Inhoud
PROPOSITION DE LOI
WETSVOORSTEL
Cette proposition de loi vise à soumettre les ban-
quiers à un code de déontologie rédigé par le secteur
bancaire lui-même et dont le respect est garanti
par un régime disciplinaire. Ces collaborateurs sont
tenus de prêter serment au début de leur entrée en
fonction: une déclaration par laquelle ils s’engagent
personnellement à respecter les normes déontologi-
ques en vigueur.
RÉSUMÉ
Dit wetsvoorstel strekt ertoe bankiers te onder-
werpen aan een deontologische code opgesteld
door de banksector zelf en waarvan de naleving
gewaarborgd wordt in een tuchtrechtelijke regeling.
Deze medewerkers moeten bij de aanvang van hun
werkzaamheden een eed afleggen: een persoonlijke
engagementsverklaring om de heersende deontolo-
gische normen na te leven.
SAMENVATTING
10692
DOC 54 3650/001
DOC 54 3650/001
KA M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E
2018
2019
C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E
CHAMBRE DES REPRÉSENTANTS
DE BELGIQUE
BELGISCHE KAMER VAN
VOLKSVERTEGENWOORDIGERS
tot wijziging van de wet van 25 april 2014
op het statuut van en het toezicht op
kredietinstellingen, betreffende de invoering
van een bankierseed en een tuchtrechtelijke
regeling
(ingediend door mevrouw Meyrem Almaci
en de heren Georges Gilkinet, Luk Van Biesen
en Benoît Dispa)
modifiant la loi du 25 avril 2014 relative
au statut et au contrôle des établissements
de crédit et des sociétés de bourse en vue
d’instaurer un serment bancaire et un régime
disciplinaire
(déposée par Mme Meyrem Almaci
et MM. Georges Gilkinet, Luk Van Biesen et
Benoît Dispa)
13 maart 2019
13 mars 2019
2
3650/001
DOC 54
KA M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E
2018
2019
C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E
Abréviations dans la numérotation des publications:
DOC 54 0000/000: Document parlementaire de la 54e législature, suivi
du n° de base et du n° consécutif
QRVA:
Questions et Réponses écrites
CRIV:
Version Provisoire du Compte Rendu intégral
CRABV:
Compte Rendu Analytique
CRIV:
Compte Rendu Intégral, avec, à gauche, le
compte rendu intégral et, à droite, le compte rendu
analy tique traduit des interventions (avec les an-
nexes)
PLEN:
Séance plénière
COM:
Réunion de commission
MOT:
Motions déposées en conclusion d’interpellations
(papier beige)
Publications officielles éditées par la Chambre des représentants
Commandes:
Place de la Nation 2
1008 Bruxelles
Tél. : 02/ 549 81 60
Fax : 02/549 82 74
www.lachambre.be
courriel : publications@lachambre.be
Les publications sont imprimées exclusivement sur du papier certifi é FSC
Officiële publicaties, uitgegeven door de Kamer van volksvertegenwoordigers
Bestellingen:
Natieplein 2
1008 Brussel
Tel. : 02/ 549 81 60
Fax : 02/549 82 74
www.dekamer.be
e-mail : publicaties@dekamer.be
De publicaties worden uitsluitend gedrukt op FSC gecertifi ceerd papier
Afkortingen bij de nummering van de publicaties:
DOC 54 0000/000:
Parlementair document van de 54e zittingsperiode +
basisnummer en volgnummer
QRVA:
Schriftelijke Vragen en Antwoorden
CRIV:
Voorlopige versie van het Integraal Verslag
CRABV:
Beknopt Verslag
CRIV:
Integraal Verslag, met links het defi nitieve integraal verslag
en rechts het vertaald beknopt verslag van de toespraken
(met de bijlagen)
PLEN:
Plenum
COM:
Commissievergadering
MOT:
Moties tot besluit van interpellaties (beigekleurig papier)
N-VA
:
Nieuw-Vlaamse Alliantie
PS
:
Parti Socialiste
MR
:
Mouvement Réformateur
CD&V
:
Christen-Democratisch en Vlaams
Open Vld
:
Open Vlaamse liberalen en democraten
sp.a
:
socialistische partij anders
Ecolo-Groen
:
Ecologistes Confédérés pour l’organisation de luttes originales – Groen
cdH
:
centre démocrate Humaniste
VB
:
Vlaams Belang
PTB-GO!
:
Parti du Travail de Belgique – Gauche d’Ouverture
DéFI
:
Démocrate Fédéraliste Indépendant
PP
:
Parti Populaire
Vuye&Wouters
:
Vuye&Wouters
3
3650/001
DOC 54
K A M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E
2018
2019
C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E
TOELICHTING
DAMES EN HEREN,
Dit wetsvoorstel strekt ertoe bankiers te onderwerpen
aan een deontologische code opgesteld door de bank-
sector zelf en waarvan de naleving gewaarborgd wordt
in een tuchtrechtelijke regeling, naar Nederlands model.
Deze medewerkers moeten bij de aanvang van hun
werkzaamheden een eed afleggen: een persoonlijke en-
gagementsverklaring om de heersende deontologische
normen na te leven. In het kader van dit wetsvoorstel
worden bankiers gedefinieerd als natuurlijke personen
die onder de verantwoordelijkheid van kredietinstel-
lingen werken en die werkzaamheden uitvoeren die
deel uitmaken van of voortvloeien uit het uitoefenen
van de kernactiviteiten van de kredietinstelling, dan wel
deel uitmaken van de wezenlijke bedrijfsprocessen ter
ondersteuning daarvan.
Meer dan tien jaar na het uitbreken van de financiële
crisis stellen we vast dat het vertrouwen in de financiële
sector en meer bepaald de banksector nog niet is terug-
gekeerd. Nochtans zijn de afgelopen jaren verscherpte
regels ingevoerd over de vele aspecten van de bancaire
activiteiten, zoals risicobeheer, toezicht, en geschiktheid
van individuele bankbestuurders. De sector zelf erkent
dat naast het nieuwe regelgevende kader er bijkomende
initiatieven nodig zijn om de deontologie en het vertrou-
wen in de Belgische financiële sector te versterken.
Deontologie betreft een set van ethische normen
die op een bepaalde beroepsgroep van toepassing is.
Die normen zijn doorgaans restrictiever dan wat strikt
wettelijk toegelaten is. Deontologische regels binden
beoefenaars van het beroep niet via het strafrecht,
maar via het tuchtrecht uitgeoefend door onafhankelijke
beroepsinstanties, zoals de Orde van Geneesheren en
de Ordes van Balies. De tuchtrechtelijke rechtspraak
die zo wordt opgebouwd, geeft mee vorm aan de heer-
sende gedragsregels en dus ook aan de cultuur van de
sector. Deontologie voegt dus een bijkomende laag van
normen toe, die de persoonlijke aansprakelijkheid van
de beoefenaars beklemtonen en die door de sector zelf
worden opgesteld en toegepast.
In Nederland werd de bankierseed na de financiële
crisis door de banksector zelf voorgesteld en uitgewerkt
om het vertrouwen te herstellen. Dat gebeurde in twee
stappen. In 2013 werd in de Wet op het financieel
toezicht een eed ingevoerd die alle beleidsbepalers
en interne toezichthouders van banken, verzekeraars,
DÉVELOPPEMENTS
MESDAMES, MESSIEURS,
Cette proposition de loi vise à soumettre les ban-
quiers à un code de déontologie rédigé par le secteur
bancaire lui-même et dont le respect est garanti par un
régime disciplinaire, d’après le modèle néerlandais.
Ces collaborateurs sont tenus de prêter serment au
début de leur entrée en fonction: une déclaration par
laquelle ils s’engagent personnellement à respecter
les normes déontologiques en vigueur. Dans le cadre
de cette proposition de loi, les banquiers sont définis
comme des personnes physiques qui travaillent sous la
responsabilité d’établissements de crédit et qui exercent
des activités qui font partie ou découlent de l’exercice du
métier bancaire ou font partie intégrante des processus
d’exploitation qui le soutiennent.
Aujourd’hui, plus de dix ans après le début de la
crise financière, nous constatons toujours un manque
de confiance vis-à-vis du secteur financier, et plus par-
ticulièrement du secteur bancaire. Pourtant, des règles
plus strictes visant les nombreux aspects des activités
bancaires, comme la gestion des risques, le contrôle et
la compétence des cadres des professions bancaires
, ont été instaurées au cours des années écoulées.
Le secteur lui-même reconnaît que d’autres initiatives
doivent compléter le nouveau cadre réglementaire afin
de renforcer la déontologie et la confiance du public
envers le secteur financier belge.
