’échelle. Rassembler les différentes professions sous une même bannière, permettra aussi d’offrir un meilleur service aux entreprises qui font appel à ces professionnels. Pour ce qui concerne l’impact négatif, le stage est désormais plus long que le stage des membres de l’IPCF. En outre, l’avant-projet de loi prévoit également que tous les professionnels seront soumis à une revue qualité. љ S’il y a un impact négatif, répondez aux questions 3 à 5. 3. Ces impacts sont-ils proportionnellement plus lourds sur les PME que sur les grandes entreprises ? [O/N] > expliquez N 4. Ces impacts sont-ils proportionnels à l'objectif poursuivi ? [O/N] > expliquez Voir impact charges administratives liées à la revue qualité et au stage. La revue qualité a pour objectif de maintenir à niveau les connaissances et compétences des professionnels au profit des entreprises et de l’intérêt général. De par leurs conseils et expertises, les professionnels du chiffre participent à un meilleur fonctionnement des entreprises. Il est donc essentiel de s’assurer de la compétence et des connaissances de ces professionnels. Le fait d’avoir un stage de trois ans pour tous vise à une harmonisation entre les différentes professions et a pour objectif d’assurer une meilleure formation pratique de toutes les personnes inscrites à l’Institut avec une qualité et qui exercent les activités professionnelles. En outre, grâce à cette harmonisation, les étudiants auront accès à plus d’activités professionnelles. 5. Quelles mesures sont prises pour alléger / compenser les impacts négatifs ? _ _/ Charges administratives .11. 68 3522/003 DOC 54 KA M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E Formulaire AIR - v2 – oct. 2014 6 / 9 Réduction des formalités et des obligations administratives liées directement ou indirectement à l’exécution, au respect et/ou au maintien d’un droit, d’une interdiction ou d’une obligation. љ Si des citoyens (cf. thème 3) et/ou des entreprises (cf. thème 10) sont concernés, répondez aux questions suivantes. 1. Identifiez, par groupe concerné, les formalités et les obligations nécessaires à l’application de la réglementation. S’il n’y a aucune formalité ou obligation, expliquez pourquoi. a. réglementation actuelle* A.Toute personne physique qui veut exercer certaines activités comptables et/ou veut porter le titre professionnel ou toute personne qui veut porter le titre lié aux activités fiscales prévues dans la loi, doit satisfaire aux conditions de qualifications professionnelles décrites dans la loi (diplôme ou titre, stage, prestation de serment). Elle doit également veiller à suivre une formation permanente lors de l’exercice de la profession. B.Une personne morale qui veut être reconnue doit également respecter diverses conditions. Ces conditions étaient légèrement différentes à l’IEC et à l’IPCF. Parmi les conditions figuraient toutefois le fait que : 1.les activités et l’objet social étaient limités à la prestation de services relevant de la profession visée ; 2.la majorité des droits de vote et des membres de l’organe de gestion devaient être des professionnels (experts-comptables ou conseils fiscaux pour les sociétés IEC et comptables(-fiscalistes) ou ayant une qualité équivalente pour les sociétés IPCF) . 3.Les participations dans d’autres sociétés étaient limitées. C.Toutes les personnes inscrites à l‘un des Instituts doivent au cours de l’exercice de leurs activités respecter une déontologie professionnelle et pour les personnes qui exercent à titre d’indépendant disposer d’une assurance responsabilité civile. D. A noter que toutes ces obligations ne sont pas applicables aux professionnels établis légalement dans un autre Etat membre et qui exercent temporairement et occasionnellement la profession en Belgique. Ces professionnels doivent uniquement effectuer une déclaration préalable selon les modalités décrites dans la loi et sont inscrits pro forma à l’Institut. A ce niveau, la loi actuelle reprend littéralement les exigences qui peuvent être imposées à ces professionnels en vertu de la directive 2005/36/CE concernant les qualifications professionnelles. b. réglementation en projet* A.Les obligations pour les personnes physiques (avoir un diplôme ou titre, suivre un stage et prêter serment) en matière d’accès à la profession demeurent inchangées. Le stage a toutefois été porté, pour toutes les personnes physiques désirant être inscrites à l’Institut avec une qualIté particulière, à trois ans. Le stage pour les membres de l’IPCF était auparavant d’un an alors qu’il était de trois ans pour les membres de l’IEC. B.Pour les personnes morales, les conditions sont assouplies puisque la nouvelle loi