La déontologie est un ensemble de normes éthiques
s’appliquant à une certaine catégorie professionnelle.
Ces normes sont généralement plus restrictives que les
prescrits strictement légaux. Les règles de déontologie
lient les prestataires de la profession, non en vertu du
droit pénal, mais en vertu du droit disciplinaire exercé
par des instances professionnelles indépendantes,
telles que l’Ordre des médecins et les Ordres des
barreaux. La jurisprudence disciplinaire qui se forme
ainsi contribue à définir les règles de bonne conduite
en vigueur et par conséquent à la culture du secteur. La
déontologie constitue de la sorte une couche de normes
supplémentaires mettant l’accent sur la responsabilité
personnelle des prestataires. Ces normes sont détermi-
nées et appliquées directement par le secteur.
Aux Pays-Bas, le serment bancaire a été proposé et
élaboré par le secteur bancaire lui-même au lendemain
de la crise financière afin de restaurer la confiance. Il a
été procédé en deux étapes. En 2013, une disposition
a été insérée dans la “Wet op het financieel toezicht”
(loi sur le contrôle financier) prévoyant que tous les
4
3650/001
DOC 54
KA M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E
2018
2019
C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E
beleggingsinstellingen en andere financiële instellingen
moeten afleggen in het kader van hun geschiktheid (fit &
proper-karakter)1. In 2015 werd de eed uitgebreid2. Wat
de banken betreft, werd de eed van toepassing voor alle
medewerkers3 en werd een tuchtrechtelijke regeling van
kracht. Wat de andere financiële instellingen betreft,
werd de eed slechts uitbreid naar de medewerkers “wier
werkzaamheden het risicoprofiel van de onderneming
wezenlijk kunnen beïnvloeden of die zich rechtstreeks
bezighouden met het verlenen van financiële diensten”,
en werd het tuchtrecht niet ingevoerd.
De Nederlandse Vereniging van Banken (NVB), de
bankfederatie, heeft een set aan gedragsregels opge-
steld. De onafhankelijke Stichting Tuchtrecht Banken4
is de tuchtrechtelijke instantie die een tuchtreglement
opstelt, meldingen onderzoekt en indien nodig sancties
uitspreekt. De exacte formulering van de bankierseed
werd in een uitvoerend besluit bepaald5. Ongeveer
90 000 bankmedewerkers hebben de eed afgelegd6.
Sinds de start van de tuchtrechtelijke procedure heeft de
Stichting Tuchtrecht Banken al 43 uitspraken gedaan7.
In de meerderheid van de gevallen werd een tijdelijk
beroepsverbod uitgesproken. Dit toont aan dat een
gedragscode wel degelijk bijdraagt tot het bevorderen
van de integriteit binnen de banksector.
Het Nederlandse model werd al verschillende keren
in België aanbevolen. De parlementaire onderzoeks-
commissie belast met het onderzoek over de oorzaken
van het faillissement van Optima Bank en de eventuele
belangenvermenging tussen de Optima Groep en haar
componenten enerzijds en openbare besturen ander-
zijds, overwoog de invoering van een bankierseed in
1
https://zoek.officielebekendmakingen.nl/stb-2012-678.html Art.
3:8 en 4:9 werden hiervoor geamendeerd.
2
https://zoek.officielebekendmakingen.nl/stb-2014-472.html Art.
3:17b, 3.17c en 4:15a werden hiervoor ingevoegd.
3
Dit is zeer ruim, want het betreft alle natuurlijke personen
die een arbeidsovereenkomst met de bank hebben of die
werkzaamheden uitvoeren die deel uitmaken van of voortvloeien
uit het uitoefenen van het bankbedrijf, dan wel deel uitmaken van
de wezenlijke bedrijfsprocessen ter ondersteuning daarvan.
4
https://www.tuchtrechtbanken.nl/ .
5
http://wetten.overheid.nl/BWBR0036152/2015-04-01 .
6
https://www.tuchtrechtbanken.nl/de-bankierseed.
7
https://www.tuchtrechtbanken.nl/uitspraken/uitspraken-
tuchtcomissie .
décideurs et contrôleurs internes des banques, com-
pagnies d’assurance, organismes de placement et
autres établissements financiers devaient prêter un
serment dans le cadre de leur aptitude (caractère fit &
proper)1. Ce serment a été étendu en 20152. S’agissant
des banques, il a été étendu à tous les collaborateurs3
et un régime disciplinaire est entré en vigueur. Pour
les autres établissements financiers, le serment a
été étendu aux seuls collaborateurs dont les activités
peuvent influencer de manière substantielle le profil de
risque de l’entreprise ou qui sont directement chargés
de fournir des services financiers, et aucun régime
disciplinaire n’a été instauré.
La Nederlandse Vereniging van Banken (NVB), la
fédération des banques, a établi un ensemble de règles
de conduite. La Fondation indépendante Stichting
Tuchtrecht Banken4 est l’instance disciplinaire char-
gée d’élaborer un règlement disciplinaire, d’examiner
les signalements et, le cas échéant, de prononcer des
sanctions. La formulation exacte du serment pour les
banquiers a été fixée dans un arrêté d’exécution5. À
l’heure actuelle, ce sont environ 90 000 collaborateurs
bancaires qui ont prêté serment6 aux Pays-Bas. Depuis
le lancement de la procédure disciplinaire, la Stichting
Tuchtrecht Banken a déjà rendu 43 décisions7. Dans
la majorité des cas, une interdiction professionnelle
temporaire a été prononcée, ce qui montre qu’un code
de conduite contribue bel et bien à favoriser l’intégrité
au sein du secteur bancaire.
A plusieurs reprises, le modèle néerlandais a été
recommandé en Belgique. La commission d’enquête
parlementaire chargée d’examiner les causes de la
faillite de la banque Optima et l’éventuelle confusion
d’intérêts entre le Groupe Optima et ses composantes,
d’une part, et des administrations publiques, d’autre
part, a, dans son rapport final adopté à l’unanimité,
1
https://zoek.officielebekendmakingen.nl/stb-2012-678.html Les
art. 3:8 et 4:9 ont été amendés dans ce but.
2
https://zoek.officielebekendmakingen.nl/stb-2014-472.html Les
art. 3:17b, 3.17c et 4:15a ont été insérés dans ce but.
3
C’est une notion très large, car elle concerne toutes les personnes
physiques qui ont un contrat de travail avec la banque ou qui
exécutent des activités faisant partie intégrante ou découlant
de l’exercice de l’activité bancaire, ou encore faisant partie
intégrante des processus d’exploitation essentiels à l’appui de
celle-ci.
4
https://www.tuchtrechtbanken.nl/ .
5
http://wetten.overheid.nl/BWBR0036152/2015-04-01 .
6
https://www.tuchtrechtbanken.nl/de-bankierseed.
7
https://www.tuchtrechtbanken.nl/uitspraken/uitspraken-
tuchtcomissie .
5
3650/001
DOC 54
K A M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E
2018
2019
C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E
haar unaniem goedgekeurde eindverslag8. In de tekst
werd uitdrukkelijk gewezen op de noodzaak op een
werkbare afdwinging. Ook de bijzondere commissie
internationale fiscale fraude / Panama Papers beval aan
om de invoering van een bankierseed te overwegen9.
Eerder beval de High-Level Expert Group over de
toekomst van de Belgische financiële sector, een ex-
pertengroep samengesteld op initiatief van voormalig
minister van Financiën Johan Van Overtveldt, in haar
eindverslag aan om de Belgische financiële sector een
gedragscode te laten opstellen die alle individuele me-
dewerkers moeten naleven10. Opdat dit niet vrijblijvend
zou blijven, raadde de expertengroep aan om een wet-
telijke basis in te voeren voor een bankierseed, naar
Nederlands model.
Dit wetsvoorstel baseert zich op dezelfde principes
als het Nederlandse model. Wat de verplichting tot
eedaflegging en de tuchtrechtelijke regeling betreft,
wordt in een wettelijke basis voorzien in de bankwet
van 25 april 2014. Er wordt een Orde voor Banktucht
opgericht die naar het voorbeeld van de Stichting
Tuchtrecht Banken de tuchtrechtelijke regeling uitwerkt
en de deontologische code opstelt, die in nauwe samen-
werking met de sector wordt opgesteld en de heersende
deontologische normen bevat. In de schoot van de Orde
voor Banktucht worden de Banktuchtcommissie en de
Beroepscommissie voor Banktucht opgericht, die de
tuchtzaken behandelen in eerste en tweede aanleg.
In tegenstelling tot het Nederlandse model wordt
het in dit wetsvoorstel niet wenselijk geacht om alle
bankmedewerkers aan de deontologische code te
onderwerpen. Dit is immers slechts zinvol voor de
medewerkers die werkzaamheden uitvoeren die deel
uitmaken van of voortvloeien uit het uitoefenen van de
kernactiviteiten van de kredietinstelling, zoals alle func-
ties die direct contact met de klant vereisen, risicobeheer
8
Parlementair onderzoek belast met het onderzoek over
de oorzaken van het faillissement van Optima Bank en de
eventuele belangenvermenging tussen de Optima Groep en
haar componenten enerzijds en openbare besturen anderzijds,
Verslag, 28 juni 2017, p. 64. Hier beschikbaar:
http://www.dekamer.be/doc/FLWB/pdf/54/1938/54K1938007.
pdf.
9
De Panama Papers en de internationale fiscale fraude, Verslag,
31 oktober 2017, pp. 63-64. Hier beschikbaar:
https://www.dekamer.be/kvvcr/pdf_ sections/comm/
panamapapers/54K2749001.pdf
10
The future of the Belgian financial sector. Report of the high
level expert group established on the initiative of the minister of
finance of Belgium. Brussel, 13 januari 2016, pp. 39-40.
H i e r b e s c h i k b a a r : h t t p s : / / w w w. f e b e l f i n . b e / e n /
future-belgian-financial-sector
envisagé l’instauration d’un serment pour les ban-
quiers8. Le texte souligne expressément la nécessité
de prévoir une possibilité d’imposer le serment dans la
pratique. La commission spéciale “Fraude fiscale inter-
nationale/Panama Papers” a, elle aussi, recommandé
l’instauration d’un serment pour les banquiers9.
Avant cela, le High Level Expert Group sur le futur
du secteur financier belge, un groupe d’experts créé
à l’initiative de l’ancien ministre des Finances Johan
Van Overtveldt, avait recommandé, dans son rapport
final, de faire rédiger par le secteur financier belge un
code de conduite auquel devraient se soumettre tous
les collaborateurs individuels au sein de ce secteur10.
Pour que l’adhésion à ce code de conduite ne se limite
pas à une déclaration d’intention, le groupe d’experts
recommandait également de créer, comme aux Pays-
Bas, une base légale en vue d’instaurer un serment
bancaire.
Cette proposition de loi est basée sur les mêmes
principes que le modèle néerlandais. Elle confère une
base légale à l’obligation de prêter serment et au régime
disciplinaire dans la loi bancaire du 25 avril 2014. Un
Ordre disciplinaire du secteur bancaire est instauré, qui,
à l’instar de la Stichting Tuchtrecht Banken, élabore un
ensemble de règles disciplinaires et rédige, en colla-
boration étroite avec le secteur, le code déontologique
contenant les normes déontologiques en vigueur. Au
sein de l’Ordre disciplinaire du secteur bancaire , une
Commission disciplinaire et une Commission discipli-
naire d’appel sont instaurées afin de traiter les affaires
disciplinaires en première et deuxième instance.
Contrairement au modèle néerlandais, la présente
proposition de loi ne souhaite pas soumettre l’ensemble
des collaborateurs de banque au code de déontologie.
Cette procédure n’a de sens que pour les collaborateurs
qui effectuent des tâches faisant partie ou découlant de
l’exercice des activités de base de l’établissement de
crédit, notamment toutes les fonctions qui demandent
un contact direct avec le client, la gestion des risques et
8
Commission d’enquête parlementaire chargée d'examiner les
causes de la faillite de la banque Optima et l'éventuelle confusion
d'intérêts entre le Groupe Optima et ses composantes, d'une
part, et des administrations publiques, d'autre part, Rapport,
28 juin 2017, p. 64. Consultable sur le site:
h t t p : / / w w w .
dekamer.be/doc/FLWB/pdf/54/1938/54K1938007.pdf.
9
Les Panama Papers et la fraude fiscale internationale,
Rapport, 31 octobre 2017, pp. 63-64. Consultable sur le
site: https://www.dekamer.be/kvvcr/pdf_sections/comm/
panamapapers/54K2749001.pdf .
10
The future of the Belgian financial sector. Report of the high
level expert group established on the initiative of the minister
of finance of Belgium. Bruxelles, 13 janvier 2016, pp. 36-40.
Disponible à l’adresse suivante:
https://www.febelfin.be/en/
future-belgian-financial-sector.
6
3650/001
DOC 54
KA M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E
2018
2019
C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E
en management. Het is eveneens zinvol om de mede-
werkers die deel uitmaken van de wezenlijke bedrijfs-
processen ter ondersteuning van de kernactiviteiten,
zoals de informatica- en de compliance-afdeling aan
de deontologische code te onderwerpen.
Dit wetsvoorstel focust op de verantwoordelijkheid
en aansprakelijkheid van individuele bankmedewer-
kers. Het is dan ook complementair met de recente
initiatieven van de sector die de verantwoordelijkheid
van organisaties benadrukken, via het bevorderen van
een gepaste bedrijfscultuur. Febelfin werkt immers aan
de oprichting van een Raad voor Goede Praktijken in
de Financiële Sector, naar het voorbeeld van het Britse
Banking Standards Board. Hierbij zullen alle bankmede-
werkers jaarlijks onderworpen worden aan een enquête
die de ondernemingscultuur peilt. De resultaten zullen
gebruikt worden om goede praktijken te promoten en
banken aan te spreken over hun integriteitsbeleid. In die
zin vormt het de ideale aanzet voor het opstellen van
een deontologische code.
ARTIKELSGEWIJZE BESPREKING
Artikel 1
Dit artikel behoeft geen commentaar.
Art. 2 tot 3
Het waarborgen dat alle betrokken medewerkers
de bankierseed afleggen en het bevorderen van een
bedrijfscultuur die overeenstemt met de heersende
deontologische normen, worden voorwaarden om een
banklicentie te bekomen.
Art. 4 tot 5
Deze artikelen behoeven geen commentaar.
Art. 6
Dit artikel bepaalt dat “natuurlijke personen die onder
de verantwoordelijkheid van kredietinstellingen werken
en die werkzaamheden uitvoeren die deel uitmaken van
of voortvloeien uit het uitoefenen van de kernactiviteiten
van de kredietinstelling, dan wel deel uitmaken van de
wezenlijke bedrijfsprocessen ter ondersteuning daar-
van” een bankierseed moeten afleggen. “Natuurlijke
personen die onder de verantwoordelijkheid van
le management. Il importe également de soumettre au
code de déontologie tous les collaborateurs impliqués
dans les processus de fonctionnement essentiels qui
soutiennent ces activités de base, comme les départe-
ments de l’informatique et de la conformité.
La présente proposition de loi met l’accent sur la res-
ponsabilité individuelle des collaborateurs de banque.
Elle est dès lors complémentaire aux initiatives récentes
prises par le secteur et visant à mettre en évidence la
responsabilité des organisations, via la mise en place
d’une culture d’entreprise adéquate. Febelfin travaille
sur la création d’un Conseil de bonnes pratiques au sein
du secteur financier, à l’instar du Banking Standards
Board britannique. Ce Conseil prévoit que tous les
collaborateurs de banque seront soumis à une enquête
annuelle sur la culture d’entreprise. Les résultats seront
utilisés pour promouvoir les bonnes pratiques et pour
interpeller les banques sur leur politique en matière
d’intégrité. Dans cette optique c’est un bon début pour
l’élaboration d’un code de déontologie.
COMMENTAIRE DES ARTICLES
Article 1er
Cet article ne nécessite pas de commentaire.
Art. 2 à 3
Afin d’obtenir une licence bancaire, l’institution devra
garantir que tous les collaborateurs concernés prêtent
le serment bancaire et qu’elle promeut activement une
culture d’entreprise qui correspond aux normes déon-
tologiques en vigueur.
Art. 4 à 5
Ces articles ne nécessitent pas de commentaire.
Art. 6
Cet article détermine que “les personnes physiques
qui travaillent sous la responsabilité d’établissements
de crédit et qui exercent des activités qui font partie
ou découlent de l’exercice du métier bancaire ou font
partie intégrante des processus d’exploitation qui le
soutiennent” doivent prêter le serment bancaire. Des
“personnes physiques qui travaillent sous la respon-
sabilité d’établissements de crédit” peuvent être aussi
7
3650/001
DOC 54
K A M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E
2018
2019
C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E
kredietinstellingen werken” kunnen zowel werknemers
betreffen als zelfstandigen die een bepaalde tijd bij een
kredietinstelling werken.