exigera désormais uniquement que la majorité des droits de vote à l’assemblée générale soient détenus par et la majorité des membres de l’organe de gestion soient des professionnels sans distinction. Les interdictions d’avoir des participations sont limitées aux participations dans des entreprises exerçant des activités incompatibles. C.Les exigences imposées en matière d’exercice de la profession demeurent inchangées sous réserve du fait que les experts-comptables certifiés et les conseillers fiscaux certifiés ainsi que les personnes morales reconnues ayant en leur sein ces professionnels, seront soumis à une revue qualité. Il avait déjà été prévu de soumettre les professionnels de l’IEC à une revue qualité. L’objectif est désormais de prévoir une telle revue de qualité pour tous les professionnels réunis au sein de l’Institut, donc également pour les membres actuels de l’IPCF. Ceci se fera de manière progressive, de façon à permettre aux professionnels d’adapter leur manière de travailler en conséquence et au nouvel Institut d’étendre cette revue qualité à tous les professionnels. D.Le système applicable aux professionnels d’autres Etats membres établi légalement dans un autre Etat membre, demeure inchangé. љ S’il y a des formalités et des obligations dans la réglementation actuelle*, répondez aux questions 2a à 4a. љ S’il y a des formalités et des obligations dans la réglementation en projet**, répondez aux questions 2b à 4b. 2. Quels documents et informations chaque groupe concerné doit-il fournir ? a. A.Pour les personnes physiques, pour l’accès à la profession, une copie du titre ou diplôme, une preuve qu’elles respectent les autres conditions d’accès, une preuve de la réussite du stage et de la prestation de serment. Pour les personnes morales, la preuve qu’elles remplissent les conditions prévues par la loi. Pour les personnes d’un autre Etat membre établies dans un autre Etat membre, la déclaration préalable accompagnée des documents requis. B.Lors de l’exercice de la profession, pour toute personne physique inscrite, la preuve qu’elle a suivi la formation permanente. b. pas de changement 69 3522/003 DOC 54 K A M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E Formulaire AIR - v2 – oct. 2014 7 / 9 Pour les personnes exerçant à titre d’indépendant, l’attestation d’assurance. 3. Comment s’effectue la récolte des informations et des documents, par groupe concerné ? a. A.Pour l’accès à la profession, information communiquée par la personne concernée lors de la demande d’inscription B.Pour la déclaration préalable et les documents qui l’accompagnent, pour la formation permanente et l’attestation d’assurance , information communiquée par la personne concernée qui transmet les informations à l’Institut concerné. b. Inchangé : les informations seront désormais communiquées au nouvel Institut 4. Quelles est la périodicité des formalités et des obligations, par groupe concerné ? a. A. Pour l’accès à la profession, une fois lors de la demande. B. Pour la déclaration préalable, à renouveler une fois par an et pour les documents qui l’accompagnent, en cas de changement de situation B. Pour l’exercice, pour les personnes concernées, preuve de la formation permanente et l’attestation de l’assurance : tous les ans. b. Inchangé 5. Quelles mesures sont prises pour alléger / compenser les éventuels impacts négatifs ? _ _ Énergie .12. Mix énergétique (bas carbone, renouvelable, fossile), utilisation de la biomasse (bois, biocarburants), efficacité énergétique, consommation d’énergie de l’industrie, des services, des transports et des ménages, sécurité d’approvisionnement, accès aux biens et services énergétiques. ܆ Impact positif ܆ Impact négatif љ Expliquez. ܈ Pas d’impact _ _ Mobilité .13. Volume de transport (nombre de kilomètres parcourus et nombre de véhicules), offre de transports collectifs, offre routière, ferroviaire, maritime et fluviale pour les transports de marchandises, répartitions des modes de transport (modal shift), sécurité, densité du trafic. ܆ Impact positif ܆ Impact négatif љ Expliquez. ܈ Pas d’impact _ _ Alimentation .14. Accès à une alimentation sûre (contrôle de qualité), alimentation saine et à haute valeur nutritionnelle, gaspillages, commerce équitable. ܆ Impact positif ܆ Impact négatif љ Expliquez. ܈ Pas d’impact _ _ Changements climatiques .15. 70 3522/003 DOC 54 KA M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E Formulaire AIR - v2 – oct. 2014 8 / 9 Émissions de gaz à effet de serre, capacité d’adaptation aux effets des changements climatiques, résilience, transition énergétique, sources d’énergies renouvelables, utilisation rationnelle de l’énergie, efficacité énergétique, performance énergétique des bâtiments, piégeage du carbone. ܆ Impact positif ܆ Impact négatif љ Expliquez. ܈ Pas d’impact _ _ Ressources naturelles .16. Gestion efficiente des ressources, recyclage, réutilisation, qualité et consommation de l’eau (eaux de surface et souterraines, mers et océans), qualité et utilisation du sol (pollution, teneur en matières organiques, érosion, assèchement, inondations, densification, fragmentation), déforestation. ܆ Impact positif ܆ Impact négatif љ Expliquez. ܈ Pas d’impact _ _ Air intérieur et extérieur .17. Qualité de l’air (y compris l’air intérieur), émissions de polluants (agents chimiques ou biologiques : méthane, hydrocarbures, solvants, SOx, NOx, NH3), particules fines. ܆ Impact positif ܆ Impact négatif љ Expliquez. ܈ Pas d’impact _ _ Biodiversité .18. Niveaux de la diversité biologique, état des écosystèmes (restauration, conservation, valorisation, zones protégées) , altération et fragmentation des habitats, biotechnologies, brevets d’invention sur la matière biologique, utilisation des ressources génétiques, services rendus par les écosystèmes (purification de l’eau et de l’air, …), espèces domestiquées ou cultivées, espèces exotiques envahissantes, espèces menacées. ܆ Impact positif ܆ Impact négatif љ Expliquez. ܈ Pas d’impact _ _ Nuisances .19. Nuisances sonores, visuelles ou olfactives, vibrations, rayonnements ionisants, non ionisants et électromagnétiques, nuisances lumineuses. ܆ Impact positif ܆ Impact négatif љ Expliquez. ܈ Pas d’impact _ _ Autorités publiques .20. Fonctionnement démocratique des organes de concertation et consultation, services publics aux usagers, plaintes, recours, contestations, mesures d’exécution, investissements publics. ܆ Impact positif ܆ Impact négatif љ Expliquez. ܈ Pas d’impact _ _ Cohérence des politiques en faveur du développement .21. Prise en considération des impacts involontaires des mesures politiques belges sur les intérêts des pays en développement. 71 3522/003 DOC 54 K A M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E Formulaire AIR - v2 – oct. 2014 9 / 9 1. Identifiez les éventuels impacts directs et indirects du projet sur les pays en développement dans les domaines suivants : ӑ sécurité alimentaire ӑ santé et accès aux médicaments ӑ travail décent ӑ commerce local et international ӑ revenus et mobilisations de ressources domestiques (taxation) ӑ mobilité des personnes ӑ environnement et changements climatiques (mécanismes de développement propre) ӑ paix et sécurité Expliquez si aucun pays en développement n’est concerné. _ _ љ S’il y a des impacts positifs et/ou négatifs, répondez à la question 2. 2. Précisez les impacts par groupement régional ou économique (lister éventuellement les pays). Cf. manuel _ _ љ S’il y a des impacts négatifs, répondez à la question 3. 3. Quelles mesures sont prises pour les alléger / compenser les impacts négatifs ? _ _ 72 3522/003 DOC 54 KA M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E BIJLAGE 3 73 3522/003 DOC 54 K A M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E 74 3522/003 DOC 54 KA M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E 75 3522/003 DOC 54 K A M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E 76 3522/003 DOC 54 KA M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E 77 3522/003 DOC 54 K A M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E 78 3522/003 DOC 54 KA M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E 79 3522/003 DOC 54 K A M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E 80 3522/003 DOC 54 KA M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E 81 3522/003 DOC 54 K A M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E 82 3522/003 DOC 54 KA M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E 83 3522/003 DOC 54 K A M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E ANNEXE 3 84 3522/003 DOC 54 KA M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E 85 3522/003 DOC 54 K A M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E 86 3522/003 DOC 54 KA M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E 87 3522/003 DOC 54 K A M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E 88 3522/003 DOC 54 KA M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E 89 3522/003 DOC 54 K A M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E 90 3522/003 DOC 54 KA M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E 91 3522/003 DOC 54 K A M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E 92 3522/003 DOC 54 KA M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E 2018 2019 C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E Centrale drukkerij – Imprimerie centrale