Art. 7 tot 8
Deze artikelen voeren een nieuwe afdeling in onder
een nieuw hoofdstuk II, dat onder een nieuwe titel IX
wordt ingevoegd, met het oog op de oprichting van een
onafhankelijke en deskundige organisatie die instaat
voor de opmaak van een deontologische code binnen de
bankwereld en voor de handhaving van die normen door
de uitwerking van een klachtenregeling en een tucht-
rechtelijke procedure. Het is immers noodzakelijk dat
deontologische normen in de praktijk afdwingbaar moe-
ten zijn, zeker als het wordt gekoppeld aan het formeel
afleggen van een eed voor medewerkers die onder de
verantwoordelijkheid werken van een kredietinstelling.
Net zoals er een Instituut voor Bedrijfsrevisoren be-
staat, een Orde van Architecten, etc., is het de bedoeling
van de indieners om een soortgelijke Orde op te richten
die zich toelegt op het opmaken van een deontologische
code en de handhaving ervan.
De Orde voor Banktucht wordt bij wet opgericht en
zal rechtspersoonlijkheid bezitten. Dat is noodzakelijk
om haar onafhankelijkheid van de bancaire sector te
waarborgen. De kredietinstellingen leveren de kennis en
de knowhow aan en werken een deontologische code
uit in samenwerking met de Orde. De handhaving van
die deontologische normen gebeurt onafhankelijk van
de kredietinstellingen. De werking van de Orde wordt
wel gefinancierd door de kredietinstellingen aangezien
de Orde zal moeten oordelen over de correcte naleving
van deontologische normen door de medewerkers van
de kredietinstellingen.
Art. 9 en 10
Deze artikelen voegen een afdeling II in onder het-
zelfde hoofdstuk die tot doel heeft de tuchtinstanties,
die in de schoot van de Orde worden opgericht, te
regelen. Artikelen 9 en 10 creëren in het bijzonder een
reglementair kader voor de Banktuchtcommissie, de
eigenlijke tuchtcommissie die in eerste aanleg zal oorde-
len over klachten die verband houden met inbreuken op
de naleving van de heersende deontologische normen.
In dat verband wordt de samenstelling van deze com-
missie geregeld, als ook haar opdracht en de geijkte
tuchtprocedure.
De indieners hebben voor de uitwerking van deze
artikelen inspiratie geput uit de bestaande reglementaire
bien des employés que des indépendants qui travaillent
pour l’établissement de crédit pendant un certain temps.
Art. 7 à 8
Ces articles instaurant une nouvelle section dans un
nouveau chapitre II, qui sera ajouté sous un nouveau
titre IX, visant l’instaurant d’une organisation indépen-
dante composée d’experts, chargée de la rédaction d’un
code de déontologie au sein du secteur bancaire et du
maintien de ces normes en créant un service de litiges
clients et une procédure judiciaire. Les normes déonto-
logiques doivent être contraignantes dans la pratique,
surtout lorsqu’elles sont combinées avec la prestation
de serment par les collaborateurs qui travaillent sous
l’autorité d’un établissement de crédit.
Tout comme il existe un Institut des Reviseurs d’entre-
prises, un Ordre des Architectes, etc., l’objectif de la
présente proposition est de créer un Ordre similaire
chargé de la rédaction d’un code de déontologie et de
son maintien.
L’Orde disciplinaire du secteur bancaire est créé par
la loi et aura la personnalité juridique. Ceci est important
afin de garantir son indépendance par rapport au sec-
teur bancaire. Les établissements de crédit fournissent
la connaissance et l’expertise et élaborent un code de
déontologique en collaboration avec l’Ordre. Le main-
tien de ces normes déontologiques est indépendant des
établissements de crédit. Cependant, le fonctionnement
de l’Ordre est financé par les établissements de crédit,
étant donné que l’Ordre devra stipuler sur le respect
des normes déontologiques par les collaborateurs des
établissements de crédit.
Art. 9 et 10
Ces articles ajoutent une section II sous le même
chapitre visant à organiser les institutions disciplinaires
créées au sein de l’Ordre. Les articles 9 et 10 visent
à créer notamment un cadre réglementaire pour la
Commission disciplinaire bancaire, la commission disci-
plinaire proprement dite qui se prononcera en première
instance sur les plaintes concernant le respect des
normes déontologiques en vigueur. Dans ce cadre est
organisé la composition de cette commission, ainsi que
sa mission et la procédure disciplinaire.
Les auteurs de la présente proposition se sont inspi-
rés des cadres réglementaires existants en matière de
8
3650/001
DOC 54
KA M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E
2018
2019
C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E
kaders inzake tuchtrecht zoals die bestaan voor be-
drijfsrevisoren, architecten, etc. De bestaande regels
zijn natuurlijk aangepast aan de bancaire context. In dat
verband valt dan ook op dat de Banktuchtcommissie de
toezichthouders (Nationale Bank van België en FSMA)
in kennis zal moeten stellen van genomen tuchtbeslis-
singen, gezien de tuchtregeling verband houdt met de
organisatie van kredietinstellingen.
Art. 11
Artikel 11 voegt in afdeling II een onderafdeling 2 in die
voorziet in de oprichting van een beroepsinstantie, die
zal oordelen over akten van beroep die worden ingesteld
tegen tuchtbeslissingen van de Banktuchtcommissie.
Het is namelijk zo dat alle betrokken partijen in een
tuchtzaak beroep kunnen aantekenen tegen een beslis-
sing in eerste aanleg. Dat maakt het ook noodzakelijk
om wettelijk een beroepsinstantie te voorzien, waarbij
het wettelijk kader wordt voorzien met betrekking tot de
samenstelling en de opdracht van die instantie alsmede
de eigenlijke tuchtprocedure die zal worden gehanteerd.
Wat dat laatste betreft wordt eenzelfde procedure als
voor de behandeling van klachten in eerste aanleg
voorzien.
Art. 12
Artikel 12 regelt de bepalingen die gemeenschap-
pelijk zijn aan de beide tuchtinstanties. Aangezien de
tuchtinstanties onder meer worden samengesteld door
leden van de rechterlijke macht wordt er verduidelijkt dat
deze personen natuurlijk ook aan hun eigen deontologie
van de rechterlijke macht onderworpen blijven.
Verder wordt ook bepaald dat de Orde voor Banktucht
de nodige informatie moet krijgen van het reilen en zeilen
binnen de tuchtinstanties. De Orde wordt namelijk het
uithangbord van de financiële sector voor wat betreft
haar deontologie en imago. Vandaar is het noodzakelijk
dat de Orde de communicatie kan voeren naar het pu-
bliek toe en het nodige cijfermateriaal kan verschaffen
voor wat betreft het aantal klachten, het aantal lopende
procedures, het aantal tuchtbeslissingen en het aantal
uitgesproken tuchtstraffen onderverdeeld in hun ver-
scheidene categorieën.
Daarnaast wordt ook benadrukt dat de verdere mo-
daliteiten inzake de organisatie van de tuchtinstanties
en de tuchtprocedure verder worden uitgewerkt door
de Koning.
droit disciplinaire comme ils existent pour les réviseurs
d’entreprises, les architectes etc. Les règles existantes
ont évidemment été adaptées au contexte bancaire.
Dans ce cadre il faut remarquer que la Commission
pour la discipline bancaire devra aviser les autorités
de surveillance (Banque nationale et FSMA) des déci-
sions disciplinaires prises, étant donné que les règles
disciplinaires sont en lien avec l’organisation des éta-
blissements de crédit.
Art. 11
L’article 11 ajoute à la section II une sous-section 2
prévoyant la création d’une Commission disciplinaire
d’appel qui se prononcera sur les recours introduits
contre les décisions disciplinaires de la Commission
disciplinaire bancaire. Il faut savoir que toutes les parties
concernées peuvent aller en appel contre une décision
en première instance. C’est pourquoi il est nécessaire
de prévoir une instance d’appel et d’en fixer le cadre
juridique, la composition et la mission précise, ainsi
que la procédure disciplinaire proprement dite qui sera
utilisée. Dans ce contexte, une même procédure que
pour le traitement des plaintes en première instance
est prévue.
Art. 12
L’article 12 règle les dispositions communes aux deux
instances disciplinaires. Étant donné que les instances
disciplinaires sont, entre autres, composées par des
membres du pouvoir judiciaire, il est stipulé que ces
personnes doivent répondre évidemment à la déonto-
logie du pouvoir judiciaire.
L’article 12 stipule également que l’Ordre discipli-
naire du secteur bancaire doit recevoir les informations
nécessaires concernant le fonctionnement des com-
missions disciplinaires. L’Ordre doit être l’enseigne du
secteur financier en ce qui concerne sa déontologie et
son image. C’est pourquoi il est nécessaire que l’Ordre
puisse s’occuper de la communication vis-à-vis du
grand public et fournir les données chiffrées nécessaires
sur le nombre de plaintes, le nombre de procédures
en cours, le nombre de décisions disciplinaires et le
nombre de sanctions disciplinaires sur base des diffé-
rentes catégories.
Il est souligné que les autres modalités en matière
d’organisation des instances disciplinaires et de la
procédure disciplinaire seront déterminées par le Roi.
9
3650/001
DOC 54
K A M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E
2018
2019
C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E
Tot slot wordt ook de remuneratie van de leden van
de tuchtinstanties geregeld.
Art. 13
Artikel 13 regelt de tuchtstraffen die door de tuchtin-
stanties uitgesproken kunnen worden. Wetende dat het
beroep van “bankier” niet geregeld is, kunnen bepaalde
straffen die momenteel gangbaar zijn bij de bestaande
tuchtregelingen van andere beroepen niet worden over-
genomen. Dat geldt bijvoorbeeld in het bijzonder voor
“schrapping van de lijst”. Er is namelijk geen lijst van
“erkende bankiers”, omdat bankier nu eenmaal geen
geregeld beroep is. Daarom wordt een beroepsverbod
in het kader van dit voorstel gedefinieerd als een verbod
om in een kredietinstelling te werken. Verder wordt be-
paald dat alle beslissingen, de genomen tuchtsancties
en het gedrag dat hiertoe aanleiding heeft gegeven
op geanonimiseerde wijze openbaar gemaakt moeten
worden, zoals in Nederland.
Art. 14
Dit artikel bepaalt dat de kredietinstellingen het no-
dige moeten doen om het afleggen van de bankierseed
door haar medewerkers te bewerkstelligen in het ander-
half jaar na de inwerkingtreding van deze wet.
Art. 15
Dit artikel behoeft geen commentaar.
Meyrem ALMACI (Ecolo-Groen)
Georges GILKINET (Ecolo-Groen)
Luk VAN BIESEN (Open Vld)
Benoît DISPA (cdH)
Pour finir, cet article détermine la rémunération des
membres des instances disciplinaires.
Art. 13
L’article 13 instaure les sanctions disciplinaires qui
peuvent être appliquées par les commissions discipli-
naires. Étant donné que le métier de “banquier” n’est
pas reconnu par la loi, certaines sanctions appliquées
régulièrement par les instances disciplinaires d’autres
métiers ne peuvent pas être reprises telles quelles.
C’est le cas notamment pour la sanction “radiation de
la liste”, car il n’existe pas de liste des “banquiers recon-
nus”, étant donné que le métier de banquier n’est pas
reconnu. C’est pourquoi, dans le cadre de la présente
proposition, une interdiction d’exercer le métier est
définie comme étant l’interdiction de travailler au sein
d’un établissement de crédit. L’article stipule également
que toutes les décisions, les sanctions disciplinaires et
les montants concernés doivent être publiés de manière
anonyme comme aux Pays-Bas.
Art. 14
Cet article stipule que les établissements de crédit
doivent faire le nécessaire afin d’instaurer la prestation
de serment par leurs collaborateurs dans les 18 mois
qui suivent l’entrée en vigueur de la présente loi.
Art. 15
Cet article ne nécessite pas de commentaire.
10
3650/001
DOC 54
KA M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E
2018
2019
C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E
WETSVOORSTEL
Artikel 1
Deze wet regelt een aangelegenheid als bedoeld in
artikel 74 van de Grondwet.
Art. 2
In boek II, titel I, hoofdstuk II, afdeling VI van de
wet van 25 april 2014 op het statuut van en het toe-
zicht op kredietinstellingen en beursvennootschappen
wordt een onderafdeling IV/1 ingevoegd, luidende:
“Deontologische normen en bedrijfscultuur”.
Art. 3
In onderafdeling IV/1, ingevoegd bij artikel 2, wordt
een artikel 40/1 ingevoegd, luidende:
“Iedere kredietinstelling beschikt over procedures en
maatregelen die (i) waarborgen dat de in artikel 311/1
bedoelde personen die onder haar verantwoordelijkheid
werken, bij de aanvang van hun werkzaamheid de in
artikel 311/1 bedoelde eed afleggen, (ii) een bedrijfscul-
tuur bevorderen die met de heersende deontologische
normen overeenstemt.”
Art. 4
In boek II van de dezelfde wet wordt een titel IX
ingevoegd, luidende: “Deontologische normen en
tuchtrecht”.
Art. 5
In titel IX, ingevoegd bij artikel 4, wordt een Hoofdstuk
I ingevoegd luidende: “Deontologische normen”.
Art. 6
In hoofdstuk I, ingevoegd bij artikel 5, wordt een
artikel 311/1 ingevoegd, luidende:
“Natuurlijke personen die onder de verantwoordelijk-
heid van kredietinstellingen werken en die werkzaam-
heden uitvoeren die deel uitmaken van of voortvloeien
uit het uitoefenen van de kernactiviteiten van de kre-
dietinstelling, dan wel deel uitmaken van de wezenlijke
bedrijfsprocessen ter ondersteuning daarvan, leggen
PROPOSITION DE LOI
Article 1er
La présente loi règle une matière visée à l’article 74
de la Constitution.
Art. 2
Dans le livre II, titre Ier, chapitre II, section VI, de la
loi du 25 avril 2014 relative au statut et au contrôle des
établissements de crédit et des sociétés de bourse, il
est inséré une sous-section IV/1 intitulée “Sous-section
IV/1 – Normes déontologiques et culture d’entreprise”.
Art. 3
Dans la sous-section IV/1, insérée par l’article 2, il
est inséré un article 40/1 rédigé comme suit:
“Art. 40/1. Chaque établissement de crédit dispose
de procédures et de mesures qui (i) garantissent que
les personnes visées à l’article 311/1 travaillant sous sa
responsabilité prêtent le serment visé à l’article 311/1 au
début de leur entrée en fonction et qui (ii) promeuvent
une culture d’entreprise qui correspond aux normes
déontologiques en vigueur.”
Art. 4
Au livre II de la même loi, un titre IX est inséré: “Titre
IX – Normes déontologiques et droit disciplinaire”.
Art. 5
Au titre IX, inséré à l’article 4, un Chapitre I est inséré
comme suit: “Chapitre I – Normes déontologiques”.
Art. 6
Au chapitre I, inséré à l’article 5, un article 311/1 est
inséré comme suit:
“Art. 311/1. § 1er. Les personnes physiques qui tra-
vaillent sous la responsabilité d’établissements de
crédit et qui exercent des activités qui font partie ou
découlent de l’exercice du métier bancaire ou font partie
intégrante des processus d’exploitation qui le soutien,
prêtent serment au début de leur entrée en fonction. Ce
11
3650/001
DOC 54
K A M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E
2018
2019
C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E
bij aanvang van hun werkzaamheid een eed af. Deze
eed is een individuele engagementsverklaring om de
heersende deontologische normen na te leven.
De Koning stelt nadere regels met betrekking tot de
afbakening van de in het eerste lid bedoelde personen
en met betrekking tot de in het eerste lid bedoelde eed.”
Art. 7
In titel IX, ingevoegd bij artikel 4, wordt een hoofdstuk
II ingevoegd, luidende: “Tuchtregeling”.
Art. 8
In hoofdstuk II, ingevoegd bij artikel 7, wordt een
afdeling I, dat de nieuwe artikelen 311/2 en 311/3 zal
bevatten, ingevoegd als volgt:
“Afdeling I. Oprichting en opdracht Orde voor
Banktucht
Art. 311/2.Er wordt een Orde voor Banktucht opge-
richt. Zij bezit rechtspersoonlijkheid.”
Art. 311/3.De Orde heeft tot opdracht een tuchtrech-
telijke regeling uit te werken die erop toeziet dat de in
artikel 311/1 bedoelde personen de heersende deon-
tologische normen naleven. Deze regeling voorziet in
geschikte waarborgen voor een behoorlijke procesgang.
De Orde voert deze regeling uit, onder meer door het
opstellen van een deontologische code, het bepalen van
de in artikel 311/1 bedoelde personen, het uitwerken en
het beheren van een klachtenregeling en het opzetten
en toepassen van een sanctieprocedure.
De werkzaamheden van de Orde worden gefinan-
cierd met bijdragen van de kredietinstellingen. De
Koning bepaalt de modaliteiten en kan hierbij in verhou-
ding tot het aantal in artikel 311/1 bedoelde personen,
die de in 311/1 bedoelde eed afgelegd hebben, per
kredietinstelling het niveau van de bijdragen bepalen.”
Art. 9
In hetzelfde hoofdstuk wordt een afdeling II ingevoegd
als volgt: “Afdeling II. De tuchtinstanties.”
serment est une déclaration individuelle par laquelle
celui qui la prononce s’engage à respecter les normes
déontologiques en vigueur.
§ 2. Le Roi détermine les règles en ce qui concerne
la détermination des personnes visées au § 1er et le
serment visé dans le § 1er.”
Art. 7
Au titre IX, inséré dans l’article 4, un chapitre II est in-
séré comme suit: “Chapitre II – Procédure disciplinaire”.
Art. 8
Au chapitre II, inséré dans l’article 7, une section I,
qui contiendra les nouveaux articles 311/2 et 311/3, est
inséré comme suit:
“Section Ire. Création et mission de l’Ordre discipli-
naire du secteur bancaire
Art. 311/2.Un Ordre disciplinaire du secteur bancaire
est créé . Il possède la personnalité juridique.”
Art. 311/3.L’Ordre a pour mission l’élaboration des
règles en matière disciplinaire qui veille à ce que les
personnes visées à l’article 311/1 respectent les normes
déontologiques en vigueur. Cette réglementation prévoit
les garanties nécessaires en matière de procédure .
L’Ordre élabore cette procédure, notamment en
rédigeant un Code de déontologie, en déterminant les
personnes visées à l’article 311/1, en élaborant et gérant
les règles en matière de plainte et en appliquant une
procédure de sanctions.
Les travaux de l’Ordre sont financés par des contri-
butions des établissements de crédit. Le Roi fixe les
modalité et peut déterminer, par établissement de crédit,
le niveau des contributions en fonction du nombre de
personnes visées à l’article 311/1 qui ont prêté le ser-
ment visé à l’article 311/1.”
Art. 9
Au même chapitre, une section II est insérée comme
suit: “Section II. Les instances disciplinaires.”
12
3650/001
DOC 54
KA M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E
2018
2019
C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E
Art. 10
In afdeling II, ingevoegd bij artikel 9, wordt een on-
derafdeling 1, dat de nieuwe artikelen 311/4 tot 311/8 zal
bevatten, ingevoegd als volgt:
“Onderafdeling 1. De Banktuchtcommissie.
Art. 311/4. § 1.Deze Commissie wordt opgericht in de
schoot van de Orde voor Banktucht, zoals bedoeld in
artikel 311/3 van deze wet.
§ 2. Deze Commissie bestaat uit twee kamers, waar-
van één Nederlandstalige en één Franstalige. Elk van
beide kamers is samengesteld uit 2 leden, enerzijds
een voorzitter, die rechter in functie is in de Rechtbank
van Koophandel op het ogenblik van zijn benoeming
en anderzijds een natuurlijk persoon die niet onder de
verantwoordelijkheid werkt van een kredietinstelling
en die wordt benoemd door de Koning op voordracht
van de minister van Financiën. De voorzitter wordt be-
noemd door de Koning op voordracht van de minister
van Justitie. Voor elk effectief lid wordt minstens een
plaatsvervangend lid aangewezen.
§ 3. De effectieve en plaatsvervangende leden
worden voor een hernieuwbare periode van zes jaar
benoemd. Wanneer evenwel de termijn van het mandaat
van effectief lid of van plaatsvervangend lid is afgelopen,
blijft hij in functie tot zijn herbenoeming of de benoeming
van zijn opvolger.
§ 4. De Commissie kan zich te allen tijde laten bijstaan
door experten die ze zelf aanduidt.
Art. 311/5.Het bureau van de Banktuchtcommissie on-
derzoekt de klachten ingediend tegen de personen die
de eed, zoals bedoeld in artikel 311/2, hebben gezworen
en verwijst, zo nodig, het geval naar de Commissie.
Art. 311/6. § 1.De Banktuchtcommissie kan geen
tuchtstraf uitspreken tenzij de betrokken persoon,
bij een ten minste dertig dagen vooraf toegezon-
den aangetekende brief, is uitgenodigd om voor de
Banktuchtcommissie te verschijnen.
§ 2. De betrokkene heeft een recht van wraking in
de gevallen bepaald bij artikel 828 van het Gerechtelijk
Wetboek.
Over de wraking beslist de Banktuchtcommissie
anders samengesteld.
Art. 10
A la section II, inséré dans l’article 9, une sous-sec-
tion 1, qui contiendra les nouveaux articles 311/4 à 311/8,
est insérée comme suit:
“Sous-section 1e. La Commission disciplinaire du
secteur bancaire.
Art. 311/4. § 1er.Cette Commission est instaurée au
sein de l’Ordre disciplinaire du secteur bancaire, comme
visé à l’article 311/3 de la présente loi.
§ 2. Cette Commission est composée de deux
chambres une néerlandophone et une francophone.
Chacune des chambres est composée de 2 membres,
d’une part un président, qui est juge en fonction au
Tribunal du Commerce au moment de sa désignation
et d’autre part, une personne physique ne travaillant
pas sous l’autorité d’un établissement de crédit et
qui est nommée par le Roi sur proposition du ministre
des Finances. Le président est nommé par le Roi sur
proposition du ministre de la Justice. Pour chacun des
membres effectifs, au moins un suppléant est désigné.
§ 3. Les membres effectifs et suppléants sont nom-
més pour une période renouvelable de six ans. Lorsque
le délai du mandat d’un membre effectif ou d’un membre
suppléant se termine, la personne reste en fonction
jusqu’au moment du renouvellement de son mandat
ou la désignation de son successeur.
§ 4. À tout moment, la Commission peut se faire
seconder par des experts qu’elle désignera elle-même.
Art. 311/5.Le bureau de la Commission disciplinaire
du secteur bancaire examine les plaintes déposées
contre les personnes qui ont prêté le serment comme
visé à l’article 311/1 et les renvoie, le cas échéant, vers
la Commission.
Art. 311/6. § 1er.La Commission disciplinaire du
secteur bancaire ne peut pas prononcer de sanction
disciplinaire, sauf si la personne concernée a été invitée
à comparaître devant la Commission disciplinaire du
secteur bancaire par lettre recommandée envoyée au
moins trente jours auparavant.
§ 2. La personne concernée dispose du droit de
récusation dans les cas déterminés à l’article 828 du
Code judiciaire.
La Commission disciplinaire du secteur bancaire,
dans une autre composition, se prononce sur la de-
mande de récusation.
13
3650/001
DOC 54
K A M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E
2018
2019
C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E
§ 3. De betrokkene mag zijn verweer mondeling of
schriftelijk doen gelden.
§ 4. De betrokkene mag zich laten bijstaan door één
of meer advocaten.
§ 5. De procedure vindt achter gesloten deuren
plaats.
Art. 311/7. § 1.De beslissingen van de Banktucht-
commissie zijn met redenen omkleed. Zij worden,
bij een ter post aangetekende brief, onmiddellijk ter
kennis gebracht van de betrokken partijen en van de
toezichthouders.
Samen met deze betekening worden alle gepaste
inlichtingen verstrekt betreffende de termijn van verzet
en van hoger beroep, en de wijze waarop verzet of hoger
beroep tegen de beslissing kan worden ingesteld. Bij
ontstentenis van deze vermeldingen is de kennisgeving
nietig.
§ 2. De toezichthouders kunnen het volledige dos-
sier van de procedure voor de Banktuchtcommissie ter
inzage vragen.
Art. 311/8.Hij tegen wie een tuchtbeslissing bij verstek
is gewezen, kan daartegen verzet doen binnen een
termijn van dertig dagen.
Om toelaatbaar te zijn moet het verzet bij aangete-
kende brief, gepost binnen de gestelde termijn ter kennis
van de Banktuchtcommissie worden gebracht. Wanneer
de eiser in verzet een tweede maal verstek laat gaan,
is een nieuw verzet niet meer toelaatbaar.”
Art. 11
In dezelfde afdeling wordt een onderafdeling 2, dat
de nieuwe artikelen 311/9 tot 311/12 zal bevatten, inge-
voegd als volgt:
“Onderafdeling 2. De Beroepscommissie voor
Banktucht
Art. 311/9. § 1.Deze Commissie bestaat uit twee ka-
mers waarvan één Nederlandstalige en één Franstalige.
Elk van beide kamers is samengesteld uit een voorzit-
ter, die raadsheer in functie is bij een Hof van Beroep op
het ogenblik van zijn benoeming, verder uit een rechter
in een Rechtbank van Koophandel en een rechter in een
Arbeidsrechtbank, beiden in functie op het ogenblik van
§ 3. La personne concernée peut faire valoir sa
défense verbalement ou par écrit.
§ 4. La personne concernée peut recourir à l’assis-
tance d’un ou de plusieurs avocats.
§ 5. La procédure a lieu à huis clos.
Art. 311/7. § 1er.Les décisions de la Commission
disciplinaire du secteur bancaire sont motivées. Elles
sont notifiées par courrier recommandé aux parties
concernées et aux autorités de surveillance .
Cette notification est accompagnée de tous les ren-
seignements utiles concernant les délais d’opposition
et d’appel et les modalités selon lesquelles ces recours
peuvent être formés. À défaut de ces mentions, la noti-
fication est nulle.
§ 2. Les autorités de surveillance peuvent consul-
ter l’ensemble du dossier de la procédure devant la
Commission disciplinaire du secteur bancaire.
Art. 311/8.Celui à charge duquel une décision disci-
plinaire par défaut a été rendue peut faire opposition
de cette décision dans le mois à partir du jour où elle
lui a été notifiée.
Pour être recevable, l’opposition doit être formée
dans le délai prescrit, par une lettre recommandée à la
poste adressée à la Commission disciplinaire du secteur
bancaire. Lorsque l’opposant fait défaut une seconde
fois, une nouvelle opposition n’est plus recevable.
Art. 11
À cette même section, une sous-section 2, qui com-
portera les nouveaux articles 311/9 à 311/12, est inséré
comme suit:
“Sous-section 2. La Commission disciplinaire d’appel
du secteur bancaire
Art. 311/9. § 1er.Cette Commission est composée
de deux chambres, une néerlandophone et une
francophone.
Chacune des chambres est composée d’un pré-
sident, qui est conseiller en fonction auprès d’une
Cour d’Appel au moment de sa désignation, d’un juge
au Tribunal du Commerce et d’un juge au Tribunal
du Travail, tous deux en fonction au moment de leur
14
3650/001
DOC 54
KA M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E
2018
2019
C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E
hun benoeming, allen voorgedragen door de minister
van Justitie en benoemd door de Koning, alsmede uit
twee leden die werken onder de verantwoordelijkheid
van een kredietinstelling en die worden benoemd door
Koning op voordracht van de minister van Financiën.
Voor elk effectief lid wordt een plaatsvervangend lid
aangewezen.
§ 2. De effectieve en plaatsvervangende leden
worden voor een hernieuwbare periode van zes jaar
benoemd. Wanneer evenwel de termijn van het man-
daat van een effectief of een plaatsvervangend lid is
afgelopen, blijft hij in functie tot zijn herbenoeming of
de benoeming van zijn opvolger.
§ 3. De Commissie kan zich te allen tijde laten bijstaan
door experten die ze zelf aanduidt.
Art. 311/10.De persoon tegen wie een tuchtstraf werd
uitgesproken door de Banktuchtcommissie kan beroep
aantekenen per aangetekend schrijven gericht aan de
Beroepscommissie voor Banktucht binnen een termijn
van dertig dagen te rekenen vanaf de betekening.
De Beroepscommissie voor Banktucht brengt de akte
van beroep ter kennis aan de betrokken partijen en de
toezichthouders per aangetekend schrijven verzonden
binnen de twee werkdagen volgende op de ontvangst
van de akte.
Art. 311/11. § 1.De beslissingen van de Beroeps-
commissie voor Banktucht zijn met redenen omkleed.
Zij worden, bij een ter post aangetekende brief, onmid-
dellijk ter kennis gebracht van de betrokken partijen en
van de toezichthouders.
Samen met deze betekening worden alle gepaste
inlichtingen verstrekt betreffende de termijn van verzet
en van cassatieberoep alsook de wijze waarop verzet
of cassatieberoep tegen de beslissing kan worden in-
gesteld. Bij ontstentenis van deze vermeldingen is de
kennisgeving nietig.
§ 2. De toezichthouders kunnen het volledige dossier
van de procedure voor de Commissie van Beroep ter
inzage vragen.
Art. 311/12. § 1.Binnen de drie maanden te reke-
nen van de dag waarop van iedere beslissing van de
Beroepscommissie voor Banktucht kennis is gegeven,
kan zij door de betrokken partijen aan het Hof van
Cassatie worden voorgelegd in de vormen van de voor-
zieningen in burgerlijke zaken.
désignation, tous nommés par le Roi sur proposition du
ministre de la Justice, ainsi que de deux membres qui
travaillent sous l’autorité d’un établissement de crédit et
qui sont nommés par le Roi sur proposition du ministre
des Finances. Pour chacun des membres effectifs, au
moins un suppléant est désigné.
§ 2. Les membres effectifs et suppléants sont nom-
més pour une période renouvelable de six ans. Lorsque
le délai du mandat d’un membre effectif ou d’un membre
suppléant se termine, la personne reste en fonction
jusqu’au moment du renouvellement de son mandat
ou la désignation de son successeur.
§ 3. À tout moment, la Commission peut se faire
seconder par les experts qu’elle désigne elle-même.
Art. 311/10.Celui à charge duquel une sanction disci-
plinaire a été prononcée par la Commission disciplinaire
peut faire appel de la décision par lettre recommandée
adressée auprès de la Commission disciplinaire d’appel
dans un délai de 30 jours à partir de la notification de
la décision.
La Commission d’appel disciplinaire du secteur
bancaire notifie l’acte d’appel aux parties concernées
et aux autorités de surveillance par lettre recommandée
envoyée endéans les deux jours ouvrables qui suivent
la réception de l’acte.
Art. 311/11. § 1er.Les décisions de la Commission
disciplinaire d’appel sont motivées. Elles sont immédia-
tement notifiées par courrier recommandé aux parties
concernées et aux autorités de surveillance.
Cette notification est accompagnée de tous les ren-
seignements utiles concernant les délais d’opposition
et de recours en cassation et les modalités selon les-
quelles ces recours peuvent être formés. À défaut de
ces mentions, la notification est nulle.
§ 2. Les autorités de surveillance peuvent consul-
ter l’ensemble du dossier de la procédure devant la
Commission disciplinaire d’appel .
Art. 311/12. § 1er.Endéans les trois mois à partir du
jour où une décision de la Commission disciplinaire
d’appel a été notifiée, elle peut faire l’objet, par les
parties concernées, d’un pourvoi en Cour de Cassation
selon les formes du pourvoi en matière civile.
15
3650/001
DOC 54
K A M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E
2018
2019
C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E
§ 2. De voorziening in cassatie heeft schorsende
kracht.
§ 3. Wordt de beslissing vernietigd, dan verwijst het
Hof van Cassatie de zaak naar de Beroepscommissie
voor banktucht, anders samengesteld, die zich schikt
naar de beslissing van het Hof betreffende het door hem
beslechte rechtspunt.”
Art. 12
In dezelfde afdeling wordt een onderafdeling 3, dat
de nieuwe artikelen 311/13 tot 311/15 zal bevatten, in-
gevoegd als volgt:
“Onderafdeling 3. Gemeenschappelijke bepalingen.
Art. 311/13. Onverminderd de bepalingen van onder-
havige wet inzake de tucht van de natuurlijke personen
die de eed, zoals bedoeld in artikel 311/1 van deze wet,
hebben afgelegd, zijn de bepalingen van het Gerechtelijk
Wetboek inzake de tucht van de magistraten van toepas-
sing op de leden en de plaatsvervangende leden van
de Banktuchtcommissie en van de Beroepscommissie
voor Banktucht. Voor de toepassing van deze bepa-
lingen wordt een lid of plaatsvervangend lid van de
Banktuchtcommissie gelijkgesteld met een rechter van
de Rechtbank van Eerste Aanleg en wordt een lid of
plaatsvervangend lid van de Beroepscommissie voor
Banktucht gelijkgesteld met een raadsheer van het Hof
van Beroep.
Art. 311/14. De Orde voor Banktucht wordt binnen een
termijn van vijftien dagen door de Banktuchtcommissie
en de Beroepscommissie voor Banktucht op de hoogte
gehouden van de zaken die bij hen aanhangig zijn ge-
maakt. De Orde kan op elk ogenblik beslissen om bij
de Banktuchtcommissie of de Beroepscommissie voor
Banktucht tussen te komen met het oog op het naar
voren schuiven van zijn standpunt omtrent de aan de
gang zijnde zaken.
Art. 311/15. § 1.De modaliteiten betreffende de organi-
satie van de tuchtinstanties en de procedure voor deze,
de gevolgen en de publicatie van de sancties, worden
door de Koning geregeld.
§ 2. De leden van de tuchtinstanties ontvangen elk
150 EUR aan zitpenningen per zitting en 150 EUR aan
vacatievergoeding per halve dag besteed aan andere
prestaties. Deze vergoedingen worden door de Orde
betaald. De Koning kan deze bedragen aanpassen
rekening houdend met de werklast en kan de betalings-
modaliteiten bepalen.”
§ 2. Le pourvoi en cassation est suspensif.
§ 3. Si la décision est annulée, la Cour de Cassation
renvoie la cause devant la Commission disciplinaire
d’appel , autrement composée, qui se conforme à la
décision de la Cour sur le point de droit jugé par elle.”
Art. 12
À cette même section, une sous-section 3, qui
comportera les nouveaux articles 311/13 à 311/15, est
insérée comme suit:
“Sous-section 3. Dispositions communes.
Art. 311/13. Sans préjudice des dispositions de la
présente loi relatives à la discipline des personnes
physiques qui ont prêté le serment comme visé à
l’article 311/1 de la présente loi, les dispositions du
Code judiciaire en matière de discipline des magistrats
s’appliquent aux membres et membres suppléants des
Commission disciplinaire et Commission disciplinaire
d’appel du secteur bancaire. Pour l’application de ces
dispositions, un membre ou membre suppléant de
la Commission disciplinaire du secteur bancaire est
assimilé à un juge au Tribunal de première instance ,
et un membre ou membre suppléant de la Commission
disciplinaire d’appel du secteur bancaire est assimilé à
un conseiller de la Cour d’Appel.
Art. 311/14. L’Ordre disciplinaire du secteur bancaire
est tenu informé dans un délai de quinze jours, par la
Commission disciplinaire du secteur bancaire et par la
Commission disciplinaire d’appel du secteur bancaire
des affaires dont elles sont saisies. L’Ordre peut, à tout
moment, décider d’intervenir auprès de la Commission
disciplinaire du secteur bancaire ou de la Commission
disciplinaire d’appel du secteur bancaire en vue d’expo-
ser son point de vue sur les affaires en cours.
Art. 311/15. § 1er.Les modalités d’organisation des
instances disciplinaires, de la procédure devant celles-
ci, des effets et de la publicité des sanctions sont fixées
par le Roi.
§ 2. Les membres des instances disciplinaires per-
çoivent chacun 150 EUR au titre de jetons de présence
par audience et 150 EUR au titre d’indemnité de vaca-
tion par demi-journée consacrée à d’autres prestations.
Ces indemnités sont versées par l’Ordre. Le Roi peut
adapter ces montants en tenant compte de la charge de
travail et peut fixer les modalités de paiement.”
16
3650/001
DOC 54
KA M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E
2018
2019
C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E
Art. 13
In dezelfde afdeling wordt een onderafdeling 4, dat
de nieuwe artikelen 311/16 tot 311/18 zal bevatten, in-
gevoegd als volgt:
“Onderafdeling 4. Tuchtsancties.
Art. 311/16. Tuchtsancties kunnen door de tuchtin-
stanties worden opgelegd aan de natuurlijke personen
die een eed, zoals bedoeld in artikel 311/1 van deze wet,
hebben afgelegd en die:
1° tekortgekomen zijn aan hun verplichtingen ver-
bonden aan de eed en de heersende deontologische
normen;
2° tekortgekomen zijn aan de beginselen van waar-
digheid, rechtschapenheid, voorzichtigheid en kiesheid
die ten grondslag liggen aan de eed en de heersende
deontologische normen;
3° tekortgekomen zijn aan de rechtmatige achting die
verschuldigd is ten aanzien van de Orde voor Banktucht
of zijn organen.
Art. 311/17. § 1.De tuchtsancties die kunnen worden
opgelegd zijn:
a) de waarschuwing;
b) de berisping;
c) het verbod om bepaalde werkzaamheden bij de
betrokken kredietinstelling te verrichten;
d) de schorsing voor ten hoogste één jaar;
e) het beroepsverbod.
§ 2. De schorsing houdt het verbod in zijn werk-
zaamheden onder de verantwoordelijkheid van een
kredietinstelling in België uit te oefenen voor de in de
tuchtstraf bepaalde tijd. De schorsing houdt tevens het
verbod in soortgelijke werkzaamheden uit te oefenen
voor andere kredietinstellingen zolang deze tuchtstraf
uitwerking heeft.
§ 3. Het beroepsverbod houdt het verbod in onder de
verantwoordelijkheid van een kredietinstelling te werken.
Art. 311/18. De Orde maakt alle genomen sancties zo-
als voorzien in artikel 311/17, § 1, uitgesproken tegen de
personen die een eed hebben afgelegd zoals bedoeld in
artikel 311/1 van deze wet, openbaar, op een zodanige
Art. 13
À cette même section une sous-section 4, qui com-
portera les nouveaux articles 311/16 à 311/18, est inséré
comme suit:
Sous-section 4.Sanctions disciplinaires.
Art. 311/16. Des sanctions disciplinaires peuvent
être infligées aux personnes physiques qui ont prêté
le serment comme visé à l’article 311/1 de la présente
loi et qui:
1° ont manqué aux obligations liées au serment et
aux normes déontologiques en vigueur;
2° ont manqué aux principes de dignité, de probité
ou de délicatesse qui font la base du serment et des
normes déontologiques en vigueur;
3° ont manqué aux justes égards dus envers l’Ordre
disciplinaire du secteur bancaire ou de ses organes.
Art. 311/17. § 1er.Les sanctions disciplinaires qui
peuvent être infligées sont:
a) l’avertissement;
b) la réprimande;
c) l’interdiction d’exercer certaines activités auprès
de l’établissement de crédit en question;
d) la suspension pour un terme ne pouvant excéder
une année;
e) l’interdiction professionnelle.
§ 2. La suspension emporte interdiction d’exercer
des activités professionnelles sous l’autorité d’un éta-
blissement de crédit en Belgique pour la durée prévue
par la sanction. Elle emporte également interdiction
d’exercer des activités similaires au sein d’autres éta-
blissements de crédit pendant la durée de l’exécution
de cette sanction disciplinaire.
§ 3. L’interdiction professionnelle emporte interdiction
de travailler sous l’autorité d’un établissement de crédit.
Art. 311/18. L’Ordre rend publiques toutes les sanc-
tions comme visées à l’article 311/17, § 1er, prononcées à
l’encontre de personnes qui ont prêté le serment comme
visé à l’article 311/1 de la présente loi, d’une façon telle
17
3650/001
DOC 54
K A M E R 6 e Z I T T I N G VA N DE 5 4 e ZIT T IN GSP ERIOD E
2018
2019
C H A M B R E 6 e S E S S I O N D E L A 5 4 e L É G I S L A T U R E
wijze dat individuele personen en kredietinstellingen
niet geïdentificeerd kunnen worden.”
Art. 14
Iedere kredietinstelling waarborgt dat alle in artikel 6
bedoelde personen die reeds onder haar verantwoorde-
lijkheid werken bij de inwerkingtreding van deze wet, de
in artikel 6 bedoelde eed afleggen ten laatste achttien
maanden na de inwerkingtreding van de wet.
Art. 15
§ 1. De Koning voert uiterlijk op 31 december 2019
een overleg met de kredietinstellingen over de uitvoering
van deze wet.
§ 2. De Koning bepaalt de datum van inwerkingtreding
van deze wet bij een in Ministerraad overlegd besluit,
nadat hij het in paragraaf 1 bedoelde overleg heeft
plaatsgevonden.
12 maart 2019
Meyrem ALMACI (Ecolo-Groen)
Georges GILKINET (Ecolo-Groen)
Luk VAN BIESEN (Open Vld)
Benoît DISPA (cdH)
que les personnes individuelles et les établissements
de crédit ne puissent pas être identifiés.
Art. 14
Chaque établissement de crédit veille à ce que toutes
les personnes visées à l’article 6 et qui travaillaient déjà
sous sa responsabilité au moment de l’entrée en vigueur
de la présente loi prêtent le serment visé à l’article 6 au
plus tard dix-huit mois après cette entrée en vigueur.
Art. 15
§ 1er. Le Roi mène au plus tard le 31 décembre 2019
une concertation avec les institutions de crédit quant à
l’exécution de la présente loi.
§ 2. Le Roi fixe la date d’entrée en vigueur de la pré-
sente loi par arrêté délibéré en Conseil des ministres
après que la concertation visée au paragraphe 1er a
eu lieu.
12 mars 2019
Centrale drukkerij – Imprimerie centrale